Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Lagrange Noktaları Nelerdir? Dünya Etrafındaki Bu "Park Noktaları", Astronomi ve Gök Mekaniği İçin Neden Önemlidir?

Lagrange Noktaları Nelerdir? Dünya Etrafındaki Bu "Park Noktaları", Astronomi ve Gök Mekaniği İçin Neden Önemlidir?
17 dakika
4,540
  • Astronomi

Lagrange noktaları ("L-noktası" veya "librasyon noktası"), iki gök cisminin kütlelerinden kaynaklı kütleçekimlerinin, üçüncü bir cismin merkezkaç kuvvetini dengelediği özel uzay bölgeleridir. Ölçeğe uygun olarak çizilmeyen yukarıdaki fotoğrafta Dünya ve Güneş örneği verilmiştir; ancak herhangi iki cisim etrafında 5 farklı Lagrange noktası tanımlanabilir. İlk üç Lagrange noktası Leonhard Euler tarafından, son ikisi ise Joseph-Louis Lagrange tarafından keşfedilmiştir - bu nedenle "Lagrange Noktaları" olarak anılırlar.

Lagrange noktaları gök mekaniği açısından önemlidir; çünkü hâlihazırda kuvvetler açısından dengeli bir yapıda oldukları için, örneğin Dünya'yı veya uzayı gözlemek üzere gönderilen bir aracın yakıt tüketimi ihtiyacını en aza indirmekte kullanılabilirler. Bu sayede Lagrange noktaları üzerine gönderilen bu cisimlerin yörünge düzeltmesi yapmak için sık sık roket ateşlemelerine gerek kalmaz. Bu nedenle, örneğin James Webb Uzay Teleskobu ve Chandra X-Işını Gözlemevi, Lagrange noktalarına gönderilmiş araçlardır.

Bu Reklamı Kapat

Lagrange noktaları, 3 farklı cisim arasındaki kuvvetler dansının bir ürünü olarak belirlenen geometrik pozisyonlardır. Bu pozisyonlar, her 3 gök cismi için, bu cisimlerin kütleleri gözetilerek hesaplanır. Ancak bu hesapta, 2'den fazla gök cisminin kuvvet etkileşimleri yer aldığı için, astronomi ve fizikte çözümü meşhur bir şekilde zor olan Üç Cisim Problemi'nin çözülmesini gerektirmektedir. Üç Cisim Problemi, kaotik bir sistemdir; yani başlangıç koşullarına aşırı duyarlıdır ve üç cismin kütlesi, pozisyonu veya diğerleriyle etkileşimindeki en ufak kusurlar bile, sistemin gelecekteki evriminde köklü ve göz ardı edilemez büyüklükteki değişimlere yol açar.

Neyse ki Lagrange Noktaları söz konusu olduğunda, üç cisimden 1 tanesi (genellikle bu noktalara gönderilecek olan uzay aracı), diğer iki cisme göre çok ama çok daha küçük kütleye sahip olduğu için, bu kütlenin diğer ikisi üzerindeki etkisi büyük oranda ihmâl edilebilir. Bu da, Kısıtlı Üç Cisim Problemi olarak bilinen, çok daha kolay çözülebilir bir versiyonun çözülmesini gerektirmektedir.[1]

Bu Reklamı Kapat

Bu çözüm yapıldığında, herhangi iki cisim etrafında 5 adet Lagrange noktası tanımlanabileceği görülür (bu noktalar, her cisim için farklı uzaklıkta ve büyüklükte olacaktır). Bunlar; L1, L2, L3, L4 ve L5 gibi isimler alırlar (veya L1L_1,L2L_2,L3L_3,L4L_4 ve L5L_5). Aşağıda, Güneş-Dünya sisteminin etrafındaki kütleçekim kontur haritası görülmektedir:

Lagrange Noktaları Nelerdir?

