Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Yetkinliğin Dört Aşaması: Sizi "Bilmediğinizi Bilmediğiniz" Noktadan, "Bildiğinizi Bilmediğiniz" Noktaya Götüren Basamaklar Nelerdir?

Neden Bazen Bir Konu Üzerinde Çalıştıkça Daha da Kötüleştiğinizi Hissediyorsunuz ve Bu Hissi Nasıl Aşarsınız?

Yetkinliğin Dört Aşaması: Sizi "Bilmediğinizi Bilmediğiniz" Noktadan, "Bildiğinizi Bilmediğiniz" Noktaya Götüren Basamaklar Nelerdir? Effectiviology
10 dakika
8,748
  • Eğitim Bilimleri
Evrim Ağacı Akademi: Bilime Dayalı Kişisel Gelişim Yazı Dizisi

Bu yazı, Bilime Dayalı Kişisel Gelişim yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Stanford Marshmallow Deneyi Nedir? Çocukken Sergilenen Öz Kontrol, Yetişkinlikte Başarıyı Nasıl Etkiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Yetkinliğin dört aşaması modeli, insanların bir beceriyi edinirken nasıl daha yetkin hale geldiklerini açıklayan bir psikoloji modelidir. Bu modele göre insanlar bir beceri edinirken bilinçsiz yetersizlik, bilinçli yetersizlik, bilinçli yeterlilik ve bilinçsiz yeterlilik olmak üzere dört aşamalı bir yetkinlik hiyerarşisinde ilerler.

Öğrenmenin bu aşamalarının her biri farklı bir dizi davranış ve kabiliyeti konu alır. Örneğin "bilinçsiz yetersizlik" aşamasında bulunan bir kimse farkında olmadan birçok hata yapar; "bilinçli yetersizlik" aşamasında ise yine birçok hata yapılır, ancak bu aşamada yapılan hataların farkında oluruz. Bu farkındalık da bu hataları daha bilinçli bir şekilde ele almamızı mümkün kılar.

Tüm Reklamları Kapat

Yetkinliğin dört aşaması modelini anlamak, örneğin neden bir öğrenme sürecinin ilk aşamalarının oldukça can sıkıcı geçtiğini, öğrenme sürecimizdeki yerimizi belirlememizi ve mevcut durumumuzda öğrenimimizin hangi taraflarına odaklanmamız gerektiğini bize gösterebilir ve bu çerçevede birçok açıdan oldukça faydalıdır.

Makalemizde yetkinliğin dört aşaması modeli hakkında daha fazla bilgi edinecek, görselde belirtilen kademelerin her birinin ardında yatan mantığı kavrayacak ve bu bilgileri nasıl pratiğe dökebileceğinizi göreceksiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Yetkinliğin Dört Aşaması ve Öğrenme Aşamaları

İnsan öğrenmesi konusunda yapılan araştırmalar, becerilerin edinimi kapsamında yetkinliğin dört ana aşamasını tanımlar.[1] Bu aşamaların her biri yetkinlik hiyerarşisinde farklı bir seviyeyi temsil eder:

  • Bilinçsiz yetersizlik. Bilinçsiz yetersizlik, öğrenmenin başlangıç aşamasıdır ve neyi bilmediğinizi bilmediğiniz aşama olarak karakterize edilir. Bu aşamada edinmek istediğiniz yeni bir becerinin ilk pratiklerini yaparsınız; ancak beceriyi edinmek için ne yapmanız gerektiğinden ve hedeflerinizin ne olması gerektiğinden tam olarak emin değilsinizdir, birçok hata yaparsınız.
  • Bilinçli yetersizlik. Bilinçli yetersizlik, öğrenmekte olduğunuz yeni beceriye biraz aşina olduktan sonra ulaştığınız orta aşamadır. Bu aşamada hala bilmediğiniz çok şey vardır, ancak artık neyi bilmediğinizi fark edebilir ve kendinizi geliştirmek gelişmek için neleri öğrenmeniz gerektiğini bilebilirsiniz. Yine birçok hata yaparsınız, ama şimdi bunların farkındasınızdır.
  • Bilinçli yeterlilik. Bilinçli yeterlilik, edindiğiniz beceride güçlü bir yeterlilik geliştirdikten sonra ulaştığınız yetkin öğrenme aşamasıdır. Bu aşamada beceriyi ve becerinizin açtığı kapıları iyi bir şekilde kavramışsınızdır; pratik yaparken yalnızca az miktarda hata yaparsınız. Buna karşın, yüksek düzeyde performans göstermek, beceriniz kapsamında zorlu şeyler yapmak (örneğin bir enstrumanla karışık bir parça çalmak) hala sizin açınızdan önemli miktarda bilinçli bir çaba gerektirir ve beceri kapsamında yaptığınız şeyler hala sezgisellikten uzaktır.
  • Bilinçsiz yetkinlik. Bilinçsiz yetkinlik, edinmeye çalıştığınız beceride ustalaştığınızda ulaştığınız aşamadır. Bu aşamada çok az hata yaparsınız ve beceri ve açtığı kapılar hakkında derin bir anlayışa sahip olursunuz. Bu aşama ile bir önceki aşama arasındaki en büyük fark, yüksek düzeyde performans göstermenin bu aşamada çok daha sezgisel olması ve çok fazla bilinçli çaba gerektirmemesidir.

Bu aşamalar spordan müziğe, dil öğrenimine kadar birçok alan ile ilişkilidir ve öğrenme teorisi konusunda yürütülen birçok tartışmada sıklıkla dile getirilir.[2], [3], [4]

Ruslan Alekso

Yetkinliğin Dört Aşamasını Uygulamak

Öğrenme aşamaları kavramını anlamanın temel faydası, yeni bir beceri edinimi sırasında öğrenme sürecinizin nasıl işlediğine dair daha iyi bir kavrayışa erişmenizi sağlamasıdır. Bu önemlidir, zira bu bilgiyi kullanarak hangi aşamada olduğunuzu tespit edebilirsiniz. Hangi aşamada olduğunuzu tespit ettiğinizde ise şevkiniz kırılmadan beceriniz konusunda en zayıf olduğunuz noktaları bulabilir, hangi alanlarda gelişmeniz gerektiğini görebilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aşağıdaki alt başlıklarda öğrenme teorisine ilişkin anlayışınızı uygulayabileceğiniz birkaç spesifik örnek görecek ve bu bilgiyi en etkili bir şekilde uygulamanıza yardımcı olacak birkaç ek tavsiye okuyacaksınız.

Başlangıçlar Neden Zordur?

Daha önceki başlıklarda gördüğümüz üzere yeni bir beceri edinmenin ilk aşaması bilinçsiz yetersizlik aşamasıdır. Bu aşamada ne yaptığınıza ve neye odaklanmanız gerektiğine dair pek bir fikriniz yoktur. Bilinçsiz yetersizlik aşaması, ne kadar can sıkıcı olsa da öğrenme sürecinin doğal bir parçasıdır.

Yeni bir beceri edinirken yaşadığımız hayal kırıklığı ve isteksizliğin doğal bir tepki olduğunu anlamak son derece önemlidir; zira birçok insan yeni bir beceri edinmeye başladığında yaşadığı zorluğu bu beceriyi edinemeyecekleri şeklinde yorumlar. Buna karşın zorluğun sürecin doğal bir parçası olduğunu kavramak, şevkinizin kırılmamasını ve böylelikle becerileriniz gelişene kadar vazgeçmemenizi sağlayabilir.

Neden Bazen Çalıştıkça Kötüleşiyor Gibi Hissederiz?

Bazen, geliştirmek istediğiniz bir beceri kapsamında pratik yaptığınızda becerilerinizin gelişmek yerine gerilediğini, birden çok fazla hata yapmaya başladığınızı hissedebilirsiniz. Bunun genel bir sebebi bilinçsiz yetersizlik olan ilk aşamadan bilinçli yetersizlik olan ikinci aşamaya geçmenizdir. Yani muhtemelen aynı hataları farkında olmadan da yapıyordunuz; ancak artık bu hataların farkına varacak donanıma sahipsinizdir.

