Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dyson Küresi Nedir? 2020 Yılında Yitirdiğimiz Freeman Dyson, Uzayda Yaşam Arayışı Konusunda Bize Neler Kattı?

Dyson Küresi Nedir? 2020 Yılında Yitirdiğimiz Freeman Dyson, Uzayda Yaşam Arayışı Konusunda Bize Neler Kattı?
11 dakika
23,428
  • Uzay Mühendisliği
  • Biyografi Araştırmaları
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Dyson küresi, yıldızı çevreleyen yörüngelerde dönen, sık bir şekilde yerleşmiş platformlardan oluşan teorik bir mega mühendislik projesidir. Yaşam kurmak ve merkezdeki yıldızdan yayılan radyasyonları yüksek verimlilikle yakalamak için yaratıcılarına geniş yüzey alanı sağlayan, nihai uzayda yaşam ve enerji üretimi çözümüdür.

Neden Bir Dyson Küresine İhtiyacımız Var?

1960 yılında ilk kez bu varsayımsal yapılar hakkında kurguyu ortaya atan İngiliz-Amerikan asıllı teorik fizikçi Freeman Dyson’a göre, yerel yıldız mahallelerinde bazı uydulara ve gezegenlere yerleştikten sonra akıllı bir uzaylı türü, artan popülasyon nedeniyle çok daha fazla enerji tüketmeye başlayacak ve bunun sonucunda da böyle bir girişimde bulunmak isteyecektir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu uzaylı türünün endüstrisinin ve popülasyonunun her yıl düzenli bir şekilde %1 oranında büyüdüğünü varsayarsak, Dyson’ın hesaplamaları, türün işgal ettiği alanın ve enerji ihtiyaçlarının katlanarak artacağını, hatta 3000 yıl içerisinde trilyon katına çıkacağını ileri sürüyor. Güneş sistemleri Jüpiter büyüklüğündeyse türün mühendisleri, gezegeni nasıl parçalara ayıracaklarını ve gezegenin kütlesini nasıl küresel bir kabuğa yayacakalarını düşünmeye başlamalılar.

Güneş ve Dünya arasındaki mesafenin 2 katı mesafede 2 ile 3 metre kalınlığında platformlar inşa etmek, platformların merkez yıldıza bakan kısımlarında yaşam için elverişli olacaktır. Freeman Dyson:"Bu kalınlıkta küresel bir kabuk rahatça yaşama uygun hale getirilebilir. Ayrıca içerisinde üzerine düşen güneş radyasyonlarını toplayacak bir mekanizma kolaylıkla geliştirilebilir.” diyor.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak Dyson’a göre güneş enerjisi emildikten ve kullanıldıktan sonra yapının erimesini önlemek için enerjiyi geri yayması gerekir. Bu, uzaktaki bir gözlemci için yörünge ve platformların sıklığına bağlı olarak Dyson küresiyle sarılmış yıldızın ışığının çıplak gözle soluk ya da karartılmış görünmesine neden olacaktır.

Dyson Küresi'nin babası Freeman Dyson
Dyson Küresi'nin babası Freeman Dyson

Dyson Küreleri Gerçek Olabilir mi?

Kızılötesi radyasyonlardan dolayı Dyson kürelerini, uzaktaki astronotların evrendeki diğer varlıkları tespit etmek için kullanabilecekleri bir tür teknolojik imza olarak kabul edebiliriz. Şu ana kadar çok az sayıda araştırmacı Dyson kürelerini tespit etmek umuduyla geceleri gökyüzünün kızılötesi haritalarını taradı ancak hiçbiri sıra dışı bir şey görmedi.

2015 yılında Yale Üniversitesi’nde çalışan Tabetha Boyajian adında bir astronom, KIC 8462852 isimli bir yıldızdan gelen ışığın gizemli bir şekilde kısıldığını kaydetti. Bu alışılmamış titreşim araştırmacılar tarafından daha önce kaydedilen hiçbir veriyle eşleşmiyordu. Bazı araştırmacılar titreşen ışık düşüşlerinin, yerleşik bir Dyson küresinden kaynaklanabileceğini düşündü. Bu düşünce medyanın ilgisini fazlasıyla üzerine çekti. Kurum tarafından diğer canlılık belirtilerini araştırmak için düzenlenen, Boyajian anısına Tabby’nin yıldızı olarak adlandırılan teknolojik kampanyaların altı boş çıktı. Dahası şu an bir sürü araştırmacı ışığın davranışlarını başka canlılık aramadan cevaplamaya çalışıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dyson küreleri onlarca yıldır bilim kurgu dünyasının temelini oluşturuyor. 1937’ye kadar belirli bir galakside sistemlerin nasıl olduğunu Dyson’ın düşüncelerini etkileyen, bir Stapledon romanı “Star Maker”; güneş enerjisini akıllı kullanım için odaklayan, tüm galaksinin karartıldığı ve ışık tuzaklarıyla çevrili olarak açıklıyordu. Yazarı Larry Niven olan “Ringworld” adlı romanda ise 1992 yılında yayımlanan “Star Trek: Next Generation” bölümünde de olduğu gibi yıldızı çevreleyen halka şeklinde bir yapı olarak tanımlanmıştı.

Bu tür hayali yapıların insanın hayal gücünün dışında olup olmadığı hala bilinmiyor. Dyson, varsayımlarında tüm ileri derecede teknolojik toplumların bu projeyi hayata geçireceğini iddia etmiyordu. Aksine, bazı oldukça gelişmiş toplumlar hayata geçirmiş olabilir diye düşünmüştü. Bu nedenle insan gök bilimciler için bu muazzam deha örneklerini araştırmak oldukça değerli olacaktır.

Freeman Dyson'ı 2020 Yılında Kaybettik!

Dyson Küreleri'ne ismini veren büyük fizikçi Freeman Dyson 28 Şubat 2020'de, kısa bir hastalıktan sonra, 96 yaşında hayatını kaybetti.

Kendisi, matematik ve fizik alanında büyük başarılara imza atmış olmasına rağmen doktora bile yapmamıştı! Buna rağmen 1951 yılında Cornell Üniversitesi'ne profesör olarak kabul edildi ve 1953'e kadar Carl Sagan'a da ev sahipliği yapacak üniversitede çalışmalarını sürdürdü. Dyson, doktorası olmamasına rağmen 20'den fazla ödüle layık görüldü ve ömrü boyunca doktora-karşıtı bir pozisyonda yer aldı. Kendisi, doktora denilen kurumun birçok çiçeği burnunda bilim insanını kariyerlerinden caydırdığını ve özellikle de bilim kadınlarının önünü kapattığını düşünüyordu. Dyson'ın da çalıştığı, Princeton'daki İleri Araştırmalar Enstitüsü müdürü Robbert Dijkgraaf şöyle diyor:

Dyson, kendini her daim bir lisansüstü öğrencisi olarak görüyordu. Dolayısıyla istediği her şeye ilgi duyma lisansına sahipti.

Dyson, 1923 yılında İngiltere'de doğdu. Cambridge'deki Trinity Koleji'nde fizik ve matematik üzerine eğitim aldı ve burada Paul Dirac ve Arthur Eddington gibi fiziğin devleriyle bir arada çalıştı. 2. Dünya Savaşı sırasında Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin Bomber Ünitesi'nde sivil bilim insanı olarak görev aldı.

Tüm Reklamları Kapat

Savaş sonrasında, fizik çalışmak üzere ABD'ye gitti. Burada, Richard Feynman ile birlikte, kuantum elektrodinamiğinin birbiriyle rekabet halindeki iki teorisini birleştirmeyi başardı. Böylece atom altı parçacıklar ile ışığın nasıl etkileştiğinin sırrını çözmeyi başardı. Dijkgraaf şöyle diyor:

Dyson, birbirine zıt gibi gözüken iki görüşün aslında aynı şey olduğunu göstermeyi başardı. O, fiziğin büyük birleştiricisiydi. Temel parçacık fiziğine yönelik güncel modelimiz, Dyson'ın geliştirmemizi sağladığı dil ile inşa edilmiştir.

Çalışmaları halen modern fiziğin temeli olarak görülmektedir. Öyle ki, Wolfgang Pauli'ye 1953 yılında Nobel Ödülü'nü getiren, iki elektronun aynı kuantum numarasında bulunamayacağını ileri süren dışlama ilkesinin kesin kanıtını Dyson ve matematikçi Andrew Lenard yapmıştır.