Yörünge Hızını Anlamak

Lagrange noktalarını daha iyi anlamak için, yörüngesinde olduğunuz gök cismi ile hızınız arasında doğrusal bir ilişki olduğunu anlamanız gerekir: Bir cisim, yörüngesinde döndüğü cisme ne kadar yakınsa, o kadar hızlı döner; ne kadar uzaksa, o kadar yavaş döner. Bu nedenle Güneş'e en yakın gezegenler olan Merkür ve Venüs, en uzak gezegenler olan Neptün ve Uranüs'e göre çok ama çok daha hızlı dönerler. Bunu, ip ucuna bağlı bir taşı başınızın etrafında döndürdüğünüzde de deneyimleyebilirsiniz: İp ne kadar kısaysa, taş o kadar hızlı döner; ip ne kadar uzunsa (yani cisim, etrafında döndüğü merkezden ne kadar uzaktaysa) o kadar yavaş döner.

Bunun tam tersi de geçerlidir: Yörüngedeki bir cismin hızı arttıkça, yörüngesinde olduğu merkezî cisme doğru yaklaşır; hızı azaldıkça, ondan uzaklaşır. Ancak ilk etapta kulağa paradoksal gelen bir şekilde, Uluslararası Uzay İstasyonu gibi cisimler, daha üst yörüngelere çıkmak için hızlanmak zorundadır; çünkü aradaki enerji farkı, aslında hız artışına değil, yörünge enerjisinde artışa karşılık gelir. Yani yörüngedeki bir roket, hızlanarak daha üst bir yörüngeye ulaştığında, başlangıcındaki hızından daha düşük bir hızda olur (ama daha üst bir yörüngede döner). Tüm bunlar, yukarıdaki görselde kontur haritasıyla gösterilen kütleçekim kuyularının (ve genel olarak uzay-zamanın) geometrik doğasından ötürüdür. Hız ile yörünge yüksekliği, birbirinden ayrılamaz şekilde ilişkilidir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dolayısıyla yörüngeye oturtacağınız bir cismin, Dünya'dan tam olarak ne uzaklıkta olacağını bilmeniz önemlidir. Örneğin gönderdiğiniz aracın amacı, Dünya üzerindeki spesifik bir noktayı sürekli olarak takip etmekse, uydunuzun yörüngedeki hızı Dünya'nın kendi etrafındaki dönüşü ile birebir aynı olmalıdır. Bu tür bir yörüngeye, jeosabit yörünge (İng: "geostationary orbit") deriz. Örneğin Türksat 5B uydusu, Dünya'nın tam 42. doğu meridyeni üzerinde sürekli olarak kalacak şekilde fırlatılmıştır. Bu uydunun Dünya etrafındaki hızı, Dünya'nın dönüş hızına birebir eşittir ve bu sayede her zaman Türkiye'yi görebilir.

Kerbal Space Program uygulamasıyla yapılan bu simülasyonda arka plandaki Dünya dönmüyor gibidir, çünkü uydu, Dünya'nın etrafında Dünya'nın kendi etrafınki dönüşüyle aynı hızda dönmektedir. Bu sayede Dünya'nın hep aynı yüzüne bakar.
Kerbal Space Program uygulamasıyla yapılan bu simülasyonda arka plandaki Dünya dönmüyor gibidir, çünkü uydu, Dünya'nın etrafında Dünya'nın kendi etrafınki dönüşüyle aynı hızda dönmektedir. Bu sayede Dünya'nın hep aynı yüzüne bakar.

Yörüngeleri anlamak, Lagrange noktalarını anlamanın temelinde yatar. Çünkü aslen ve baskın olarak Dünya-Güneş sistemi ile etkileşecek bir araç, Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesinden farklı bir yörüngede dönecektir. Buna bağlı olarak bu uzay aracının yörünge hızı da Dünya'nın yörünge hızından farklı olmak zorundadır: Eğer Güneş'e Dünya'dan daha uzaktaysa daha yavaş, daha yakındaysa daha hızlı dönecektir. İşte Lagrange noktaları, Güneş ve Dünya'nın kütleçekim kuvvetinin tam olarak dengelenmesi sayesinde bu hızlı-yavaş dönmeyi dengeleyebilecek noktalardır. Bunun önemini, noktaları tanıdıktan sonra daha iyi anlayabilirsiniz.