Bununla beraber bir beceri alanında yetkinliğiniz arttıkça ilerlemek yerine gerilediğinizi hissetmenin başkaca sebepleri de vardır; örneğin beceriye yönelik bilginiz arttıkça dikkate almanız gereken faktörler de artmaktadır.[5]

Tüm Reklamları Kapat

Örneğin başta yalnızca atak becerilerinizi kullandığınız ve sadece bunlar üzerine düşündüğünüz bir sporda defans pozisyonlarını da hesaba katmanız gereken bir aşamaya kadar ilerlerseniz performansınız kısa vadede düşecektir; zira öncesinde sadece atak becerilerinizi kullanırken artık daha başka birçok şeyi de düşünmek zorundasınızdır.

Böylesi durumlar, beceriniz kapsamında belirli görevlere yönelik performansınızı kısa vadede düşürse de, size gerilediğinizi hissettirse de, aslında bu dalgalanmalar gelişen becerilerinizin ve iyileşmeye uğraştığınız becerinize yönelik daha derin bir kavrayışınızın sembolüdür.

Edindiğiniz Becerinin Alt Becerileri Farklı Aşamalarda Olabilir!

Bir beceri geliştirirken bu becerinin içerdiği alt becerilerin yeterlilik bağlamında farklı aşamalarda bulunması son derece doğaldır.

Örneğin yeni bir dil öğreniyorsanız okuma becerinizin yazma becerinizden daha iyi olması, aynı şekilde diğer insanların söylediği şeyleri anlama (dinleme) becerinizin bu şeyleri söyleme (konuşma) becerinizden daha iyi olması mümkündür.[6]

Tüm Reklamları Kapat

Öğrenme sürecinizde bu alt beceri değişkenliğiyle karşılaşmayı beklemeli; karşılaştığınızda ise bunun sizi demotive etmesine izin vermeyerek ilgili alt becerileri istediğiniz seviyeye getirene kadar çalışmaya devam etmelisiniz.

Çevrenizdeki İnsanlara Bulundukları Aşamaya Yönelik Geri Bildirimlerde Bulunun!

Öğrenmenin dört aşamasına hakim olmak, çevrenizde beceri edinmeye çalışan bir kimseye daha iyi geri bildirimlerde bulunmanızı da sağlayabilir.[7] Bu konsepte olan hakimiyetinizle geri bildirimlerinizi ilgili kişinin bulunduğu aşamaya göre uyarlayabilirsiniz, zira farklı yetkinlik aşamalarında bulunan kimselere aşamalarına uygun geri bildirimde bulunmak en faydalı yoldur.

Örneğin bir beceri ediniminin erken aşamalarında bulunan kimseler geniş ve karmaşık geri bildirimlerden yeterli kadar faydalanamazlar; çünkü bu geri bildirimi ele alıp olumlu yönde kullanabilecek becerilerden yoksundurlar. Buna karşın daha yüksek yeterlilik aşamalarında bulunan kimseler, edindikleri temel becerileri geliştirmek amacıyla spesifik teknik detaylar isteyebilirler.

Ana hatlarıyla ele alındığında herkese uygun bir geri bildirim mekanizması yoktur. Önemli olan şey insanların yeterlilik düzeyini değerlendirmek ve bu değerlendirmeyi geri bildirimde bulunurken akılda tutmaktır. Böylelikle çevrenizdeki kimselere kendileri için en faydalı olacak geri bildirimi verebilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı

Yetkinliğin Dört Aşaması: Son Sözler

Burada ele alındığı şekliyle psikolojik öğrenme modeli, insanların bir beceri edinirken geçtiği aşamalara yönelik kaba bir fikir edindirmeyi amaçlamaktadır. Bu bilgiyi öğrenme sürecinizin neresinde olduğunuzu belirlemek ve becerilerinizi geliştirmek için neler yapabileceğinizi bulmak gibi çeşitli yollarla kullanabilirsiniz.

Max Fischer

İlgili Diğer Kavramlar

Yetkinliğinizi Nasıl Artırabilirsiniz?

Pratik ve ilgili beceri hakkında üretilen materyalleri okumak ve uygulamak yollarıyla yetkinliğinizi artırabilirsiniz. Buna ek olarak bir başka yöntem de becerinin belirli bölümlerini çevrenizdeki insanlara öğretmektir.

Farklı beceriler, farklı teknikler veya aynı tekniklerin farklı versiyonlarını kullanmanızı gerektirebilir. Örneğin bir spor dalında ilerlemek konusunda ilgili spor dalında kullanılan hareketleri tekrarlamak faydalı olacaktır; ancak aynı teknik programlama gibi bir beceriyi öğrenmek söz konusu olduğunda daha az verimli olacaktır.

