Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kitap Analizi: Hayvanların Gizli Yaşamı

Diğer Hayvanlar ile İnsanlar Arasında Fark Var Mı?

Kitap Analizi: Hayvanların Gizli Yaşamı Hayvanların Gizli Yaşamı
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Kitap Hakkında

  • Künye: Peter Wohlleben (Çeviri: Zehra Aksu Yılmazer)
  • Kitabevi: Kolektif Yayınları
  • Sayfa Sayısı: 213
  • İlk Baskı Yılı: 2020

Peter Wohlleben'in önceki kitabı Ağaçların Gizli Yaşamı hakkındaki analizimize buradan ulaşabilirsiniz. Hayvanların Gizli Yaşamı kitabında da, diğer hayvanların biz insanlardan o kadar farklı olmadığı, kısa hikayeler ve örnekler ile çok güzel bir şekilde işleniyor. Uzun zamandır sadece insanlara atfedilen duyguların yavaş yavaş diğer hayvanlarda da gözlenmesi, onları daha iyi anlamamızı sağlıyor! Eğer zooloji (hayvan bilimi) ve etoloji (hayvan davranış bilimi) alanına ilgi duyuyorsanız bu kitap tam sizin için biçilmiş kaftan.

Tanıtım

"Geyikler, yabandomuzları ya da kargaların, kendi içinde mükemmel olan hayatlarını yaşarken eğlenebildiklerini de kavrayan biri, kadim ormanlardaki yapraklar arasında neşeyle dolaşan o minik hortumluböceklerine de saygı duyabilir belki."

Kimisi evimizin sakini, kimisi sokakların, kimisiyle penceremizde karşılaşıyoruz, kimisiyle yabanda, ama kesin olan şu ki ne zaman seslerine kulak versek günümüz güzelleşiyor. Ne kadar farkında olduğumuz bir yana onları duyuyor, onları görüyor, onları etkiliyor ve onlardan etkileniyoruz. Bu kitap farklılıklarıyla bizi büyüleyen hayvanlarla duygu, düşünce ve değerler dünyamızdaki ortaklıkları gösteriyor. Bu sayede bizi hayvanlar âleminin diğer üyeleriyle ilgili varsayımlarımızı sorgulamaya ve bizimki kadar kırılgan yaşamlarına iştirak ederken bu bilgiyle hareket etmeye davet ediyor.

İçindekiler kısmındaki ayrıntılı konu başlıkları.
İçindekiler kısmındaki ayrıntılı konu başlıkları.
Hayvanların Gizli Yaşamı

Doğa üzerine yazdığı kitapları onlarca dile çevrilip milyonlarca okura ulaşan Peter Wohlleben bu kitabında birbirlerine adlarıyla seslenen kuzgunlardan kendi yaptıklarına kafa yorup pişman olan sıçanlara, tavukları kandıran horozlardan sadık domuzlara, utangaç atlardan yas tutan geyiklere ve yavrularını eğiten keçilere kadar yeryüzünü paylaştığımız türlü çeşit hayvanın hikâyesine yer veriyor.

“Etkileyici ve okunaklı diliyle Peter Wohlleben’ın bu kitabı da başka bir cevher. Yazarın bilimsel keşiflerle kendi deneyimlerini harmanlamaktaki ustalığı sayesinde her bir sayfasını zevkle okudum. Siz de okuyun ve bir daha asla yeryüzünü diğer canlıların renkli ve zengin yaşamlarıyla paylaştığımız konusunda şüpheye düşmeyin.” - Jonathan Balcomb

Evrim Ağacı Analizi

Negatif Eleştiriler

Geyik Yavrusuna Dokunursanız Annesi Tarafından Reddedilir Mi?

Kitabın uzun sürecek pozitif eleştirilerine geçmeden önce kısaca değinmek istediğimiz birkaç kısım bulunuyor. Öncelikle kitapta bahsi geçen geyikgillerin "evlat reddi" konusu bilimsel açıdan bilindiği kadarıyla doğru değildir. Argümana göre bir geyik yavrusuna dokunursanız, insan kokusu yavrunun üstüne siner ve anne yavruyu kabul etmeyeceği için yavru, gelişimini tamamlayamaz ve ölür. Ancak anne, yaklaşık 10 ay boyunca karnında taşıdığı bir bebekten bu kadar kolay vazgeçmez.[1]

Evrim Güçlü Olanın Hayatta Kalması Mıdır?

İngilizce'deki "fitness" sözcüğünün Türkçe'ye "güçlü" olarak geçmesinden kaynaklı bir anlatımdır. Fakat bu konuda uzun bir yazımız bulunduğu için fazla detaylandırıp, konudan uzaklaşmayacağız. Terim olarak "güçlü" kullanılmasından ziyade "uyum başarısı" şeklinde kullanılması daha doğru olacaktır. Ancak okuyuş ve konu bütünlüğü açısından kitapta herhangi bir sorun yaratmıyor. İstenilen mesajı veriyor. Çünkü kitapta "Evrim normdan sapmalarla işliyor." cümlesi gibi evrimle ilgili doğru ve çok güzel tanımlar işleniyor. Hatta laktoz intoleransı gibi evrimsel tıp konularına bile yer verilmiştir. Dolayısıyla büyük bir negatif eleştiri değil. Sadece hatırlatma gibi düşünebilirsiniz.

Thomas meyve yarasası (Artibeus watsoni) ve gözleri.
Thomas meyve yarasası (Artibeus watsoni) ve gözleri.
Stephen Rossiter (eLife)

Yarasaların Gözleri İyi Görmez Mi?

Kitapta belirtildiği gibi bazı yarasalar geceleri avlanmak için ekolokasyon yetisinden yararlanır. Ancak bu genelleme doğru değildir, yani gözlerinin "iyi görmediği" anlamına gelmez. Genel kanının aksine yarasalar kör değildir ve aslında oldukça iyi görebilirler. Yarasalar hem mükemmel bir işitme duyusuna hem de iyi bir görüşe sahiptir. Hatta bazı yarasalar gözleri ile avlanır. Öyle ki ekolokasyon yetisi bulunmayan devasa meyve yarasaları sadece gözlerini kullanarak nektar ve meyve ile beslenir.

Pozitif Eleştiriler

Kitap, Zehra Aksu Yılmazer tarafından harika bir şekilde Türkçeleştirilmiştir. Cümlelerin akışı ve anlatım çok güzel olduğu için geçişler okuyucuyu yormuyor ve bütünlük bozulmuyor. Zira kitapta işlenen 41 alt başlık içerisinde onlarca konu var.

Diğer Hayvanların Duyguları Var Mı?

Kitabın sorduğu sorular felsefik açıdan çok önemli noktalara parmak basıyor. Hayvanlarda "iyi" veya "kötü" bulunuyor mu? Bu kavramlar beşeri olduğu için yaban hayatına nasıl atfedeceğiz? Duygularımızın amacı ne? Peter'e göre duygularımız gündelik yaşamda maruz kaldığımız bilgi selinin altında boğulmamamız için bize yardım eden bilinçdışının dili.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Duygulardan bahsederken empati bizim için çok özeldir. Empatiyi sadece beşeri veya en azından primatlara özgü bir kavram olarak düşünürüz. Ancak küçük kemirgenlerde de empati yetisine rastlandı! Hatta kitapta, türler ötesi empatinin hayvanlarda da olduğunu gösteren dokunaklı olaylara yer veriliyor.

Empati sadece insan türüne özgü değildir.
Empati sadece insan türüne özgü değildir.
Mind Revolt

İnsanlar, sentetik habitatlarında yaşamlarını devam ettirirken yabani hayvanlardan bir o kadar uzaklaşıyorlar. Diğer yandan yaban hayatı da sentetik hayatlarımıza gittikçe dahil oluyor (uyum sağlayanlar nesillerini devam ettiriyor). Bu yüzden insanların bir zamanlar fazlasıyla yakın olduğu kuzenlerini daha yakından tanıması gerekiyor. Tam da bu konu için yazılmış bir kitap. Diğer hayvanları ne kadar iyi tanıyoruz? Hepsinden farklı mıyız? Yoksa tam aksine hiçbir farkımız yok mu? Kitap, bu soruların cevaplarını çok güzel örnekler ile birlikte veriyor.

