Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Stratejik Dominantlık ve Dominasyon: Bazı Oyunlarda Yenilgi (veya Zafer) Neden Kaçınılmazdır?

Stratejik Dominantlık ve Dominasyon: Bazı Oyunlarda Yenilgi (veya Zafer) Neden Kaçınılmazdır? Pexels
16 dakika
2,310
  • Oyun Teorisi
Evrim Ağacı Akademi: Oyun Teorisi Yazı Dizisi

Bu yazı, Oyun Teorisi yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oyun Teorisi - 1: Oyunlar ve Oyunların Modellenmesi" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Stratejik dominantlık, oyun teorisi kapsamında bir oyuncunun kullanabileceği bir stratejinin alternatif stratejilerden daha iyi sonuçlara yol açması durumudur. Bir diğer deyişle, bir oyunda, oyunculardan her hangi birinin hamle tercihinin diğerlerine göre daha avantajlı sonuçlar vermesi, dominasyon (İng: "domination") olarak adlandırılır.

Bu çerçevede bir strateji bir oyuncuyu alternatif stratejilerden daha iyi sonuçlara götürüyorsa (alternatif stratejileri domine ediyorsa) dominanttır. Buna karşın bir strateji bir oyuncuyu alternatif stratejilerden daha kötü sonuçlara götürüyorsa (alternatif stratejiler tarafından domine ediliyorsa) domine edilmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Stratejik dominantlık kavramı birçok alanda önemli etkilere sahiptir ve anlaşılması son derece önemlidir. Makalemizde stratejik dominantlık hakkında daha fazla bilgi edinecek ve bu kavramı göz önünde bulundurmanın daha iyi kararlar almanıza nasıl yardımcı olabileceğini göreceksiniz.

Dominant Stratejiler

Dominant Strateji Nedir?

Dominant strateji, bir oyuncu için mevcut diğer stratejilerden daha iyi sonuçlara yol açan bir stratejidir. Bu strateji belirlenirken diğer oyuncuların kullanabileceği stratejiler de dikkate alınır.

Tüm Reklamları Kapat

Dominant stratejiler mutlak dominant\text{} veya zayıf dominant olabilir:

  • Bir strateji, alternatif stratejilerden daha iyi sonuçlara yol açıyorsa mutlak (veya güçlü) dominanttır.
  • Bir strateji, alternatif stratejilerle eşit veya daha iyi sonuçlara yol açıyorsa zayıf dominanttır.

Bir stratejinin mutlak dominant olması zayıf olarak da dominant olduğu anlamına gelir; zira mutlak dominant strateji, alternatif stratejilerden daha iyi sonuçlara yol açmaktadır ve bu, mutlak dominant stratejinin alternatif stratejilere eşit veya daha iyi sonuçlara yol açtığı şeklinde de yorumlanabilir.[1] Bununla birlikte bir strateji zayıf dominantsa mutlak dominant da olabilir.

Özetle hem mutlak hem de zayıf dominant bir strateji "mutlak dominant strateji" olarak adlandırılmakta; yalnızca zayıf dominant olan bir strateji "zayıf dominant strateji" olarak adlandırılmaktadır.[1]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Buna ek olarak, bir stratejinin diğer bazı stratejileri domine ettiğini söylemek de mümkündür.[1] Örneğin A stratejisi, B stratejisiyle eşit veya daha iyi sonuçlara yol açıyorsa, A stratejisi B stratejisini zayıf şekilde domine etmektedir. Benzer şekilde, A stratejisi B stratejisinden daha iyi sonuçlara yol açıyorsa, A stratejisi B stratejisini mutlak domine etmektedir.

Son olarak, bir stratejinin başka bir stratejiyi domine edebileceğini ancak yine de bir bütün olarak ele alındığında oyundaki en dominant strateji olmayabileceğini unutmamalısınız. Örneğin A stratejisi, B stratejisini mutlak domine edebilir, ancak bir C stratejisini hem A stratejisini, hem B stratejisini mutlak domine ediyor olabilir.

Pexels

Dominant Stratejilere Örnekler

Dominant stratejilere bir örnek, doğrudan 10 dolar para alabileceğiniz veya bir yazı tura atımı sonrasında tura gelirse 10 dolar, yazı gelirse hiçbir şey alamayacağınız bir durumdur. Burada 10 doları yazı tura atmadan almak dominant stratejidir; zira parayı doğrudan almak, yazı tura atmaya denk veya daha iyi bir sonuçtur.

Bu örnekte dominant strateji (parayı peşin almak), diğer strateji ile (yazı tura atmak) denk bir sonucu mümkün kıldığı için zayıf dominant bir stratejidir.

Dominant stratejinin bir başka örneği, bir şirketin beklenen getirileri dışında her açıdan eşit olan iki strateji (çevrimiçi ve çevrimdışı reklam) arasında seçim yapması gereken bir durumda ortaya çıkar. Örnek çerçevesinde çevrimiçi reklam 20 bin dolarlık bir getiri sağlarken çevrimdışı reklam rakiplerinin hangi platformlarda reklam verdiğine bağlı olarak 15 bin dolar ya da 10 bin dolarlık bir getiri sağlayacaktır. Bu senaryoda dominant strateji, daha yüksek bir getiriyi mümkün kılması sebebiyle çevrimiçi reklamcılıktır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu örnekte dominant stratejinin (çevrimiçi reklamcılık), her durumda diğer stratejiden (çevrimdışı reklamcılık) daha iyi bir sonuca yol açması sebebiyle mutlak dominant olduğunu göz önünde bulundurmalısınız.

Mutlak Dominasyon Örneği

Yukarıda da söz ettiğimiz gibi, eğer herhangi bir oyuncunun herhangi bir hamlesi (ki buna "strateji" demek de mümkün)  rakibin tüm hamlelerine karşın daima en iyi cevabı veriyorsa, yani bir diğer değişle en iyi getiriyi sağlıyorsa, bu strateji mutlak dominasyona (İng: "strict dominance") sahiptir.[2]

Strict Dominance
Strict Dominance

Yukarıdaki basit oyunu, "Oyuncu 1" penceresinden inceleyelim.

  • Eğer Oyuncu 2, "Sol" hamlesini oynarsa, Oyuncu 1 için "Üst" hamlesini oynamak 8, "Alt" hamlesini oynamak 1 birim getiri getirecektir. Dolayısıyla "Üst" oynamak daha avantajlıdır.
  • Eğer Oyuncu 2, "Sağ" hamlesini oynarsa, Oyuncu 1 için "Üst" hamlesini oynamak 3, "Alt" hamlesini oynamak 0 birim getiri sağlayacaktır. O halde bu durumda da "Üst" oynamak daha avantajlıdır.

Görüldüğü gibi Oyuncu 2 ne oynarsa oynasın, Oyuncu 1 için "Üst" stratejisini uygulamak her zaman "Alt" stratejisine göre daha fazla getiri sağlıyor. Bu durumda "Üst, Alt'a tam dominasyon sağlıyor." diyebiliriz. Bu nedenle Oyuncu 1, Oyuncu 2'nin hamlelerinden bağımsız olarak, her durumda Üst hamlesini yapmayı tercih edecektir.

Tüm Reklamları Kapat

Zayıf Dominasyon Örneği

Bahsettiğimiz gibi, zayıf dominasyonda (İng: "weak domination") oyuncunun herhangi bir stratejisi, sadece bazı durumlarda (en az 1 durumda) diğer hamlelere göre avantajlıdır.[3] Diğer hamlelerde ise çıktılar genellikle eşittir. Aynı oyunu, yeni getiri değerleriyle ve yine "Oyuncu 1" gözünden inceleyelim:

Weak Dominance
Weak Dominance
  • Eğer Oyuncu 2, "Sol" hamlesini oynarsa, Oyuncu 1 için "Üst" hamlesi 8 birim, "Alt" hamlesi 6 birim getiri sağlayacağından, bu durumda "Üst" daha avantajlıdır.
  • Oyuncu 2, "Sağ" hamlesini oynadığında ise, Oyuncu 1 için her iki hamle de (Üst veya Alt) 3'er birim getiri sağlayacağından, biri diğerine baskın değildir.

İşte bu durumda Oyuncu 1 için "Üst" hamlesi "Alt" hamlesine göre kısmi bir dominasyona sahiptir ve Oyuncu 1, yine her halükarda ya daha fazla getirisi olacak ya da getiri farkın önemsenmeyecek olan "Üst" stratejisine sadık kalacaktır.

Stratejik Dominantlık

Stratejik Dominantlığa Bir Örnek

Startupo ve Megacorp adlı iki şirketin yeni bir pazarda rekabet ettiği bir durum düşünün.

Bu pazarda tüketici versiyonu ve profesyonel versiyon olmak üzere iki farklı versiyonda satılan bir ürün hayal edin. Her iki versiyon da bunları satan şirket için eşit derecede kârlıdır diyelim, ve şirketlerin tek kaygısı da daha fazla ürün satarak daha fazla para kazanmak olsun. Ancak pratik kısıtlamalar çerçevesinde bir şirket yalnızca bir ürün üretebilsin.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Uganda Bugisu AA Yöresel Kahve 500 gr

Uganda Bugisu AA Yöresel Kahve 500 grUYARI: Bu ürün, müşterilerimizin tercihine göre özel olarak öğütülerek (veya hiç öğütülmeden) temin edilmektedir; yani müşteri talebine özel olarak hazırlanmaktadır. Bu nedenle lütfen sipariş notlarına talep ettiğiniz öğütme türünü ekleyiniz:

  1. Çekirdek (Öğütme İstemiyorum)
  2. Filtre Kahve Makinesi,
  3. Espresso (Öğütülmüş),
  4. French Press,
  5. Moka Pot,
  6. Hario V60,
  7. Aeropress,
  8. Metal Filtre,
  9. Chemex – Pour Over.

Tercih belirtilmemesi halinde öğütülmemiş çekirdekler gönderilecektir ve tarafınızdan öğütülmesi veya değirmen olan bir yerde öğüttürülmesi gerekecektir.

Devamını Göster
₺185.00
Uganda Bugisu AA Yöresel Kahve 500 gr

Pazardaki çoğu insan (%80) tüketici versiyonuyla ilgilenirken sadece birkaçı (%20) profesyonel versiyonu satın almayı düşünmektedir. İki şirket de ürünün tüketici versiyonunu mu yoksa profesyonel versiyonunu mu satmak istediğine karar verebilir. Her iki şirket de aynı türdeki ürünü satmaya karar verirse pazarın bölünmesi gerekecektir; ancak bir şirket bir tür, diğer şirket diğer tür ürünü üretirse pazarın ilgili kısmının tamamına hakim olacaktır.

Bu çerçevede iki şirketin de seçebileceği iki olası strateji ve senaryonun dört olası sonucu vardır:

  1. Her iki şirket de tüketici pazarına girer. Bu, şirketlerin (toplam pazar payının %80'ini oluşturan) tüketici pazarını paylaştığı ve dolayısıyla bir şirketin toplam pazar payının %40'ını aldığı anlamına gelir.
  2. Her iki şirket de profesyonel pazara girer. Bu, şirketlerin (toplam pazar payının %20'sini oluşturan) profesyonel pazarı paylaştığı ve dolayısıyla bir şirketin toplam pazar payının %10'unu aldığı anlamına gelir.
  3. Startupo tüketici pazarına girer ve Megacorp profesyonel pazara girer. Bu, Startupo'nun tüketici pazarının tamamını (toplam pazar payının %80'i) ve Megacorp'un profesyonel pazarın tamamını (toplam pazar payının %20'si) aldığı anlamına gelir.
  4. Megacorp tüketici pazarına girer ve Startupo profesyonel pazara girer. Bu, Megacorp'un tüketici pazarının tamamını (toplam pazar payının %80'i) ve Startupo'nun profesyonel pazarın tamamını (toplam pazar payının %20'si) aldığı anlamına gelir.

