Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sinirbilim ve Beyin - 11: İnsan'ı ''İnsan'' Yapan Yegane Yapı - Serebrum ve Genel Özellikleri

Sinirbilim ve Beyin - 11: İnsan'ı ''İnsan'' Yapan Yegane Yapı - Serebrum ve Genel Özellikleri
7 dakika
16,652
  • Sinirbilim (Nörobiyoloji)
Evrim Ağacı Akademi: Sinirbilim ve Beyin Yazı Dizisi

Bu yazı, Sinirbilim ve Beyin yazı dizisinin 11. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Sinir Sisteminin Evrimsel Tarihi: Beyin ve Sinir Sistemi Nasıl Evrimleşti?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Artık sinir sistemine ve beyne dair birçok şey öğrenmiş bulunmaktayız, yazı dizimizin bu yazısına ulaştığınıza göre... Ancak şunu söyleyelim ki buraya kadar öğrendikleriniz, bu sistemle ilgili öğrenebileceklerinizin trilyonda biri dahi olamaz. Bu da, sinir bilimin büyüleyici dünyasını, derinliklerini, önemini ve gücünü bize gösteriyor. Bu karmaşık yapının tek açıklamasının Evrimsel Biyoloji olması da ve daha önemlisi, Evrimsel Biyoloji'nin kademeli yaklaşımıyla istisnasız bu parçaların hepsinin açıklanabiliyor olması da, bu bilimin insanlık için neden vazgeçilmez olduğunu gösteriyor. Artık, bu noktadan sonra, işler çok daha heyecanlı, karmaşık, etkileyici, sıradışı ve sarsıcı olacak. Bunları diyoruz, çünkü insana dair bildiğiniz birçok şeyin yanlış olduğunu görmeye başlayacaksınız. Öyleyse başlayalım...

Serebrum, en genel tanımıyla, bir hayvanın istemli davranışlarının tamamını kontrol ve koordine eden, bilincini var eden, düşüncelerini yaratan, benliğinin farkında olmamızı sağlayan ve bu tip üst bilişsel (cognitive) fonksiyonların tümünün üretimini sağlayan beyin bölgesidir. Daha ilk cümleden dikkatinizi çekeriz ki, serebrum sadece insana bu özellikleri kazandırmaz, bu yapıya sahip tüm hayvanlara bu nitelikleri kazandırır. Daha doğru bir ifadeyle, bu niteliklere sahip olan tüm hayvanlarda, serebrum bulunmaktadır. Bu sebeple bu hayvanların beyinlerinde, bu işlevi gören beyin bölgelerini tespit ettiğimizde, serebruma ulaşmış oluruz (ki istisnasız omurgalıda ve bazı omurgasızlarda serebruma veya eşleniği yapılara ulaşılmıştır). Bu durumda insan türünün hayvanlardan beyin parçaları bakımından hiçbir farkı olmadığını söyleyebiliriz (tabii bu parçaların boyutları ve karmaşıklıkları konusunda farklar vardır, buna geleceğiz). 

Tüm Reklamları Kapat

Serebrumun bir diğer adı telensefalon olarak geçmektedir. Bu kelimenin tam karşılığı "uzak beyin" anlamına gelir. Bundan da anlaşılabileceği gibi, beynin vücudun geri kalanından en uzak, en önde, en uçta bulunan yapısıdır. Bu uç yapıya genellikle diensefalon (ara beyin) de dahil edilerek bu iki yapıya toplamda ön beyin denir, çünkü daha önce de gördüğümüz gibi ara beyin de bilişsel işlevlere çok büyük katkı sağlar. "Ön beyin" tabirinden de anlaşılabileceği gibi bu iki yapı, beynin en önde bulunan kısımlarıdır. Ancak unutmamak gerekir ki bu konumlar, beyin bakımından en ileri düzey hayvan türü olan insan için geçerlidir. Serebrum yapısı daha küçük kalan birçok diğer hayvanda ise bu yapı genellikle beynin ön bölümünde yer alır ve diğer yapıların üzerini insanda olduğu gibi kaplamaz. Şimdi bu yapıyı inceleyelim:

İlk olarak, gerçek bir insan beyninin yan kesitine bakacak olursak:

Tüm Reklamları Kapat

Burada, üst kısımda gördüğünüz, en arkadan en öne kadar uzanan, kıvrımlı ve büyük yapının tamamı serebrumdur. Serebrum, insan beyninin en büyük parçasıdır ve diğer bütün parçaları sarmalar. Biraz daha net olması açısından, aşağıdaki çizime bakabilirsiniz:

Bu çizimdeki pembe kısmın tamamı serebrumdur. Daha önceki yazılardan gördüğümüz kısımları da inceleyebilirsiniz. Ancak bunun insan beyni için bu şekilde olduğunu unutmayalım. İnsana, bildiğimiz tüm farklı niteliklerini kazandıran bu bölge, diğer hayvanlarda bu kadar büyük ve gelişkin değildir ve bu sebeple insan kadar karmaşık ve üst düzey bilişsel niteliklere sahip değildirler. 

Diğer hayvanların serebrumunu bizimkiyle kıyaslayacak olursak:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yukarıdaki görselde, mavi renkle gösterilen kısımlar serebrumu temsil etmektedir. Sol üst köşede gördüğünüz kurbağa veya semenderi gibi bir amfibinin beynidir. Amfibiler, balıklardan sonra evrimleşen ve karaya çıkan ilk omurgalılardır. Sağ üst köşede, amfibilerden evrimleşen sürüngenlerin tipik bir beyin yapısını görmektesiniz. Serebrumdaki kademeli büyümeye dikkat ediniz. Sol alt köşede sürüngenlerden evrimleşen bir sınıf olan kuşların beynini, sağ alt köşede ise yine sürüngenlerden evrimleşen bir sınıf olan memelilerden insanın beynini görmektesiniz. Görseli anlattığımız sırayla, yani evrimsel sürece paralel olarak takip ederseniz, neden bu canlılardaki davranışların kademeli olarak karmaşıklaştığını anlayabilirsiniz. Çünkü serebrum, bir hayvana karmaşık bilişsel (bilince/algıya dayalı) yetenekleri kazandıran beyin bölgesidir. Dolayısıyla bir türün serebrumu ne kadar büyük ve karmaşıksa, o kadar fazla sinir ve sinaps içerir, bu yüzden de bilişsel süreçleri sağlayan sinir bağlantıları o kadar gelişmiştir. Buna bağlı olarak da canlı, o kadar karmaşık, öngörülemez ve "otomatik-dışı" davranışlar sergileyecektir. Bunun detaylarına önümüzdeki yazılarda zaten gireceğiz.

Burada da bir şempanze ile insan serebrumu kıyaslanmaktadır:

Bundan sonra, insan serebrumundan yola çıkarak, diğer hayvanların da özelliklerini inceleyeceğiz. Bu sebeple, biliniz ki bu noktadan sonra bahsedeceğimiz özellikler insan türü için geçerlidir ve diğer hayvanlarda farklılık gösterebilir.

Serebruma ilgili en ilgi çekici bilgilerden biri, tahmin edilebileceği gibi on milyarlarca nörondan oluşuyor olmasıdır. Bu on milyarlarca nöron farklı şekillerde bir araya gelerek, 1 milyar civarı sinir lifini oluştururlar. Bu sinir lifleri, çevreden gelen verileri sürekli değerlendirilerek, bizim "bilinçli olarak yaptığımızı sandığımız" davranışları üretirler. Bu sebeple bu sinir ağı ne kadar karmaşıksa, ürünleri de o kadar karmaşık olacaktır. Bir diğer bilgi olarak, sadece serebrumdaki sinir hücrelerini uca eklediğimizde 18.000 kilometre uzunluğunda bir çizgi elde ederiz. Bu da, davranışlarımızın diğer hayvanlardan bu kadar farklı ve karmaşık olmasını rahatlıkla açıklamaktadır.