Bununla birlikte, öğrenmeye çalıştığınız beceri ister basketbol veya dans gibi bir spor dalı, ister çizim veya gitar gibi bir enstruman, ister örgü veya yazarlık gibi bambaşka bir şey olsun, temel ilke aynıdır: gelişmenin yolu öğrenmekten ve pratik yapmaktan geçer.

Bütün bunlarla beraber doğal becerileriniz, öğrenmek için harcadığınız zaman ve çaba, öğrenme sürecinizin optimizasyonu gibi bazı faktörler öğrenme sürecinizi etkilemektedir.

bazı faktörlerin öğrenme sürecinin yetkinliğinizi geliştirmenize neden olma derecesini etkileyeceğini unutmayın. Bu faktörler arasında doğal yetenekleriniz, öğrenmek için harcadığınız zaman ve çaba ve öğrenme sürecinizin optimizasyonu yer alır.

Doğal yeteneklerinizi doğal olarak kontrol edemezsiniz; bundan ötürü bir beceride ilerlemek istiyorsanız, yeterli zaman ve çaba harcadığınızdan emin olmalı ve öğrenme sürecinizi mümkün derecede optimize etmelisiniz. Bu optimizasyonu becerilerinizi daha iyi kavramanızı ve daha etkili pratik yapmanızı sağlayan karışık yöntem ve bilgi birikimi oluşturma gibi öğrenme teknikleriyle gerçekleştirebilirsiniz.

Öğrenmenin Beşinci Aşaması: Bilinçsiz Üstyeterlilik

Bazı araştırmacılar bilinçsiz üstyeterlilik adı verilen beşinci bir yeterlilik aşaması olduğunu öne sürmektedir.[8] Bu aşama dördüncü aşamaya, yani bilinçsiz yeterlilik aşamasına benzemektedir; ancak beceri bağlamında daha üstün ve daha az çaba gerektiren bir yeterlilik aşamasını temsil eder.[9] Bu aşamada beceri sahibi kişi, bu beceriyi kolaylıkla sergilemesini sağlayan kabiliyetinin farkındadır ve becerisini bilinçli bir çaba olmaksızın icra eder.

Bu aşama diğer aşamalara kıyasla daha belirsiz sınırlara sahiptir ve konuya ilişkin literatürde çok daha az atıf alır.[10]

Ancak bu ve dördüncü aşama arasında yapılabilecek bir ayrımın kavranması, bir beceride ilerlemek isteyen insanlar için önem arz etmemektedir; zira en yüksek yeterlilik aşaması olan beşinci aşamaya çıkabilmiş insanlar zaten olayı aşmış, ilgili beceriye yönelik büyük bir hakimiyet geliştirmiş kişilerdir ve sayıları da oldukça azdır.

Tüm Reklamları Kapat

Yetkinlik Aşamalarının Tarihi

Bu öğrenme teorisinin geçtiği çeşitli kaynaklar, teoriyi farklı isimlere atfetmektedir. Bazı çalışmalar bu teoriyi ihtiyaçlar hiyerarşisini ortaya atan Abraham Maslow'a, diğer çalışmalar ise aralarında en önemlisi William S. Howell olmak üzere çeşitli başka kişilere atfetmektedir.[11], [12] William S. Howell'in 1982 yılında yayınladığı kitap, konuya ilişkin literatürün büyük bir kısmında kaynak olarak gösterilmekte ve atıf almaktadır.[13], [14], [15]

Bu teorinin kaynağına yönelik belirsizliklerin bir açıklaması, birkaç ayrı araştırmacının aynı zamanlarda birbirinden bağımsız olarak bu modelin benzer hallerini yayınlamış olma olasılığıdır. Buna karşın bu modeli ilk kimin geliştirdiği sorusu çoğu insan için çok önemli değildir; zira bu bilginin modelin bugün nasıl uygulandığı üzerinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.

Pexels

Özet ve Sonuçlar

Belirli bir beceriyi geliştirmeye çalışırken, her biri farklı bir yetkinlik seviyesini temsil eden birkaç öğrenme aşamasından geçersiniz.