Bu bilgiler ışığında bir şirket tüketici pazarına girmeyi seçerse, toplam pazar payının ya %40'ını ya da %80'ini alacaktır. Tersine, eğer şirketlerden biri profesyonel pazara girmeyi seçerse, o zaman toplam pazar payının ya %10'unu ya da %20'sini alacaktır.

Buna göre, her iki şirket için de (kesin) dominant strateji tüketici pazarına girmektir, zira bu şekilde diğer şirketin hangi hamleyi yaptığından bağımsız olarak daha büyük bir pazar payına sahip olacaklardır.

Tersine, her iki şirket için de (kesin) domine strateji profesyonel pazara girmektir, zira bu şekilde diğer şirket hangi hamleyi yaparsa yapsın, daha küçük bir pazar payına sahip olacaklardır.

Bu senaryoya ek oyuncular, ek ürünler ve farklı ürünler için farklı kâr marjları gibi gerçek hayatta sıklıkla karşımıza çıkan faktörlerin eklenmesi takdirinde daha karmaşık hale gelebileceğini de göz önünde bulundurmalısınız. Bu ek faktörler belirli bir durumdaki stratejik dominantlığın analiz edilmesini zorlaştırsa da dominant ve domine stratejilerin arkasındaki temel mantık bu ek karmaşıklıktan bağımsız olarak aynı kalır.

Tek Kişilik Oyunlarda Stratejik Dominantlık

Tek bir oyuncunun olduğu senaryolarda da dominant ve domine stratejiler olabilir.

Örneğin, bir cadde boyunca yürüdüğünüz ve bir noktada yolun karşısına geçmeniz gereken bir durumu düşünün. Kullanabileceğiniz iki yaya geçidinden ilkine ulaştığınız anda da yaya ışığı kırmızıya dönsün. Bu noktada iki strateji belirir:

  • Bu yaya geçidindeki ışığın yeşile dönmesini bekleyebilirsiniz.
  • Bir sonraki yaya geçidine ulaşana kadar yürümeye devam edebilir ve bu yaya geçidinden geçebilirsiniz.

Amacınızın kaldırımda bekleyerek harcayacağınız zamanı en aza indirmek olduğu göz önünde bulundurulduğunda dominant strateji bir sonraki yaya geçidine ulaşana kadar yürümeye devam etmektir. Zira mevcut yaya geçidinden geçmeye karar verirseniz ışığın yeşile dönmesi için gereken süre boyunca beklemeniz gerekecektir. Ancak buna karşın bir sonraki yaya geçidine ulaşana kadar yürürseniz üç olasılıktan biri yaşanacaktır:

  • Işık yeşil yanarken ikinci yaya geçidine ulaşırsınız. Böylelikle beklemek zorunda kalmazsınız. Bu, ilk yaya geçidinde beklemenizden daha iyi bir sonuçtur.
  • Işık kırmızı yanarken ikinci yaya geçidine ulaşırsınız. Bu durumda ilk yaya geçidince beklemeniz gereken süreden daha az bir süre boyunca beklersiniz. Bu da ilk yaya geçidinde beklemenizden daha iyi bir sonuçtur.
  • İkinci yaya geçidine ulaştığınız anda kırmızı ışık yanar. Bu durumda ilk yaya geçidinde beklemeniz gereken süre kadar beklemeniz gerekecektir. Bu da ilk yaya geçidinde beklemeyi seçmiş olsaydınız elde edeceğiniz sonuca eşit bir sonuçtur.

Bir sonraki yaya geçidine gitme stratejisi, bulunduğunuz yaya geçidinde bekleme sonucuna eşit veya daha iyi bir sonuca yol açmaktadır; yani (zayıf) dominant stratejidir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu oyun kapsamında tek bir oyuncu olmasına karşın stratejilerinizin dominantlığını belirlerken sonraki ışığın yeşil veya kırmızı yanacağını belirleyen "şans" kavramını ikinci bir oyuncu olarak kabul edebileceğinizi de göz önünde bulundurmalısınız.

Bütün bunlarla beraber stratejik dominantlık kavramı, şans kavramının bir rol oynamadığı daha basit durumlarda da karşımıza çıkmaktadır. Örneğin biri 5 dolar, diğeri 10 dolar olan iki özdeş üründen birini satın alacağınız bir durumu düşünün. Eğer bu durumda amacınız harcadığınız parayı en aza indirmekse iki özdeş üründen ucuz olanını tercih etmek dominant stratejidir.

Pexels

Stratejik Dominantlığın Olmadığı Oyunlar

Stratejik dominantlığın olmadığı, yani uygulanabilir stratejilerin hiçbirinin dominant veya domine olmadığı durumlar da vardır.

Örneğin taş kağıt makas oyununda her oyuncu, diğer oyuncunun hangi hamleyi yaptığına bağlı olarak eşit olasılıkla galibiyet, mağlubiyet veya beraberlikle sonuçlanan üç olası hamleden birini seçebilir:

Tüm Reklamları Kapat

  • Taş makasa karşı kazanır, kağıda karşı kaybeder ve taşa karşı berabere kalır.
  • Kağıt taşa karşı kazanır, makasa karşı kaybeder ve kağıda karşı berabere kalır.
  • Makas kağıda karşı kazanır, taşa karşı kaybeder ve makasa karşı berabere kalır.

Bu çerçevede mevcut stratejilerden hiçbiri diğerlerini domine etmemektedir, çünkü stratejilerden hiçbiri diğer stratejilerden iyi veya daha iyi bir sonuca yol açmamaktadır. Buna karşın stratejiler arasında döngüye dayalı (geçişli olmayan) bir ilişki bulunmaktadır; zira diğer oyuncu makası seçerse taşı seçmek, kağıdı seçerse makası seçmek, taşı seçerse kağıdı seçmek daha iyidir.[4], [5]

Buna ek olarak, birden fazla stratejinin her zaman aynı sonuçlara yol açtığı durumlarda, stratejiler eşdeğer kabul edilir. Örneğin bir şirket çevrimiçi ve çevrimdışı reklamcılık arasında sağlayacağı kâra göre bir seçim yapması gerekiyorsa ve her iki seçenek de 20.000 $ kâr getiriyorsa (başkaca ilgili sonuçlar hesaba katılmadığında) iki sonuç eşdeğerdir.

Stratejik Dominantlığa Göre Karar Vermek

Hamlelerinizi yönlendirmek amacıyla stratejik dominantlıktan faydalanmak için öncelikle içinde bulunduğunuz durumu değerlendirmeli; sizin ve diğer oyuncuların yapabileceği tüm olası hamleleri, bu hamlelerin sonuçlarını ve her bir sonucun tercih edilebilirliğini belirlemelisiniz. Oyun ağacının tamamını bu şekilde haritalandırdıktan sonra elinizdeki stratejilerin dominantlığını ölçebilir ve bu bilgiyi dominant stratejileri tercih etmek veya domine stratejileri elemek yoluyla bulunduğunuz duruma en uygun stratejiyi seçmek için kullanabilirsiniz.

Örneğin, A, B ve C olarak adlandırılan üç olası stratejiniz olduğunu varsayalım:

Tüm Reklamları Kapat

  • Eğer A stratejisi B ve C stratejilerinden daha iyi sonuçlara yol açıyorsa, A stratejisi dominanttır ve bu stratejiyi kullanmanız gerekir.
  • Eğer A stratejisi B stratejisi ile eşit sonuçlara yol açıyorsa, ancak her iki strateji de C stratejisinden daha iyi sonuçlara yol açıyorsa, o zaman C stratejisi dominedir, kaçınmalısınız.

Buna ek olarak bazı durumlarda mevcut hareketleri değerlendirmeden önce sizin ve rakibinizin (diğer stratejilerden daima daha kötü) mutlak domine stratejilerinizi elemek de faydalı olabilir.[1] Bunu mutlak domine stratejilerin yenilemeli eliminasyonu (veya silinmesi) sürecini kullanarak yapabilirsiniz.[6] Benzer şekilde zayıf domine stratejileri elemek de mümkündür, ancak böylesi stratejiler için eleme süreci daha karmaşık olmaktadır.

