Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi?

Obezitenin Azalmış Beyin Kan Akışı ile İlişkisi ve Artan Fiziksel Aktivitenin Potansiyel Etkisi

Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi? Pixabay
9 dakika
1,087
  • Sinirbilim (Nörobiyoloji)
  • Beslenme Bilimi

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), aşırı kilo ve obeziteyi sağlık açısından risk oluşturan anormal veya aşırı yağ birikimi olarak tanımlamaktadır.[1] Artan obezite sıklığı, günümüzde çeşitli risk ve olumsuz sağlık sonuçlarıyla ciddiyetini korumaktadır. Üstelik obezite oranlarındaki bu artış, yalnızca yetişkinlerle sınırlı değildir. Son yıllarda çocukluk döneminde obezite yaygınlığı da son derece artmaktadır. Dünya çapındaki bu salgının çocuklukta psikiyatrik, psikolojik, psikososyal ve yaşamın ilerleyen dönemlerinde bulaşıcı olmayan hastalıklara yakalanma gibi riskleri bulunmaktadır.[2] Bu da demektir ki hastalığın özellikle psikolojik bulguları çocukluktan itibaren ortaya çıkabilmektedir.

7'den 70'e Aşırı Kiloluluk!

Çocukluk obezitesinin kısa ve uzun vadede çeşitli sonuçları vardır. Kısa vadede; depresyon, öz saygı, anksiyete, bir dizi duygusal ve davranışsal bozukluklar gibi psikolojik komorbiditeler, astım, düşük dereceli sistemik inflamasyon, karaciğer komplikasyonları ve özellikle alt ekstremitelerde kas-iskelet sistemi sorunları görülebilmektedir.[3], [4], [5], [6], [7] 5 yaşın altındaki çocuklar için aşırı kiloluluk (İng: "overweight") eğilimi UNICEF, WHO ve Dünya Bankası tarafından 2019'da yayınlanmıştır. Bu sonuçlara göre Küresel olarak aşırı kilolu olma yaygınlığı 1990'da %4,8 iken, 2018'de %5,8'e yükselmiştir.[8]2020'de güncellenen verilere göre ise 5 yaşın altındaki çocukların 38,9 milyonunun fazlasının kilolu olduğu belirlenmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

5-19 yaş arası çocuk ve adölesanlar için küresel veri tabanından elde edilen sonuçlara göre 1975 yılında 5 milyon kız çocuğu ve 6 milyon erkek çocuğunun obez olduğu, bu oranların 2016 yılında 50 milyon kız çocuğu ve 75 milyon erkek çocuğuna ulaştığı belirlenmiştir.[9]

Yetişkinler için de durum iç açıcı değildir. 2016 yılında 18 yaş ve üzeri 1,9 milyardan fazla yetişkin aşırı kilolu olduğu saptanmış, bunların 650 milyonu obez olarak belirlenmiştir. Bu durum 18 yaş ve üzeri yetişkinlerin %39'unun aşırı kilolu, %13'ünün ise obez olduğu anlamına gelmektedir.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Peki yaşamın ilk çağlarından itibaren ortaya çıkarak yaşam kalitemizi böylesine etkileyen ve giderek artan obezite salgınının yetişkinlik dönemine sağlık yönünde yansımaları nasıldır? Bu yazımızda daha çok obezitenin nörodejeneratif sağlık çıktıları üzerinde duracağız.

Beyin Kan Akışı Zamanla Değişir, Peki Kiloyla?

İnsan vücudunun %2'sini oluşturan ve alınan günlük enerjinin %20'sini tüketen beyin, enerji alımı ve harcamasında kilit bir rol oynamaktadır. Obezite ile ilişkili birçok gen, merkezi sinir sistemi ile ilişkilidir.

İnsan beyninin bilgisayarlı tomografisi
İnsan beyninin bilgisayarlı tomografisi
Wikimedia Commons

Vasküler hastalıklar beynin yaşlanmasına ve demansa katkıda bulunur. Beynin yüksek metabolik hızı ve sınırlı kapasitesi ve substrat depolaması çerçevesinde metabolik, otonomik ve serebral otoregülasyon yoluyla serebral kan akışının (CBF) sıkı kontrolü, beyne yeterli oksijen ve besin tedarikini sağlamak için oldukça önemlidir. Serebral hipoperfüzyon, vasküler hasar ve demans arasındaki potansiyel bir bağlantı olarak öne sürülmüştür. Daha önce yapılan çalışmalara göre hafif bilişsel bozukluğu ve demansı olan hastalarda daha düşük serebral perfüzyon bildirilmiştir.[10]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yaşlanma durumu, bozulmuş düzenleyici mekanizmalar dolayısıyla daha düşük CBF ile ilişkilendirilmektedir. İlerleyen yaşla birlikte serebral kan akışının azalması da birçok çalışmada kanıtlanmıştır.[10], [11], [12]

Obezite varlığında ise serebral kan akışındaki değişiklikler ilgi çekicidir. Şimdi, antropometrik obezite göstergeleri ile gri madde serebral kan akımı (CBFGM) arasındaki ilişkileri ve bu sonuçların daha yüksek fiziksel aktivite ile değiştirilebilme durumunu araştıran bir çalışmayı daha yakından inceleyelim.

Araştırmada Kullanılan Metodlar

Tasarım ve Katılımcılar

İnceleyeceğimiz bu çalışma toplumda yaşayan İrlandalı yetişkinlerin 2009'da oluşturulmuş ulusal düzeyde temsili devam eden ileriye dönük bir kohort çalışması olan TILDA'nın bir parçası olarak yürütülmüştür (TILDA, çeşitli sağlık, ekonomik ve sosyal verileri toplayarak aralarındaki etkileşimi araştırır). Bu çalışma için 4039 katılımcıdan çok parametreli beyin MRI'ı istenmiş, toplamda 560 katılımcının MRI görüntüleri incelenmiştir. Araştırma için uyumlu olmayan katılımcılar elenerek 495 katılımcı ile araştırma gerçekleştirilmiştir.

TILDA Ölçümleri

Bu çalışma için, vücut kitle indeksi (BMI), bel çevresi, kalça çevresi gibi detaylı antropometrik ölçümler alındı. Alınan antropometrik ölçümlerin sınıflandırması şu ölçütlere göre yapıldı:

BMI Ölçümleri

  • Zayıf: <18,5 kg/m2
  • Normal Kilolu: ≥18,5 ve <25 kg/m2
  • Aşırı Kilolu: ≥25 ve <30 kg/m2
  • Obez: ≥30 kg/m2

Bel ve Kalça Ölçümleri

Katılımcıların bel çevresi ölçümleri için eşik değer kadınlarda ≥80 santim, erkeklerde ≥94 santim olarak belirlendi. Ayrıca her katılımcının bel ölçümü kalça ölçümüne bölünerek hesaplandı ve bu eşik değer de kadınlarda ≥0,85, erkeklerde ≥ 0,9 olarak belirlendi.

Tüm Reklamları Kapat

Fiziksel Aktivite

Katılımcıların fiziksel aktivite alışkanlıkları Uluslararası fiziksel aktivite anketi (IPAQ) aracılığıyla ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre katılımcılar düşük, orta ve yüksek fiziksel aktivite kriterlerine göre sınıflandırılmıştır.

Araştırmadan Elde Edilen Sonuçlar

Şunu belirtmekte fayda var ki araştırmaya katılan katılımcıların yaşı ortalama 69 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %52,1'i kadınlardan, %47,9'u ise erkeklerden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen bazı sonuçlar ise şu şekildedir:

  • Yüksek BMI, bel/kalça oranı ve bel çevresine sahip olma durumu azalmış gri madde serebral kan akışı (CBFGM) ile ilişkilendirilmiştir.
  • CBFGM, artan yaşla birlikte 1 yılda 0,13-1,15 ml/100g/dk oranında azalmıştır.
  • Obezite metriğine göre CBFGM'de yaşa kıyasla daha büyük bir azalma görülmüştür.
  • Standartlaştırılmış katsayılar (z-skorları) aracılığıyla obezite için diğer risk faktörleri incelendiğinde BMI'ın bel/kalça oranı veya bel çevresine göre daha büyük CBFGM ile ilişkili olduğu bulunmuştur.
  • Aşırı kilolu olarak sınıflandırılan bireylerden düşük ve orta düzey fiziksel aktiviteye sahip olanları kontrol grubuyla karşılaştırıldığında daha düşük CBFGM ile ilişkilendirilmiştir.
  • Obez olarak sınıflandırılan bireyler için 3 fiziksel aktivite grubunun tümü azalmış CBFGM ile ilişkilendirilmiştir.
  • Aynı zamanda yüksek bel/kalça oranına sahip kişilerde düşük ve orta düzeyde fiziksel aktivite de düşük CBFGM ile ilişkilendirilmiştir.
  • Normal BMI aralığında olup yüksek bel/kalça oranına sahip olmak ile azalmış CBFGM arasında ilişki bulunmamıştır.
  • CBFGM'deki en büyük azalma hem BMI açısından obez, hem de bel/kalça oranı yüksek bireylerde gözlemlenmiştir.

Sonuçları Destekleyen İleri Araştırmalar

Birsill ve arkadaşları, 2013 yılında metabolik sendrom ve CBFGM arasındaki ilişkiyi incelemek üzere bir çalışma yapmıştır. Çalışma sonucunda santral obezitenin azalmış gri madde serebral kan akışında potansiyel güçlü bir risk faktörü olabileceği bildirilmiştir. Ancak bu çalışmada daha kesin sonuçlar için daha büyük bir örnekleme ihtiyaç duyulmuştur.

Alosco ve arkadaşlarının 2012 yılında yaptığı bir çalışmada ise serebral kan akış hızı ile BMI arasında önemli bir etkileşim bildirilmiştir. Bu da hipoperfüzyon ve yüksek BMI kombinasyonunun kalp yetmezliği hastalarında dikkat ve yürütme işlevi üzerinde olumsuz bir etkisi olabileceğini düşündürmüştür.

Tüm Reklamları Kapat

Willeumier ve arkadaşlarının 2011 yılında 36 kişi ile yürüttüğü bir diğer çalışmada tek foton emisyonlu bilgisayarlı tomografi (SPECT) ve istatistiksel parametrik haritalama kullanılmıştır. Çalışma sonucunda sağlıklı bireylerde daha yüksek BMI'nın Brodmann 8, 9, 10, 11, 32 ve 44 bölgelerinde dikkat, akıl yürütme ve yürütme işleviyle ilgili beyin bölgelerinde azalmış bölgesel serebral kan akışı ile ilgili olduğu bildirilmiştir.

Çeşitli görüntüleme yöntemlerini kullanan önceki çalışmalarla tutarlı olarak bu çalışmada tüm modeller için CBFGM'de yaşa bağlı azalma bulunmuştur. Ancak bu çalışma ile önceki çalışmalar arasında doğrudan karşılaştırma, metodolojilerdeki önemli farklılıklar nedeniyle sınırlıdır.

Bu çalışmada değerlendirilen birçok modelde cinsiyete bağlı farklılıklar gözlenmiştir. Cinsiyete göre sınıflandırılmış normatif CBFGM değerlerini bildiren son çalışma, bu çalışmadaki gibi yalnızca kadınların genel olarak daha yüksek CBFGM değerlerine sahip olduğunu bulgulamakla kalmamış, aynı zamanda CBFGM'de 54 ve 84 yaşları arasında daha yavaş bir düşüş olduğunu tespit etmiştir.[10] Ayrıca serebral kan akışına benzer şekilde erkeklerin zaman içinde beyin hacminde daha hızlı bir düşüşe sahip olduğu da bildirilmiştir.

Cinsiyet farklılıkları için olası bir açıklama, genellikle kadınların erkeklerden daha düşük hematokrit değerine sahip olması ve bunun sonucunda oksijen taşıma kapasitesinin azalması ve beyne gerekli oksijeni sağlamak için daha yüksek serebral kan akışının gerekli olması olabilir. Bu sonuçlardaki cinsiyet farklılıkları için bir başka açıklama da vasküler endotelyal büyüme faktörünü (VEGF) etkileyen ve ayrıca yaşam boyunca beyin gelişimini potansiyel olarak etkileyen östradiol ve östrojen seviyeleri gibi kadınlar ve erkekler arasındaki seks hormonlarındaki farklılıklardan kaynaklandığı yönündedir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Senin Seçimin Senin Hayalin

DÜNYADA BİR MİLYONDAN FAZLA SATAN SENİN SEÇİMİN SERİSİ

Fare kadar küçük ya da bir ev kadar büyük olmak nasıl olurdu?
Okyanusun derinliklerini keşfettiğini, yeraltına tünel kazdığını ya da geleceğe seyahat ettiğini hayal et.
Harika ihtimallerle dolu bu hayal gücü festivalinde istediğin her şey olabilirsin.

