Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Kuzey ve Güney Yarımkürelerdeki Lavabolarda/Klozetlerde Su Ters Yönde Girdaplar Mı Oluşturur?

Kuzey ve Güney Yarımkürelerdeki Lavabolarda/Klozetlerde Su Ters Yönde Girdaplar Mı Oluşturur? Knowledge Nuts
6 dakika
74,295
  • Klasik Fizik
  • Akışkanlar Mekaniği

İddia

Kuzey Yarımküre'de bulunan ülkelerdeki lavaboların giderinde oluşan girdap saat yönünün tersine, Güney Yarımküre'dekilerde oluşan girdaplar ise saat yönüne doğru döner. Böylece iki yarımkürenin musluklarından giden suyun oluşturdukları girdaplar zıt yönlere akmış olur. Bunun sebebi Coriolis Etkisi denen bir kuvvettir.

Gerçek mi?

Karışık
Karışık

Gerçek Taraflar

Klozet veya lavabo gibi küçük giderlerde değil; havuz gibi büyük hacimli kaplar içinde, çok kontrollü bir şekilde ve diğer tüm fiziksel etkilerin elendiği koşullar altında yapılan deneylerde, farklı kutuplarda suyun farklı yönlerde aktığı gözlenebilir.

Sahte Taraflar

Normal şartlar altında bu etki klozet ve lavabolarda gözlenemez. Yani hem Kuzey Yarımküre'de, hem de Güney Yarımküre'de, iki tarafa doğru oluşan lavabo/klozet girdapları da görebilirsiniz.

Bu Reklamı Kapat

İddianın Kökeni

Bu iddianın erken kökenleri tam olarak bilinmese de, popüler yayıncılıkta sıklıkla tekrar edilmiş ve her kültürde yayılmıştır. Örneğin gezgin Michael Palin'in Kutuptan Kutba isimli serisinde, ülkemizde ise ünlü sanatçı Barış Manço'nun 7'den 77'ye isimli serisinde bu iddiaya hatalı bir şekilde yer verilmiştir.

Bilgiler

Dünya'nın her yerinde musluk sifonlardan akan su, lavabonun şekline, musluğun açısına, suyun hızına, suyun akıntısına elle yapılan müdahalelerimize vb. fiziksel etmenlere göre belirlenen yönde akar. Hem Kuzey Yarımküre'de, hem de Güney Yarımküre'de, iki tarafa doğru oluşan lavabo/klozet girdapları da görebilirsiniz. Coriolis etkisinin uzun mesafede etkili olan iklim olayları veya roket fırlatmaları gibi olaylarda dikkate değer bir etkisi olsa da, musluk suyunun girdap oluşturma yönü (saat yönüne veya saat yönünün tersine) üzerindeki etkisi, göz ardı edilebilecek kadar küçüktür. Yalnızca çok kontrollü bir şekilde gerçekleştirilen ve diğer tüm fiziksel etkilerin elendiği koşullar altında, büyük havuzlarda söz konusu etki gözlenebilir.

Bu Reklamı Kapat

Coriolis Etkisi

Coriolis etkisi, dönen bir referans düzlemi üzerindeki cisimlerin hareketlerinin doğrusal düzlemden sapmasına neden olan fiziksel bir kuvvettir (aslında "gerçek" bir kuvvet değildir; "atalet kuvveti" denen hayali bir kuvvettir; ancak bu detayı şimdilik göz ardı edebiliriz).

Örneğin hızla dönebilen bir masa üzerinde, masa sabitken bir topu dümdüz yuvarlarsanız, doğrusal bir çizgi izleyerek karşı tarafa ulaşacak ve düzgün yuvarlandıysa herhangi bir tarafa sapmayacaktır. Ancak masayı hızla kendi etrafında döndürecek olursanız ve bu sırada topu dönen masa üzerinde bir taraftan diğerine yuvarlarsanız, top masanın dönüş yönüne göre, doğrusal yörüngesinden sapacaktır. Eğer dönüş yönü saat yönündeyse, topun hareketi sola doğru; saat yönünün tersineyse sağa doğru olmaktadır.

Benzer şekilde, duvara kendi etrafında dönebilen bir tabla kuracak olursanız ve bir kalem kullanarak bu döner tablanın merkezinden, dümdüz bir şekilde aşağı bir çizgi çekecek olursanız, eliniz tamamen düzgün bir patika izliyor olsa da, kalemin tabla üzerinde bıraktığı iz eğik olacaktır. İşte bu, Coriolis etkisidir. Bu etki, daha önceden başka bilim insanlarınca ifade edildiyse de, matematiksel olarak ilk defa 1835 yılında Gaspard-Gustave Coriolis tarafından tanımlanmıştır ve bu sebeple onun adıyla anılmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Coriolis etkisi aslında gerçekten de girdapların şekline etki etmektedir. Ancak bu kuvvet, Dünya'nın boyutları ve dönüş hızı hesaba katıldığında o kadar küçüktür ki; ancak çok büyük ve uzun süreli girdapların oluşum yönüne etki edebilir. Bunlar arasında düzenli ve yıllar yılı süren akıntılar, çok büyük hortumlar, kasırgalar, vb. bulunmaktadır.

Ancak lavabodan birkaç saniye veya dakikada akıveren suyun üzerinde Coriolis kuvvetinin etkisi yok denecek kadar azdır. Örneğin bu sebeple, altımızdaki Dünya dönüyor olsa da, düz bir çizgi üzerinde yürüyebiliriz ve arabamızın doğrusal yönünde herhangi bir sapma olmaz. Birkaç saniyede oluşan musluk girdabının dakikada yaptığı dönüş sayısı bile, Dünya'nın dönüş hızından binlerce kat fazladır ve dolayısıyla Coriolis etkisi önemsenmeyecek kadar azdır.

