Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Merkezkaç Kuvveti Nedir? Merkezkaç Gibi, Kütleçekimi de Aslında Hayali Bir Kuvvet mi?

Kütleçekimi Olmasaydı Neler Olurdu?

Merkezkaç Kuvveti Nedir? Merkezkaç Gibi, Kütleçekimi de Aslında Hayali Bir Kuvvet mi? Inverse
6 dakika
23,486
  • Genel Görelilik
  • Newton'un Hareket Yasaları
Evrim Ağacı Akademi: Genel Görelilik Teorisi & Kütleçekim Fiziği Yazı Dizisi

Bu yazı, Genel Görelilik Teorisi & Kütleçekim Fiziği yazı dizisinin 4. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Kütleçekimiyle İlgili (Muhtemelen) Bilmediğiniz 20 Gerçek!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Bizler bahçemizdeki ağacın altında otururken süzülen yapraklar, tenimizin herhangi bir noktasında hissettiğimiz sonbahar yağmurları, masadan yere düşen kahve dolu bardak ve daha niceleri, ısrarla bu soruyu saçma bulmamıza yeter; ama yine de soracağız: Kütleçekimi, gerçekte var olmayan bir kuvvet olabilir mi? Ya da sahte bir kuvvet?

Öncelikle olaya, kütleçekimi anlatımlarının vazgeçilmezi olan ''branda'' örneğiyle başlayalım: Siz ve 3 arkadaşınız brandayı gererken, 4. arkadaşınız bu brandanın üzerine demir bir top bıraksın. Bu top, brandayı, bu yazının görselinde olduğu gibi deforme eder. 4. arkadaşımızdan, bu demir topun yanından başka bir küçük top yuvarlamasını istediğimizde, bu küçük top, brandanın eğriliğinden dolayı, büyük demir topa doğru sapar. Esasında kütleçekiminin uzay-zaman üzerindeki etkisi, demir topun branda üzerindeki etkisiyle benzerdir.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak bir sorunumuz var: Uzay-zamanı eğen bir kuvvet mi söz konusu, yoksa cisimlerin uzay-zamanda, bizlerin ''kütleçekimi'' gibi bir olguyu üretmemize sebep olan çeşitli hareketleri, zaten uzay-zamanı eğmelerinin bir sonucu mu? Bambaşka şekilde soracak olursak: Kütleçekimi kuvvetine aslında gerek yok mu? 

Kütleçekimini gözden çıkardığımızda, uzaydaki cisimlerin birbirlerini çekmelerini, uzay-zamanın dokusundaki eğrilik ile, deformasyon ile açıklayabiliriz. Diğer bir deyişle, Dünya ve uzaydaki cisimler uzayın dokusunu deforme edince, cisimler birbirlerini çekiyor izlenimi alınır. Görünürde bir sorun yok gibi. Albert Einstein'ın bu konuda kullandığı ifade ise gayet zarif: 

Tüm Reklamları Kapat

Tıpkı merkezkaç kuvveti gibi, kütleçekim kuvveti de hayalidir (sanaldır).

Büyük bilim insanının bu sözünden ne anlamalıyız? Ne anlamamız gerektiğini bize, benzetmede kullanılan ilk argüman olan, merkezkaç kuvveti söyleyecek.

Merkezkaç Kuvveti Nedir?

Bunu anlamak için bir virajı almakta olan otomobil, hepimiz için bilindik bir örnek olacaktır. Aşağıdaki videoda, pilotun döktüğü suyun yukarı akması da benzer bir örnektir:

Lukasz Czepiela

Otomobili sağa doğru yönelttiğimizde, bedenimizin hafifçe sola doğru savrulmasından sorumlu tutulan merkezkaç kuvveti, gerçekte var olan bir kuvvet değildir. Bizim sağa doğru hareket eden araçta sola doğru savrulmamız, biz insanların bu olaya bir açıklama getirmesini gerektirmiştir ve bu savrulmaya sebep olan olgunun adı da peşin olarak konmuştur: merkezkaç kuvveti.

