Yerkabuğunda En Bol Bulunan Mineral Grubu Feldispatlar.

2dk
Yerkabuğunda En Bol Bulunan Mineral Grubu Feldispatlar.
  • Blog Yazısı

Feldispat nedir?

Feldispat, yer kabuğunun %50'den fazlasını oluşturan, kaya oluşturan büyük bir silikat mineralleri grubunun adıdır. Dünyanın her yerinde magmatik, metamorfik ve tortul kayaçlarda bulunurlar. Feldispat mineralleri çok benzer yapılara, kimyasal bileşimlere ve fiziksel özelliklere sahiptir. Yaygın feldispatlar arasında ortoklaz (KAlSi3O8), albit (NaAlSi3O8), and anortit (CaAl2Si2O8) yer alır.

Feldispatın kaya oluşturan bir mineral olarak önemini anlamak için, yerkabuğundaki bolluğunu düşünelim. Dünya'nın kıtasal kabuğunun çoğu, granit, diyorit ve granodiyorit gibi magmatik kayaçlardan oluşur. Feldispatlar ayrıca, Dünya'nın okyanus kabuğundaki birincil kaya türleri olan gabro ve bazaltın önemli bileşenleridir. Bu magmatik kayaçlar ayrıştıkça ve metamorfoza uğradıkça, feldispat mineralleri tortulların, tortul kayaçların ve metamorfik kayaçların bileşenleri haline gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Feldispat Mineral Kimyası

Feldispat grubundaki tüm mineraller, aşağıdaki genelleştirilmiş kimyasal bileşime uyar:

X(Al,Si)4O8

Bu genelleştirilmiş bileşimde, X aşağıdaki yedi iyondan herhangi biri olabilir:

Tüm Reklamları Kapat

K+, Na+, Ca++, Ba++, Rb+, Sr++ ve Fe++. Potasyum, sodyum ve kalsiyum iyonları içeren feldispatlar çok yaygındır. Baryum, rubidyum, stronsiyum ve demir feldispatlar çok nadirdir.

Tablo 1 deki üçgen diyagram, feldispat grubunu içeren iki katı çözelti sistemini göstermektedir. Plajiyoklaz feldispatlar, saf albit (NaAlSi 3O 8) ve saf anortit ( CaAl 2Si 2O 8) uç üyeleri arasında katı bir çözelti serisi oluşturur. Alkali feldispatlar, saf albit ile potasyum sanidin (KAlSi 3O 8) arasında bir katı çözelti serisi oluşturur.

Tablo 1. Feldspat mineral sınıflandırması
Tablo 1. Feldspat mineral sınıflandırması

Plajiyoklaz Feldispatları

Albit ve anortit ilginç bir ilişkiye sahiptir. Albit bir sodyum feldispattır ve anortit bir kalsiyum feldispattır. Her ikisi de bir eriyikten kristalleşerek oluşur. Doğada birçok eriyik, bol miktarda alüminyum, silikon ve oksijen ile birlikte bol miktarda sodyum veya kalsiyum içerir. Sonuç olarak, çoğu albit, kristal yapısında sodyum yerine geçen bir miktar kalsiyum içerecektir ve çoğu anortit, kristal yapısında kalsiyum yerine bir miktar sodyum ikamesi içerecektir.

Eriyiklerdeki sodyum ve kalsiyumun nispi bolluğu büyük ölçüde değişir ve saf sodyum plajiyoklaz ile saf kalsiyum plajiyoklaz arasındaki tüm mineral bileşimleri serisi oluşur. Bu bileşimler sürekliliği katı çözelti serisi olarak bilinir çünkü eriyik olarak adlandırdığımız çözelti boyunca çeşitli konumlarda süspanse edilmiş çözünmüş sodyum ve kalsiyum iyonları ile bir eriyiğe benzer.

Saf albit ve saf anortit arasındaki mineral bileşimleri aralığı çok benzer minerallerden oluşmasına rağmen, bunların kimyası ve fiziksel özelliklerinde farklılıklar vardır. İletişimi kolaylaştırmak için plajiyoklaz katı çözeltisinde farklı konumlarda bulunan feldispat minerallerine isimler verilmiştir. Bu isimler keyfidir ve bileşimlerindeki nispi albit ve anortit miktarlarına dayanır.

Alkali Feldispatlar

NaAlSi 3O8 ile KAlSi 3O 8 arasında değişen bileşimlere sahip feldispat mineralleri alkali feldispatlar olarak bilinir. Albit (NaAlSi 3 O8 ), anortoklaz ((Na, K)AlSi3O8 ) , sanidin ( (K, Na)AlSi3O 8 ) , ortoklaz (KAlSi 3O 8 ) ve mikroklin (KAlSi 3O8 ) içerir).

Albit ve sanidin, NaAlSi 3O8 ve KAlSi3O8 arasında bir katı çözelti serisi oluşturur.

(Na,K)AlSi 3 O8 bileşimine sahip olan anortoklaz , aralarındaki ara pozisyonu işgal eder.

Ortoklaz ve mikroklin genellikle KAlSi3O8'e çok yakın bileşimlere sahiptir. Sanidin ayrıca KAlSi308'e çok yakın bir bileşime sahip olabilir. Bu üç KAlSi 3O8 minerali polimorftur, yani aynı kimyasal bileşimlere ancak farklı kristal yapılara sahiptirler. Sanidin monoklinik bir yapıya sahiptir, ortoklaz monokliniktir ve sanidin trikliniktir. KAlSi3O8 bileşimine sahip bu üç mineralin oluşumunda belirleyici faktör sıcaklıktır. Sanidin yüksek sıcaklık formudur, ortoklaz orta sıcaklık formudur ve mikroklin düşük sıcaklık formudur.⁠[1], [1]

Kaynaklar ve İleri Okuma
  • abH. M. King. Feldspar Minerals Make Up Over 50% Of Earth's Crust.. Alındığı Tarih: 18 Nisan 2023. Alındığı Yer: Geology | Arşiv Bağlantısı
Rastgele Yazıya Git
9
Alt Başlıklar
Bu Blog Yazısı Sana Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    1
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    0
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    0
  • Güldürdü
    Güldürdü
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    0
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    0

Yorumlar 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 20.11.2026 20:23:34 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/14436

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Hemen Paylaş
Bu blog yazısını sevdin mi?
Paylaşarak başkalarına da ilham ol.
Keşfetmeye Devam Et