Sporda Tükenmişlik ve Sürantrenman

ANTRENMANIN AMACI

Egzersiz katılımcıları ve sporcuların var olan sporsal potansiyellerini bilimsel yöntemlerle geliştirmek ve zaman içinde yüksek bir verime ulaştırmaktır.

SÜRANTRENMAN

 Oxford spor hekimlerine göre, sürantrenman organizmanın fizyolojik ve psikolojik

kapasitelerini aşmış veya zorlamış yükleme türleri ile oluşmuş bir süreçtir.

 Kısaca fiziksel ve zihinsel yorgunluk sonucu oluşmuş, performans düşüşü olarak tanımlanabilir.

 Farklı bir ifade ile, sporcuların kendilerini maksimum ya da maksimuma yakın kapasitede

çok fazla antrenman yüklerine maruz bıraktıkları kısa döngü antrenmanını ifade eder.

SÜRANTRENMAN BELİRTİLERİ

 Bedende ağırlık hissi

 Performansta düşüş

 Devam eden kas ağrıları

 Egzersizlerin bir veya bir kaçını yapmama isteği

 Konsantrasyonda azalma

 Yorgunluk

 Uyku bozukluğu

 Antrenman ve sosyal hayattaki motivasyon ve enerji kaybı

 Kilo kaybı

BİTKİNLİK

 Amerikan Tıp Derneği bitkinliği “sürantrenmanın ortaya çıkardığı fiziksel olarak hazır olma hâlinin kötüleşmesine yol açan fizyolojik bir durum olarak tanımlamıştır.

 Tamamen bitkin bir sporcunun uzun bir süre için -2 hafta ya da daha fazla- performansında %5 ve daha fazla düzeyde düşüş görülür.

 Sporcu standart antrenman programına devam etmekte zorluk yaşar ve bir önceki performans sonucuna ulaşamaz hale gelir.

TÜKENMİŞLİK

Eskiden keyif alınan spor faaliyetinden fiziksel, duygusal ve sosyal geri çekilme olarak tanımlanmıştır.

Bu geri çekilme, fiziksel, duygusal yorgunluk, başarı duygusunda azalma ve spora verilen değerin azalması olarak özellenebilir.

Agora Bilim Pazarı

Gümüşdoğan - Morrigan Crow’un Sırrı (Nevermoor 4)

39 DİLE ÇEVRİLEN NEVERMOOR SERİSİ DEVAM EDİYOR.NEVERMOOR HİÇ OLMADIĞI KADAR GİZEM DOLU…Morrigan Crow, Wunder Hayvanlar’ı ve bütün Nevermoor’un huzurunu tehlikey…

Devamını Göster

₺420,00 ₺0,00

Satın Al Tüm Ürünler

Ayrıca, tükenmişlik, sporcudan fiziksel, psikolojik ve sosyal ve sosyal olarak ne beklendiği ve sporcunun tepki kapasitesi arasındaki algılanan ya da gerçek olan dengesizliklerden kaynaklanan kronik stres, motivasyonel yönelimler ve sporcudaki değişiklikler sonucu ortaya çıkar.

Özellikleri

 Halsizlik

 Düşük Kişisel Başarı Duygusu

 Düşük özsaygı

 Başarısızlık

 Depresyon

 Kişilik Yitimi

 Değer vermeme

SÜRANTRENMAN, BİTKİNLİK VE TÜKENMİŞLİĞİN GÖRÜLME SIKLIKLARI

Sürantrenman, bitkinlik ve tükenmişliğin epidemiyolojisine ilişkin sistematik ve geniş ölçekli çok fazla çalışma olmasa da, bilindiği kadarıyla bu durumlar hiç de önemsiz sayılamaz.

 Bir üniversite takımının en iyi oyuncularının %66’sı, en az 2 kez sürantrenman, %50’si bunun kötü bir durum olduğunu bildirmiş (Silva, 1990)

 Amerikan olimpik sporcuları %18’i hazırlık dönemlerinde sürantrene (Gould vd. 2002)

TÜKENMİŞLİK İLE İLGİLİ MODELLER

 Bilişsel-duygusal stres modeli

 Olumsuz antrenman stres yanıt modeli

 Tek boyutlu kimlik gelişimi ve dış kontrol modeli

 Bağlılık ve tuzak kuramı

 Öz belirleme kuramı

 Sporcu tükenmişlik bütünleşik modeli

OLUMSUZ ANTRENMAN STRES YANIT MODELİ

Fiziksel antrenman sporcuyu hem fiziksel hem de psikolojik düzeydestrese sokmaktadır. Bunun olumlu ve olumsuz sonuçları olabilmektedir.