1953 yılında İleri Araştırmalar Enstitüsü'ne kalıcı olarak katılan Dyson, bu süreçte birçok diğer alana da ilgi duymaya başladı. "Bir aptalın bile çalıştırabileceği" kadar güvenli bir nükleer reaktörün tasarımında görev aldı ve kontrollü nükleer patlamalarla çalışan bir uzay aracı projesi olan Orion Projesi'nin bir parçası oldu. Orion Projesi hiçbir zaman hayata geçirilemedi ve bu, Dyson'ın 1969 yılında başarıya ulaşan Ay görevleri hakkında üzülmesine neden oldu. Dijkgraaf şöyle anlatıyor:

Ay inişi Dyson'ın gözünde son derece hayal kırıcıydı. O, nükleer yakıtlı uzay araçlarıyla Satürn'e gitmek istiyordu. Onun hayali jet uçaklarıydı, karşılığında ise bisiklet almış gibi hissetti.

Dyson'ın fikirleri her zaman hoşnutlukla karşılanmadı. Hayatının ilerleyen kısımlarında, iklim değişimi konusunda inkarcılar cephesinde yer almayı seçti. Dyson, sera gazlarının iklim değişimi üzerindeki etkisini görmezden gelen bir model üzerinde çalışıyordu; ancak atmosferik fizikçilerin bulguları, Dyson'ın modeli ile tamamen uyumsuzdu. Bu durum, Dyson'ı derinden rahatsız ediyordu ve bu nedenle iklim değişimine karşı bir tutum sergilemeyi seçti.

Tüm Reklamları Kapat

İklim değişiminin gerçekliğine ikna olmamıştı ve gerçekse bile insanların bu konuda endişelenmesi gerektiğini düşünmüyordu. Fakat insanların iklim üzerinde bir etkisi olduğunu kabul ediyordu; sadece bu etkinin "iyi" veya "kötü" olarak kategorize edilip edilemeyeceği konusunda soru işaretleri vardı. Kızı Mia Dyson bunu şöyle anlatıyor:

Dyson, bir zıtlaşmacıydı. Karşı tarafın görüşlerini savunmayı çok severdi. Ama zıtlaşanlar her zaman haklı değildir. Onun adına üzülüyorum; çünkü o konuştuğunda, insanlar onu dinliyordu. Eğer desteğini iklim değişimi gerçeğinden yana gösterseydi, çok büyük etkileri olabilirdi. Bunu ona söylediğimde, bana şunu dedi: 'Ben, iyi bir şey yaptığımı düşünüyorum. Eğer şeytanın avukatını oynarsam, insanların gerçekler hakkında düşünmesini sağlarım ve onların gerçekte ne olduklarını görebilirim.'

Freeman Dyson'ın yazıları, çoğunlukla bilimden ziyade bilimkurgunun alanındaki konulardaydı. Özellikle de Dyson Küresi adını verdiği bir hiper-mühendislik ürünü üzerine kafa yormayı seviyordu. Ayrıca bir kuyruklu yıldız üzerinde Evren'de yolculuk yapabilecek genetiği değiştirilmiş, Dyson Ağacı isimli bir bitki üzerine çalışıyordu. Mia Dyson şöyle diyor:

Onun sevmediği hiçbir alan yoktu: sanat, bilim, tarih, müzik... Ömrü boyunca ruhani bir taraf da besledi; ancak hiçbir organize dine yakınlık duymuyordu veya onun Tanrı veya sonsuzluk algısını dizginleyecek hiçbir şeyle kendini isimlendirmiyordu.

Freeman Dyson, çalışmaları ve bilime katkıları dolayısıyla Max Planck Ödülü ve Templeton Ödülü'ne layık görüldü. Ne yazık ki Feynman ile birlikte yaptığı çalışmalarda Nobel Ödülü'ne layık görülmedi; bunun yerine Nobel Ödülü, Feynman ile birlikte Harvard fizikçisi Julian Schwinger ve Japon fizikçi Sin-Itiro Tomonaga'ya verildi. Ama 2000 yılında aldığı Templeton Ödülü, o çalışmasının Dyson'ın "bilime en büyük katkısı" olarak tanımladı. Dyson'ın fizik çalışmaları, atomların nasıl davrandığına yönelik bilgilerimizi kökünden değiştirdi ve görelilik ile kuantum mekaniğini ileri taşıdı. Irvine'daki Kaliforniya Üniversitesi'nden fizikçi Virginia Trimbile şöyle diyor:

Eğer onun çalışmaları olmasaydı, modern bilgisayarlar, telefonlar veya dijital kameralar var olamazdı. Ayrıca kanser tedavisinde halen kullanılmakta olan bazı radyasyon terapileri de olmazdı.

Ayrıca Disturbing the Universe (Evreni Rahatsız Etmek) ve The Scientist as Rebel (Asi Bilim İnsanı) gibi kitaplar kaleme aldı. Ayrıca siyasi bir tarafı da vardı: Özellikle de 2015 yılında ABD Başkanı Barack Obama'nın İran ile yaptığı nükleer anlaşmayı destekleyen 29 bilim insanı arasında bulunmasıyla meşhurdu. Ayrıca 1967 yılında da Vietnam Savaşı sırasında askeri danışman olarak görev aldı.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Jacob's Room (Virginia Woolf)

Jacob’s Room is the third novel by Virginia Woolf, first published on October 26, 1922.

The novel centres, in a very ambiguous way, around the life story of the protagonist Jacob Flanders and is presented almost entirely through the impressions other characters have of Jacob. Thus, although it could be said that the book is primarily a character study and has little in the way of plot or background, the narrative is constructed with a void in place of the central character if, indeed, the novel can be said to have a ‘protagonist’ in conventional terms.

Motifs of emptiness and absence haunt the novel and establish its elegiac feel. Jacob is described to us, but in such indirect terms that it would seem better to view him as an amalgam of the different perceptions of the characters and narrator. He does not exist as a concrete reality, but rather as a collection of memories and sensations.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺60.00
Jacob's Room (Virginia Woolf)

Dyson, ardında 64 yıllık eşini ve 6 çocuğunu bıraktı. İlk eşi olan matematikçi Verena Huber Dyson'dan olan iki çocuğundan birisi teknoloji risk sermayedarı Esther Dyson, diğeri ise bilim tarihçisi George Dyson'dır. 1958 yılında evlendiği ikinci ve nihai eşi olan Imme Jung'dan olan çocukları ise Dorothy, Mia, Rebecca ve Emily'dir.

Freeman Dyson, Uzayda Yaşam Arayışı Algımıza Neler Kattı?

Fakat Freeman Dyson'ın bize yaptığı en büyük katkılardan birisi, söz konusu uzayda yaşam arayışı olduğunda zihnimizi açık tutmamız gerektiğini öğretti. Örneğin, onlarca yıldır, SETI’de bulunan araştırmacılar evrende insandan başka diğer canlıların varlığına bir kanıt bulmak için gökyüzünü inceliyorlar; ancak kaynağı bilinmeyen birkaç gizemli sinyal dışında (1977'de alınan WOW sinyali gibi), araştırmalar pek bir şey bulamadılar.

Eğer zeki varlıklar varsa, neredeler? Neden onların radyo sinyallerini alamıyoruz? Acaba onlar bizim radyo sinyallerimizi alıyorlar mı? Muhtemelen oradalar, fakat biz asıl bakılacak yere bakmıyoruz. Belki de ne aradığımızı bile bilmiyoruz ve ona şu an keşfettiğimizi fark etmediğimiz halde direkt olarak bakıyoruzdur?

Uzayda Yaşam Arayışımızda Dyson Kürelerine Odaklanalım!

Freeman Dyson'ın meşhur kürelerine odaklanmamız gerektiği fikrini ileri süren kişi, Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi Dünya Dışı Yaşam Araştırması’nın (SETI) genel başkanı Geoff Marcy. Marcy, Güneş Sistemi dışında 100'den fazla gezegen keşfetmiş olmasıyla ünlü, saygın bir Amerikalı astronom. Ve Marcy, dünya dışında zeki yaşamı bulmak için Dyson Küreleri’ne odaklanmamız gerektiğini düşünüyor.

Bu durumda bilimkurgu hafızanızı tazelemenize yardımcı olalım: Dyson Küresi, güneşin (veya diğer yıldızların) tamamını saracak şekilde oluşturulan ve çıkan büyük enerjiyi toplayan hayali (hipotetik) bir güneş panelleri serisidir. Böylece herhangi bir süper-zeki uygarlık ihtiyacı olan bütün enerjiyi Dyson Küresi sayesinde karşılayabilecektir.

Yüksek teknolojili uygarlıklar enerjiye oldukça bağımlı olacaktır, tıpkı bizim gibi. Böylece Dyson Küresi veya ona benzer bir yapı, gelişen popülasyona yakıt sağlama ve doğayı koruma açısından en mantıklı ve nihai bir araç olacaktır. Bu bize bir diğer soruyu getiriyor: eğer bir Dyson Küresi bir yıldızın etrafında bütün enerjisini emmek için yapılmışsa (yani neredeyse dışarı hiç ışık gitmiyor), nasıl böyle bir şeyi aramaya kalkışabiliriz? Pekala, yıldızlar gördüğümüz ışık dışında birçok şey yayar. Isı bunlardan biridir. 

Hubble Teleskobu (ve kızılötesini belirlemek konusunda özelleşmiş Spitzer Uzay Teleskopu), gördüğümüz ışık dışında, ultraviyole (mor ötesi), X-ışınları ve kızılötesi ışıkları yakalayabilen çeşitli araçlarla donatılmışlardır. Eğer kozmosta Dyson Küresi’nin kullanıldığı bir yer bulsaydık, dalgaboyunda 10 mikronluk kızılötesi ışınım yayan kara bir obje görürdük. Dyson Küresi tarafından sarılan yıldız, karacisim tayfı içinde ışık yayıyor olacaktı ve 1 astronomik birime (Güneş ile Dünya arasındaki ortalama uzaklık) kadar geri salınacaktı.

Dyson Küreleri uzayda yaşam bulmamıza yardımcı olabilir. Dahası, medeniyetimize gelecek için bir hedef koyarak, gidişatımıza yön verebilir. Fikir öylesine popülerdir ki, Star Trek bölümlerinden birinde de yer almıştır. Ayrıca aşağıdaki videomuzda da bu konuyla ilgili genel bir perspektif edinebilirsiniz.

Bunların Hepsi Ne Anlama Geliyor?

Yukarıda bahsettiğimize sahip bir imzaya sahip bir yeri galaksimizde keşfetmek, elbette uzaylılar tarafından kullanılan bir Dyson Küresi’nin kesin bir işareti olmayabilir. Fakat buna rağmen, yıldızlar ve yıldız sistemleri civarında bu tarz enerji vakumlarına odaklanmanın ilginç çıkarımları olabilir.

Esas konu, dünya dışı zeki yaşam formları ararken zihinlerimizi biraz da olsa açmak ve bu tür konulara geleneksel yaklaşımlarımızın dışında bir yaklaşım göstermemizdir. Bugüne kadar, kullanılan yöntemler bizlere bir şey sağlamadı.

Belki de uzaylı zihniyetinin nasıl olduğu konusundaki düşüncelerimizi acil değiştirme gereği duyuyoruzdur? Eğer onları bulursak, onlar hakkında hüküm verdiğimiz sanılarımızın doğru çıkması hiç de olası değil. Bu, bizim çöküşümüz olabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 16
  • Tebrikler! 11
  • Merak Uyandırıcı! 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • Umut Verici! 9
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 5
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: NPR | Arşiv Bağlantısı
  • B. Sapra. Legendary Mathematician And Physicist Freeman Dyson Has Died At The Age Of 96. (28 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2020. Alındığı Yer: Business Insider | Arşiv Bağlantısı
  • A. Stone. Freeman Dyson, Legendary Theoretical Physicist, Dies At 96. (28 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2020. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • A. Mann. What Is A Dyson Sphere?. (1 Ağustos 2019). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2020. Alındığı Yer: | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2022 16:22:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1723

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Kültür
Uzay
Küresel Salgın
Şüphecilik
Zeka
Dünya Dışı Yaşam
Memeli
Asit
Şehir
Güneş
İhtiyoloji
İlaç
Evrimsel Süreç
Biyokimya
Aşırı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Sinek
Sars
Malzeme
Sayı
İklim
Deri
Aile
Elektromanyetizma
Kilo
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Brumfiel, et al. Dyson Küresi Nedir? 2020 Yılında Yitirdiğimiz Freeman Dyson, Uzayda Yaşam Arayışı Konusunda Bize Neler Kattı?. (29 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 27 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1723
Brumfiel, G., Bakırcı, Ç. M., Şardağ, ., Yıldırım, . (2020, February 29). Dyson Küresi Nedir? 2020 Yılında Yitirdiğimiz Freeman Dyson, Uzayda Yaşam Arayışı Konusunda Bize Neler Kattı?. Evrim Ağacı. Retrieved November 27, 2022. from https://evrimagaci.org/s/1723
G. Brumfiel, et al. “Dyson Küresi Nedir? 2020 Yılında Yitirdiğimiz Freeman Dyson, Uzayda Yaşam Arayışı Konusunda Bize Neler Kattı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 29 Feb. 2020, https://evrimagaci.org/s/1723.
Brumfiel, Geoff. Bakırcı, Çağrı Mert. Şardağ, . Yıldırım, . “Dyson Küresi Nedir? 2020 Yılında Yitirdiğimiz Freeman Dyson, Uzayda Yaşam Arayışı Konusunda Bize Neler Kattı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 29, 2020. https://evrimagaci.org/s/1723.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.