Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Işık Hızı Gerçekten Sabit mi? Bazı Fizikçiler, Işık Hızının Sabit Olmayabileceğini Düşünüyor!

Işık Hızı Gerçekten Sabit mi? Bazı Fizikçiler, Işık Hızının Sabit Olmayabileceğini Düşünüyor! Video Blocks
Yazar Jaime Trosper
3 dakika
11,165 Okunma Sayısı
Not Ekle
Reklamı Kapat

Bu yazı, Fizik: Newton'dan Kuantuma yazı dizisinin 17. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Astronomi ve fizik açısından mükemmele yakın bir vakum içerisindeki ışığın hızı, genelde oldukça sade ve basittir: Saniyede 299.792.458 metre. Bu, astronomların “ışık hızı” dediği şeydir. Bu sabit hız, ışığın Güneş'ten gökyüzündeki en yakın komşularımız Alpha Centauri sisteminin bir üyesi olan kırmızı cüce yıldız Proxima Centauri’ye gitmesinin 4 yıldan daha uzun sürdüğü anlamına gelir. Bu, aynı zamanda ışığın Güneş’in fotosferinden (ışık küresinden) Dünya’ya gelmesinin 8 dakikadan fazla sürdüğü anlamına gelir.

Bu hız, fotonun yolunun su ya da benzeri başka bir şey tarafından kesilip kesilmediğine bağlı olarak, burada, Dünya’da biraz değişebilir. Ama bu iş o kadar da basit değil! Dış uzayın vakumu içinde ışık hızının sabit olduğu üzerine inşa edilmiş olan Einstein’ın Genel ve Özel Görelilik Teorileri'nin ışık hızını sabit alan kısımlarını test eden pek çok çalışma ve deney yapıldı. Bunların bazıları oldukça ilginç sonuçlar verebiliyor.

Çoğunuz muhtemelen birkaç yıl önce olan ve bir grup bilim insanının nötrinoların bir fotondan bir saniyenin sadece küçük bir küsuratı kadar daha hızlı hareket ettiğini gözlemlediklerini iddia ettikleri nötrino fiyaskosunu hatırlayacaktır. Böyle bir keşif (şayet gerçek olsaydı), evrenin hem makro hem mikro ölçekte nasıl çalıştığına ilişkin çok iyi yerleşmiş teorilerimizin birçoğunun temelini yok edecekti Ancak bulgular, hatalı bir kablo bağlantısının tespit edilmesi sonrasında tekrarlanamadı ve ölçüm hatası olarak kayıtlara geçti. Bu da bizi yeniden, fotonun evrendeki en hızlı parçacık olduğu sonucuna götürdü. Bu da, fotonun her zaman aynı hızda hareket ettiği fikrini güçlendiriyor.

Bu öylesine kabul görmüş bir gerçek ki bilim insanları metreyi bu hızı (bir metre ışığın bir saniyenin sadece 299.792.458’de birinde kat ettiği mesafeye eşittir) kullanarak tanımladılar. Bu yanlış olabilir mi?

Reklamı Kapat

Bazı Çalışmalar Işık Hızının Değişken Olabileceğini Gösteriyor!

Paris-Sud Üniversitesi’nden Marcel Urban liderliğindeki ve ışık hızının çok küçük miktarlarda da olsa, sadece metrekarede bir saniyenin 50 kentilyonda (kentilyon=1018) biri kadar küçük bir oranda, değiştiğini bulduklarını ileri süren ekip bu soruya "Evet!" diyebileceklerini iddia ediyorlar.

Bu sayı küçük de olsa, vakum içinde bulunan parçacıkların özellikleri tarafından dikte edilen, yeni ve temel bir fizik türünü işaret etmek için yeterli. 

Vakum konusu, boşmuş gibi görünen uzayın aslında hiç de boş olmadığı aksine, rastgele bir şekilde belirip kaybolan 'elektron-pozitron' ya da 'kuark-antikuark' çiftleri gibi sanal parçacıklar ile dolu olduğu keşfedildikten sonra, yıllardır hararetli şekilde tartışılmakta olan bir konudur. Zira, genellikle bir eş (ortak) parçacık, bir tekilliğin içine çekildiğinde, enerji seviyelerinin dalgalanmasına neden olur. 

Ekibe göre, bu dalgalanmalar uzayda hareket eden ışığın hızını bazen etkileyebilir. Dahası, ışık hızı ve diğer kozmolojik sabitler “temel sabitler olmayıp kuantum vakumunun gözlemlenebilir parametreleridirler.”

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Peki bu ne demek? Erlangen, Almanya’daki Max Planck Işık Fiziği Enstitüsü’nden Gerd Leuchs ve Luis L. Sanchez-Soto tarafından yayımlanan bir başka makalede anlatılana göre boş uzayın iç direnci (değerleri ışık hızına bağlı olan bir başka varsayımsal elektromanyetik sabit), uzaydaki parçacıkların kütlelerine değil, elektrik yüklerine bağlı olarak ele alınıyor. 

Bu da fizikte uzun süredir bulunan bir soruyu yanıtlıyor: Işık neden sabit bir hızda hareket ediyor? Bunun da ötesinde hızı dikte eden nedir? Kısacası bu, evrendeki yüklü parçacıkların toplam sayısına bağlı. Bu aynı zamanda, evrende bulunan, birim hacme düşen yüklü temel parçacıkların toplam sayısının tahmin edilmesinin mümkün olduğu anlamına da gelebilir. Makalede şöyle anlatılıyor: 

(...) Geleneksel fiziğin varsaydığının aksine ışık hızının sabit olmaması teorik olarak ihtimal dâhilinde. Işık hızı, her bir ışık kuantumunun ya da fotonun enerjisinden bağımsız bir seviyede ve kuantum ölçeğindeki çekim kuvvetinin etkisi sonucu olan dalgalanmalardan daha fazla dalgalanıyor olabilir. Işık hızı, uzayın ya da zamanın vakum özelliklerindeki varyasyonlara bağlı olabilir.

Eğer doğruysa, bu durum ultra kısa atımlı lazerler yardımıyla test edilebilir. Bu ayrıca, vakum geçirgenliği ve elektriksel geçirgenlik olarak anılan vakumun manyetizasyonunu (mıknatıslanmasını) ve polarizasyonunu (kutuplaşmasını) da açıklayabilir. Bekleyip göreceğiz, ama deneysel sonuçlar bu hipotezi desteklermiş gibi görünüyor. Nasıl bir evrende yaşıyoruz!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: From Quarks to Quasars | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/01/2021 20:43:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2293

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Erkek
Diş Sorunları
Covıd-19
Kanser Tedavisi
Saç
Dünya
Doğa Yasaları
İklim Değişimi
Metabolizma
İnsan Sağlığı
Bitki
Maske
Işık
Şüphecilik
Kütleçekimi
Hafıza
Albert Einstein
Mit
Renk
Evrimleşme
Komplo
Yapay Zeka
Enerji
Sars Mers
Yaşamın Başlangıcı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğitim, bir ulusun en ucuza mal edebileceği savunma sistemidir.”
Edmund Burke
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku