Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Rüzgar Neden Eser? Rüzgarlar Nasıl Oluşur?

Rüzgar Neden Eser? Rüzgarlar Nasıl Oluşur? Met Office
10 dakika
16,322

Bayrak direğine sertçe çarpan bir bayrağın sesini duydunuz mu? Yüksekten uçan uçurtmaları görüyor musunuz? Sudan gelen o serinletici esintiyi hissediyor musunuz? Rüzgar, her yerdedir. Pek çok şekil ve biçimde ortaya çıkar. Rüzgar, zarif bir ruh hali veya tehlikeli bir fırtınanın öfkeli bir erken uyarıcısı olabilir. Tehdit edici olmadığı sürece, çok az insan rüzgarı çok fazla düşünse de, bu hareket eden "hava nehirleri", çevremizi yönetecek şekilde havayı yönlendirir.

Birçok farklı rüzgar türü vardır. Her biri farklı şekillerde ve farklı nedenlerle oluşur. Ancak bu nedenler arasında belki de en önemlisi, hava basıncındaki değişikliklerdir. Televizyondaki hava durumu sunucuları, haritalardaki düzenli olan yüksek ve alçak basınçlı alanlara işaret eder; bu mantıklıdır, çünkü hava basıncındaki değişiklikler, "hava akışı" anlamına gelen rüzgarlara sebep olan asıl şeydir. Aslında rüzgar, doğanın hava basıncındaki farklılıkları eşitleme yoludur.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya'nın yüksek ve alçak hava basıncı bölgeleri
Dünya'nın yüksek ve alçak hava basıncı bölgeleri
ESPERE

Hava basıncı, havanın içinde bulunduğu her şeye uyguladığı kuvvettir. Bir balondaki havanın basıncı, dışarıdaki havadan daha yüksektir. Bu yüzden havanın çoğu, balonda bir delik açıldığında balonun terk edecektir. Atmosfer söz konusu olduğunda, hava basıncı, belirli bir alan üzerindeki havanın ağırlığını ifade eder. Havanın sıcaklığı, hacmi ve yoğunluğu bu kütle tarafından belirlenir.

Genişleyen hava, yüksek basınçlı bölgeler oluşturur; bunlar, civardaki diğer havayı iter. Büzülen hava, düşük basınç bölgeleri oluşturur; bunlar, civardaki havayı içe doğru çekerler. Rüzgarın esmesinin nedeni budur: Yüksek basınçlı bölgelerden basıncını daha düşük olduğu bölgelere doğru hava hareketi... Yüksek ve alçak basınç alanları arasındaki bölge, basınç gradyanı veya "basıncın yüksekten düşüğe değiştiği bir bölge" olarak bilinir.

Tüm Reklamları Kapat

Termal Rüzgar Dengesi

Termal rüzgar, dört ana atmosferik akış türünden ilkidir. En karmaşık rüzgar türüdür ve dünya çapında hava akımlarını yönlendirir. Bu tür rüzgarlar, ekvator ve kutuplar arasındaki sıcaklık farklarından doğar.

Yerden troposferin (içinde yaşadığımız atmosfer tabakası) tepesine bir hava sütunu düşünün. Güneş üzerine vurduğunda, bu hava ısınır ve genişler; sütunun tepesinin yükselmesine yol açar. Bu durum, Ekvator yakınlarında yaygındır. Bir hava sütunu, kutuplarda gördüğümüz gibi, soğuduğunda büzülür ve küçülür. Hâlâ aynı miktarda olan aynı hava yığını, şimdi daha kısa ve daha yoğun olacaktır.

Bu durum, sabit yoğunluklu hayali yüzeylerin kutuplara doğru gradyanlı (geçişimli) olduğu anlamına gelir. Bu gradyan sabit değildir ve yerel koşullara bağlı olarak, bir battaniyenin içindeki tümsekler ve kırışıklıklar gibi, yukarı aşağı yükselir; ancak genel örüntüsü itibariyle aşağı doğru gradyan, hava kütlelerinin kutuplara doğru kaymasına izin verir.

