Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Richard Feynman (11 Mayıs 1918–15 Şubat 1988) deyince herkesin aklına 20. yüzyılın en iyi fizikçilerinden biri gelir. Nobel ödüllü Feynman’ın bilime olan katkıları çok fazla ve son derece değerlidir.

Feynman çok iyi bir fizikçi olduğu kadar çok iyi bir eğitmendir de. Feynman’ın prensiplerinden biri şudur: Eğer bir konuyu bir öğrencinin anlayabileceği kadar basit bir dille anlatamıyorsanız, o konuya tam olarak hakim değilsiniz demektir. Feynman ezberci yöntemlere karşıydı, basit ve berrak bir düşünme yöntemiyle öğretmeye çalışırdı. Dilinin ve derslerinin eğlenceli olması onu çok sevilen bir öğretmen yapmıştır. Feynman’ın öğrenme ve öğretme yöntemleri hala çok popülerdir. Richard Feynman’ın ilginç yönlerinden biri de müzik ve resim sanatıyla pratik olarak ilgilenmiş olmasıdır.

Richard Feynman'a atfedilmiş, aslında ona ait olduğu ispatlanmamış bir söz. Sözün Feynman'a atfedildiği ilk kaynak, 2000 senesinde Robyn Williams tarafından yazılmış
Richard Feynman'a atfedilmiş, aslında ona ait olduğu ispatlanmamış bir söz. Sözün Feynman'a atfedildiği ilk kaynak, 2000 senesinde Robyn Williams tarafından yazılmış "Korkunç Canavarlar ve Parlak Fikirler" (Scary Monsters and Bright Ideas) isimli kitapta geçen hayali bir diyalogdur. Yazar, hayali olarak Einstein ile Feynman'ı konuşturur. Kitapta Einstein, "Eğer ki bir şeyi büyükannene anlatamıyorsan, onu anlamamışsın demektir." demiştir (ki Einstein asla böyle bir şey söylememiştir). Feynman ise Einstein'ın bu sözüne, yukarıdaki gibi cevap verir. Ancak bu hayali bir diyalogtur. Bu, hoş bir benzetme olmadığı anlamına gelmez tabii ki! Zira fizik de, gerçekten seks gibi oldukça pratik sonuçları olan bir olgudur: etrafımızda sahip olduğumuz her şey, bütün teknolojiler, bütün sistemler, bütün mekanizmalar öncelikle fiziğin eseridir. Fizik ve diğer temel bilim dalları doğa yasalarını keşfeder, inşa ettikleri teorilerle o yasaları izah eder, bunları alan uygulamalı bilimler (örneğin mühendislik) onlardan pratik ürünler üretir. Ancak fiziği aslen yapıyor olma nedenimiz, bize arabaları, uçakları, vs. versin diye değildir. Fiziği, Evren'i ve baş döndüren ihtişamını anlamak için yaparız. Pratik sonuçlarına ilk etapta bakmayız. Tıpkı seksin pratik sonucunun bebek üretmek olması; ancak onu sırf bu nedenle yapmıyor olmamız gibi... Feynman muhtemelen bu sözü hiç söylemedi; ancak biri söyleyecek olsaydı, muhtemelen bu muzip Bay Feynman olurdu!

Feynman’ın çizimlerini hiç görme şansınız oldu mu? Feynman çizme yeteneğini ilerleyen yaşlarında keşfetmişti; 1962 yılında yani 44 yaşındayken çizmeye başladı. Feynman’ın çizimlerine baktığımızda özellikle portre ve nü figürleri çizmekten keyif aldığını görürsünüz. Feynman fizik konusundaki kadar olmasa da resim konusunda da yetenekli olduğunu kanıtlamıştır.  Eserlerini “Ofey” takma adı ile imzalamış ve eserlerini sergileme şansı olmuştur. Çalışmalarından bazılarını Brain Pickings sayfasından inceleyebilirsiniz. Feynman’ın kızı Michelle tarafından derlenen ve Feynman’ın eskiz ve resim çalışmalarının yer aldığı kitapta (The Art of Richard P. Feynman: Images by a Curious Character) Feynman’ın şu sözleri yer alır:

Kendime sakladığım bir sebepten dolayı çizmeyi öğrenmeyi çok istedim; dünyanın güzelliği hakkında hissettiğim bir duyguyu iletmek istedim. Tarif etmesi zor, çünkü bu bir duygu. İnsanın dinde hissettiği bir şeye benziyor; bunun evrendeki her şeyi kontrol eden bir tanrı ile ilgisi var. Her şeyin nasıl farklı olduğunu ve farklı davrandığını düşündüğünüzde hissettiğiniz genel bir görüş vardır, bunlar ''sahne arkası''nda aynı organizasyonun aynı fiziksel yasaları tarafından çalışır. Bu, doğanın matematiksel güzelliğinin ve nasıl çalıştığının takdir edilmesidir. Gördüğümüz doğa olaylarının, atomlar arasındaki içsel çalışmaların karmaşıklığından kaynaklandığının farkına varmadır; ne kadar etkileyici ve mükemmel olduğu duygusudur. Bu hayranlık duygusunu hisseden biri ile çizim vasıtasıyla iletişim kurabileceğimi hissettim. Bir an için evrenin ihtişamı hakkındaki bu duyguyu ona hatırlatabileceğimi hissettim.’
Feynman'ın kara kalem portre çalışmalarından biri.
Feynman'ın kara kalem portre çalışmalarından biri.
Open Culture