Peter, hayvan sevgisi açısından güzel bir soru yöneltiyor okuyuculara: "Evcil hayvanlar, çocuğu olmayan, eşleri ölen ya da arkadaşı olmayan insanların bu eksikliklerini telafi etmekte kullandığı bir yansıtma aracı mı sadece?"

Ağrı veya Acı Sadece Memelilere Mi Özgü?

Halk arasında pek bilinmeyen bilgiler de ince ince dokunmuş. En basitinden "ağrı-acı" konusunda düşündürücü detaylar ve benzetmeler barındırıyor. Örneğin balıkların dudaklarında 20'den fazla nosiseptör (ağrı reseptörü) tespit edilmesi. Yengeçlerin de bir çeşit ağrı duyuyor olabileceği. Çünkü kitapta geçen cümleye göre yengeçlerin, bizimki gibi bir vücut yapısına sahip olmadığı için acı duymadığını söylemek, görsel korteksleri olmadığı için göremedeklerini iddia etmeye benzer.

Sıcakkanlı ve Soğukkanlı Hayvanlar Neler?

Aslında "sıcakkanlı" demek yerine "sabitsıcaklı" denilmesini tercih ediyoruz. Çünkü bilimsel açıdan doğru tanımı bu kelime veriyor. Bu başka bir tartışma konusu. Şimdilik anlatılmak isteneni anlasak yeter. Hepimiz böceklerin soğukkanlı (değişkensıcaklı) olduğunu biliyoruz. Örneğin arıları düşünün. Çevre sıcaklığına göre vücut sıcaklıkları değişecektir. Bu yüzden kutuplarda arı göremezsiniz. Fakat arı bireylerinden ziyade "arı kolonileri" sıcakkanlı (sabitsıcaklı) hayvanlardır. Canla başla polen toplamalarının en önemli nedeni bu zaten. Sıcaklık düştüğünde yakıt olarak kullanıyorlar. Çünkü koloni, içerisindeki bireylerin kendi bilincinde olduğu tek bir "süperorganizma"dir, kendi içerisindeki sıcaklığı sabittir.

Kuzgun (Corvus corax) ile Gri kurt (Canis lupus).
Kuzgun (Corvus corax) ile Gri kurt (Canis lupus).
White Wolf Pack

Kargalar ve Kurtların Dostluğu Nasıldır?

Kurtlar ve kargalar sıkı dostlar olabiliyor. Kargalar kurt sürüleriyle birlikte yaşamayı sever, kurt yavruları siyah kuşlarla oyun oynayabilir. Ufukta boz ayı gibi iri bir düşman göründüğünde, kargalar dört ayaklı dostlarını derhal uyarır. Kurtlar da tüylü arkadaşlarına, ganimetlerini onlarla paylaşarak teşekkür eder.[2]

Sonsözden Kesit

"Hayvanlarla insanlar arasında analojiler kurmayı seviyorum, çünkü onların bizden çok farklı hissettiklerini düşünemiyorum, ki bu konuda haklı olma ihtimalim çok yüksek. Evrim sürecinde insanla hayvan arasında bir kopuş yaşandığı ve her şeyin yeni baştan icat edildiği görüşü çoktan çürütüldü. Hayvanlarla aramızdaki en keskin fark "düşünmek". Evet, düşünmek konusunda biz daha iyiyiz.

Hayvanlara çok fazla duygu atfedildiği yönündeki itirazlar biraz da insanın varlıklar âlemindeki özel statüsünü yitirebileceği korkusuyla ilgiliymiş gibi bir his var içimde. Daha da kötüsü: Hayvanların da duygusal ve hassas olduğu kabul edilseydi, onlardan böyle fütursuzca faydalanılamazdı."

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/09/2020 14:26:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9328

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Çin
Evrimsel
Evrim Kuramı
Virüsler
Kalıtım
Epistemik
Bilim Tarihi
Balık Çeşitliliği
Cinsellik Araştırmaları
Canlılık
Fare
Bakteri
Arı
Hamilelik
Sars Mers
İlaç
Fosil
Kadın Sağlığı
Stres
Eğitim
Etik
Kuşlar
İnsan Türü
Türkiye
Kuyruksuz Maymun
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilgi, bir şeyleri parçalarına ayırıp, analiz etmekle gelir. Bilgelik ise parçaları birleştirmekle...”
John A. Morrison
Geri Bildirim Gönder