Son olarak, birden fazla mevcut stratejinin eşit sonuçlara yol açtığı senaryolarda stratejilerden birini rastgele olarak seçebilirsiniz. Bu rastgele seçim, birden fazla oyuncunun olduğu durumlarda hareketlerinizin öngörülmesini zorlaştırarak bazı durumlarda faydalı olabilir.

Not: Konuyla ilgili bir başka kavram da karma strateji kavramıdır. Bu strateji, belirli bir olasılık dağılımını temel alarak birkaç strateji arasından rastgele şekilde bir strateji seçilmesini içerir ve öngörülebilirliğinizi düşürür.[7]

Stratejik Dominantlık ile İnsanların Davranışlarını Öngörmek

Stratejik dominantlık kavramını anlamak, diğer insanların davranışlarını tahmin etmenize yardımcı olabilir ve bu da yapacakları hamlelere daha iyi hazırlanmanızı sağlayabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu çerçevede aklınızda tutmanız gereken iki temel varsayım vardır:

  • İnsanlar genellikle dominant stratejilerini kullanmayı tercih edeceklerdir.
  • İnsanlar genellikle domine stratejilerinden kaçınmayı tercih edeceklerdir.

Ancak, bazı durumlarda insanların dominant olduğunu düşündüğünüz bir strateji yerine domine olduğunu düşündüğünüz bir stratejiyi seçebileceğini de akılda tutmak önemlidir, zira insanlar;[8]

  • sizin bilmediğiniz bir şey biliyor olabilirler,
  • sonuçlar konusunda beklentileri beklediğinizden farklı olabilir,
  • Mantıksız davranıyorlardır, stratejik bir bakış açısıyla kendileri için en iyi olanı yapmayabilirler,
  • oyunun yapısı (Oyuncular kim, hangi stratejiler ve potansiyel kazançlar var?) veya diğer oyuncular (Diğer insanların mantığı nasıl işliyor, oyun ve diğer oyuncular hakkındaki bilgileri ne düzeyde?) hakkında belirli bilgilerden yoksun olabilirler.[6], [9]

Bu tür olasılıkları çeşitli şekillerde göz önüne alabilirsiniz. Örneğin öngörülerinizi daha isabetli kılmak için bu olasılıkları öngörülerinize dahil edebilirsiniz. Mesela oyunculardan birisi stratejilerini mantık yerine ego temeline dayanarak belirliyorsa bunu hesaba katmanız gerekir. Benzer şekilde öngörülerinize içkin kesinlik değerini hesaplarken bu olasılıkları değerlendirebilirsiniz; öngörüleriniz üzerinde değişiklik yapmasanız bile bu yöntem size öngörülerinizin ne kadar gerçeğe yakın olduğunu gösterebilir.

Ana hatlarıyla ele alındığında stratejik dominantlık kavramını insanların davranışlarını öngörmek için kullanabilirsiniz; zira insanlar dominant stratejilerini seçme ve domine stratejilerinden kaçınma eğilimindedir. Ancak bu öngörülerde bulunurken insanların mantıksız davranması veya insanların mevcut stratejilerine yönelik bilgi eksiklikleriniz gibi çeşitli faktörleri de göz önünde bulundurmak önemlidir.

Tüm Reklamları Kapat

Not: "Müşterek bilgi" terimi, oyundaki her oyuncunun bildiği bir şeyi ifade eder. "Ortak bilgi" terimi ise bir oyundaki her oyuncunun bildiği ve her oyuncunun her oyuncunun bildiğini bildiği bir şeyi ifade eder.[9]

Pixabay

İlgili Kavramlar

Stratejik dominantlıkla ilgili olarak sıklıkla tartışılan birkaç kavram vardır.

Bu kavramlardan ilki, bir oyunda her bir oyuncu tarafından üstlenilen stratejilerin belirli bir kombinasyonu olan strateji profilidir (eylem profili veya strateji kombinasyonu olarak da bilinir).

Kayda değer bir strateji profili türü, bir oyundaki hiçbir oyuncunun kendi stratejisini tek taraflı olarak, yani diğer oyuncular stratejilerini değiştirmezken değiştirerek herhangi bir şey kazanamayacağı durumda ortaya çıkan Nash dengesidir.[1], [10] Bir oyunda herhangi bir sayıda Nash dengesi olabilir, bazı oyunlarda hiç Nash dengesi olmayabilir; ve Nash dengesine ulaşıldığında uygulanması genellikle zorunlu bir hal alır.[1], [10], [11], [12]

Tüm Reklamları Kapat

Nash dengesi kavramını açıklayan ünlü bir örnek, birbirleriyle iletişim kurmanın hiçbir yolu olmayan iki tutsağın iki seçeneğe sahip olduğu tutsak ikilemidir. Bu örnek çerçevesinde bir tutsak ya diğer tutsağa ihanet edebilir, ya da sessiz kalabilir.[13] Bu senaryo etrafında aşağıdaki seçenekler belirir:

  • İki tutsak da birbirlerine ihanet ederse ikisi de 2 yıl hapis cezası alır.
  • İki tutsak da sessiz kalırsa ikisi de 1 yıl hapis cezası alır.
  • Tutsaklardan biri diğerine ihanet eder ve diğeri sessiz kalırsa, ihanet eden tutsak serbest kalır, ihanete uğrayan tutsak ise 3 yıl hapis cezası alır.

Her iki tutsak için de baskın strateji diğer tutsağa ihanet etmektir:

  • Eğer ilk tutsak sessiz kalırsa ikinci tutsağın ona ihanet etmesi daha iyidir, zira bu şekilde ikinci tutsak, bir yıl hapis yatmak yerine serbest kalacaktır.
  • Eğer ilk tutsak ikinci tutsağa ihanet ederse, ikinci tutsağın da birinci tutsağa ihanet etmesi yine daha iyidir, çünkü bu ikinci tutsağın 3 yıl yerine 2 yıl hapis cezası alacağı anlamına gelir.

Burada Nash dengesi, iki tutsağın da birbirine ihanet ettiği dominant stratejiyi seçerek 2 yıl hapis cezası almasıdır. Zira tutsaklardan birinin stratejisini değiştirmesi, şayet her ikisi de stratejilerini değiştirmeyecekse faydasız olacaktır.

Tutsak ikilemi, dominant strateji dengesi olarak adlandırılan, belirli bir strateji profilinde her oyuncunun dominant bir strateji kullanması durumunda ortaya çıkan bir başka ilgili kavrama ışık tutmaktadır.[12] Her dominant strateji dengesi aynı zamanda bir Nash dengesidir, ancak her Nash dengesi bir dominant strateji dengesi değildir.[14]

Tüm Reklamları Kapat

Son olarak tutsak ikilemi, Pareto verimliliği (veya Pareto optimumu) adı verilen bir başka ilgili kavramı da göstermektedir.[15] Pareto verimliliği, bir strateji profili oyunu bütün oyuncular için iyi kılacak şekilde değiştirilemediğinde (yani herhangi bir oyuncu için sonucun iyileştirilmesi, en az bir başka oyuncu için sonucun kötüleştirilmesi anlamına geldiğinde) ortaya çıkar.[16]

Tutsak ikilemi örneğinde de gösterildiği gibi, bir Nash dengesinin mutlaka Pareto optimum olması, veya bir Pareto optimumun bir Nash dengesi olması gerekmez.[17], [18] İkilem bağlamında Nash dengesi, her iki oyuncunun da birbirine ihanet etmesini içerir, zira ihanet dominant stratejidir ve iki oyuncunun da diğer oyuncu sessiz kalmak konusunda bir karar almadığı sürece sessiz kalması bir fayda sağlamaz. Ancak, bu strateji profili Pareto optimum değildir; çünkü her iki oyuncu da sessiz kalırsa iki oyuncu da iki yıl yerine bir yıl hapis yatacak, yani sonuç her iki oyuncu için de iyileşecektir. Buradaki Pareto-optimal strateji profili her iki oyuncunun da sessiz kalmasını içerir, ancak bu profil bir Nash dengesi değildir, çünkü iki oyuncu da diğerinin sessiz kaldığı varsayımıyla kendi sonucunu iyileştirmek için sessiz kalan tarafa ihanet edebilir.

Not: Burada bahsedilen kavramlara çeşitli ayrımlar uygulanabilir. Örneğin dominant strateji dengesi kapsamında mutlak dominant strateji dengesi ile zayıf dominant strateji dengesi arasında bir ayrım yapmak mümkündür.

Özet ve Sonuçlar

Bir oyunda oyuncular kendileri için en iyi sonucu getirecek hamleleri bulmaya çalışır. Oyunun türüne, sonlu veya sonsuz olmasına ve başka faktörlere bağlı olarak:[19]

  • ya en iyi sonucu (İng: "best response") veren, yani dominasyon sağlayan stratejiyi doğrudan tespit etmeye
  • ya da tam tersinden giderek, zayıf stratejileri sıra ile elemeye (İng: "iterated elimination") gayret gösterirler.

Bu yazımızda baskın stratejileri seçerek doğru hamleyi bulmayı irdeledik. Bu bağlamda verebileceğimiz bazı nokta atışı bilgiler şöyledir:

  • Stratejik dominantlık, oyun teorisinde bir oyuncunun kullanabileceği bir stratejinin alternatif stratejilerden daha iyi sonuçlara yol açması durumunda ortaya çıkan bir durumdur.
  • Bir strateji, alternatif stratejilerden daha iyi sonuçlara yol açıyorsa dominanttır ve alternatif stratejilerden daha kötü sonuçlara yol açıyorsa dominedir.
  • Bu çerçevede bir sonraki hamlenize karar verirken mevcut stratejilerinizi değerlendirmeli ve ardından dominant stratejileri kullanmayı ve domine stratejilerden kaçınmayı tercih etmelisiniz. Diğer oyuncuların hamlelerinizi tahmin etmekte zorluk yaşaması size bir fayda sağlayacaksa tercihlerinize biraz rastgelelik de ekleyebilirsiniz.
  • İnsanlar dominant stratejileri kullanma ve domine stratejilerden kaçınma eğilimindedir; bu eğilimi göz önünde bulundurarak davranışlarını öngörebilirsiniz. Ancak böylesi öngörülerde bulunurken mantıksızlık, kasıtlı rastgelelik ve insanların amaç ve mevcut stratejilerine yönelik eksik bilginiz gibi dış faktörlerin öngörünüz üzerindeki etkilerini de hesaba katmanız önemlidir.
  • Her senaryoda dominant bir strateji olmak zorunda değildir; stratejiler bazen eşdeğer sonuçlara yol açabilir veya sonuçları tamamen diğer oyuncuların hangi stratejileri seçtiğine bağlı olabilir.
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
32
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Oyun Teorisi Yazı Dizisi

Bu yazı, Oyun Teorisi yazı dizisinin 6. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oyun Teorisi - 1: Oyunlar ve Oyunların Modellenmesi" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/12/2022 09:50:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13387

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Shatz, et al. Stratejik Dominantlık ve Dominasyon: Bazı Oyunlarda Yenilgi (veya Zafer) Neden Kaçınılmazdır?. (24 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 7 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13387
Shatz, I., Karagözoğlu, M., Barış, . (2022, November 24). Stratejik Dominantlık ve Dominasyon: Bazı Oyunlarda Yenilgi (veya Zafer) Neden Kaçınılmazdır?. Evrim Ağacı. Retrieved December 07, 2022. from https://evrimagaci.org/s/13387
I. Shatz, et al. “Stratejik Dominantlık ve Dominasyon: Bazı Oyunlarda Yenilgi (veya Zafer) Neden Kaçınılmazdır?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, 24 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13387.
Shatz, Itamar. Karagözoğlu, Mert. Barış, . “Stratejik Dominantlık ve Dominasyon: Bazı Oyunlarda Yenilgi (veya Zafer) Neden Kaçınılmazdır?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, November 24, 2022. https://evrimagaci.org/s/13387.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.