Birinci Lagrange Noktası (L1) Nedir? Nasıl Çalışır?

Birinci Lagrange Noktası (L1 veya L1L_1), iki cismin merkezlerini birleştiren hat üzerinde, iki cismin arasında, daha hafif olan cisme daha yakın bir noktada yer alır. Örneğin Güneş-Dünya sisteminde L1 noktası, Dünya ile Güneş'i birbirine bağalayan hayali bir hat üzerinde, Dünya'dan Güneş yönünde yaklaşık 1.5 milyon kilometre uzakta (Dünya-Güneş arası mesafenin %1'i kadar bir mesafede) yer alır.

Sol tarafta (ölçeksiz bir şekilde) Güneş, Dünya ve L1 noktası gözükmektedir (Ay, göz ardı edilebilir).
Sol tarafta (ölçeksiz bir şekilde) Güneş, Dünya ve L1 noktası gözükmektedir (Ay, göz ardı edilebilir).

L1 noktasındaki bir cisim, normalde Dünya'ya nazaran Güneş'e daha yakın olduğu için, eğer Dünya'nın cisim üzerindeki etkisi hiç olmasaydı, Dünya'dan daha hızlı dönerdi (yukarıdaki açıklamalarımızı hatırlayın). Ancak L1 noktasındaki bir cismin üzerine Dünya'nın etkisi, bu hızın azalmasını sağlar. Bu azalma öyle büyüklüktedir ki, L1 noktasındaki cismin Güneş etrafındaki hızını tam da Dünya'nın Güneş etrafındaki hızına eşitler. Bu sayede Birinci Lagrange Noktası üzerindeki cisimler her zaman Dünya ile Güneş arasındaki hat üzerinde kalırlar.

Herhangi bir ikili sistemde L1 noktasının yerini tespit etmek için aşağıdaki denklemde rr uzunluğu hesaplanmalıdır:

Bu Reklamı Kapat

M1(R−r)2−M2r2=(M1M1+M2R−r)M1+M2R3\LARGE{\frac{M_1}{(R-r)^2}-\frac{M_2}{r^2}=(\frac{M_1}{M_1+M_2}R-r)\frac{M_1+M_2}{R^3}}

Burada M1M_1 daha büyük cismin, M2M_2 daha küçük cismin kütlesidir. RR, iki cisim arasındaki mesafedir. rr, L1L_1 noktasının hafif olan cisme uzaklığıdır. Normalde bu denklemi çözebilmek için 5. derece bir fonksiyon ("kuintik fonksiyon") kullanmak gerekir, fakat genellikle ikinci cismin kütlesi birinciden çok daha küçük olduğu için (M2≪M1M_2\ll{M_1}), L1L_1 ve L2L_2 neredeyse eşit ve zıt mesafelerde oluşmaktadır (ikinci Lagrange noktasından birazdan bahsedeceğiz). Bu da denklemimizi basitleştirmektedir:

r≈RM23M13\LARGE{r\approx{R\sqrt[3]{\frac{M_2}{3M_1}}}}

Örneğin Güneş-Dünya sisteminde:

Bu Reklamı Kapat

  • M1M_1: Güneş'in kütlesi (1.988435×1030kg1.988435\times{10^{30}\text{kg}})
  • M2M_2: Dünya'nın kütlesi (5.97×1024kg5.97\times{10^{24}\text{kg}})
  • RR, Güneş-Dünya arası mesafe, yani 1 Astronomik Birim (1AU=1.496×1011m1\text{AU}=1.496\times{10^{11}\text{m}})

Eğer sayıları yerine yazarsanız, r≈1.497×106r\approx{1.497\times{10^6}} veya 0.01AU0.01\text{AU} elde edersiniz. Bu da, yukarıda da söz ettiğimiz gibi, Dünya-Güneş arası mesafenin, yani 1 Astronomik Birim'in %1'ine (yaklaşık 1.5 milyon kilometreye) karşılık gelir.

İkinci Lagrange Noktası (L2) Nedir? Nasıl Çalışır?