Haydi… Sadece HAYAL ET

Pippa Goodhart’ın (kendisi Laura Owen mahlasıyla Sakar Cadı Vini serisinin de yazarı) dünyada 1 milyondan fazla satan Senin Seçimin serisi, 3-7 yaş arası çocuklara kendi öykülerini uydurmalarını sağlayacak bir alet çantası sunuyor. İçindeki yüzlerce görsel ve yönlendiren ama kısıtlamayan basit sorular sayesinde çocuklar her açtığında yepyeni masallar, maceralar, hikâyeler hayal ediyorlar.

“Konuşmayı ve dinlemeyi geliştirmek için harika.” Times Eğitim Eki

“Çocukları hayal etmeye, düşünmeye ve kendi hikâyelerini yaratmaya itiyor.” Booktrust

Devamını Göster
₺67.00
Senin Seçimin Senin Hayalin

Obezite ve azalmış CBFGM arasındaki ilişkinin altında yatan spesifik mekanizmalar ise henüz tam olarak anlaşılmamıştır. Bu potansiyel mekanizmayı daha fazla araştırmak için büyük ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Spor, Bu Durumu Düzeltebilir mi?

Erken yaşamdaki fiziksel aktivitenin daha sonraki yaşamdaki nörokardiyovasküler sağlığı etkileyebileceği gösterilmiştir. Örneğin askere alınan genç askerler üzerinde yapılan bir çalışmada, 18 yaşındaki aerobik kondisyon, ileriki yaşlarda demans riskini ön görmüştür.

Sebastian Rushworth M.D.

Orta yaşlı İsveçli kadınlar üzerinde yapılan bir başka çalışmada, başlangıçta yüksek zindelik düzeyine sahip olan kadınların 44 yıllık takipte sekiz kat daha düşük demans riskine sahip olduğu saptanmıştır.

Bunun yanında bahsettiğimiz çalışma sonucunda gösterilen ilişkilerin mevcut yaşam tarzı alışkanlıkları veya uzun vadeli daha yüksek fiziksel aktivite seviyelerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı açık değildir. Bu ilişkiyi açıklamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Sonuç

Obezitenin kardiyovasküler hastalıklar, beyin artofisi, demans, Alzheimer gibi nörodejeneratif durumlar dahil olmak üzere yaşa bağlı çeşitli komplikasyonların riskini arttırdığı gösterilmiştir. Obeziteyi ölçmek için birkaç antropometrik ölçüm önerilmiştir. Vücut kitle indeksinin periferik olarak depolanan yağı daha fazla yansıttığı düşünülürken, bel-kalça oranı ve bel çevresinin ise viseral yağlanmanın göstergesi olduğu görülmektedir. Bunun yanında viseral yağ, kalp hastalıkları ve beyin atrofisi için potansiyel olarak daha büyük bir risk faktörü oluşturmaktadır.

Özellikle demans ve Alzheimer hastalığı ile ilişkili olarak yaşlanmayla birlikte değişen beyin yapısı ve metabolizmaya artan ilgi göz önüne alındığında, obezitenin serebral hemodinamik davranışı nasıl değiştirilebileceğini incelemek önemli bir çalışma alanıdır. İncelediğimiz bu çalışma yaşlı yetişkinleri içermektedir. Çalışma sonucunda yüksek BMI, bel/kalça oranı ve bel çevresinin azalmış CBFGM ile ilişkili olduğu, bu ilişkinin büyüklüğünün yaştan daha fazla olduğu vurgulanmalıdır.