Richard Feynman'ın öğüt niteliğindeki sözlerinden biri ise şudur:

Bir aktiviteye aşık ol ve yap! Kimse hayatın anlamını çözemez ve bu önemli değildir. Dünya'yı keşfet. Neredeyse her şey, yeteri kadar detaylarına indiğinizde gerçekten ilginçtir. En çok yapmaktan hoşlandığın şeyler üzerinde istediğin kadar çok çalış. Ne olmak istediğini düşünme, ne yapmak istediğini düşün. Başka şeylerle de biraz ilgili ol ki, böylece toplum istediğin şeyi yapmana engel olmasın.
Feynman'ın bu eskizlerine bakarak, kafasının fizikle olduğu kadar sanatsal kavramalarla da meşgul olduğunu fark edersiniz.
Feynman'ın bu eskizlerine bakarak, kafasının fizikle olduğu kadar sanatsal kavramalarla da meşgul olduğunu fark edersiniz.
Open Culture

Richard Feynman'ın çocukluğunda başlayan merakı ve öğrenme isteği hayatı boyunca onu bırakmaz. Daha çocuk yaştayken bir şeyin sadece adını bilmekle o şeyi bilmek arasındaki ayrımı öğrenmiştir. Feynman doğaya olan hayranlığını her fırsatta dile getirir; ona göre bir var oluşu ya da olayı ayrıntıları ile biliyor olmak, o oluşu ya da olayı daha güzel kılar. Feynman, BBC’nin Imagine programındaki söyleşisi sırasında bir sanatçı dostunun bilim insanları için bir çiçeği analiz etmeye başladıklarında çiçeğin güzelliğinin bozulduğunu söylemesini şöyle eleştirir:

Bir çiçeğin güzelliğini takdir edebilirim. Aynı zamanda bir çiçekte onun gördüğünden çok daha fazlasını görebilirim. Çiçeğin hücrelerini, içindeki karmaşık tepkimeleri düşünebilirim; bunlar da güzelliklerdir. Demek istediğim güzellik sadece gözün gördüğü boyutta takdir edilen bir şey değildir; daha küçük boyutlarda, çiçeğin iç yapısında ve o yapıların işleyişinde de güzellik mevcuttur. Çiçekteki renklerin böcekleri çekebilmek için evrimleşmesi ilginçtir; bu böceklerin renkleri görebildiği anlamına gelir. Bu başka bir soruyu ortaya çıkarır: Çiçekler de görülen bu estetik olgu daha basit yapılarda da mevcut mudur? Neden bu estetik? Bunun gibi ilginç sorularla bilimsel anlayış çiçeğin güzelliğine ve gizemine sadece katkıda bulunur.
Büyük fizikçi Richard Feynman'ın dikkat çektiği nokta, bilim için fazlasıyla kritiktir. Dolayısıyla bilimle ilgilenen insanlar için temel ilkelerden biri olarak görülmelidir. İnsan beyni, merakını giderecek şekilde özelleşmiş bir veri işleme makinasıdır. Bu sayede zeki memeli türleri yeni alanlara yayılabilmiş, meraklarının peşinden gidebilmiş, hayatta kalabilmiş ve hatta memeli bir hayvan türü olan insan, akıl almaz miktarda karmaşık ürünler üretebilmiştir. Bunların tamamı, merakımız ve o merakı giderme güdüsünün bir sonucudur. Dinden doğan felsefe, felsefeden doğan bilim hep bu merak giderme çabasının zincirleme ürünleridir.  Tüm bu süreçte oldukça basit ve kritik bir ilke vardır: bir şeyin neden, nasıl, ne zaman o şekilde olduğunu bilmiyorsanız, cevap
Büyük fizikçi Richard Feynman'ın dikkat çektiği nokta, bilim için fazlasıyla kritiktir. Dolayısıyla bilimle ilgilenen insanlar için temel ilkelerden biri olarak görülmelidir. İnsan beyni, merakını giderecek şekilde özelleşmiş bir veri işleme makinasıdır. Bu sayede zeki memeli türleri yeni alanlara yayılabilmiş, meraklarının peşinden gidebilmiş, hayatta kalabilmiş ve hatta memeli bir hayvan türü olan insan, akıl almaz miktarda karmaşık ürünler üretebilmiştir. Bunların tamamı, merakımız ve o merakı giderme güdüsünün bir sonucudur. Dinden doğan felsefe, felsefeden doğan bilim hep bu merak giderme çabasının zincirleme ürünleridir. Tüm bu süreçte oldukça basit ve kritik bir ilke vardır: bir şeyin neden, nasıl, ne zaman o şekilde olduğunu bilmiyorsanız, cevap "Bilmiyorum."dur. Bir başka cevap yoktur. Ta ki o cevabı bilene kadar... Bilmediğiniz şeyler için "Bilmiyorum." diyebilmeyi öğrendiğiniz ve hayatınızın temel bir ilkesi haline getirdiğiniz zaman, Dünya'ya bakış açınızın değiştiğini ve gerçek bilgilerin beyninize adeta akmaya başladığını deneyimleyeceksiniz. Evrim Ağacı olarak bize kalırsa bu, yaşamın insanın gözünüzdeki anlamını ve değerini değiştirecek, dönüştürücü bir farkındalıktır!

Feynman hayatını eğlenceli hale getirmeye çalışan bir bilim insanıydı. Resim dışında keyifle yaptığı aktivitelerden biri de bongo çalmaktı. CalTech’teki bazı müzikallerde bongo çalarak yer almıştı ve hatta bir samba okulunun üyesi bile olmuştu. Feynman müzikle uğraşan tek fizikçi değildir tabii ki, bilim insanları genel olarak herhangi bir müzik aleti çalmaya meyillidir. Örneğin;  Albert Einstein viyola çalmaya bayılırdı, Johannes Kepler kilise orgu çalardı ve  Thomas Edison da piyano... YouTube kanalındaki bu videoda Richard Feynman’ın bongo çalmaktan ne kadar keyif aldığını göreceksiniz.

Feynman’ın da dediği gibi herhangi bir aktiviteye aşık olup uygulamaya geçmek gerekiyor galiba...

Feynman bongo çalarken... Feynman diyagramlarının görsele iliştirilmesiyle ilginç bir çalışma çıkmış ortaya.
Feynman bongo çalarken... Feynman diyagramlarının görsele iliştirilmesiyle ilginç bir çalışma çıkmış ortaya.
codepen

Feynman'ın Şair Tarafı

Fizikçi Richard Feynman, 1988 yılının Ocak ayında, ölümünden 1 ay önce verdiği "Bilimin Değeri" başlıklı derste bir şiir okumuştur. Kendisinin yazdığı şiirin tümü şu şekilde çevrilebilir:

Gürleyen dalgalar var

moleküllerden oluşan dağlar,

hepsi aptal bir şekilde kendi işine bakıyor

birbirinden ayrı trilyonlarcası

birlik içinde beyaz köpükler oluşturuyorlar

 

Çağlar, çağlar önce

herhangi bir gözün görebileceğinden çok önce

yıllar boyunca

tıpkı bugünkü gibi kıyıları dövdüler.

Ama kim için, ne için?

Ölü bir gezegen üzerinde

eğlendirecek tek bir canlı yokken...

 

Asla dinlenmediler

Güneş tarafından üretilen

ve uzaya savrulan

fevkalade enerji onlara işkence etti.

Bir pire, denizleri kükretiyor.

 

Denizin derinlerinde

tüm moleküller

ta ki karmaşık yeni moleküller oluşana kadar

birbirlerini tekrar eden desenler üretiyorlar.

Kendileri gibi başkalarını yapıyorlar

ve yeni bir dans başlıyor.

 

Boyut ve karmaşıklık arttıkça

yaşayan canlılar

atom kütleleri

DNA, protein

daha da karmaşık bir desen oluşturuyorlar.

 

Beşikten çıkıp,

kuru karaya ayak basıp

işte burada

duruyor:

bilince sahip atomlar;

meraka sahip madde.

 

Denizde duruyor

düşünmek üzerine düşünüyor: Ben,

atomlardan oluşan bir evrenim,

evren içerisinde bir atomum.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Maria Popova. The Art Of Richard Feynman: The Great Physicist’s Little-Known Sketches And Drawings, Collected By His Daughter. (2019, Ocak 17). Alındığı Tarih: 16 Ocak 2019. Alındığı Yer: Brain Pickings
  • Josh Jones . The Drawings & Paintings Of Richard Feynman: Art Expresses A Dramatic “Feeling Of Awe”. (2015, Eylül 10). Alındığı Tarih: 16 Ocak 2019. Alındığı Yer: Open Culture
  • Wikipedia, et al. Richard Feynman. (2019, Ocak 16). Alındığı Tarih: 16 Ocak 2019. Alındığı Yer: Wikipedia
  • Maria Popova. Ode To A Flower: Richard Feynman’s Famous Monologue On Knowledge And Mystery, Animated. (2013, Ocak 01). Alındığı Tarih: 16 Ocak 2019. Alındığı Yer: Brain Pickings
  • R. Feynman. Bilimin Değeri. (1987, Ocak 01). Alındığı Tarih: 13 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Preposterous Universe

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/09/2019 15:48:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7565

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İnsanları mutlu etmek istiyorsanız, onları anlayarak işe başlamalısınız.”
Charles Reade
Geri Bildirim Gönder