İkinci Lagrange Noktası (L2 veya L2L_2), tıpkı L1 noktası gibi iki cismin merkezlerini birleştiren hat üzerinde, ancak iki cisimden daha hafif olanın diğer tarafında yer alır. Örneğin Güneş-Dünya sisteminde ikinci Lagrange noktası, Dünya'dan, Güneş'ten uzak yöne doğru 1.5 milyon kilometre uzakta yer alır. Aşağıda, James Webb Uzay Teleskobu gibi gözlem araçlarının gönderildiği L2 noktası görülmektedir:

İkinci Lagrange noktasının çalışma prensibi de L1 ile benzerdir: Normalde Güneş etrafında, Dünya'dan daha uzak bir noktada dönen bir gök cismi, Dünya'nın yörünge hızından daha yavaş dönerdi. Ancak Dünya'nın da kütleçekiminden ötürü, L2 noktasındaki cisimler bir miktar hız kazanmaktadır (bu, ucuna taş bağlayıp döndürdüğünüz bir ipi, taş dönerken biraz daha kısaltmak üzere kendizine doğru kuvvet uygulamanız gibidir; bunu yaparsanız, taş hızlanır). Bu hız kazanma miktarı, L2 noktasındaki bir cismin yörünge hızını, tam da Dünya'nın Güneş etrafındaki yörünge hızına eşit hâle getirecek kadardır. Bu sayede L2 noktasındaki bir cisim, L2 noktasında kalır.

L2 de L1 ile aynı şekilde hesaplandığı için burada denklemi tekrar vermeyeceğiz, birinci Lagrange noktasında yaptığımız açıklamaya bakabilirsiniz.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Modern Dünya Küresi: Siyasi, 20 cm, Işıklı

Yeryüzü dağlarını, ovalarını, nehirlerini, kısaca fiziki durumunu gösteren ürünümüzü, hem gerçek bir eğitim materyali hem de şık bir aksesuar olarak kullanabilirsiniz.

ESTETİK: Modern seri ürünlerimiz grafik, eksen ve ayak tasarımlarıyla bütüncül ve yeni bir estetik yaklaşıma sahiptir. Geliştirmiş olduğumuz yeni üretim teknolojimiz sayesinde demonte yapıya sahip olan yeni serimizde ekvator çizgisinin ışıklandırılması tasarımın güzelliğini ön plana çıkarmaktadır.

ÇEVRE DOSTU: Gürbüz Yayınları olarak tüm ürünlerimizde orijinal ham madde kullanarak sebep olunabilecek çevresel sorunları kendi bünyemizde minimize ettiğini taahhüt ediyoruz. Aynı zamanda modern seri ürünlerimizin demonte yapısı sayesinde, paketleme ve stoklama organizasyonlarında daha az karton ambalaj kullanarak yeşili koruyan çevre dostu bir tutumu destekliyoruz.

  • Harita Türü: Siyasi
  • Çap: 20 santimetre
  • Işık Durumu: Işıklı
Devamını Göster
₺225.00
Modern Dünya Küresi: Siyasi, 20 cm, Işıklı

Üçüncü Lagrange Noktası (L3) Nedir? Nasıl Çalışır?

İkinci Lagrange Noktası (L3 veya L3L_3), tıpkı L1 ve L2 noktaları gibi iki cismin merkezlerini birleştiren hat üzerinde, ancak iki cisimden daha ağır olanın diğer tarafında yer alır.

L3 noktası, Dünya-Güneş sisteminde Güneş'in Dünya'dan uzak olan tarafında yer alır.
L3 noktası, Dünya-Güneş sisteminde Güneş'in Dünya'dan uzak olan tarafında yer alır.

Aslında yukarıdaki görselde L3 noktası hayalî bir örnek üzerinden verilmiştir. Gerçekte, Dünya-Güneş sisteminde üçüncü Lagrange noktası, Dünya'nın yörüngesinin bir miktar dışında kalır; çünkü L3 noktası, sadece Güneş'in değil, Dünya'nın da kütleçekim kuvvetinden etkilenir ve dolayısıyla Dünya'nın yörüngesiyle aynı hızda kalabilmesi için biraz hız kaybetmesi gerekir: Bu da daha geniş bir yörünge demektir.

