Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Sıradan ve Sıra Dışı Bulut Çeşitleri: Alev Topları, Meme Görünümlü Bulutlar, Delikli Bulutlar!

Sıradan ve Sıra Dışı Bulut Çeşitleri: Alev Topları, Meme Görünümlü Bulutlar, Delikli Bulutlar! YouTube
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Öncelikle, temel bulut tiplerini tanıyarak başlayalım:

Wikimedia

Eğer gökyüzüne bakıp da bulutların hangi yükseklikte olduğunu merak ediyorsanız, bu basit tabloyu kullanabilirsiniz. Ancak bulutlar her zaman bu şekilde klasik şekillerde meydana gelmezler. Gelin bu ilginç bulut oluşumlarına bir bakış atalım:

Alev Topu

Her ne kadar aşağıdaki fotoğraf dinozorları 65 milyon yıl kadar önce yok eden göktaşının yeniden canlandırması gibi gözüküyorsa da, aslında Portekiz'e ait Madeira Adası'nda günbatımında çekilmiş bir buluta aittir. Anı yakalayıp internete yükleyen Rogerio Pacheco, bu fotoğrafa "Tanrı'nın Eli" adını vermiş.

Aslına bakarsanız fotoğrafta gördüğünüz bulut oluşumu, sanılandan çok daha sık gerçekleşiyor. Ancak bu fotoğrafı özel kılan, günbatımı nedeniyle bulutun kırmızı bir alev topuna dönmüş olması. Yoksa aslen pek de dikkatinizi çekecek bir bulut oluşumu değil. Meteorolog Emma Sharples'ın belirttiğine göre bulutlar muhtemelen son derece yaygın olan kümülüs bulutlarından ibaret.

Meteorolog Aisling Creevey'in açıklamasına göre bu fotoğrafta 3 ayrı bulut katmanı bulunuyor. Bu "alev topu" ise, söz konusu 3 katmanın birbirine karışması nedeniyle oluşmuş gibi gözüküyor. Örneğin bulutun daha koyu gözüken kısımları, orta yükseklikteki (6100 metre civarındaki) bulutlara ait.

Aslında başımızın üzerindeki bulutlar çoğu zaman birçok katmandan oluşuyor; ancak ışık şartları nedeniyle çoğu zaman bu katmanların arasındaki renk geçişlerini göremiyoruz. Bu da, katmanların oluşturduğu karmaşık şekilleri ayırt etmemizi güçleştiriyor.

Meme Şeklinde Görünen Mammatus Bulutları

Dünya'da en nadir görülen iklim olaylarından biri, Mammatus Bulutları'dır. Bilimsel olarak "mammatokümülüs" olarak da bilinen bu bulutlar, daha üstteki bulutların altında kesecik benzeri desenler oluşturur. Çok nadir gözlenen bu oluşum, genelde şiddetli fırtınalar öncesinde meydana gelir.

Bulutlar, isimlerini "meme" sözcüğünden alırlar. Keseciklere "mammae" adı verilir. Mammae, aynı zamanda memeli hayvanlarda bulunan süt bezlerinin adıdır. Bu meme yapılı bulutlar, kilometrelerce bu şekilde loplar halinde bulunabilirler. Her bir memenin çapı 1-3 kilometre, boyları ise 0.5 kilometre kadardır. Ancak bu loplar sürekli değildirler, her biri oluşup yok olur. Bir memenin ortalama varlığını koruma süresi 10 dakika kadardır. Nadiren 15 dakika ile birkaç saat arası varlıklarını koruyabilirler.

Bu yapıların oluşum mekanizmaları henüz bilinmiyor; ancak birçok farklı teori mevcut. Çoğu teorinin temelinde, bu tür bulut oluşumlarına neden olan sert sıcaklık değişimlerine bağlı olarak oluşan atmosferik olaylar yatmaktadır. Teoriler oldukça teknik olduğundan detaylara boğmak istemiyoruz. Genelde akışkanlar mekaniği ve ısı transferinin neden olduğu değişimlerin bulut yapılanmalarında bu tür oluşumlara neden olduğunun düşünüldüğünü söyleyebiliriz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Delikli Bulut Olgusu

Aşağıdaki harika görüntü, Türkçede tam bir ismi olmasa da "delikli bulut" diyebileceğimiz bir olguyu gösteriyor.

Sirrokümülüs ve altokümülüs tipi bulutlarda çok nadiren de olsa görülebilen, bulut içerisinde oluşan bir delikten kaynaklanıyor. Bu deliğin (ya da boşluğun) oluşma sebebi ise, havanın aşırı soğuk olduğu bölgelerde kimi zaman atmosferik suyun buz kristalleşmesinin gerçekleşememesinden ötürü henüz donamamasıdır. Ancak bir kere kristalleşme başladığında, Bergeron Süreci denen bir olaydan ötürü bu kristallerin etrafındaki su hızla buharlaşmaya başlar. İşte bu sebeple, bulutun ortasında bir delik açılır ve büyür. Aslında açılan bir delik değildir. Su, buharlaştığı için artık beyaz gözükmez, henüz buharlaşmamış bölge ise beyaz kalır. Bu, dışarıdan bulut içerisinde bir delik açılıyormuş gibi gözükür.

Bu bulutlarda sözünü ettiğimiz ilk buz kristalleşmesini başlatansa genellikle bulutsa bir değişime neden olabilecek herhangi bir etkidir. Genellikle bu, bulut içerisinden veya yakınından geçen bir uçak olur. Bir uçağın kanatlarının uç kısımlarında çok düşük basınç olduğu için, uçak bulutun yakınından veya içinden geçerken düşük basınç nedeniyle o bölge birden soğur. Bu sırada, oluşamayan buz kristalleri, oluşma fırsatı bulur. Bu kristallerin etrafı ilk oluştuklarında su damlacıklarıyla sarılıdır. Bu durum, Bergeon Etkisi denen bir soğuk-yağmur etkisini tetikler. Bu nedenle su buharlaşır ve bulutun içinde bir delik oluşup, büyür. Hatta bu oluşumun mikrofiziksel analizi, deliğin ortasında bir fırça darbesini andıran minik çizgileri de açıklayabilmektedir. Bu çizgiler kimi zaman simetrik olarak oluşarak ilginç görüntüler sunabilmektedir.

Bu olaya insanlar pek aşina olmadıkları için, neredeyse her delikli bulut, "Dev bir UFO gördük." şeklinde raporlanmıştır. Gören kişilerin gördüklerinin ne olduğunu bilmemelerinden ve tanımlayamamalarından ötürü söyledikleri kısmen doğrudur: "Tanımlanamayan, uçan bir cisim" görmektedirler. Ancak bu bulutların içerisinden yeşil küçük adamların inmesini bekliyorsanız, ne yazık ki daha çok beklersiniz. 

Süperhücre Bulutu

Aşağıda gördüğünüz, ABD'nin Texas eyaletindeki Lubbock kentinde 13 Nisan 2015'te oluşan süperhücre bulutlarıdır.

Bu nefes kesici bulutlar ve yapıları hakkında detaylı bilgi almak için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/07/2020 01:53:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/935

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Dinozorlar
Uyku
Tehlike
Viroloji
Sosyal Mesafelendirme
Jeoloji
Etoloji
Albert Einstein
Zehir
Ribozim
Maskeler
Covıd-19
İlaç
Doğa Yasaları
Coğrafya
Hastalıkların Tedavisi
Covid-19
Zaman
Hominidae
Küresel Isınma
Endokrin Sistemi
Ana Bulaşma Mekanizması
Abiyogenez
Balıkçılık
Ses
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ulusal bilim diye bir şey yoktur; tıpkı ulusal periyodik cetvelin olmaması gibi. Ulusal olan şey, bilim olamaz.”
Anton Chekhov
Geri Bildirim Gönder