Serebrumun en önemli özelliklerinden bir diğeri, sağ yarıküre (hemisfer) ve sol yarıküre şeklinde iki büyük lobdan oluşmuş olmasıdır. Bu lobların varlığı, evrimsel süreçte insan beyninin büyümesi açısından çok büyük önem taşır. Ancak bu ikiye ayrılma konusuna ileride tekrar döneceğiz. Şimdi, bu lobların nasıl gözüktüğüne bakalım:

Tüm Reklamları Kapat

Burada, insan beynini ön üstten görmekteyiz. Aşağıda ise yan üstten göreceğiz:

Aşağıdaki ise gerçek bir fare beyninin üstten görünümüdür. Yine, serebrumun kıyaslanması açısından faydalı olduğunu düşünüyoruz:

Serebral (serebruma ait) yarıkürelerin en dış kısmı korteks adı verilen, gri madde ile kaplıdır. Hatırlayacak olursanız gri madde, miyelinsiz ve daha yavaş iletime sahip nöronların görüntüsüne verilen isimdi. Bu korteksin alt kısmında ise beyaz madde, yani miyelinli (yağlı kılıfa sahip), yüksek hızlı nöronlar bulunmaktadı. Ancak serebrumun derinliklerinde, bu beyaz madde içerisine gömülmüş gri madde (miyelinsiz nöron) kümeleri de bulunmaktadır. Bu kümelere bazal gangliyonlar diyoruz.

Aşağıdaki görselde, koyu mor renkte korteksi, yani en dış kabuğu görebilirsiniz:

Tüm Reklamları Kapat

Bu ince korteks, hayvanlarda hafıza, dikkat, algısal farkındalık, düşünce, dil ve bilinç gibi en önemli algısal fonksiyonlarının var edildiği bölgedir. Dolayısıyla bu bölge, bu açılardan beynin en önemli kısmıdır.

Beyaz maddeyi oluşturan lifler, yani yüksek hızlı nöronlar, serebrum içerisindeki sayısız bölgeyi birbirine bağlayarak yüksek hızda iletişim kurmayı sağlayan yapılardır. Bu yüksek hızlı sinir lifleri beynin komşu girintilerindeki kortikal (kortekse ait) bölgeleri birbirine bağlar ki bu bağlantılara kısa ilişkilendirme (asosiyasyon) diyoruz. Benzer şekilde bu lifller, aynı yarıkürede olup da birbirinden uzakta kalan kortikal alanları birbirine bağlarlar. Buna da uzun ilişkilendirme diyoruz. Yine bu lifler, farklı yarıkürelerde kalıp da aynı işlevleri gören merkezleri (bunları ileride göreceğiz) birbirine bağlar. Bu liflere komissüral lifler adını veriyoruz. Son olarak bu beyaz madde, yani yüksek hızlı lifler korteks ile omurilik gibi alt merkezleri birbirine bağlar ve birlikte görev almalarını sağlarlar ki bu liflere de projeksiyon lifler adını veriyoruz.

Serebrum, birçok farklı kategorizasyona göre farklı alt birimlere bölünebilecek olsa da, biz bu yazılarımızda şöyle bir kategorizasyon yapacağız:

1) Serebral Korteks

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
The Lodger (Marie Belloc Lowndes)

The Lodger is a novel by English author Marie Adelaide Belloc Lowndes. The short story was first published in the January, 1911 edition of McClure’s Magazine, in 1911. Belloc Lowndes wrote a longer version of the story, which was published as a series in the Daily Telegraph in 1913 with the same name. Later that year, the novel was published in its entirety by Methuen Publishing.

The story is based on the Whitechapel murders of 1888, committed by Jack the Ripper. While some of the traits of the novel’s killer has been attributed to Forbes Winslow’s findings about the original murderer, Lowndes was also influenced by the Lambeth Poisoner’s physical appearance.

The book tells the story of Mr. and Mrs. Bunting, owners of a failing lodging in London, who see in Mr. Sleuth, their only guest in a long time, their chance to salvage their business. As new murders happen in the surrounding neighborhoods, the couple slowly begin to suspect their lodger might be the one responsible for them.

