Higgs Kütle Hiyerarşisi Problemi Nedir? Kütleçekimine Yakından Bakınca Anlamsızlaşıyor!

Higgs Kütle Hiyerarşisi Problemi Nedir? Kütleçekimine Yakından Bakınca Anlamsızlaşıyor! Inverse
1 dakika
4,484 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Evren'deki düzene ve düzensizliğe neden olan birçok doğa yasası mevcut. Fareler kurtlar tarafından yeniyor, masum insanlar trafik canavarları tarafından öldürülüyor ve kütleçekimi de en sıskasından en şişmanına kadar her canlıyı, en ufağından en devasasına kadar her cismi yeryüzüne yapışık tutuyor.

Evren'imizdeki yasaların birbirleriyle olan güçlülük/üstünlük ilişkilerine bakarak cisimlerin birbirleriyle olan etkileşimlerini ve bu etkileşimlerin neden o şekilde olduğunu anlamamız mümkün olabilmektedir. Kütleçekimi ile ilgili sorun ise, bu etkileşimlerin sıralanmasında bazı gariplikler doğuruyor olmasıdır.

Evren'deki kuvvetlere ve güçlerine yakından baktığınız zaman, kütleçekiminin en ufaklar tarafında kaldığını görürsünüz. Kütleçekimi, var olan en zayıf fiziksel kuvvettir. Bir balonu yünlü kıyafetinize sürtün ve bir kağıt parçasına yaklaştırın. Yünün balona aktardığı ufacık elektromanyetik yük, Dünya'nın kütleçekim kuvvetini yenerek, kağıdı kolayca masadan kaldırmaya yetecektir. Bahsettiğimiz bu kütleçekim kuvveti, Ay'ın Dünya'dan kopup gitmemesini sağlayan kuvvettir, hatırlatırız! Kütleçekimi, umursanmayacak miktardaki bir elektromanyetik kuvvete, birkaç milimetre mesafede yenilmekteyken, 376.000 kilometre uzakta bulunan Ay'ın, Dünya'nın etrafında dönüp durmasını sağlamaya yetmektedir.

Buna, Higgs Kütle Hiyerarşisi Problemi denmektedir. Kütleçekim kuvveti bilimsel hiyerarşileri yerle bir etmektedir çünkü ona daha yakından baktıkça, daha çok yok olduğunu görürsünüz. Örneğin atom altı parçacıklar düzeyinde kütleçekiminin neredeyse hiçbir etkisi yokken, katrilyon çarpı katrilyonlarca kilometrelik galaksilerin birbirleriyle etkileşimini sağlayan kuvvetin ta kendisidir. Öyle ki, kütleçekiminden sonraki en zayıf kuvvet olan, çekirdeğin radyoakatif bozunmasını kontrol eden ve bu zayıflığı isminde de taşıyan "zayıf kuvvet" bile kütkeçekiminden 102410^{24} kat güçlüdür (1'in yanına 24 tane sıfır)!

Reklamı Kapat

Dünya'nın kütlesi 5.87×10245.87\times{10^{24}} kilogramdır. Yani yaklaşık 6 trilyon kere trilyon kilogram! Bu sayede ciddi miktarda güçlü ve kaçınılamaz bir çekim kuvveti yaratır ve bu kuvvet sizi annenizin karnından doğduğunuzdan itibaren yere yapışık tutar. Esasında şöyle söyleyebiliriz: Bahsettiğimiz elektromanyetik alanın kütleçekim kuvvetini yeniyor olması, bir nevi, ufak bir bebeğin bir gökdeleni dambıl olarak kullanarak kas çalışmasına benzer.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Muhteşem! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. Hughes. Introduction; Couloumb's Law; Superposition; Electric Energy. (01 Şubat 2005). Alındığı Tarih: 07 Ağustos 2019. Alındığı Yer: MIT | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2021 05:00:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1014

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Beyin
Canlı Cansız
Zooloji
Dünya Dışı Yaşam
Yeme
Lipit
Kanser
Ahlak
Deprem
Biyolojik Antropoloji
Genler
Cinsiyet
Uzay Görevleri
Diş Hastalıkları
Hekim
Yağ
Tehdit
Dilbilim
Tutarlılık
Algı
İspat Yükü
Sinir Hücresi
Wuhan Koronavirüsü
Homo Sapiens
Covid-19
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın