Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi?

Obezitenin Azalmış Beyin Kan Akışı ile İlişkisi ve Artan Fiziksel Aktivitenin Potansiyel Etkisi

Obezite, Bilişsel Performansta Azalmaya Sebep Olabilir mi? Pixabay
9 dakika
783
  • Sinirbilim (Nörobiyoloji)
  • Beslenme Bilimi

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), aşırı kilo ve obeziteyi sağlık açısından risk oluşturan anormal veya aşırı yağ birikimi olarak tanımlamaktadır.[1] Artan obezite sıklığı, günümüzde çeşitli risk ve olumsuz sağlık sonuçlarıyla ciddiyetini korumaktadır. Üstelik obezite oranlarındaki bu artış, yalnızca yetişkinlerle sınırlı değildir. Son yıllarda çocukluk döneminde obezite yaygınlığı da son derece artmaktadır. Dünya çapındaki bu salgının çocuklukta psikiyatrik, psikolojik, psikososyal ve yaşamın ilerleyen dönemlerinde bulaşıcı olmayan hastalıklara yakalanma gibi riskleri bulunmaktadır.[2] Bu da demektir ki hastalığın özellikle psikolojik bulguları çocukluktan itibaren ortaya çıkabilmektedir.

7'den 70'e Aşırı Kiloluluk!

Çocukluk obezitesinin kısa ve uzun vadede çeşitli sonuçları vardır. Kısa vadede; depresyon, öz saygı, anksiyete, bir dizi duygusal ve davranışsal bozukluklar gibi psikolojik komorbiditeler, astım, düşük dereceli sistemik inflamasyon, karaciğer komplikasyonları ve özellikle alt ekstremitelerde kas-iskelet sistemi sorunları görülebilmektedir.[3], [4], [5], [6], [7] 5 yaşın altındaki çocuklar için aşırı kiloluluk (İng: "overweight") eğilimi UNICEF, WHO ve Dünya Bankası tarafından 2019'da yayınlanmıştır. Bu sonuçlara göre Küresel olarak aşırı kilolu olma yaygınlığı 1990'da %4,8 iken, 2018'de %5,8'e yükselmiştir.[8]2020'de güncellenen verilere göre ise 5 yaşın altındaki çocukların 38,9 milyonunun fazlasının kilolu olduğu belirlenmiştir.

Bu Reklamı Kapat

5-19 yaş arası çocuk ve adölesanlar için küresel veri tabanından elde edilen sonuçlara göre 1975 yılında 5 milyon kız çocuğu ve 6 milyon erkek çocuğunun obez olduğu, bu oranların 2016 yılında 50 milyon kız çocuğu ve 75 milyon erkek çocuğuna ulaştığı belirlenmiştir.[9]

Yetişkinler için de durum iç açıcı değildir. 2016 yılında 18 yaş ve üzeri 1,9 milyardan fazla yetişkin aşırı kilolu olduğu saptanmış, bunların 650 milyonu obez olarak belirlenmiştir. Bu durum 18 yaş ve üzeri yetişkinlerin %39'unun aşırı kilolu, %13'ünün ise obez olduğu anlamına gelmektedir.[1]

Bu Reklamı Kapat

Peki yaşamın ilk çağlarından itibaren ortaya çıkarak yaşam kalitemizi böylesine etkileyen ve giderek artan obezite salgınının yetişkinlik dönemine sağlık yönünde yansımaları nasıldır? Bu yazımızda daha çok obezitenin nörodejeneratif sağlık çıktıları üzerinde duracağız.

Beyin Kan Akışı Zamanla Değişir, Peki Kiloyla?

İnsan vücudunun %2'sini oluşturan ve alınan günlük enerjinin %20'sini tüketen beyin, enerji alımı ve harcamasında kilit bir rol oynamaktadır. Obezite ile ilişkili birçok gen, merkezi sinir sistemi ile ilişkilidir.

İnsan beyninin bilgisayarlı tomografisi
İnsan beyninin bilgisayarlı tomografisi
Wikimedia Commons

Vasküler hastalıklar beynin yaşlanmasına ve demansa katkıda bulunur. Beynin yüksek metabolik hızı ve sınırlı kapasitesi ve substrat depolaması çerçevesinde metabolik, otonomik ve serebral otoregülasyon yoluyla serebral kan akışının (CBF) sıkı kontrolü, beyne yeterli oksijen ve besin tedarikini sağlamak için oldukça önemlidir. Serebral hipoperfüzyon, vasküler hasar ve demans arasındaki potansiyel bir bağlantı olarak öne sürülmüştür. Daha önce yapılan çalışmalara göre hafif bilişsel bozukluğu ve demansı olan hastalarda daha düşük serebral perfüzyon bildirilmiştir.[10]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yaşlanma durumu, bozulmuş düzenleyici mekanizmalar dolayısıyla daha düşük CBF ile ilişkilendirilmektedir. İlerleyen yaşla birlikte serebral kan akışının azalması da birçok çalışmada kanıtlanmıştır.[10], [11], [12]

Obezite varlığında ise serebral kan akışındaki değişiklikler ilgi çekicidir. Şimdi, antropometrik obezite göstergeleri ile gri madde serebral kan akımı (CBFGM) arasındaki ilişkileri ve bu sonuçların daha yüksek fiziksel aktivite ile değiştirilebilme durumunu araştıran bir çalışmayı daha yakından inceleyelim.