The Lodger is the first known novelization based on the Jack the Ripper story. The novel has been considered an example of how to write a psychological suspense due to its focus on the effects the serial killer has on the main cast of characters, instead of on the murders themselves. The novel was adapted multiple times to the cinema and radio, including Alfred Hitchcock’s first publicly available film, The Lodger: A Story of the London Fog.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺80.00
The Lodger (Marie Belloc Lowndes)

2) Bazal Gangliyonlar

3) Limbik Sistem

Tabii bunların her biri birçok detaya sahip olduğu için, bunlar içerisinde de gelecek yazılarda kategorizasyon yapacağız.

Serebruma dair genel anlamda söyleyebileceğimiz son nokta ise, birbirinden ayrı kalan bu iki yarıküreyi birbirine bağlayan corpus callosum isimli beyin bölgesidir. Bu yapı, iki hemisfer arasında köprü görevi görür ve sürekli veri akışı sağlar. Aşağıda bu yapı güzel bir şekilde gösterilmektedir:

Adından sıkça bahsedeceğimiz corpus callosum haricinde, ön komissür adını verdiğimiz bağlantı lifleri, beynimizin ön kısmında yer alan koku alanlarını birbirine bağlamaktadır. "Komissür", genel olarak "bağlayıcı lifler" olarak düşünülebilir. Örnek olarak hippokampal komissür, belleğin merkezi olarak düşünülebilecek olan hipokampüsten gelen bilgileri serebruma taşır.

Sadece bu bağlantıları sağlayan 250 milyon civarı sinir lifi bulunur. Yapılan biyofiziksel analizler, bu bağlantıları sayesinde beynin iki yarısı arasında saniyede 1 Megabit veri akışı olduğunu göstermektedir. Bu, günümüzdeki internet teknolojileri yanında sıradan bir hız olmakla beraber, 4 milyar yıldır süren evrim açısından büyük bir zaferdir.

Bu yazımızı burada noktalayarak size serebrumunuza hayran kalma ve bunun üzerinde düşünme fırsatı tanıyacağız. Önümüzdeki yazılarda ise daha da detaya inerek, bu büyüleyici yapının derinliklerine gireceğiz. 

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Sinirbilim ve Beyin Yazı Dizisi

Bu yazı, Sinirbilim ve Beyin yazı dizisinin 11. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Sinir Sisteminin Evrimsel Tarihi: Beyin ve Sinir Sistemi Nasıl Evrimleşti?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
20
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Muhteşem! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 8
  • İnanılmaz 7
  • Bilim Budur! 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Umut Verici! 4
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/02/2023 13:36:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/326

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Meyve
Sürüngen
Sinirbilim
Kanat
Veri Bilimi
Avcı
Doğa
Hızlı
Sinek
Biyocoğrafya
Radyo
Nüfus
Eşcinsellik
Anne
Besin
Sıcak
Habercilik
Beslenme Bilimi
Sahte
Neandertal
Hava
Türlerin Kökeni
Kalp
Psikiyatri
Öğrenme
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Sinirbilim ve Beyin - 11: İnsan'ı ''İnsan'' Yapan Yegane Yapı - Serebrum ve Genel Özellikleri. (11 Mayıs 2012). Alındığı Tarih: 6 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/326
Bakırcı, Ç. M. (2012, May 11). Sinirbilim ve Beyin - 11: İnsan'ı ''İnsan'' Yapan Yegane Yapı - Serebrum ve Genel Özellikleri. Evrim Ağacı. Retrieved February 06, 2023. from https://evrimagaci.org/s/326
Ç. M. Bakırcı. “Sinirbilim ve Beyin - 11: İnsan'ı ''İnsan'' Yapan Yegane Yapı - Serebrum ve Genel Özellikleri.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 May. 2012, https://evrimagaci.org/s/326.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Sinirbilim ve Beyin - 11: İnsan'ı ''İnsan'' Yapan Yegane Yapı - Serebrum ve Genel Özellikleri.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 11, 2012. https://evrimagaci.org/s/326.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.