Bugün dünyada yaşamın en az 4 milyar yıl önce ortaya çıktığını biliyoruz. Daha erken olması da mümkün ve bu da dünyanın yaşama uygun kimyasal yapıya(yüzey sıcaklığı, asteroitlerle gelen su vs) ulaştığı döneme çok yakın. Elimizde sıfırdan yaşam için dünya dışında bir örnek yok ancak dünyadaki yaşam için uygun koşullara sahip olup da inceleyebildiğimiz tek gezegen de dünya.

Bence yaşam uygun koşullar oluştuğunda kısa zamanda ortaya çıkıyor. Daha sonrası muamma. Çok hücreli yaşam nasıl ortaya çıkar? Hayvan hatta insan benzeri canlıların ortaya çıkması da zamana bağlı bir tür zorunluluk mudur? Bilemiyorum. Uygun bir gezegende(ki bunlardan çok sayıda olmalı) canlılığın ortaya çıkması bence oldukça olası. Ancak dünyadaki gibi bir canlılığın ortaya çıkması bir çeşit piyango olabilir. Gezegenin milyarlarca yıllık tarihi boyunca canlılığı tamamen yok edecek bir felakete hiç uğramaması belki çok sık rastlanan bir şey değildir. Bazı modeller dünya benzeri bir yaşamın ortaya çıkabilmesi için yıldız ve katı gezegenin birbirine uzaklığı ve galaksilerin uygun bölümünde bulunması dışında, yıldızın yörüngesinde büyük gaz devlerinin olması(asteroitleri temizlemesi için) ve gezegenin etrafında gelgit yaratabilecek büyüklükte bir uydunun bulunması gerektiğini öne sürüyor. Ve tabi bunların hepsi kararlı durumda olmalı. Bunlarla birlikte gezegenin kabuğu soğuduğu sıralarda su elde edebilmek için asteroit bombardımanına tabi olması ama sonra bunun kesilmesi gerekiyor. Bununla birlikte bazı özel durumların yaşanması gerekliliği(nadiren yaşanan büyük felaketler gibi) öne sürülüyor. Bu sayede evrimsel süreçte canlılar köpekbalıkları ve timsahlar gibi belirli formlarda sıkışıp kalmayıp çeşitlenebilmeli. Tabi bunlar çok az bilgi üzerinden gerçekleştirilen akıl yürütmeler.

Gerçek şu ki güneş sistemi dışındaki gezegenleri pek bilmiyoruz. Bu soruya evet veya hayır diyebilecek kadar veriye sahip değiliz. Sanki 10 bin yıl öncesindeki ateş başında toplanmış bir kabile üyelerinin dünyanın şekli, büyüklüğü ve doğa olaylarının sebepleri üzerine konuşması gibi bir durumdayız.

Merhaba,

Öncelikle şunu söylemek isterim: Bu korkuyu hissetmen çok insani. Ölümü düşünmek, özellikle bilinç ve hiçlik fikriyle yüzleşmek, birçok insanı hayatının bir döneminde derinden sarsıyor. Yalnız değilsin.

Bilimsel açıdan baktığımızda, evet; ölümden sonra bilincin devam ettiğine dair elimizde doğrulanmış bir kanıt yok. Doğmadan önceki hâlimizi hatırlamıyor oluşumuz gibi, ölümden sonra da bir farkındalık deneyimi olmayacağı düşünülüyor. Bu yüzden bazı düşünürler ölümü “büyük uyku”ya benzetir: Bilinç kapanır ve artık bir deneyim yaşanmaz.

İlginç olan şu ki, bu bakış açısı aslında korkuyu azaltabilecek bir potansiyele de sahip. Çünkü acı, pişmanlık, yalnızlık gibi duygular da bilince bağlıdır. Bilincin olmadığı bir durumda “korku”yu deneyimleyen bir özne de olmaz.

Korkunun kaynağı çoğu zaman ölümden çok, ölümü düşünürken hâlâ hayattayken hissettiğimiz kaygıdır. Yani problem ölümün kendisi değil, onunla yüzleşen bilinçtir.

Dini ya da felsefi inançlar bu noktada kişiden kişiye değişebilir. Ancak bilimsel perspektiften bakıldığında, elimizde kesin olan tek şey şu: Şu an buradayız ve bu hayat bizim tek kesin deneyimimiz. Bu da yaşamı daha değersiz değil, aksine daha anlamlı kılıyor.

Eğer bu hayat tek şansımızsa, anlamı dışarıdan beklemek yerine onu kendimiz inşa edebiliriz: Sevdiğimiz insanlarla bağ kurarak, merak ederek, üreterek, iz bırakarak…

Bu konularda farklı bakış açıları duymak istersen, Efe Aydal’ın Soramazsın programındaki ilgili bölümü de faydalı olabilir.

Umarım bu düşünceler korkunu biraz olsun hafifletir. Zamanla bu hislerin dalga gibi gelip geçtiğini görebilirsin.