Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Mars Nedir? Mars Hakkında Neler Biliyoruz?

Mars Nedir? Mars Hakkında Neler Biliyoruz? Wikipedia Commons
Mars'ın 2018'de Dünya'ya En Yakın Yaklaşımı
8 dakika
11,529
  • Gezegen Bilimi
Evrim Ağacı Akademi: Güneş Sistemi ve Gezegenler Yazı Dizisi

Bu yazı, Güneş Sistemi ve Gezegenler yazı dizisinin 26. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Güneş Sistemi İçin Bir Kılavuz: Güneş Sistemi İçindeki Cisimler Hakkında Neler Biliyoruz?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Mars, Güneş Sistemi içerisindeki 4. gezegendir. Ayrıca gökyüzünde çıplak gözle gözlemlenebilen sayılı gezegenlerden biridir. Mars, Güneş Sistemi içerisinde bulunan ilk 3 gezegen gibi, kayalık bir gezegendir. Mars, gezegenimize en yakın noktada olduğu konumda 56 milyon kilometre ve bize en uzak olduğu konumda ise yaklaşık 400 milyon kilometredir.

Teorik olarak gezegenlerin birbirlerine en yakın konuma gelebilmesi Mars'ın Güneş'e en yakın olduğu zaman (günberi) veya Güneş'e en uzak olduğu zamandadır (günöte). Ancak bu durum daha önce kayıtlı tarihler içerisinde hiç denk gelmedi. Bu noktalarda hesaplanan mesafe yaklaşık olarak 54,6 milyon kilometredir.

Tüm Reklamları Kapat

Mars'ın kimin keşfettiğine yönelik bir çıkarımda bulunmak pek mümkün görünmemektedir. Çünkü bu gezegen hem çıplak gözle gözlemlenebilmekte hem de kayıtlı belgeler 4000 yıl kadar eskiye gitmektedir. Ancak Mars'ı teleskopla gözlemleyen ilk kişi, 1610'da Galileo Galilei'dir.

Bu sanatçının konsepti, sıvı su ve daha kalın bir atmosfer içerdiğine inanılan erken Mars ortamını (solda) ve bugün Mars'ta görülen soğuk ve kuru ortamı tasvir ediyor (sağda).
Bu sanatçının konsepti, sıvı su ve daha kalın bir atmosfer içerdiğine inanılan erken Mars ortamını (solda) ve bugün Mars'ta görülen soğuk ve kuru ortamı tasvir ediyor (sağda).
NASA

Mars'ın Adı Nereden Geliyor?

Mars, ismini Roma mitolojisindeki savaş tanrısı Mars'tan almaktadır. Bunun yanı sıra yüzeyinde bulunan demir oksitten dolayı "kızıl gezegen" olarak da bilinmektedir. Aslında isminin böyle konulmasında yatan mantık da budur: Eski Romalılar tarafından gezegene savaş tanrısı olarak adlandırmaları, kırmızımsı rengin kanı anımsatmasındadır.

Tüm Reklamları Kapat

Mars Hakkında Bildiklerimiz

Mars'ın Oluşumu

Mars'ın, Güneş Sistemi'nin artık oturması ile 4.6 milyar yıl önce oluştuğu düşünülmektedir. Tıpkı sistemimizde diğer gezegenlerin oluşması gibi Mars, Güneş rüzgarları ile beraber yakın bölgeden hafif elementleri sürükledi ve daha ağır elementler kaldı. Bu parçacıklar, kütleçekimi etkisi altında bir araya gelerek gezegenin oluşmasını sağladı.

Uzaklık, Boyut ve Kütle

İnsanlık bir süredir Mars'a taşınma hedefinde, ancak bu hedef yanında birçok soru doğuruyor. Mars gezegeni Dünya'yı belli başlı noktalarda gerçekten andırıyor. Bundan konumuzun ilerleyen kısımlarında bahsedeceğiz, ancak şimdilik buradaki en önemli 3 nokta: uzaklık, boyut ve kütle.

Mars'ın yıldızımızdan ortalama uzaklığı 228 milyon kilometre olarak kabul edilmektedir. Mars, yaklaşık olarak 6.42 x 1024 kilogramdır. Bu da onu Dünya'nın sahip olduğu ağırlığına nazaran 10 kat daha küçük yapmaktadır. Bunun yanı sıra Mars'ın çapı, ortalama 6.791 kilometre olup, yine Dünya'nın çapının (12.750 kilometre) yarısından daha küçüktür (yaklaşık oranı %53 kadardır).

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Mars gezegeninin sistemimiz içerisinde büyüklüğü 7. sıradadır. Gaz devi gezegenleri çıkartırsak 3. sırada gelen Mars, kayalık tip gezegen sıralamasında Merkür'den büyük olup Venüs gezegeninden küçüktür. Yarıçapı 3.390 kilometre olan Mars'ın hacmi ise 1,6318 × 1011 km3 olarak belirlenmiştir. Mars'ın hacmi, gezegenimizin sadece %15 kadarıdır.