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Termal rüzgar, bu kütleler bu yamaçtan aşağı doğru akarken ısıyı ekvatordan uzaklaştırdığında yaratılan durumdur. Meteorologlar, güneş enerjisinin ekvatordan bu doğal hareketini kutuplara doğru ısı taşınımı olarak adlandırıyorlar. O olmasaydı, tropiklerin dışında yaşayan çoğu insan bir buz tabakasının altına gömülürdü. Ekvator ayrıca bir fırın kadar sıcak olurdu.

Güneş'in ısıttığı hava, ekvatorun yakınında yükselip kutuplara doğru hareket ederken, aynı zamanda doğuya doğru sürüklenmeye başlar. Bu, dünyanın dönüşünden kaynaklanmaktadır; gezegenin etrafında havayı batıdan doğuya doğru döndürür.

Dünya'nın dönüşü, havanın Kuzey yarım küre'de biraz sağa, Güney yarım küre'de sola doğru akmasına neden olur.
Dünya'nın dönüşü, havanın Kuzey yarım küre'de biraz sağa, Güney yarım küre'de sola doğru akmasına neden olur.
Science News for Students

Kutuplara doğru hareket eden bu havada ciddi bir şekilde hızlanır. Bunun nedeni, Dünya'nın yassı bir küremsi olmasıdır. Gezegenin yatay dilimlerini alırsanız, bu dilimler ekvatorda en geniş ve kutuplarda en dar olacaktır. Kişi kutuplara yaklaştıkça, Dünya'nın yarıçapı küçülürken, havanın hızlanması gerekir. Bunun nedeni havanın gittikçe daha küçük bir yola aktarılmasıdır. Bunu yaparken akış hızı artar, bu süreç açısal momentumun korunumu olarak bilinen şeyden kaynaklanmaktadır.

Kuzey yarım kürede bu artan hız, hava akışını doğuya doğru kaydırır. Bu dönen kuvvet, Coriolis kuvveti olarak bilinir. Dünya'nın dönüşü ve gezegenin yarıçapındaki değişim, hareket eden havanın her zaman Kuzey yarım kürede biraz doğuya ve Güney yarım kürede ters yönde biraz batıya dönmek isteyeceği anlamına gelir. Bu, çoğu şeyi etkiler: Kuzey yarımkürede, bir stadyumun ucundan diğerine atılan bir futbol topu, doğal olarak 1.26 santimetre sağa saptırılır! Üst atmosferdeki rüzgarların ekvator yakınlarında görece zayıf olmasının nedeni de budur. Orta enlemleri yaklaştıkça rüzgarlar sağa o kadar kırılırlar ki etkileyici bir şekilde çoğu zaman doğuya doğru hızlanırlar.

Jet Akışı

Bir hava akımı saatte 322 kilometreden daha yüksek hızlarda gezegenin etrafında kıvrıldığında ve yüzeydeki en yüksek sıcaklık farklılıklarının hemen üzerinde dolanırsa, jet akışı meydana gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu sıcaklık gradyanı, havanın hızla aşağıya doğru aktığı atmosferde dik bir yoğunluk tepesi yaratır. Hava ne kadar hızlı hareket ederse, Kuzey jet akımı da o kadar doğuya doğru kıvrılır. Bu durum, tıpkı bir tepeden aşağı bisiklet sürmek gibidir; yokuş ne kadar dik ise, o kadar hızlı inersiniz.