Yapılan araştırmalar, sporcu tükenmişlik durumlarının sadece fiziksel sürantrenmandan kaynaklanmadığı göstermektedir.

TEK BOYUTLU KİMLİK GELİŞİMİ VE DIŞ KONTROL MODELİ COAKLEY 1 9 92

Stres sadece bir belirtidir. Coakley,’e göre, tükenmişliğin gerçek nedeni özellikle genç sporcularda, yüksek performans sporlarının sosyal örgütlenmesi ile ilgisi bunun kimlik ve kontrol konularına etkisidir.

Coakley, sporun son derece rekabetçi yapısının gençlerin normal kişilik gelişimine olanak vermediğini, bunun da tükenmişliği ortaya çıkardığını öne sürmüştür. Genç sporcular, akranlarıyla yeterince vakit geçirememekte, sadece spor başarılarına odaklı olmaktadır. Sakatlık ve başarısızlık yaşadıklarında bu süreç çoğunlukla tükenmişlik yaşamalarına neden olmaktadır. Coakley aynı zamanda yarışmacı sporcuların sosyal çevrelerini oluştururken kendi kontrollerinin ve karar vermelerinin engellendiğini savunmaktadır.

BAĞLILIK VE TUZAK KURAMI RAEDEKE 1997

Tükenmişlik spora bağlılık bağlamında açıklanmaktadır. Raedeke, sporcuların üç nedenden ötürü spora bağlılık gösterdiklerini söylemektedir; spora katılmak isteme, spora katılmak zorunda olduklarına inanma ya da bu iki durumun aynı anda yaşanması. Raedeke, tükenmişlik hissini yaşamaya eğilimli olanların spora katılmak istemediklerinde ancak sporun içinde yer almaları gerektiğine inandıklarında «kendilerini tuzağa düşürülmüş» gibi hissettiklerini iddia etmektedir.

Spora devam etmeyi istememeye rağmen sporun içinde yer almanın arkasında birçok neden olabilmektedir; özkimliği sporcu olmakla ilişkilendirmek, spordan daha cazip bir seçenek bulamamak, spora fazlaca zaman ve enerji yatırımı yapmış olmak vb.

ÖZ BELİRLEME KURAMI DECI RYAN 1985

İnsanın üç temel psikolojik ihtiyacı vardır;

 ÖZERKLİK

 YETKİNLİK

 İLİŞKİLİ OLMAK

Bu ihtiyaçlar karşılandığında bireyin motivasyonu ve psikolojik iyi oluşu en üst düzeyde olmaktadır. Dolayısı ile tükenmişliği yaşaması daha az olasılık göstermektedir. Tükenmişlik, daha çok temel psikolojik ihtiyaçları karşılanmayan bireylerde bir yatkınlık olarak görülmektedir.

TÜKENMİŞLİK VE SÜRANTRENMANIN SEMPTOMLARI

 Sürantrenman ve tükenmişlik, fiziksel ve psikolojik bir durumdur.

 Sürantrenmanın en yaygın semptomları; fiziksel yorgunluk, zihinsel hâlsizlik huysuzluk, depresyon, kayıtsızlık “apathy” ve uyku bozukluklarıdır.

SPOR PROFESYONELLERİNDE TÜKENMİŞLİK

 Çalışmalar, tükenmişliğin sadece sporcuya özgü olmadığını aynı zamanda yetkili spor eğitmenlerinin, spor yetkililerinin ve koçların da aynı durumu yaşadığını göstermektedir.

SPOR PROFESYONELLERİNDE TÜKENMİŞLİK

Sürantrenman, bitkinlik ve tükenmişlik üzerine çalışmalar yapılmasının sebebi programların nasıl geliştirilebileceğini öğrenmek ve spor personeline bu gibi durumlardan etkilenmemesi ya da etkisini en aza indirmesi yönünde yardım etmektir.

 Sporcularda/egzersiz katılımcılarında kritik durumları gözlemlemek

 İletişim

 Destekleyici bir antrenörlük tarzı

 Yarışma/egzersiz için kısa dönemli hedefler belirleme

 Gevşeme/mola ve dinlenme süreçlerine özen

 Kendini düzenleme becerilerinin kazandırılması

 Olumlu bakış açıları kazanmaya yönlendirmek

 Yarışma/antrenman sonrası duyguları yönetebilme

^[1]