Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Şempanzeler ve Bonoboların (Pan Cinsi) Evrimi

Şempanzeler ve Bonoboların (Pan Cinsi) Evrimi Pixabay
12 dakika
5,337
Evrim Ağacı Akademi: Primatlardan İnsana Evrim Yazı Dizisi

Bu yazı, Primatlardan İnsana Evrim yazı dizisinin 10. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "İnsanın Soy Ağacı: Homo sapiens Türüne Ait En Detaylı Taksonomik Sınıflandırma!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

İnsan ve kuyruksuz büyük maymunlar aynı üst aileye Hominoidea’ya (hominoidler) dahildirler. En eski primatların ağaçta yaşamları nedeniyle modern primatlar, temelde ağaç yaşamına ilişkin atalarının mirasını yansıtan benzerlikleri paylaşırlar. Anthropoidea alttakımını oluştururlar.

Pan Genusu (Şempanze Cinsi) Hominidae familyasının Homininane alt familyasının bir cinsidir.

Evrim Ağacı
Evrim Ağacı

Pan Genusunun Primat Takımında Taksonomik Yeri:

Takım: Primat

Tüm Reklamları Kapat

    Alt takım: Prosimii

        Üst Familya: Lemuroidea

        Üst: familya: Lorisoidea

        Üst Familya: Tarsioidea

Tüm Reklamları Kapat

   Alt takım: Anthropoidea

        Üst familya: Hominoidea

             Familya: Hominidae

                  Alt Familya: Ponginae

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

                       Cins: Pongo

                  Alt Familya: Homininae

                       Cins: Homo

                            Tür: Homo sapiens                 

                       Cins: Gorilla      

                            Tür: Gorilla beringei - doğu gorili

Tüm Reklamları Kapat

                             Tür: Gorilla gorilla- batı gorili

Cins: Pan

                            Tür: Pan paniscus

Tüm Reklamları Kapat

                            Tür: Pan troglodytes

 

İnsanla kuyruksuz büyük maymunların ataları Miyosen devirde ayrılmıştır. Orangutanlara yönelen evrimsel hat olasılıkla yaklaşık 16 milyon yıl önce, insanlar, şempanzeler ve gorillerin hattından ayrılmıştır. Afrika kökenli kuyruksuz büyük maymunlarla insanlar arasındaki ayrılma daha geç tarihlerde gerçekleşir.

Evrim Ağacı - 2
Evrim Ağacı - 2

Homo, Goril ve Pan tür adlarından türeterek Hogopanlar olarak adlandırılabilecek Miosen hominoidlerinin ata popülasyonu, zamanla insanlar, goriller ve şempanzeler şeklinde üç yola ayrılarak yayılacaklardır. Kısacası, hogopanlar, insanlarla Afrika kökenli kuyruksuz büyük maymunların ortak atalarına uyabilecek bir isimdir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
İki Hitler Bir Marilyn

Adam Andrusier’in kendi büyüme hikâyesi İki Hitler Bir Marilyn, Yahudi aile tuhaflıkları ve özgürlük arayışı üzerine, bol dikenli bir komedi.

“Banliyölerde büyümek, takıntılar ve daha pek çok şey üzerine çarpıcı, matrak bir anı-roman.” –Zadie Smith

“Fi tarihinden beri okuduğum en tuhaf kitap. Andrusier’in taze bir üslubu var ve daha da önemlisi, delicesine komik.” –Gary Shteyngart

“Zeki, komik, şaşırtıcı, dokunaklı; harika bir yoldaş.” –Jonathan Safran Foer

“Zahmetsizce komik ve insancıl.” –Daily Mail

“Bazen çok komik, bazense kalp kırıcı. Andrusier’ın anıları, takıntılara dair büyüleyici bir bakış açısı sunuyor.” –John Boyne

Devamını Göster
₺170.00
İki Hitler Bir Marilyn
  • Dış Sitelerde Paylaş

Hogopanlar, 10 milyon yıl öncesinden daha eski olmayan (ve olasılıkla 8-5 milyon yıl arasındaki) bir zamanda üç gruba ayrılmışlardır. Bu ayrılma, niş farklılaşması, coğrafi ayrışma ve üreme tecritini içerdiğinden, türleşmeye yol açmıştır.

Hominoid türlerinin mitokondriyal filogenetik ağacı
Hominoid türlerinin mitokondriyal filogenetik ağacı
Hogopanların evrim ağacı
Hogopanların evrim ağacı

Evrim ağacından yola çıkarak Panlara giden evrimsel süreçteki türleri şöyle sayabiliriz:

Aegyptopithecus

30 milyon yıl önce yaşamış olan bu ilkel anthropoid fosili Mısır’da bulunmuştur. Davranış ve ebat olarak günümüz uluyan maymununa benzer. 32 dişi vardır ve meyve yer. Erken memeliler ve Miosen Ape (Kuyruksuz maymun)’leri arasındaki geçiş halkasıdır. Beyninin görece küçük bir limon kadar olmasıyla ebatı ve görsel korteksin gelişkinliği dikkati çeker. Göz yuvalarından gündüz aktif olduğu anlaşılmıştır.

Aegyptopithecus (Fosil)
Aegyptopithecus (Fosil)
Aegyptopithecus (Rekonstrüksiyon)
Aegyptopithecus (Rekonstrüksiyon)

Proconsul

20 milyon yıl öncesi ile tarihlendirilmiştir. Erken miyosen Hominoidleri genelde Proconsül genusuna dahil edilir. Afrika’da yaşadığı bilinen en ilkel Ape(Kuyruksuz Maymun)’dir. Proconsül yaşayan kuyruksuz büyük maymunlara benzerlik gösterir. Orbit(Göz)ler tamamı ile önde yer alır. Beyin kutusuna oranla, yüz ve burun çıkıntısı iyice küçülmüştür. Vücut büyüklüğüne oranla, kesinlikle gelişmiş olan beyin mevcuttur. Eski Dünya Antropoidlerinde tipik olan 2-1-2-3 diş kalıbına sahiptir. Hominoidlerde alt molarlardaki cusp (Azı dişlerindeki tüberküllerde)’ta görülen 5Y örgüsü vardır. Dişlerindeki ince mine katmanı ise meyve yediğini gösteriyor. Orta ve Geç Miyosenle birlikte iklimde değişiklikler gözlenmeye başlanır. Batı Afrika’da tropikal ormanlıklar azalmakta ve bunların yerine daha açık tropikal ağaçlıklar yer almaktadır. Afrika kıtasının bu bölümünde, orta ve özellikle geç miyosen dönem fosilleri, erken miyosene oranla çok daha azdır. Batı Afrika’da Proconsül, en azından 14 my öncesine kadar yaşamını sürdürmüştür.

Proconsul
Proconsul
Proconsul (Rekonstrüksiyon)
Proconsul (Rekonstrüksiyon)

Kenyapithecus

14 milyon yıl öncesi ile tarihlendirilmiştir. Proconsül den daha kaba yapıda alt çenesi, daha irileşmiş üst premolarlar(Küçük azı dişi)ı, kalın mine tabakası ve daha gelişmiş özellikleri ile ayrılır. Bacak yapısından Homininlerin evrimleştikçe knuckle-walking (el parmak/tarak kemikleri eklemleri üzerine yürüme hareketi) aşamasına geçişi takip edilebilmesi açısından önem taşır. Kenyapithecus’un Siyamanglar ve gibonların atası olduğu düşünülüyor.

Kenyapithecus (Fosil)
Kenyapithecus (Fosil)
Kenyapithecus (Rekonstrüksiyon)
Kenyapithecus (Rekonstrüksiyon)

Sivapithecus

10-7 milyon yıl önce ile tarihlendirilen bir türdür. Asya Apelerinin bilinen birçok formunun (Lufengpithecus, Ankarapithecus, Gigantopithecus) atası olarak kabul ediliyor. Günümüz orangutanlarının bu koldan evrimleştiği düşünülüyor. Pongo(Orangutan) alt ailesine aittirler. Moleküler biyolojinin sunduğu bilgilere dayanarak Asya ve Afrika Sivapithecuslarının birbirinden bağımsız olarak evrimleştiği ileri sürülmektedir. Bu bağlamda Asya Sivapithecuslarının ~16 myö orangutana doğru bir evrim çizgisi oluşturduğu, Afrika Sivapithecuslarının ise goril-şempanze-insan ailesinin ortak atasal formları olabileceği yaygın ölçüde kabul edilmektedir.

Sivapithecus (Fosil)
Sivapithecus (Fosil)
Sivapithecus (Rekonstrüksiyon)
Sivapithecus (Rekonstrüksiyon)

Oreopithecus

9-7 milyon yıl önce ile tarihlendirilmiştir. Uzun kolları dallarda uzmanlaştıklarını gösterir. Bipedal (İki ayak üzerinde yürüme) olduğu da iddia edilmiştir. Ancak bu iddia sağlam temellere dayandırılamamıştır.

Oreopithecus (Fosil)
Oreopithecus (Fosil)
Oreopithecus (Rekonstrüksiyon)
Oreopithecus (Rekonstrüksiyon)

Lufengpithecus (8 milyon yıl önce)

Yaşayan Büyük Maymunların son ortak atası mı yoksa orangutan atası mı olduğu halen tartışmalıdır. Daha önce Ramapithecus olarak sınıflandırılmıştır. Ancak sonrasındaki çalışmalarla ayrı bir tür sayılabileceği düşünülmüş ve Lufengpithecus olarak isimlendirilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Lufengpithecus
Lufengpithecus
Lufengpithecus
Lufengpithecus

Gigantopithecus

9-6 milyon yıl önce yaşamış olan bir türdür. Bu türün azı dişleri oldukça kalın mineli ve iridir. Köpek dişleri sivri olmasına karşılık, bir yandan diğer yana çiğnemeye ve öğütmeye dayalı beslenme sonucu aşağı doğru aşınmıştır. Hindistan’ daki Gigantopithecus fosilleri 7 myö tarihlendirilmişlerdir, ama bu kuyruksuz büyük maymunlar Çin’ de belki de günümüzden 500 bin yıl öncesine dek varlıklarını sürdürmüşlerdir. Yaşamış olan en büyük primattır. Çin’de yaşayan ve bambu ile beslenen günümüz dev pandasına benzer.

Gigantopithecus fosilleri bulunduğunda bilim dünyası uzun sürecek tartışmaların içine girmiştir. Şöyle ki; Bazı bilim adamları da olası Hominid atası için Gigantopithecus’u önermişlerdir. Ne var ki birleşen evrimden çok yakın bir filojeni örneği teşkil eden Gigantopithecus’un diş yapısı sadece Hominid benzeridir. Gigantopithecus’lara bazı spesifik özellikler açısından benzeyen kesin Hominidler 4 myö de Doğu Afrika’da yaşamışlardır. Erken Hominidler Gigantopithecus’un torunlarından çok çağdaşları olmalıydı. Gigantopithecuslar ve Hominidler arası benzerlik, eşkökenli değil bir analoji olmak durumundadır. Benzer beslenme baskıları altındaki biri Afrika’da diğeri Asya’da olmak üzere iki ayrı Hominoid grubu arasında diş yapısı benzerliği (paralel evrimin bir örneğini oluşturmak üzere) bağımsız olarak ortaya çıkmıştır ( Cottak, 1997).

“Gigantopithecusları atalarımız olmaktan uzaklaştıran kuvvetli bir neden daha vardır. İnsanla Afrika kökenli kuyruksuz büyük maymunlar arasındaki birçok biyokimyasal ve genetik benzerliği açıklayabilmek için bir Afrikalı ata bulmak durumundayız” der Conrad Philip Cottak.

Gigantopithecus (Rekonstrüksiyon)
Gigantopithecus (Rekonstrüksiyon)
Gigantopithecus (Fosil Çizim)
Gigantopithecus (Fosil Çizim)

Ouranopithecus

9–6 milyon yıl öncesi ile tarihlendirilmiş bir türdür. İyi gelişmiş kaş kemerlerine ve geniş göz çukurlarıyla çenesine bakınca Hogopan ailesine dâhil gibidir. Ancak, babun, gibon, orangutan, goril ve şempanze özellikleriyle karmaşık bir diş yapısı olduğundan, sınıflandırılmasında tartışmalar yaratmıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Ouranopithecus (Çizim)
Ouranopithecus (Çizim)

Ouranopithecus (Fosil Çizim)
Ouranopithecus (Fosil Çizim)

Dryopithecus

Dryopithecuslar 16-8 milyon yıl önce, ormanlarda yaşayan ve çoğunlukla ağaç hayatına uyarlanmış birçok türden meydana gelir. Dryopithecine’ler ile Hominidler arasında evrimsel ilişkiler olup olmadığı tartışmalıdır. Bazı bilim adamlarına göre bunların Pongid ve Hominidlerin ortak atası olduğu ileri sürülmektedir. Dryopithecusların, hominoidleri Eski Dünya maymunlarından ayıran alt dişlerdeki Dryopithecine örüntüleridir. Eski Dünya maymunlarının azı dişlerinde birbirine paralel iki sıra halinde dizili dört çıkıntı (Dryopithecine örüntüleri) ya da tümsek ve bunları ayıran derin bir çukurluk bulunmaktadır. Buna karşılık, Hominoidlerin alt öğütücülerinde beş tümsek bulunur ve konturları şekilsel olarak Y harfine benzeyen bir vadi ile birbirlerinden ayrılırlar (Y5 planı).

Dryopithecus (Fosil)
Dryopithecus (Fosil)
Dryopithecus (Rekonstrüksiyon)
Dryopithecus (Rekonstrüksiyon)
Evrim Ağacı - 3
Evrim Ağacı - 3

Finarelli’ye göre bonobo-şempanze soy ağacı Dryopithecus ve Australopithecus arasında kola ayrılmıştır. Dryopithecus bilinen fosil kaydı içerisindeki Afrika Ape’lerinin (goril, şempanze-bonobo) ve insanın ortak atasına en yakın hominoiddir. Australopithecus’u da içeren insan ailesi, şempanzelerle olan ortak atadan 5-7 milyon yıl once kola ayrıldığı düşünülmektedir. Evrime göre şempazeler, orangutanlar, goriller ve insanlar aynı atadan gelir. Ancak bizim 46 kromozomumuz var, onların ise 48dir. 46 kromozom aslında 23 çift halinde, anne ve babadan gelenler şeklinde. Bu üçü ise ebeveynlerinden 24’er tane almışlar. Eğer ortak ata var ise; ya 48 ya da 46 kromozomu vardı. Eğer 48 kromozomu vardıysa –ki bu muhtemel, zira 4 canlıdan 3’ü 48 kromozoma sahip- bir çift kromozom birleşmiş olmalıdır. İşte genomuza bakıp, kromozomlarımızdan birinin iki primat kromozomunun birleşimiyle oluştuğunu gözlüyoruz. Kromozomların bazı işaretler taşır. Ortada, mitoz sırasında kromozomları ayırmaya yarıyan sentromerler, uçlarda ise telomerler vardır. Birleşme, telomerleri ait olmadıkları bir yerde, yani orada bırakırlar. Ortaya çıkan kromozomun da iki sentromeri olur. Biri faaliyetini kaybedebilir, ama yinede orada olmalıdır. İki numaralı kromozom bizim soyumuza özgüdür ve diğer primatlarda ayrı kalan iki kromozomun kafa-kafaya birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşme yeri:114 455 823. baz ile 114 455 838. baz arası olarak saptanmıştır. Yani 15 baz çifti. Mükerrer telomer-altı diziler görülmüştür. Faaliyetini kaybeden sentromer 13 numaralı şempaze kromozomuna denk geliyor. Genetik analizler şempanzenin bir dizilime göre insana, farklı bir dizilime göre gorile daha yakın olduğunu göstermektedir. Moleküler saatin geriye doğru işletilmesindeki temel ilke, DNA molekülünün belirli bir zaman dilimindeki değişme hızıdır, insan ve şempanzenin DNA moleküllerinde ve albumin proteinlerinde % 99 oranında benzerlik vardır, ancak önemli olan % 1'lik az ama öz ayrılıktır. Araştırmaya göre, özellikle dişi eşey hücresi X kromozomlar seviyesinde belirgin şekilde görülüyor. Kromozomlardaki benzerlik, her iki evrim çizgisi -şempanze ve insan- arasında uzun süreli melezleşme olduğunu düşündürüyor. Uzmanlar, bu iki çizgi arasındaki nihai ayrılığın, belki de 4 milyon yıl gibi uzun süren bir melezleşme döneminin sonunda ortaya çıkmış olabileceğini düşünüyor. iki tür, yaklaşık 5.4 milyon yıl önce ayrılmıştır ancak gen alışverişleri yani çiftleşmeleri devam etmiştir.

Şempanzeler yani Pan Genusu Orta Afrika’da batıda Senegal’den, doğuda Tanzania’ya kadar geniş bir alana dağılmışlardır. Yaşam alanları, yağmur ormanlarından az ağaçlıklı savanlara dek değişkenlik gösterebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Şempanzeler yaşadıkları tüm çevrelerde mevsimine bağlı olarak günlerini genellikle ağaçta beslenerek ve beslenme alanlarına yerde yürüyerek ziyaret yaparlar.

Şempanzeler gorillerden daha hafiftir ve daha fazla ağaçta yaşarlar. Erişkin erkeğin ağırlığı (45-90 kg arasında) erkek gorilinkinin yaklaşık 1/3 kadardır.

Şempanzeler arasında gorillerdekinden çok daha az cinsel boyut farklılığı mevcuttur. Kadınların ortalaması, erkeklerin ağırlığının %88’idir. Bu Homo Sapiens’deki boyut farklılığı oranına yakındır. Şempanzeler hepçildirler, genellikle meyva ve kabuklu yemişlerle beslenirler. Böcek ve yumurtalarla dietlerine protein eklerler. Pek çok bitkiyi de ilaç olarak tükettikleri gözlenmiştir. Şempanzeler meyvalardan sıvıyı çıkarmak için dudaklarını kullanırlar ve lifleri tükürürler.

Şempanze
Şempanze
Şempanze
Şempanze

Şempanzeler günlük aktivitelerinde değişik türlerde aletlerden faydalanırlar; ince dalları sondaj veya kazmak için kullanma, su içmek için yapraklardan sünger yapma, sopaları sert kabuklu yemişleri kırmak için kullanma, hedeflere bir şey atma gibi. Yaşadıkları çevreye göre alet kullanımlarının değişiklik gösterdiği gözlenmiştir. Şempanzeler termit yuvalarını sondayla araştırmak üzere alet yaparlar. Şempanzeler, bir ağaç filizini seçerler, yapraklarını koparır, alttaki yapışkan yüzeyi açığa çıkarmak için kabuğu sıyırarak elverişli hale getirirler. Hazırlanmış filizleri termit yuvalarına götürürler, parmaklarıyla bir delik açıp filizi bu deliğe sokarlar. Sonuçta, filizi çıkarıp yapışkan yüzeye yakalanan termitleri yerler.

Tüm Reklamları Kapat

Şempanzelerde Alet Kullanımı
Şempanzelerde Alet Kullanımı
Şempanzelerde Alet Kullanımı
Şempanzelerde Alet Kullanımı

Kabuklu yemişleri kırmak için aynı zamanda taş aletleri de kullandıkları Batı Afrika’da gözlenmiştir. Ancak bu taş aletleri ürettiklerine dair bir kanıt bulunamamıştır. Bunları buldukları zaman yanlarına alarak taşıdıkları ve sonradan kullanmak üzere istifledikleri düşünülmektedir.

Şempanze grupları yarı kapalıdır. Her iki cinsiyetten yetişkin şempanzeler zamanlarının büyük bir kısmını tek başlarına ve yiyecek bulmak için araştırma yaparak geçirirler. Ancak zaman zaman diğer bireylere katılarak geçici topluluklar oluşturabilirler. Alet kullanma ve beslenme alışkanlıkları gibi sosyalleşmeleri de gruptan gruba farklılık gösterir. Yetişkinlerin komşu topluluklarla ilişkileri genellikle agresiftir. Genç dişiler düzenli olarak topluluklar arası göç ederken, erkekler doğduğu grupta kalma eğilimindedir. Şempanzeler arasında uzun vadeli toplumsal yapı, seyyar dişilerden çok, erkek bireylerin devamı temeline dayanır. Sonuç olarak topluluktaki yetişkin erkekler işbirliği yapabilmek için birbirleriyle yakın ilişki kurar ve sürü içinde kalır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Primatlardan İnsana Evrim Yazı Dizisi

Bu yazı, Primatlardan İnsana Evrim yazı dizisinin 10. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "İnsanın Soy Ağacı: Homo sapiens Türüne Ait En Detaylı Taksonomik Sınıflandırma!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
10
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/06/2024 13:02:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/136

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Homo Sapiens
Dişler
İfade
Protein
Ateş
Video
Genom
Kan
Balık Çeşitliliği
Algoritma
Doğa Gözlemleri
Uzay
Dinozorlar
Sağlık Personeli
Tehlike
Canlılık
Biyografi
Ağız Sağlığı
Deprem
Evrimsel Biyoloji
Çocuklar İçin Bilim
Komplo Teorisi
Matematik
Coğrafya
Freud
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Güler, et al. Şempanzeler ve Bonoboların (Pan Cinsi) Evrimi. (15 Haziran 2011). Alındığı Tarih: 21 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/136
Güler, G., Bakırcı, Ç. M. (2011, June 15). Şempanzeler ve Bonoboların (Pan Cinsi) Evrimi. Evrim Ağacı. Retrieved June 21, 2024. from https://evrimagaci.org/s/136
G. Güler, et al. “Şempanzeler ve Bonoboların (Pan Cinsi) Evrimi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Jun. 2011, https://evrimagaci.org/s/136.
Güler, Gülşah. Bakırcı, Çağrı Mert. “Şempanzeler ve Bonoboların (Pan Cinsi) Evrimi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 15, 2011. https://evrimagaci.org/s/136.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close