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Ancak ortada böyle bir kuvvet yoktur! Araç bir yöne dönüyor diye, bizim üzerimize binen ek bir kuvvet bulunmamaktadır! Bunun yerine olan, eylemsizlik adını verdiğimiz kavramdır. Yani kütle sahibi bir varlığın, dururken sürekli durma, hareket ederken de sürekli hareket etme ''ısrarı'' olarak tanımlanır. Bununla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz. İşte bu olgu, bizleri araçta sola doğru savuran sebebin ta kendisidir; "merkezkaç kuvveti" isimli ek bir kuvvetin varlığına ihtiyaç yoktur. Bu kuvvet, sadece konuyu basitçe anlatmak ve aktarmak için uydurulmuş hayali bir kuvvettir.

Yani bu kuvvetin var olmadığını söyleme nedenimiz, eylemsiz bir referans düzleminden bakıldığında böyle bir kuvvetin oluşmuyor olmasıdır; dolayısıyla böyle bir kuvvet gerçek değildir. Uzun lafın kısası, böyle hayali bir kuvvetten bu kadar sık bahsetme nedenimiz, anlatımları ve hesapları fazlasıyla kolaylaştırıyor oluşudur. Bir şey işleri kolaylaştırıp, hem de hata vermiyorsa... Kullanın gitsin!

Kütleçekimi de Hayali Olabilir mi?

Einstein'ın kütleçekimini de bu şekilde yorumlaması, bizlere garip gelebilir. Zira bizler, kütleçekimini sürekli olarak dalga dalga yayılan, graviton dediğimiz özel parçacıklarla taşınan bir kuvvet olduğunu kabul ediyoruz ve deney ve gözlemlerimizi buna göre yapıyoruz (tıpkı ışığın fotonlarla taşınması gibi). Bu noktada, henüz gravitonlara dair bir bulgu elde edemediğimizi de ekleyelim. 

Kütleçekimini, merkezkaç kuvvetiyle aynı statüde değerlendirebiliyoruz. İki nesne arasındaki çekim kuvvetinin, aralarındaki uzaklığın karesi ile orantılı olduğunu da biliyoruz. Bu durumda şu soruyu soralım: Kütleçekimi kuvvetini nasıl sıfırlarız?

Kolay: uzaklığı ''sonsuz'' yaparak. Böylelikle, ''sonsuzun karesi''ne bölünen sonlu büyüklükler söz konusu olacaktır. Sonuç ise 0'ı verecektir. Ancak bir nesne çekim alanına yaklaşırsa, o alandan enerji çalar ve bu enerjiyi hareket enerjisine çevirir. Barajlarda belli bir potansiyel enerjiyle biriken su kütlesi serbest bırakıldığında, çekimsel alandan, kendi hareketi için gerekli enerjiyi sağlar. Söz konusu enerjinin kökeni, çekim alanıdır. 

Tüm Reklamları Kapat

Aslında çekim alanının enerjisi, bir üst paragrafta değindiğimiz gibi, sıfırdır. "Sıfırdan başlayan" bu söz konusu enerji, kendisine yaklaşan su kütlesinin enerjisinin kaynağı olduğuna göre, geride negatif enerji kalmış olmalıdır. Sonuç olarak, "Çekim kuvveti negatiftir." veya "Çekim kuvvetinde negatif enerji depolanır." diyebiliriz. 

Bu bakımdan, kütleçekiminin hayali bir kuvvet olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Kütleçekimi, klasik mekanikte kullandığımız eylemsiz referans düzleminde de gözlenebilen, gerçek bir kuvvettir. Merkezkaç kuvvetinin etkisinin kaybolacağı bir referans düzlemi seçebiliriz; ancak kütleçekimini sıfırlamak mümkün değildir - kuvvete neden olan faktörler bulunduğu müddetçe, her referans düzleminde karşımıza çıkacaktır.

Ancak Genel Görelilik Teorisi'ne geçtiğimizde işler birazcık değişir: Çünkü görelilikte kuvvetler tek bir hat halinde işleyen olgular olarak ele alınmazlar. Daha ziyade, uzay-zaman düzleminin bükülme miktarı işin içine girer (yukarıdaki örneği hatırlayın). Bu durumda, kütleçekimini gerçek bir kuvvet olmaktan çıkarabiliriz.

Yani kütleçekiminin gerçek bir kuvvet olup olmadığı, hangi fiziği kullandığınıza bağlıdır. Zaten hatırlayacak olursanız, Newton kütleçekimini cisimler arasındaki bir hat boyunca etkiyen kuvvet gibi düşünürken, Einstein uzay-zaman düzleminin bükülmesi sonucu cisimlerin davranışı olarak açıklamıştır. İşte aradaki bu yorum farkı, kütleçekiminin doğasını da etkilemektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Kütleçekimsiz Evren Nasıl Olurdu?

Gelin şimdi, hayali de olsa kütleçekimsiz bir evren nasıl olurdu, buna göz atalım. Evrenden kütleçekimini atıyoruz; ancak bir de bakıyoruz ki, iç organlarımız yerli yerinde! Saçlarımız yerlerinden kopmamış. Tabii ki de, bunlar öngörülebilir; zira saçlarımızı derimizde, iç organlarımızı ise bir arada tutan kuvvet, kütleçekimi değildir. Söz konusu olması gereken kuvvet, moleküler bağ kuvvetidir, ki, bu da elektromanyetizmaya dayanır. Evet, kütleçekiminden bahsetmiyor olabilirdik; ancak kestiğimiz elma, yine aynı şekilde kesilecekti; patlamayacaktı. 

En büyük yanılgı, belki de yere basan ayaklarımız konusunda beklenebilir. Ayakkabımızın yere değen kısımlarında bulunan molekülleri yukarı doğru iten şey, yeryüzünün ayağımızla temas eden kısımlarındaki manyetizmadır: dış yörüngelerdeki elektronlar, birbirlerini iterler. Esasında yüksek bir yerden düşüp, acıklı biçimde can veren herhangi bir canlının faili, kütleçekim değildir; bu manyetik kuvvettir.

Peki değişen ne olacaktı? Atomlar parçalanmayacak, moleküller bölünmeyecekti. Evet, Dünya'mızdayız ve kütleçekimi artık yok. Güneş yavaş yavaş genişliyor. İki büyük aktör, hidrojen ve helyum uzaya dağılıyor ve Güneş'imiz büyüyerek sönmeye başlıyor. Dünya'mıza bakıyoruz; bastığımız yerdeki moleküller, yine birbirlerine moleküler bağlarla bağlıdır ve pek bir değişim gözlenemez. Ancak unutmamamız gereken biri var: atmosferimiz. Uzaya kaçıyor. Artık onu tutan bir kuvvet yok; dolayısıyla serbest kaldı ve dağıldı. Bu, bizim için sıkıntılı günlerin başlaması demek olur; zira soluduğumuz hava da yavaş yavaş uzaya dağılacaktır.

Patlamayacağız, etrafı kan götürmeyecek, ancak bir süre sonra, iki ayağımızı yerden kaldırdığımızda uzaya gidebilecek kadar ''şanslı'' olabileceğiz. Şu durumda yeryüzüne sarılmak veya kendimizi bir yerlere bağlamak, en iyisi gibi görünüyor.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Genel Görelilik Teorisi & Kütleçekim Fiziği Yazı Dizisi

Bu yazı, Genel Görelilik Teorisi & Kütleçekim Fiziği yazı dizisinin 4. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Kütleçekimiyle İlgili (Muhtemelen) Bilmediğiniz 20 Gerçek!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
36
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 25
  • Muhteşem! 16
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • İnanılmaz 7
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 3
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. Barton. Is Centrifugal Force A Type Of Gravity?. (5 Haziran 2015). Alındığı Tarih: 19 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Quora | Arşiv Bağlantısı
  • F. Rohrlich. (2007). Classical Charged Particles. ISBN: 9789812700049. Yayınevi: World Scientific.
  • H. Stefani. (2004). Relativity: An Introduction To Special And General Relativity. ISBN: 9780521010696. Yayınevi: Cambridge University Press.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 22:26:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/895

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Oral, et al. Merkezkaç Kuvveti Nedir? Merkezkaç Gibi, Kütleçekimi de Aslında Hayali Bir Kuvvet mi?. (6 Ocak 2013). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/895
Oral, E., Bakırcı, Ç. M. (2013, January 06). Merkezkaç Kuvveti Nedir? Merkezkaç Gibi, Kütleçekimi de Aslında Hayali Bir Kuvvet mi?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/895
E. Oral, et al. “Merkezkaç Kuvveti Nedir? Merkezkaç Gibi, Kütleçekimi de Aslında Hayali Bir Kuvvet mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 06 Jan. 2013, https://evrimagaci.org/s/895.
Oral, Emre. Bakırcı, Çağrı Mert. “Merkezkaç Kuvveti Nedir? Merkezkaç Gibi, Kütleçekimi de Aslında Hayali Bir Kuvvet mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 06, 2013. https://evrimagaci.org/s/895.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.