Güneş-Dünya sisteminde üçüncü Lagrange noktası, Dünya'dan, Güneş yönünde 303 milyon kilometre uzakta yer alır (yani Güneş'ten, Dünya'ya zıt yönde 151 milyon kilometre uzakta yer alır). Bu, Dünya'nın Güneş etrafında herhangi bir anda olduğu konumun tam zıttı noktasında (eğer Güneş'in öteki tarafında bulunacak olsa yer alacağı konumun) biraz dışına denk gelir.

Dünya'nın herhangi bir anda yörüngesi üzerinde bulunduğu konumun, Güneş'in öteki tarafında kalan tam zıttına anti-Dünya noktası veya karşı-Dünya noktası denir. Eski zamanlarda bu noktada, aramıza hep Güneş girdiği için hiçbir zaman göremediğimiz, tam da Dünya ile aynı hızda Güneş etrafında dönen bir gezegen olduğuna inanılırdı. Ne var ki modern araçlarımız sayesinde orada başka bir gezegen olmadığını biliyoruz.

L3 noktasının mesafesini bulabilmek için aşağıdaki denklem kullanılabilir:

M1(R−r)2−M2r2=(M2M1+M2R+R−r)M1+M2R3\LARGE{\frac{M_1}{(R-r)^2}-\frac{M_2}{r^2}=(\frac{M_2}{M_1+M_2}R+R-r)\frac{M_1+M_2}{R^3}}

İki kütleden ikincisinin, birinciden çok daha küçük olduğu durumlarda bu denklem, aşağıdaki gibi sadeleştirilebilir:

r≈R7M212M1\LARGE{r\approx{R\frac{7M_2}{12M_1}}}

Örneğin Güneş-Dünya sistemi için sayıları girecek olursanız, L3L_3 noktasının Dünya'nın yörüngesine uzaklığının sadece 262 kilometre olduğu görülür. Tabii üçüncü Lagrange noktası, Dünya'dan değil, karşıt-Dünya'dan 262 kilometre uzaktadır. Bu nedenle Dünya'nın gerçekte olduğu yere mesafesi 303 milyon kilometre, Güneş'e mesafesi ise 151 milyon kilometredir.

Dördüncü ve Beşinci Lagrange Noktaları (L4 ve L5) Nedir?

Dördüncü ve beşinci Lagrange noktaları birbirinin simetriğidir ve bunları anlayabilmek için, iki temel gerçeği bilmemiz gerekir:

Bu Reklamı Kapat

Barimerkez: Dünya, Teknik Olarak Güneş Etrafında Dönmez!

Genellikle Güneş'in sabit, Dünya'nınsa onun etrafında döndüğü varsayılır. Gerçekte olansa, Dünya ve Güneş'in her ikisinin de tam olarak merkezine denk gelmeyen üçüncü bir nokta etrafında dönmesidir. Bu noktaya barimerkez denir. Dünya-Güneş ikilisinde Güneş, Dünya'dan yüz binlerce kat büyük olduğu için barimerkez, Güneş'in merkezine çok yakındır; bu nedenle Güneş'in sabit olduğunu varsaymak çoğu durumda sorunsuzdur.

Ancak Jüpiter-Güneş gibi ikililerde kütleler çok daha yakındır ve bu nedenle barimerkez, yine Güneş'e çok yakın olmakla birlikte, yıldızımızın yarıçapının bir miktar dışında yer alır. Güneş de Jüpiter de o merkez etrafında döner; fakat bu nokta Güneş'e halen çok yakın olduğu için, Güneş'in sabit olduğunu varsaymak çoğu zaman hataya neden olmaz.

Barimerkeze İşaret Eden Bileşke Kuvvet

Dünya yörüngesi boyunca, Dünya'nın henüz ulaşmadığı bir yere bir cisim koyduğumuzu hayal edin. Örneğin aşağıdaki görselde Dünya, Güneş etrafında saat yönünün tersine döndüğü için, henüz "Stereo-A" olarak işaretlenmiş noktaya ulaşmamıştır:

Stereo-A noktasındaki bir cisim, hem Dünya'ya doğru hem de Güneş'e doğru çekilmektedir. Bu kuvvetlerin bileşkesi, ne Dünya'ya doğru ne de Güneş'e doğrudur; ikisi arasında bir yere doğrudur (bu doğrultu, Güneş'e doğru olan doğrultuya çok yakındır, çünkü Güneş'in kütleçekim kuvveti Dünya'dan kat kat fazladır).

Bu Reklamı Kapat

Örneğin aşağıdaki görselde, Güneş merkezde, Dünya ise üst taraftaki tepe noktasındadır (L1 ve L2 arasında). Sağ tarafta L5 noktası olarak işaretlenen yerdeki bir cismin üzerine, hem Dünya'ya doğru (kesik çizgilerle gösterilen yönde), hem de Güneş'e doğru (yine kesik çizgilerle gösterilen yönde) bir kuvvet etki eder. Bu kuvvetlerin bileşkesi, iki kuvvetin yönünün arasında kalan bir yöne bakar. Aşağıdaki görselde bu kuvvet, daha kalın bir kesik çizgiyle gösterilmiştir:

Yörünge boyunca bu cismin konulduğu yere bağlı olarak, Dünya ve Güneş'in uyguladığı kuvvetlerin büyüklüğü değişir; dolayısıyla bileşke kuvvetin de doğrultusu değişecektir. Örneğin yörünge boyunca cismi Dünya'ya daha uzak bir noktaya koyarsak, Dünya'nın kütleçekiminin etkisi daha da az olacaktır. Dünya'ya daha yakın bir yere koyarsak, daha fazla olacaktır. İşte bu bileşke kuvvetin tam olarak Dünya-Güneş barimerkezine işaret ettiği nokta, dördüncü ve beşinci Lagrange noktalarına karşılık gelmektedir:

  • Dördüncü Lagrange noktası (L4), Dünya'nın 1 tam turluk yörüngesi üzerinde, Dünya'nın son turu içerisinde henüz ulaşmadığı bir noktada (yani ilerisinde) yer alır. Dünya-Güneş-L4 noktası bir eşkenar üçgen oluşturur.
  • Beşinci Lagrange noktası (L5), Dünya'nın 1 tam turluk yörüngesi üzerinde, Dünya'nın son turu içerisinde çoktan geçtiği bir noktada (yani gerisinde) yer alır. Dünya-Güneş-L5 noktası bir eşkenar üçgen oluşturur.

Lagrange Noktaları Hakkında Önemli Detaylar

Lagrange noktaları astronomi ve gök mekaniği için büyük öneme sahiptir; ancak bunlar kusursuz yapılar değildir ve dolayısıyla çalışma prensiplerini etkileyen nüanslar iyi anlaşılmalıdır.

Lagrange "Hacmi": "Nokta", Abartılı Bir Terim Olabilir!

Kusursuz bir geometri varsayılacak olursa, Lagrange noktaları da gerçek bir nokta olarak hayal edilebilir; ancak Güneş'in ve Dünya'nın nokta cisimler olmaması (3 boyutlu olmaları), belli bir kütle dağılımları olması, vb. faktörlerden ötürü Lagrange noktası aslında uzay-zamansal bir tekillik/nokta değildir; daha ziyade bir hacme karşılık gelir. Bir gök cismi, bu hacim civarında yer aldığı sürece, o Lagrange "noktası" içerisinde sayılır.

Bu Reklamı Kapat

Ayrıca Lagrange noktalarını gerçek anlamda bir "nokta" olarak modellesek bile, bu noktalara gönderdiğimiz araçlarımız genellikle tam olarak o nokta üzerinde durmazlar. Daha ziyade, o nokta etrafındaki bir yörüngede durmaksızın dönerler. Bu yörüngeye, Halo Yörüngesi veya Lissajous Yörüngesi denir.

L1 noktası etrafındaki "halo yörünge"de dönen SOHO aracının kutupsal yörüngesi (yukarıdan SOHO'ya bakacak olursak göreceğiniz yörüngesi).
L1 noktası etrafındaki "halo yörünge"de dönen SOHO aracının kutupsal yörüngesi (yukarıdan SOHO'ya bakacak olursak göreceğiniz yörüngesi).
L1 noktası etrafındaki "halo yörünge"de dönen SOHO aracının ekvartoral yörüngesi (yandan SOHO'ya bakacak olursak göreceğiniz yörüngesi).
L1 noktası etrafındaki "halo yörünge"de dönen SOHO aracının ekvartoral yörüngesi (yandan SOHO'ya bakacak olursak göreceğiniz yörüngesi).

Bunun nedenlerinden biri, spesifik bir noktada durmanın zorluğudur. Ama daha önemlisi, bir Lagrange noktasının tam üzerinde durmak, Dünya'ya gönderilmeye çalışılan sinyallerin Güneş'ten gelen sinyallerle girişim yapması sonucu bozulmasına neden olacaktır. Bu nedenle genellikle gözlem araçlarımızı, Güneş-Dünya hattının biraz dışında, Lagrange noktaları etrafında dönecek biçimde yörüngeye oturturuz.

Tüm Lagrange Noktaları Stabil Değildir!

Stabilite, o noktada kendi başına bırakılan bir cismin belli bir süre geçtikten sonra hâlen aynı Lagrange noktasında kalmaya devam edip etmeyeceği anlamına gelmektedir. İlk üç Lagrange noktası stabil değildir (bunlar, stabil olmayan denge hâlindedir); sadece 4. ve 5. Lagrange noktaları stabildir.

L1L_1, L2L_2 veya L3L_3 noktalarına bırakılan bir cisim, bir süre sonra bu noktadan uzaklaşacaktır. Bu, sarp bir tepenin tam ucunda bulunan bir top gibi modellenebilir. Topa hiçbir kuvvet uygulanmayacak olsa, o tepede kalmaya devam edebilecektir. Fakat en ufak bir kuvvet, topun tepeden aşağıya doğru yuvarlanmasına neden olur.

Bu Reklamı Kapat

Stabil olmayan denge hâli
Stabil olmayan denge hâli

Gök cisimleri söz konusu olduğunda bu uzaklaşmayı tetikleyen şey, Güneş Sistemi'nde Dünya ve Güneş haricinde de gök cisimleri olmasıdır. Bu gök cisimleri, buraya kadar olan hesaplarımıza katmadığımız dürtmelere sebep olarak cisimler üzerine ek kuvvetler bindirirler. Bu kuvvetler, stabil olmayan denge noktasında bulunan cisimleri, yokuş aşağı sürüklerler ve o noktadan uzaklaşmalarını sağlarlar. Dolayısıyla L1L_1 veya L2L_2 noktalarına gönderilen cisimler, yakıttan müthiş miktarda tasarruf ederek tam istenen yerde kalabilmelerine rağmen, yine de ara sıra roketlerini ateşleyerek yörünge düzeltmesi yapmak zorunda kalırlar.

Öte yandan, L4L_4 ve L5L_5 noktaları stabil denge hâlindedir. Bu, bir çukurun dibindeki top gibi hayal edilebilir:

2 numaralı pozisyon, yukarıdaki gibi stabil olmayan denge hâlidir. Ancak 1 numaralı pozisyondaki bir top, stabil denge hâlindedir ve kolay kolay o çukurun dibinden uzaklaşamaz.
2 numaralı pozisyon, yukarıdaki gibi stabil olmayan denge hâlidir. Ancak 1 numaralı pozisyondaki bir top, stabil denge hâlindedir ve kolay kolay o çukurun dibinden uzaklaşamaz.