Mars'ın yüzey alanı 144.371.391 km2 olup, gezegenimiz Dünya ile kıyaslandığında sadece %28'ine tekabül etmektedir. Ancak biz, genel olarak alan yüzeyini değil de karasal kesimlerini baz alsaydık, bu, neredeyse gezegenimizle eş değer olurdu. Çünkü Dünya'nın yaklaşık %70'i su ile kaplıdır. Mars ise çorak bir toprağa sahiptir.

Mars'ın yoğunluğu 3.933 kilogram/metre3 ile Güneş Sistemi içerisinde en yoğun 4. gezegen konumundadır.

Dünya ve Mars'ın boyut karşılaştırması
Dünya ve Mars'ın boyut karşılaştırması
Wikimedia Commons

Yörünge ve Dönüş

Mars'ta 1 gün 24.6 saattir ve bu, Dünya ile oldukça benzerdir. Ayrıca Mars, Güneş etrafında bir tam turunu, saatte 86.871 kilometre hızla, yaklaşık 687 Dünya gününde tamamlamaktadır. Mars'ın dönme ekseni, Güneş'in yörünge düzlemine göre 25 derecelik bir eğime sahiptir. Bu, 23.6 derecelik eksen eğikliğine sahip Dünya ile bir başka benzerlik taşımaktadır.

Mars'ın Yapısı

Mars, gezegenimiz gibi 3 katmandan oluşmaktadır. Bunlar; demir, nikel ve çoğunlukla kükürtten oluşmuş ancak içerisinde hafif elementleri de içeren yoğun bir çekirdek bileşenlerine sahiptir. Çekirdeğin üzerinde kayalık bir manto ve onun da üzerinde demir, magnezyum, alüminyum, kalsiyum ve potasyumdan oluşmuş bir kabuk vardır.

Tüm Reklamları Kapat

Mars'ın çekirdeğinin çapı 3.580 ila 3.740 kilometredir. Bu, gezegenimizin çekirdek çapının yarısına denk gelmektedir. Mars'ın çekirdek kütlesi, gezegen kütlesinin yaklaşık %24'ü kadarıdır. Yine gezegenimizle karşılaştıracak olursak Dünya'nın çekirdek kütle oranı %32'dir. Ancak burada önemli bir nokta var: çekirdeğin kütlesine oranı. Burada karşılaştırırken her iki gezegenin de kütle oranlarını ele almak gerekir. Mars'ın mantosunun yaklaşık 1.240 ila 1.880 kilometre kalınlığında olduğu düşünülmektedir.

Karasal gezegenlerin ve uydumuz Ay'ın çekirdeklerinin bir karşılaştırması.
Karasal gezegenlerin ve uydumuz Ay'ın çekirdeklerinin bir karşılaştırması.
Analytical Services - Air Quality Research Center

Mars'ın çekirdek yoğunluğu 3,93 g/cm³ olarak bilinmektedir. Mars'ta yapılan çalışmalar çekirdeğin sıcaklığının 1500 Kelvin'den yüksek olduğunu düşünmektedir.

Mars'ın atmosferi %95 karbondioksit, %2.8 moleküler azot, %1.6 argondur ve eser miktarda su buharı, oksijen, karbon monoksit, su, metan ve diğer gazların yanı sıra çok miktarda toz içerir. Bu gazlar ve toz içeriği gezegenin gök yüzünü bronzlaştırmaktadır. Mars'ın yüzeyi genelde kayalıktan oluşmakla beraber yüzeyinde kanyonlar, volkanlar kuru göl yatakları ve hemen her yerinde kraterler bulunmaktadır. Bu kraterlerin sıklığı bize gezegenimizle kıyasladığımızda oldukça çok gelebilir; ancak doğaldır. Çünkü Mars'ın atmosferinde bir ozon tabakası yoktur. Bu durumda gezegen zararlı ışınların haricinde gök taşlarını da engelleyememektedir. Mars'a çok yakın olan asteroid kuşağı (Mars - Jüpiter arasında) içerisinde yaklaşık 750.000 cismin üzerinde keşif yapılmıştır.

Ayrıca Mars, Güneş Sistemi içerisinde bulunan en büyük volkanı ve dağına ev sahipliği yapar: Olympus Mons! Kıyaslayabilmeniz adına bu dağ Everest'ten yaklaşık 3 kat daha yüksektir. Everest'in yüksekliği yaklaşık olarak 8.848 km yüksekliktedir.

Tüm Reklamları Kapat

Olympus Mons Dağı
Olympus Mons Dağı

Mars'ın İklimi

Mars'ın gezegenimiz Dünya gibi tam anlamıyla bir atmosfer yapısına sahip değildir. Mars'ın atmosferi gezegenimizin %10-25'i kadardır. Atmosferin yokluğu, bu gezegenin gece gündüz sıcaklıklarının eşitlenmesine engel olmakla beraber, yaşam döngüsü için önemli olan yağmur, kar gibi hava olaylarının yaşanmamasına sebebiyet vermektedir. Bu da gezegenin çorak bir çöl olmasına neden olmaktadır. Manyetik alandan yoksun bu gezegen, dönem dönem sert bir iklim geçirmektedir.

Mars'ta en sık gözlemlenen doğa olayı toz fırtınalarıdır. Genellikle güney yarımkürede ilkbahar ve yaz aylarında meydana gelen toz fırtınaları tüm gezegeni esir alabilecek derecede büyüyebilmektedir. Bu kadar büyük fırtınalar ortalama her 10 yılda 1 olmaktadır. Hatta 2018'de yaşanan bir fırtına, NASA'ya ait Opportunity (Fırsat) isimli uzay aracını kullanılamaz hale getirerek, görevine son vermesine sebebiyet verdi.

Mars'ta toz fırtınalarının yanı sıra CO2 bulutlarından oluşan gaz parçalarına sahiptir. Bulutlar, rüzgarlar üzerlerinden yükselerek ve buz parçacıkları yoğunlaştıkça büyük volkanların yakınında toplanmaktadırlar. Kışın bulutlar, bilim insanlarının kutup başlığı dediği geniş puslar olarak kutup bölgelerinin üzerinde de oluşmaktadırlar. Teleskoplar, iniş gerçekleştiren uzay araçları, ve çeşitli yörünge uzay araçlarıyla inceleme yapmasının ardından 68° kuzey enlemine inen Phoenix uzay aracı tepeden düşen bulutlardan düşen CO2 karı tespit etti. Gelen bilgilerle beraber bu karın yere düşmeden süblimleştiği de bilinmektedir.

Mars ve Ay'da Gidilen Mesafeler
Mars ve Ay'da Gidilen Mesafeler
NASA

Mars'ın Uyduları ve Bazı Bilgiler

Mars'ın bilinen iki küçük uydusu vardır. Bilim insanları uzunca bir süre Mars'ın da uyduya sahip olduğunu düşünüyorlardı; hatta Johannes Kepler, kızıl gezegen için iki uydu ihtimalini önermişti. Ancak bu öneri, gözlemsel değil de sayısaldı: Eğer Dünya'nın bir tane varsa ve Jüpiter'in dörtse (o zamanlar 4 olarak biliniyordu) orta gezegenin iki tane olması gerekliydi. Aradan uzun süre geçmiş ancak birbirine yakın iki küçük yörüngede dönen bu uydular hala keşfedilememişti. Tarihler 1877'nin 12 Ağustos tarihini gösterirken, gezegenler üzerinde kapsamlı araştırma yapan Asap Hall, gezegenin parıltısına gizlenmiş bir uydu keşfetti. Deimos'u bulmuştu. Aradan çok geçmeden 6 gün sonra (18 Ağustos 1877) tarihinde ise Phobos'un keşfini resmen yaptı. Bu uydular, kendi gezegenimizin uydusu olan Ay kadar büyük değillerdir. Hatta bu sırf bu küçüklükten uydular düzensiz şekle sahiptirler.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Sherlock Holmes - Korku Vadisi

“Korku Vadisi’ne gittim ben…
Ve henüz oradan çıkmış değilim.”
“Tehlike var!” Sherlock Holmes’un şifresini çözdüğü uyarı mesajı, Birlstone Malikânesi’nde yaşayan ve çalışma odasında meçhul biri ya da birileri tarafından feci şekilde öldürülen Amerikan beyefendisi John Douglas’ı kurtaramayacak kadar geç gelir. John Douglas kimdi, alyansı niye parmağında değildi ve kayıp halterin hayati önemi ne?

İngiltere’nin çizgi roman dünyasındaki önemli temsilcilerinden Ian Edginton ve I.N.J. Culbard tarafından uyarlanan bu dört Arthur Conan Doyle klasiğinden sonuncusu Korku Vadisi Kutlukhan Kutlu çevirisiyle karşınızda.

“Conan Doyle’un başyapıtını özel kılan hiçbir şeyi kaçırmayan bu dört ciltlik çizgi roman uyarlaması için gerçekten mükemmel bir son.”
–Forbidden Planet

Devamını Göster
₺72.00
Sherlock Holmes - Korku Vadisi

Mars'ın iki küçük uydusuna ait bir görsel, görselde Phobos'un krateri Stickney'de gözükmektedir.
Mars'ın iki küçük uydusuna ait bir görsel, görselde Phobos'un krateri Stickney'de gözükmektedir.
Universe Today

Bu iki uydunun isimlendirmesini Hall tarafından Kızıl gezegenin Yunan muadili Ares'in oğullarına ithaf etmiştir. Mitolojide Phobos, Deimos'un kardeşidir.