Dahası, neredeyse tüm lavabo ve klozetlerde, suyun çıktığı deliklerin bir yöne bakıyor olmasından ötürü su o yöne doğru akar. Örneğin klozetlerde, suyun çıkmasını sağlayan delikler saat yönü veya tersi yönde olacak şekilde konumlanır. Böylesine büyük bir yönelimin olduğu durumlarda Coriolis Etkisi gözlenemez.

Aşırı Kontrollü Şartlarda Coriolis Etkisi Sifonu Çekince Gözlenebilir

Teknik olarak önemsenmeyecek kadar küçük olsa da, çok dikkatli gözlemler ve ölçümlerle bir lavabodan akıp giden suyun oluşturduğu girdabın üzerindeki Coriolis etkisinin miktarı ölçülebilir ve bu yapılmıştır da. Bunun için büyük bir tava kullanılmıştır ve ortasına çok ufak bir delik açılmıştır. Sonrasında tava üzerine 1 hafta boyunca su akıtılmıştır ve böylece suyun ilkin akışının sebep olduğu tüm dış etkilerin yok olması sağlanmıştır. Tavanın ortasındaki delik çok küçük olduğu için, suyun akışı da oldukça yavaş olmuştur. Bu yavaş akış sayesinde, Dünya'nın dönüşünden doğan Coriolis kuvvetinin su üzerindeki inanılmaz küçük etkisi gözlenebilmiştir. Yapılan hesaplamalar, Coriolis etkisinin lavabo ve klozetlerde görülebilmesi için suyun dönüş hızının saniyede 2 mikroradyan, yani yaklaşık 24 saatte sadece 1 tur olması gerektiğini ortaya koymuştur. Suyun bu şekilde inanılmaz yavaş bir hızda ve girdaplar oluşturarak aktığı bir lavabo/klozet bulamadığınız sürece, Coriolis etkisinden söz edemezsiniz. Yani bu araştırma da göstermiştir ki, Coriolis etkisinin suyun akışına etki etmesi mümkün değildir. Bu aşırı kontrollü şartlar altında yapılan deneylerin bir örneğini, aşağıdaki YouTube videolarında izleyebilirsiniz:

Coriolis kuvvetinin bir girdabın dönüş yönünde yaratacağı etkiyi hesaplamak da o kadar kolay değildir. Evet, Kuzey Yarımküre'deki cisimlere Coriolis kuvveti sağ tarafa doğru bir etki yapar ve Güney Yarımküre'de de bu tam tersi yöndedir. Ancak bir cismin üzerine bir yönde sabit bir kuvvetin olması, o cismin her zaman aynı yöne doğru döneceği anlamına gelmez. Coriolis kuvvetinin yarattığı hedeften sapma ile dönme yönü arasındaki fark ayırt edilmelidir. Dolayısıyla gerçek anlamıyla hortumların oluşumu üzerindeki Coriolis etkisi bile her zaman o kadar kolay gözlenemeyebilir. Kaldı ki lavabolardaki girdaplara etkisinden bahsedebilelim...

Bu Reklamı Kapat

Peki Ya Barış Abi?

Evet, ne yazık ki Barış abi (Manço) o videosunda kandırıldı. Ekvator hizasındaki ülkelerde turistleri etkilemek ve paralarını almak amaçlı yapılan bir iş, halkın arasında yayılmış bu miti şova dökerek çizginin bir tarafında suyun bir tarafa, diğer tarafında diğer tarafa aktığını, tam üzerindeyse hiç hareket etmeden aktığını göstermektir. Bu, ne yazık ki, basit bir el çabukluğundan ibarettir.

Yapılan, basitçe, suyun kabın ne tarafına, hangi açıda döküldüğünü kontrol ederek istenen yönde bir girdap yaratmaktır. Örneğin bir diğer videoda, suyun farklı yönlere akması için deliğin olduğu tarafa göre farklı pozisyonlarda döküldüğünü görebilirsiniz:

Saat yönünde girdap yaratmak için deliğin belli bir tarafına suyu dökmek gerekir.
Saat yönünde girdap yaratmak için deliğin belli bir tarafına suyu dökmek gerekir.
Discover Magazine
Saat yönünün tersinde girdap yaratmak için suyu deliğin diğer tarafına dökmeniz gerekir.
Saat yönünün tersinde girdap yaratmak için suyu deliğin diğer tarafına dökmeniz gerekir.
Discover Magazine

Elbette, bütün illüzyonlar gibi, buna da çalışmak gerekir. Ancak hayatını bu tür gösterilerden kazanan insanlar için bunlar basit numaralardır. Şunu söyleyebiliriz ki, şahsın istemsiz el titremelerinin suyun hareketi üzerindeki etkisi, Coriolis Kuvveti'nin yapacağı etkiden binlerce kat fazladır. Ekvator'dan 2 adım kuzeye adım atında suyun bir tarafa, 2 adım güneye adım atında suyun öteki tarafa doğru akması, suyun akışını etkileyen tek kuvvetin Coriolis Kuvveti olduğunu iddia etmektir. Bu, büyük bir yanılgı ve hatadır. Böyle bir şey mümkün değildir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Bilim Budur! 6
  • İnanılmaz 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2022 12:17:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2741

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Protein
Avrupa
Sinir Sistemi
Eşeyli Üreme
Asit
Kütleçekimi
Renk
Matematik
Kedi
Elektrik
Diyabet
Kan
Gen
Karbon
Mantar
Gezegen
Örümcek
Cinsel Yönelim
Üreme
Galaksi
Kemik
Felsefe
Klinik Mikrobiyoloji
Etoloji
Meteor
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.