Buraya bir cisim bırakılacak olsa, üzerine ek kuvvetler uygulanmasına rağmen cisimler aynı noktada kalmaya devam ederler. Bir bakıma bu noktalar, Dünya-Güneş sisteminin çöp tenekesi konumundadır: Yörüngede buraya denk gelen bir cisim, bu noktaya hapsolup kalır. Aşağıdaki kütleçekim kuyusu grafiklerinde stabil olan ve olmayan noktalar rahat bir şekilde görülmektedir:

L1, L2 ve L3 noktaları, Dünya ve Güneş tarafından yaratılan kütleçekim kuyularının kesişimindeki özel noktalardır ve bu nedenle buraya gönderilen cisimler, stabil olmayan denge hâlindedirler; kolaylıkla bu kuyuların içine düşebilirler. L4 ve L5 noktaları ise stabil denge halindedir; civarlarında dikkate değer bir kütleçekim kuyusu bulunmaz.
L1, L2 ve L3 noktaları, Dünya ve Güneş tarafından yaratılan kütleçekim kuyularının kesişimindeki özel noktalardır ve bu nedenle buraya gönderilen cisimler, stabil olmayan denge hâlindedirler; kolaylıkla bu kuyuların içine düşebilirler. L4 ve L5 noktaları ise stabil denge halindedir; civarlarında dikkate değer bir kütleçekim kuyusu bulunmaz.

Gerçekten de, Dünya-Güneş ikilisinin L4L_4 ve L5L_5 noktaları nda 2010 TK7 ve 2020 XL5 gibi göktaşları bulunur.[2], [3], [4] Jüpiter-Güneş ikilisinin L4L_4 ve L5L_5 noktalarında sırasıyla Trojan Asteroidleri ile Yunan Asteroidleri olarak bilinen iki asteroid grubu bulunur. Bunlar, Jüpiter-Güneş ikilisinin ikilisinin L4L_4 ve L5L_5 noktalarına hapsolmuş göktaşlarıdır. Güneş Sistemi içindeki diğer ikililerde de benzer durumlar görülmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Tüm Lagrange Noktaları İşlevsel Değildir!

Lagrange noktalarının hepsi eşit derecede işlevsel veya kullanışlı değildir. Örneğin üçüncü Lagrange noktasının astronomi açısından pek bir işlevi yoktur; çünkü o noktaya yerleştirilecek bir cisimle iletişim kurmak oldukça zor olacaktır (araya Güneş girdiği için). Tabii gelecekteki bir görevle L3 noktasına bir Güneş gözlem aracı yerleştirip, Dünya'yı etkileyecek Güneş parlamalarını önceden tespit edip, aracı bir iletişim uydusu yardımıyla Dünya'ya erkenden iletebiliriz ve gerekli önlemleri alabiliriz.

Öte yandan L1L_1 noktası, Güneş'i kesintisiz olarak gözleyebilmek için harika bir noktadır; çünkü Dünya araya girmez ve görüşü engellemez. Örneğin Güneş ve Heliyosferik Gözlem Uydusu (SOHO), birinci Lagrange noktasına gönderilmiş bir araçtır.

İkinci Lagrange noktası, Dünya'nın Güneş'ten gelen ışınları bloke etmesi sayesinde harika bir gözlem noktası yaratır.
İkinci Lagrange noktası, Dünya'nın Güneş'ten gelen ışınları bloke etmesi sayesinde harika bir gözlem noktası yaratır.

L2L_2 noktası ise, Güneş'in parlak etkilerini ve yüksek radyasyonunu gölgelemek adına harika bir noktadır; çünkü Dünya, Güneş'ten gelen ışınları keserek bir filtre görevi görür. Bu sayede, ikinci Lagrange noktasına konuşlanmış olan Chandra Gözlemevi gibi araçlar, Güneş Sistemi dışından gelen kızılötesi frekanstaki sinyalleri daha rahat gözlerler (çünkü Dünya'nın gölgesi sayesinde, Güneş'ten gelen kızılötesi radyasyonun çok az bir kısmı gözlemevine ulaşabilir).

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 10
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Korkutucu! 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 08:40:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11324

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Gün
Modern
Evrimsel
Evrim Kuramı
Biyoloji
Hayvanlar Alemi
Güve
Beslenme Bilimi
Sosyal Medya
Sars-Cov-2
Diyabet
Nöron Hücresi
Mühendislik
Araştırma
Astronomi
Onkoloji
Balıklar
Obezite
Diş Hekimliği
Arkeoloji
Goril
Ara Geçiş Türleri
Kilo
Antropoloji
Kan Hastalıkları
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.