İlk aşama, fazla bir şey bilmediğiniz ve neyi bilmediğinizden de emin olmadığınız bilinçsiz yetersizliktir. Bundan sonra bilinçli yetersizlik aşaması gelir. Bu aşamada zorlanmaya devam edersiniz, ancak ilerlemek için neler yapabileceğinizi de yavaş yavaş keşfetmeye başlarsınız. Sonraki aşama ise beceride oldukça yetkin olduğunuz, ancak yüksek düzeyde performans göstermenin yine de önemli miktarda çaba gerektirdiği bilinçli yeterlilik aşamasıdır. Son aşama, beceride ustalaştığınız ve çoğunlukla sezgilerinize güvenerek çok yüksek bir seviyede performans gösterebildiğiniz bilinçsiz yeterliliktir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu aşamalar temelinde anlaşılması gereken en önemli şey, bir beceriyi öğrenmeye başladığınızda kendinizi kaybolmuş hissetmenizin son derece doğal olduğudur. Bu basitçe bilinçsiz yetersizlik aşamasında olduğunuz anlamına gelir ve gereken zamanı harcayarak, çabayı göstererek ilerleyebilirsiniz.

Buna ek olarak, bazen daha iyiye gitmek yerine daha kötüye gittiğinizi hissetmenizin doğal olduğunu anlamak da son derece önemlidir. Bu, genellikle gelişiminizin ve en yaygın olarak bilinçsiz yetersizlik aşamasından bilinçli yetersizlik aşamasına geçmenizin doğal bir sonucudur. Yani aslında daha kötüye gitmiyorsunuzdur; yalnızca her zaman yaptığınız hataların farkına varmaya başlamışsınızdır.

Farklı alt becerilerin farklı yetkinlik seviyelerinde olabileceğini unutmamalısınız. Örneğin yeni bir dil öğreniyorsanız, konuşma becerinizin yazma becerinizden daha ileride olduğunu görebilirsiniz. Böylesi farklılıklar da oldukça doğaldır ve beceriye yönelik genel yetkinliğiniz arttıkça aradaki boşlukları da giderebilirsiniz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Bilime Dayalı Kişisel Gelişim Yazı Dizisi

Bu yazı, Bilime Dayalı Kişisel Gelişim yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Stanford Marshmallow Deneyi Nedir? Çocukken Sergilenen Öz Kontrol, Yetişkinlikte Başarıyı Nasıl Etkiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
63
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 28
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 13
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • İnanılmaz 4
  • Umut Verici! 3
  • Muhteşem! 2
  • Üzücü! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/03/2023 01:42:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13453

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Akış
İçerikler
Sosyal
Gündem
Yağ
Görme
Hastalık Kataloğu
Evrimsel
Sağlık Bakanlığı
Mühendislik
Doğru
Karanlık Enerji
Tespit
Diş Hastalıkları
Paleontoloji
Etimoloji
İmmünoloji
Hastalık
Öne Çıkan
Hücre Biyolojisi
Zooloji
Kan
Yeni Koronavirüs
Bilimsel
İnfografik
Hava
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Çiftleşme
Dil
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Yetkinliğin Dört Aşaması: Sizi "Bilmediğinizi Bilmediğiniz" Noktadan, "Bildiğinizi Bilmediğiniz" Noktaya Götüren Basamaklar Nelerdir?. (29 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 23 Mart 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13453
Shatz, I., Karagözoğlu, M. (2022, November 29). Yetkinliğin Dört Aşaması: Sizi "Bilmediğinizi Bilmediğiniz" Noktadan, "Bildiğinizi Bilmediğiniz" Noktaya Götüren Basamaklar Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved March 23, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13453
I. Shatz, et al. “Yetkinliğin Dört Aşaması: Sizi "Bilmediğinizi Bilmediğiniz" Noktadan, "Bildiğinizi Bilmediğiniz" Noktaya Götüren Basamaklar Nelerdir?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, 29 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13453.
Shatz, Itamar. Karagözoğlu, Mert. “Yetkinliğin Dört Aşaması: Sizi "Bilmediğinizi Bilmediğiniz" Noktadan, "Bildiğinizi Bilmediğiniz" Noktaya Götüren Basamaklar Nelerdir?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, November 29, 2022. https://evrimagaci.org/s/13453.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.