Fiziksel haraketsizlik birçok kronik durum, yürütme işlevinde azalma, erken ölüm, demans ve alzehimer hastalığı riskinde artış ile ilişkilidir. Bunun yanında yapılan epidemiyolojik çalışmalar egzersizin yaşlı popülasyonlarda demans ve alzehimer hastalığı için koruyucu olabileceğini bildirmiştir. Obezite ile beyin kan akışı arasındaki herhangi bir potansiyel ilişkinin fiziksel aktivite ile değiştirilip değiştirilemeyeceği ise belirsizliğini korumaktadır. İncelediğimiz çalışma sonucuna göre ise artan fiziksel aktivitenin belirli aşırı kilolu ya da obez gruplarda azaltılmış CBFGM'ye karşı potansiyel olarak koruma sağladığı gösterilmiştir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
29
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 5
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b World Health Organization. Obesity And Overweight. Alındığı Tarih: 9 Haziran 2021. Alındığı Yer: World Health Organization | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. D. Cesare, et al. (2019). The Epidemiological Burden Of Obesity In Childhood: A Worldwide Epidemic Requiring Urgent Action. BMC Medicine, sf: 1-20. doi: 10.1186/s12916-019-1449-8. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Y. Quek, et al. (2017). Exploring The Association Between Childhood And Adolescent Obesity And Depression: A Meta-Analysis. Wiley, sf: 742-754. doi: 10.1111/obr.12535. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. E. Lang, et al. (2018). Being Overweight Or Obese And The Development Of Asthma. Pediatrics. doi: 10.1542/peds.2018-2119. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Visser, et al. (2001). Low-Grade Systemic Inflammation In Overweight Children. Pediatrics, sf: e13-e13. doi: 10.1542/peds.107.1.e13. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. Uppal, et al. (2016). Pediatric Non-Alcoholic Fatty Liver Disease. Current Gastroenterology Reports, sf: 1-9. doi: 10.1007/s11894-016-0498-9. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. M. Smith, et al. (2013). Musculoskeletal Pain In Overweight And Obese Children. Springer Science and Business Media LLC, sf: 11-15. doi: 10.1038/ijo.2013.187. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ www.who.int. The Unicef/Who/Wb Joint Child Malnutrition Estimates (Jme) Group Released New Data For 2021. Alındığı Yer: www.who.int | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Abarca-Gómez, et al. (2017). Worldwide Trends In Body-Mass Index, Underweight, Overweight, And Obesity From 1975 To 2016: A Pooled Analysis Of 2416 Population-Based Measurement Studies In 128·9 Million Children, Adolescents, And Adults. The Lancet, sf: 2627-2642. doi: 10.1016/S0140-6736(17)32129-3. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b c C. N. Leidhin, et al. (2021). Age-Related Normative Changes In Cerebral Perfusion: Data From The Irish Longitudinal Study On Ageing (Tilda). NeuroImage, sf: 117741. doi: 10.1016/j.neuroimage.2021.117741. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. J. Chen, et al. (2011). Age-Associated Reductions In Cerebral Blood Flow Are Independent From Regional Atrophy. NeuroImage, sf: 468-478. doi: 10.1016/j.neuroimage.2010.12.032. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. J. Wolters, et al. (2017). Cerebral Perfusion And The Risk Of Dementia. Circulation, sf: 719-728. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.117.027448. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/01/2023 18:40:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11680

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Abd
Mistisizm
Çiçek
Diş Gelişimi
İnternet
Ay Görevleri
Bilim İnsanı
Enfeksiyon
Onkoloji
Retrovirüs
Yumurtalık
Maske Takmak
Savunma
Psikoloji
Diş Hekimi
Yer
İklim Değişimi
Solunum
Işık Hızı
Yıldız
İnsanlar
Anksiyete
Çekirdek
İnsan Sağlığı
Gözlem
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Ömür, et al. Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi?. (23 Nisan 2022). Alındığı Tarih: 27 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11680
Ömür, S., Karagözoğlu, M. (2022, April 23). Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved January 27, 2023. from https://evrimagaci.org/s/11680
S. Ömür, et al. “Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, 23 Apr. 2022, https://evrimagaci.org/s/11680.
Ömür, Sena. Karagözoğlu, Mert. “Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi?.” Edited by Mert Karagözoğlu. Evrim Ağacı, April 23, 2022. https://evrimagaci.org/s/11680.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.