Araştırmada Kullanılan Metodlar

Tasarım ve Katılımcılar

İnceleyeceğimiz bu çalışma toplumda yaşayan İrlandalı yetişkinlerin 2009'da oluşturulmuş ulusal düzeyde temsili devam eden ileriye dönük bir kohort çalışması olan TILDA'nın bir parçası olarak yürütülmüştür (TILDA, çeşitli sağlık, ekonomik ve sosyal verileri toplayarak aralarındaki etkileşimi araştırır). Bu çalışma için 4039 katılımcıdan çok parametreli beyin MRI'ı istenmiş, toplamda 560 katılımcının MRI görüntüleri incelenmiştir. Araştırma için uyumlu olmayan katılımcılar elenerek 495 katılımcı ile araştırma gerçekleştirilmiştir.

TILDA Ölçümleri

Bu çalışma için, vücut kitle indeksi (BMI), bel çevresi, kalça çevresi gibi detaylı antropometrik ölçümler alındı. Alınan antropometrik ölçümlerin sınıflandırması şu ölçütlere göre yapıldı:

BMI Ölçümleri

  • Zayıf: <18,5 kg/m2
  • Normal Kilolu: ≥18,5 ve <25 kg/m2
  • Aşırı Kilolu: ≥25 ve <30 kg/m2
  • Obez: ≥30 kg/m2

Bel ve Kalça Ölçümleri

Katılımcıların bel çevresi ölçümleri için eşik değer kadınlarda ≥80 santim, erkeklerde ≥94 santim olarak belirlendi. Ayrıca her katılımcının bel ölçümü kalça ölçümüne bölünerek hesaplandı ve bu eşik değer de kadınlarda ≥0,85, erkeklerde ≥ 0,9 olarak belirlendi.

Bu Reklamı Kapat

Fiziksel Aktivite

Katılımcıların fiziksel aktivite alışkanlıkları Uluslararası fiziksel aktivite anketi (IPAQ) aracılığıyla ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre katılımcılar düşük, orta ve yüksek fiziksel aktivite kriterlerine göre sınıflandırılmıştır.

Araştırmadan Elde Edilen Sonuçlar

Şunu belirtmekte fayda var ki araştırmaya katılan katılımcıların yaşı ortalama 69 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %52,1'i kadınlardan, %47,9'u ise erkeklerden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen bazı sonuçlar ise şu şekildedir:

  • Yüksek BMI, bel/kalça oranı ve bel çevresine sahip olma durumu azalmış gri madde serebral kan akışı (CBFGM) ile ilişkilendirilmiştir.
  • CBFGM, artan yaşla birlikte 1 yılda 0,13-1,15 ml/100g/dk oranında azalmıştır.
  • Obezite metriğine göre CBFGM'de yaşa kıyasla daha büyük bir azalma görülmüştür.
  • Standartlaştırılmış katsayılar (z-skorları) aracılığıyla obezite için diğer risk faktörleri incelendiğinde BMI'ın bel/kalça oranı veya bel çevresine göre daha büyük CBFGM ile ilişkili olduğu bulunmuştur.
  • Aşırı kilolu olarak sınıflandırılan bireylerden düşük ve orta düzey fiziksel aktiviteye sahip olanları kontrol grubuyla karşılaştırıldığında daha düşük CBFGM ile ilişkilendirilmiştir.
  • Obez olarak sınıflandırılan bireyler için 3 fiziksel aktivite grubunun tümü azalmış CBFGM ile ilişkilendirilmiştir.
  • Aynı zamanda yüksek bel/kalça oranına sahip kişilerde düşük ve orta düzeyde fiziksel aktivite de düşük CBFGM ile ilişkilendirilmiştir.
  • Normal BMI aralığında olup yüksek bel/kalça oranına sahip olmak ile azalmış CBFGM arasında ilişki bulunmamıştır.
  • CBFGM'deki en büyük azalma hem BMI açısından obez, hem de bel/kalça oranı yüksek bireylerde gözlemlenmiştir.