Ancak hava kutuplara doğru hareket ederken, aslında asla kutuplara ulaşamaz. Bunun yerine, Dünya'nın dönüşü ve Coriolis kuvveti nedeniyle kuzey kutbunda hızla doğuya doğru kıvrılır. Sonuç olarak, jet akıntısı her yarım kürede Dünya'yı dolaşırken kıvrılmaya maruz kalır (bunu buradan görebilirsiniz). Kuzeyde havayı orta enlemler etrafında bir daire içinde batıdan doğuya (ve Güney yarım kürede tam tersi yönde, doğudan batıya olacak şekilde) hareket ettirerek, yolunu mevsimden mevsime değiştirir.

Jet akımının kutbunda atmosfer türbülanslıdır. Düzinelerce yüksek ve alçak basınç girdabı Dünya'nın dört bir yanında dönerek tuhaf hava koşullarını beraberinde getirir. Ekvator tarafında ise, akış laminer olarak tanımlanır. Bu rüzgarın rahat bir şekilde aktığı ve kaotik olmadığı anlamına gelir.

Jet stream rüzgar zonları
Jet stream rüzgar zonları
Wikipedia

Jet akımında sıcaklık sınırı boyunca şiddetli bir "atmosferik savaş alanı" meydana gelir. Farklı sıcaklıklardaki çarpışan hava kütleleri, siklonları ve diğer şiddetli hava koşullarını oluşturur. Nitekim, meteorologların jet akımının konumundan fırtına yolu olarak bahsetmelerinin nedeni budur.

Tüm Reklamları Kapat

Jet akımının konumu, bir bölgenin karşılaştığı hava tipini etkiler. Örneğin Kuzey yarım küreyi düşünün. Aralıktan şubata kadar güneş, Kuzey kutup bölgesine ulaşamaz. Bu geniş bir süper soğuk hava kubbesinin birikmesine izin verir. Bilim insanları, bu akan soğuk hava ve düşük basınç havuzunu kutupsal girdap olarak adlandırıyor. Kutupsal girdap kışın şişer ve bu soğuk hava akışı güneye doğru yükseldiğinde, jet akımını Kuzey Amerika'ya doğru iter. Bu durum, kışın bitimi sırasında Orta Batı ve Kuzeydoğu'ya sonsuz gibi görünen kar fırtınaları getirebilir.

Jeostrofik Rüzgarlar

Yazın, Kuzey Kutbu ılıktır ve bu bölge ile ekvator arasındaki sıcaklık gradyanı zayıflar. Jet akımı kuzeye yaklaşık 1.600 km geri çekilerek yanıt verir. Bu, ABD'nin 48 eyaletinin aşağısındaki havanın sakinleşmesi anlamına gelir. Elbette zaman zaman rastgele dağıtılmış gök gürültülü fırtınalar patlar. Ancak günlük olayları etkilemek için 1.600 kilometre veya daha fazla alana uzanan devasa fırtına yaratıcı koşullar yoktur. Bunun yerine hava jeostrofik, yani nispeten daha sakin bir hale gelir.

Normalde hava, yüksek basınçtan düşük basınca akar ve bir basınç gradyanı boyunca hareket eder. Dolayısıyla itici kuvvet, basınç gradyan kuvveti olarak bilinir. Ancak Coriolis kuvveti hala oyundadır; hava kütleleri gradyanda aşağı doğru hareket etmeye çalışırken, Kuzey yarım kürede doğuya doğru, ve Güney yarım kürede batıya doğru çekilir. Bu iki kuvvet birbirini götürür. Mükemmel uyumlu bir halat çekme oyunu gibi, hava iki yöne de çekilemez. Sadece büyük basınç sistemleri arasında yavaşça dolanır.

