Evrim Ağacı Soru & Cevap
Reklamı Kapat
Puan Ver
-1
Puan Ver

Kütleler arası çekim (kütleçekimi) gerçek mi yoksa sadece uzay-zaman bükülmesinden mi ibaret?

Kütleçekimi diye bir şey yok diye duydum. Kütlesi olan her madde uzayı büküyor, bükünce de cisimleri kendine çekiyor peki bu nasıl çalışıyor? Bükme ile çekim arasında nasıl bir ilişki var?

1
Talha İnal -1
515 görüntülenme
Teşekkür (1)
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Kütleçekimi doğada gözlemlediğimiz bir olgu: kütleçekimi ile kastedilen de kütleli cisimlerin birbirlerine hareket etme eğilimleri; yere bıraktığın bir silginin oldukça kütleli olan dünyaya hareket etmesi (yere düşmesi) gibi. Bu sebeple kütleçekimi yok demek kesinlikle yanlış bir ifadedir.

Kütleçekimini teorik olarak nasıl açıklayacağımız ise hangi hassasiyette ve hangi modellerle çalıştığımıza göre değişir. Geleneksel Newton fiziğinde kütleçekimi bir kuvvet olarak modellenir; kütlesi olan her cismin birbirlerine kütleleri ile orantılı aradaki mesafenin karesiyle ters orantılı bir şekilde kuvvet uyguladığını kabul ederiz; bu teoriye de Newton'un evrensel kütle çekim yasası denir [1]. Aslında her ne kadar Newton'a atfedilse de bu teorinin babasının Robert Hooke olduğuna dair kaynaklar da var [2].

Küleçekiminin bir kuvvet olarak açıklanması fiziğin büyük bir kısmı için ve mühendisliğin hemen hemen tamamı için yeterlidir. Ve fakat bu teorik açıklamanın hatalı olduğunu biliyoruz çünkü açıklayamadığı bir çok olgu var; bunların içinde en meşhuru da kütleçekiminin Newton fiziğindeki modellemesinin Merkür'ün yörüngesini teorik olarak doğru hesaplayamaması [3].

Einstein'ın genel görelilik teorisini kütleçekimini açıklamak için kullandığımızdaysa kuvvet kavramını kaldırıyoruz. Bir başka deyişle, kuvvet kavramı hala var (örneğin elektrik yükü sebebiyle olan etkileşimler için hala kuvvet kavramını kullanıyoruz) fakat kütleçekimini açıklamak için kuvvet kavramını kullanmıyoruz: Kütlesi olan her cisim kendi etrafında uzayı bükmektedir, cisimler de bu bükümlü uzayda üzerlerinde kütleçekimsel bir kuvvet olmadan düz bir şekilde hareket etmektedirler. Ve fakat bükümlü uzayda yapılan bu düz hareketi biz günlük gözlemlerimizde cisimlerin kütleli cisimlere göre ivmelenmesi olarak gözlemlemekteyiz. Bunun belki de en önemli sebebi bizim sağduyularımızın bükümlü uzayları içgüdüsel olarak algılayabilecek şekilde gelişmemiş olması (tarihsel/evrimsel olarak).Denklemleri matematiksel olarak yazdığımızda her şey aslında oldukça basit ve net: Gerçekten de kuvvet kavramına gerek kalmadan dünyanın bükümlü uzayda dümdüz gitmesinin niçin güneşin etrafında dönmeye karşılık geldiğini gösterebiliyoruz. Teknik bir tabirle söyleyecek olsaydık, dünyanın yörüngesi güneşin büktüğü uzaydaki bir geodesic'i takip etmektedir.

Peki Einstein'ın teorisi bu konudaki son söz mü? Elbette hayır! Belki de bundan 1000 yıl sonra kütleçekimi olgusunu şu an hayal bile edemediğimiz bambaşka bir şekilde açıklayacağız. Fakat net olarak bildiğimiz şu:

  • Kütleçekimi diye bir şey var, doğada gözlemliyoruz!
  • Kütleçekimi kuvveti bu olgu için hemen hemen bütün pratik amaçlar için yeterli bir açıklama.
  • Kütleçekimi olgusunu uzayın bükülmesiyle açıklamak kuvvet ile açıklamaktan çok daha başarılı. Ve genel olarak bütün deneysel verilerimizle uyuşuyor.
  • Einstein'ın genel göreliliği son söz değil! En basitinden kuantum fiziği ile tam olarak uyumlu değil, yani her şekilde yenilenmesi/güncellenmesi gerekecek!
401 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
Puan Ver
6
Puan Ver
Teşekkür (1)
Paylaş
6

Kaynaklar

Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
İlgili Yazılarımız
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilimde, kendimizin hatalı olduğunu olabildiğince çabuk kanıtlamaya çalışırız. Çünkü ilerlemenin tek yolu budur.”
Richard Feynman