Phobos

Yunanca'da korku anlamına gelen Phobos, Mars'ın iki uydusundan biridir. Gezegenine yakınlık bakımından Deimos'a göre daha yakın olmasının yanı sıra Güneş Sistemi içerisinde gezegenine bu denli yakın tek uydudur. Yörüngesi Mars yüzeyinden yaklaşık olarak 6000 kilometre daha yukarıdadır. Ayrıca Mars'ın en büyük uydusu ve en içteki uydusudur.

Phobos'un ortalama çapı 22 km kilometredir. Uydumuz Ay'ın çapına göre ortalama 100-150 kat daha küçüktür (Ay'ın çapı yaklaşık 3500 kilometredir).

Mars'ın en büyük uydusunun gezegenimizin uydusuna göre boyut karşılaştırması.
Mars'ın en büyük uydusunun gezegenimizin uydusuna göre boyut karşılaştırması.
NASA

Phobos, 1,88 g/cm³ yoğunluğa sahip olup, kendi sistemi içerisinde en yoğun uydudur. Kendi yörüngesinde 2.138 km/s hızla hareket eden bu uydunun yüzey alanı, yaklaşık olarak 1548.3 km2'dir.

Phobos uydusu, zamanla Mars'a yaklaşmaya mahkumdur. Bunun sonucunda, bir süre sonra kütleçekim kuvveti etkisiyle parçalanacak ve yok olacaktır.

Deimos

Ares ve Afrodit'in oğlu olan Deimos ismi, dehşet anlamına gelmektedir.

Mars'ın iki uydusundan ikincisi olan bu uydu, 12,4 kilometrelik bir çapa sahiptir. Mars'a ortalama 20 bin kilometre uzaklıkta bir yörüngede dolanan bu uydu, yörüngesinde bir turunu 30,3 saate tamamlamaktadır.

Deimos, 1,47 g/cm³ bir yoğunluğa sahiptir. Ayrıca bu uydunun yüzey alanı 495.1548 km2 olduğu bilinmektedir.

Phobos'un Mars'a yaklaşmasına karşın Deimos, bilakis Mars'tan her geçen süreçte yavaş yavaş uzaklaşmaktadır.

Mars'ın Halkaları Var mı?

Gezegen halkaları, sistemimizin oluşmasıyla bir moloz yığınına döndüğü zamanlarda, küçük veya büyük cisimlerin birbirlerine çarparak birçok parçaya ayrılması ve bulunduğu gezegenin yörüngesine girmesiyle birlikte kütleçekim etkisi adı altında oluşmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Bir gün, Mars'ın uydusu Phobos, alçaltıcı yörüngesinde belirli bir noktayı geçecek ve gelgit kuvvetleri tarafından parçalanarak bir halka oluşturacak. Bu çizim, Phobos'u bu sürecin ortasında Kızıl Gezegene bakan bir şekilde gösteriyor.
Bir gün, Mars'ın uydusu Phobos, alçaltıcı yörüngesinde belirli bir noktayı geçecek ve gelgit kuvvetleri tarafından parçalanarak bir halka oluşturacak. Bu çizim, Phobos'u bu sürecin ortasında Kızıl Gezegene bakan bir şekilde gösteriyor.
Astronomy

Mars ile ilgili araştırmalar, Mars'ın da eskiden bir halkası olabileceğini göstermektedir. Ancak günümüzde Mars'ın bir halkası bulunmamaktadır.

Buna karşılık, Mars'ın iki küçük uydusundan biri olan Phobos'un bundan 10 ila 50 milyon yıl içerisinde gerçekleşmesi beklenen parçalanması sonucu gezegenin etrafında yeni bir halka oluşabileceği düşünülmektedir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Güneş Sistemi ve Gezegenler Yazı Dizisi

Bu yazı, Güneş Sistemi ve Gezegenler yazı dizisinin 26. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Güneş Sistemi İçin Bir Kılavuz: Güneş Sistemi İçindeki Cisimler Hakkında Neler Biliyoruz?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
19
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Bilim Budur! 6
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 08:44:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11012

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Aydın, et al. Mars Nedir? Mars Hakkında Neler Biliyoruz?. (30 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11012
Aydın, B., Bakırcı, Ç. M. (2021, September 30). Mars Nedir? Mars Hakkında Neler Biliyoruz?. Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/11012
B. Aydın, et al. “Mars Nedir? Mars Hakkında Neler Biliyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Sep. 2021, https://evrimagaci.org/s/11012.
Aydın, Batuhan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Mars Nedir? Mars Hakkında Neler Biliyoruz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 30, 2021. https://evrimagaci.org/s/11012.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.