Yaz, gece gökyüzünü aydınlatan gök gürültülü fırtınalar getirebilir. Daha soğuk aylarda, bu devasa fırtına sistemleri riski azalma eğilimindedir.
Yaz, gece gökyüzünü aydınlatan gök gürültülü fırtınalar getirebilir. Daha soğuk aylarda, bu devasa fırtına sistemleri riski azalma eğilimindedir.
Wikipedia

Sonuç olarak hava, yüksek veya düşük basınçlı sistemlere veya onlardan uzaklaşmadan dönmeye başlar. Yüzeye daha yakın olan akış, yüzeydeki veya yakınındaki nesnelerle sürtünmenin etkilerinden dolayı biraz ajeostrofiktir. Yani rüzgarlar artık tam dengede değildir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
İlyada

İlyada’da Yunanistan’dan gelen Akhalarla bugünkü Çanakkale yakınlarında yaşayan Troyalılar arasındaki Troya Savaşı’nın son iki ayı anlatılır. Bir tercih yüzünden başlayan ve on yıl süren bu savaşa tanrılar da sık sık müdahale eder. Kahramanlık, cesaret, yaşamın değeri, savaşın yıkıcılığı üzerine güçlü izler barındıran bu büyük eser yaklaşık üç bin yıl öncesine ait olmasına rağmen hâlâ tüm dünyada okunmaktadır.

Dünya üzerinde her toplum zaman içinde kendi tarihini, inançlarını ve değerlerini ele alan sözlü ve yazılı anlatılar yaratmıştır. Bu büyük anlatılar iyi-kötü, doğru-yanlış, cesaret-korku, sevgi-nefret, yaşam-ölüm gibi zıtlıklara dair izler barındırır ve gücünü, kalıcığını bu zıtlıklar arasındaki çekişmelerden alır. Binlerce yıldır okunan, modern edebiyatı derinden etkilemiş destanlar bunların en önemli örnekleridir. Çocuklar ve Gençler İçin Destanlar’da, çocuk ve gençler için uyarlanmış, çizimlerle zenginleştirilmiş destanları okurlarıyla buluşturuyoruz.

Devamını Göster
₺58.00
İlyada

Diğer Büyük Ölçekli Rüzgar Dengeleme Etkileri

Bazen düşük basınçlı bir sistem o kadar hızlı döner ki üçüncü bir kuvvet gelişir. Atlıkarıncada veya köşeyi dönen bir araçta hissettiğiniz gibi dışa doğru bir itme kuvveti görülür; bu, merkezkaç kuvvetidir. Her ne kadar bu kuvvet "gerçek" bir kuvvet değilse de, olan biteni anlamak ve anlatmak için kolay bir araçtır.

Bu iki kuvvet arasındaki sabit dengede olan hava halkaları, sonsuza kadar bir fırtınanın merkezinde döner. Merkezden oldukça sabit olan uzaklıkları, siklostrofik dengesi olarak bilinen dengeden kaynaklanmaktadır. Bu basınç gradyanı ve merkezkaç kuvvetlerin birbirini tamamlamasını ve uyumunu temsil eder.

Nadir durumlarda Coriolis, merkezkaç ve basınç gradyanı kuvvetleri birbirini etkisiz hale getirebilir. Bu mükemmel üçlü, bilim insanlarının degrade rüzgar dengesi dedikleri durumu işaret ediyor. Bununla birlikte, hava kütlelerinin herhangi bir dönen hava sütunu olan bir siklonun dış kenarları boyunca hangi yöne hareket edeceğini belirler. Açıkçası, rüzgarın esişini kontrol eden birçok hareketli parça vardır.

Yerel Rüzgarlar

Son rüzgar kategorisi, her gün deneyimlediğiniz rüzgarlardır ve nerede olduğunuza göre farklılık gösterirler. Mesela sahilde, öğleden sonra güneşli günlerde kara üzerindeki hava ısınır ve yükselir. Okyanusun üzerinde bulunan daha soğuk hava, kıyı bölgelerine hızla girerek karadan yükselen havanın neden olduğu boşluğu doldurur.

Deniz ve kara meltemi
Deniz ve kara meltemi
Wikimedia Commons

Bu durum, güneş battıktan sonra sönen bir dizi küçük kümülüs bulutları oluşturur. Florida gibi yarım adalar boyunca çarpışan deniz meltemleri yakınsak rüzgarlara neden olabilir. Bu çarpışan hava kütleleri, nemli hava cephelerini atmosfere yükselterek gök gürültülü fırtınalar oluşturur. Bu nedenle Güneydoğu'daki insanlar güneşli sabahlarda bile her zaman şemsiye taşır. "Kendi kendini yok eden güneş ışığı", rutin olarak öğleden sonraları dağınık patlamalara sebep olur. Bunlar, hava kütlesinin aşırı dengesiz olmasından kaynaklanır.

Bu fırtınaları tetikleyen süreç, bir gecede tersine döner. Zemin sudan daha hızlı soğuduğu için havanın akış yönü tersine döner. Deniz meltemi yerine, kara meltemi gelişir. Şimdi fırtınalar karadan denize doğru hareket eder. Körfez sahilindeki birçok insanın açık denizde akşam şimşeklerinin muhteşem gösterilerinin tadını çıkarmasının nedeni budur.

Rüzgar, ayrıca sabit cepheler boyunca yerel olarak değişebilir. Bunlar, sıcak ve soğuk hava bölgeleri arasındaki çok keskin sınırlardır. Bazen sabit cepheler vadilere asılabilir. Bunu yaptıklarında, ılık ve soğuk hava kütleleri ileri geri sallanabilir. Bir kaptaki su ve yağ gibi, birbirine karışmazlar. Bunun yerine birbirlerini kızgın okyanus dalgaları gibi ileri geri iterler. Bu, kısa süreler içinde ciddi sıcaklık dalgalanmalarını tetikleyebilir.

Özellikle dikkate değer bir örnek, 22 Ocak 1943'te Güney Dakota'daki Black Hills'te meydana gelmiştir. Eyaletin batı kısmındaki eteklere sabit bir hava cephesi yerleşmişti. Rapid City'deki Ulusal Hava Durumu Servisi ofisine göre, sıcaklık sadece iki dakika sonra sabah 7.32'de -20°C'dan 7,2°C'a fırladı. O günün öğleden sonrasında cephe geri çekilirken, sadece 27 dakikalık bir süreç içinde sıcaklık 32,2°C kadar düştü.

Öğleden sonra, civarda benzer şiddetli salınımlar görüldü. Sürücüler, sıcak ve soğuk cepheler arasında geçiş yaparken ön camlarının buğulanması ve hatta çatlaması nedeniyle sürüşte sorun yaşadıklarını bildirdi. O günkü hava durumuna göre giyinmeye çalıştığınızı hayal edin!

Nerede veya hangi mevsimde olursanız olun, rüzgar birçok bilgiyi barındırır. Yönü, sıcaklığı ve hızı atmosferin durumu hakkında değerli ipuçları sunar. Bir dahaki sefere dışarı çıktığınızda, doğanın sesine kulak vermek için bir saniye ayırın. Eğer ona doğru bir şekilde kulak vermeyi bilirseniz, size söyleyecek ne kadar çok şeyi olduğunu fark edebilirsiniz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
26
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Muhteşem! 6
  • İnanılmaz 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 21:46:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9714

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Cappucci, et al. Rüzgar Neden Eser? Rüzgarlar Nasıl Oluşur?. (14 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9714
Cappucci, M., Akın, Y., Bakırcı, Ç. M. (2020, December 14). Rüzgar Neden Eser? Rüzgarlar Nasıl Oluşur?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9714
M. Cappucci, et al. “Rüzgar Neden Eser? Rüzgarlar Nasıl Oluşur?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Yasemin Akın, Evrim Ağacı, 14 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/9714.
Cappucci, Matthew. Akın, Yasemin. Bakırcı, Çağrı Mert. “Rüzgar Neden Eser? Rüzgarlar Nasıl Oluşur?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Yasemin Akın. Evrim Ağacı, December 14, 2020. https://evrimagaci.org/s/9714.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.