Sonuçları Destekleyen İleri Araştırmalar

Birsill ve arkadaşları, 2013 yılında metabolik sendrom ve CBFGM arasındaki ilişkiyi incelemek üzere bir çalışma yapmıştır. Çalışma sonucunda santral obezitenin azalmış gri madde serebral kan akışında potansiyel güçlü bir risk faktörü olabileceği bildirilmiştir. Ancak bu çalışmada daha kesin sonuçlar için daha büyük bir örnekleme ihtiyaç duyulmuştur.

Alosco ve arkadaşlarının 2012 yılında yaptığı bir çalışmada ise serebral kan akış hızı ile BMI arasında önemli bir etkileşim bildirilmiştir. Bu da hipoperfüzyon ve yüksek BMI kombinasyonunun kalp yetmezliği hastalarında dikkat ve yürütme işlevi üzerinde olumsuz bir etkisi olabileceğini düşündürmüştür.

Bu Reklamı Kapat

Willeumier ve arkadaşlarının 2011 yılında 36 kişi ile yürüttüğü bir diğer çalışmada tek foton emisyonlu bilgisayarlı tomografi (SPECT) ve istatistiksel parametrik haritalama kullanılmıştır. Çalışma sonucunda sağlıklı bireylerde daha yüksek BMI'nın Brodmann 8, 9, 10, 11, 32 ve 44 bölgelerinde dikkat, akıl yürütme ve yürütme işleviyle ilgili beyin bölgelerinde azalmış bölgesel serebral kan akışı ile ilgili olduğu bildirilmiştir.

Çeşitli görüntüleme yöntemlerini kullanan önceki çalışmalarla tutarlı olarak bu çalışmada tüm modeller için CBFGM'de yaşa bağlı azalma bulunmuştur. Ancak bu çalışma ile önceki çalışmalar arasında doğrudan karşılaştırma, metodolojilerdeki önemli farklılıklar nedeniyle sınırlıdır.

Bu çalışmada değerlendirilen birçok modelde cinsiyete bağlı farklılıklar gözlenmiştir. Cinsiyete göre sınıflandırılmış normatif CBFGM değerlerini bildiren son çalışma, bu çalışmadaki gibi yalnızca kadınların genel olarak daha yüksek CBFGM değerlerine sahip olduğunu bulgulamakla kalmamış, aynı zamanda CBFGM'de 54 ve 84 yaşları arasında daha yavaş bir düşüş olduğunu tespit etmiştir.[10] Ayrıca serebral kan akışına benzer şekilde erkeklerin zaman içinde beyin hacminde daha hızlı bir düşüşe sahip olduğu da bildirilmiştir.

Cinsiyet farklılıkları için olası bir açıklama, genellikle kadınların erkeklerden daha düşük hematokrit değerine sahip olması ve bunun sonucunda oksijen taşıma kapasitesinin azalması ve beyne gerekli oksijeni sağlamak için daha yüksek serebral kan akışının gerekli olması olabilir. Bu sonuçlardaki cinsiyet farklılıkları için bir başka açıklama da vasküler endotelyal büyüme faktörünü (VEGF) etkileyen ve ayrıca yaşam boyunca beyin gelişimini potansiyel olarak etkileyen östradiol ve östrojen seviyeleri gibi kadınlar ve erkekler arasındaki seks hormonlarındaki farklılıklardan kaynaklandığı yönündedir.

Bu Reklamı Kapat

Obezite ve azalmış CBFGM arasındaki ilişkinin altında yatan spesifik mekanizmalar ise henüz tam olarak anlaşılmamıştır. Bu potansiyel mekanizmayı daha fazla araştırmak için büyük ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Spor, Bu Durumu Düzeltebilir mi?

Erken yaşamdaki fiziksel aktivitenin daha sonraki yaşamdaki nörokardiyovasküler sağlığı etkileyebileceği gösterilmiştir. Örneğin askere alınan genç askerler üzerinde yapılan bir çalışmada, 18 yaşındaki aerobik kondisyon, ileriki yaşlarda demans riskini ön görmüştür.

Sebastian Rushworth M.D.

Orta yaşlı İsveçli kadınlar üzerinde yapılan bir başka çalışmada, başlangıçta yüksek zindelik düzeyine sahip olan kadınların 44 yıllık takipte sekiz kat daha düşük demans riskine sahip olduğu saptanmıştır.

Bunun yanında bahsettiğimiz çalışma sonucunda gösterilen ilişkilerin mevcut yaşam tarzı alışkanlıkları veya uzun vadeli daha yüksek fiziksel aktivite seviyelerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı açık değildir. Bu ilişkiyi açıklamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Sonuç

Obezitenin kardiyovasküler hastalıklar, beyin artofisi, demans, Alzheimer gibi nörodejeneratif durumlar dahil olmak üzere yaşa bağlı çeşitli komplikasyonların riskini arttırdığı gösterilmiştir. Obeziteyi ölçmek için birkaç antropometrik ölçüm önerilmiştir. Vücut kitle indeksinin periferik olarak depolanan yağı daha fazla yansıttığı düşünülürken, bel-kalça oranı ve bel çevresinin ise viseral yağlanmanın göstergesi olduğu görülmektedir. Bunun yanında viseral yağ, kalp hastalıkları ve beyin atrofisi için potansiyel olarak daha büyük bir risk faktörü oluşturmaktadır.

Özellikle demans ve Alzheimer hastalığı ile ilişkili olarak yaşlanmayla birlikte değişen beyin yapısı ve metabolizmaya artan ilgi göz önüne alındığında, obezitenin serebral hemodinamik davranışı nasıl değiştirilebileceğini incelemek önemli bir çalışma alanıdır. İncelediğimiz bu çalışma yaşlı yetişkinleri içermektedir. Çalışma sonucunda yüksek BMI, bel/kalça oranı ve bel çevresinin azalmış CBFGM ile ilişkili olduğu, bu ilişkinin büyüklüğünün yaştan daha fazla olduğu vurgulanmalıdır.

Fiziksel haraketsizlik birçok kronik durum, yürütme işlevinde azalma, erken ölüm, demans ve alzehimer hastalığı riskinde artış ile ilişkilidir. Bunun yanında yapılan epidemiyolojik çalışmalar egzersizin yaşlı popülasyonlarda demans ve alzehimer hastalığı için koruyucu olabileceğini bildirmiştir. Obezite ile beyin kan akışı arasındaki herhangi bir potansiyel ilişkinin fiziksel aktivite ile değiştirilip değiştirilemeyeceği ise belirsizliğini korumaktadır. İncelediğimiz çalışma sonucuna göre ise artan fiziksel aktivitenin belirli aşırı kilolu ya da obez gruplarda azaltılmış CBFGM'ye karşı potansiyel olarak koruma sağladığı gösterilmiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 5
  • Tebrikler! 2
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b World Health Organization. Obesity And Overweight. Alındığı Tarih: 9 Haziran 2021. Alındığı Yer: World Health Organization | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. D. Cesare, et al. (2019). The Epidemiological Burden Of Obesity In Childhood: A Worldwide Epidemic Requiring Urgent Action. BMC Medicine, sf: 1-20. doi: 10.1186/s12916-019-1449-8. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Y. Quek, et al. (2017). Exploring The Association Between Childhood And Adolescent Obesity And Depression: A Meta-Analysis. Wiley, sf: 742-754. doi: 10.1111/obr.12535. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. E. Lang, et al. (2018). Being Overweight Or Obese And The Development Of Asthma. Pediatrics. doi: 10.1542/peds.2018-2119. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Visser, et al. (2001). Low-Grade Systemic Inflammation In Overweight Children. Pediatrics, sf: e13-e13. doi: 10.1542/peds.107.1.e13. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. Uppal, et al. (2016). Pediatric Non-Alcoholic Fatty Liver Disease. Current Gastroenterology Reports, sf: 1-9. doi: 10.1007/s11894-016-0498-9. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. M. Smith, et al. (2013). Musculoskeletal Pain In Overweight And Obese Children. Springer Science and Business Media LLC, sf: 11-15. doi: 10.1038/ijo.2013.187. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ www.who.int. The Unicef/Who/Wb Joint Child Malnutrition Estimates (Jme) Group Released New Data For 2021. Alındığı Yer: www.who.int | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Abarca-Gómez, et al. (2017). Worldwide Trends In Body-Mass Index, Underweight, Overweight, And Obesity From 1975 To 2016: A Pooled Analysis Of 2416 Population-Based Measurement Studies In 128·9 Million Children, Adolescents, And Adults. The Lancet, sf: 2627-2642. doi: 10.1016/S0140-6736(17)32129-3. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b c C. N. Leidhin, et al. (2021). Age-Related Normative Changes In Cerebral Perfusion: Data From The Irish Longitudinal Study On Ageing (Tilda). NeuroImage, sf: 117741. doi: 10.1016/j.neuroimage.2021.117741. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. J. Chen, et al. (2011). Age-Associated Reductions In Cerebral Blood Flow Are Independent From Regional Atrophy. NeuroImage, sf: 468-478. doi: 10.1016/j.neuroimage.2010.12.032. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. J. Wolters, et al. (2017). Cerebral Perfusion And The Risk Of Dementia. Circulation, sf: 719-728. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.117.027448. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/05/2022 09:06:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11680

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Çocuklar
Genetik Değişim
Salgın
İnsan Evrimi
Şüphecilik
Sanat
Popülasyon
Çin
İspat
Küresel Isınma
Acı
Ağız
Meyve
Allah
Maske Takmak
Ses
Bilim
Deprem
Savaş
Hamilelik
Beslenme Davranışı
Karar Verme
Tercih
Kas
Eğitim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Alıntı Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et