Alan Turing'in 1950 yılında Mind dergisinde yayımlanan "Computing Machinery and Intelligence" başlıklı makalesi, yapay zeka tarihi için bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Bu eserde Turing, daha sonraları "Turing Testi" olarak adlandırılacak olan fikri ortaya atarak makinelerin düşünme yeteneğini sorgulamış ve bilgisayar biliminin temel taşlarını döşemiştir. Bu test, insan bir "sorgucu"nun, hangisinin hangisi olduğunu bilmeden bir makine ve başka bir insanla yazılı olarak veya doğal dilde konuşmasını içerir. Sorgucu, makineyi insandan güvenilir bir şekilde ayıramazsa, makinenin insan benzeri bir zeka sergilediği kabul edilir.

Turing'in makalesi, tartışmayı zihin ve bilincin doğasına ilişkin soyut felsefi tartışmalardan pratik ve operasyonel bir perspektife temelden kaydırmaktadır. Bunu yaparak, insan düşünce sürecinin kendisini taklit etmek yerine, makinelerin insan zekasına davranışsal eşdeğerlik sergileme becerisine odaklanan zeka için net, ölçülebilir bir standart belirler. Bu pratik yaklaşım, sadece yapay zeka araştırmacılarına somut bir hedef sunmakla kalmamıştır, aynı zamanda psikoloji, bilişsel bilim ve bilgisayar bilimlerinden daha geniş bir disiplinlerarası katılımı davet ederek akıllı sistemlerin geliştirilmesinin önünü açmıştır. Turing'in çalışması bu nedenle sadece makinelerin yeteneklerine bir meydan okuma olarak değil, aynı zamanda zekanın doğasına ilişkin felsefi bir sorgulama olarak da hizmet etmekte ve onlarca yıllık tartışma, araştırma ve yeniliği teşvik etmektedir.

Hayvanlar aleminde yamyamlığa rastlamak hiç de şaşırtıcı bir gözlem sayılmaz. Hatta dişi karadul örümceklerinin (Latrodectus spp.) çiftleştikten sonra erkekleri tüketebilmesi, cinsel yamyamlık adı verilen olgunun oldukça ünlü bir örneğidir.^[1] Buna benzer olarak yılanlarda, özellikle de kral kobralar ile zehirli bir engerek türünde (Vipera latastei) yamyamlığın belgelendiği vakalar da bulunmaktadır.^[2] Bu yılan türlerinde tüketilen taraf genelde erkekler olur: ya hemcins rakipleri ya da aynı türün dişileri tarafından... Ethology dergisinde yayımlanan bir makalede araştırmacılar, bazı erkek yılanların bu senaryoyu baş üstü döndürerek türdeş dişi yılanlarla, başka bir deyişle potansiyel eşleriyle beslendiğini rapor ediyor.^[3]

Montpellier yılanları (Malpolon monspessulanus) olarak da tanınan bu yılan türünde yalnızca birkaç yamyamlık vakası gözlemlenmiştir.^[4] Bu yeni bilgilerin kaynağı olan kamuya açık Fransız hayvan gözlemleri veri tabanında kullanıcılar, Fransa'nın güneyindeki erkek Montpellier yılanlarının çiftleşme mevsimlerinin dışında kendileriyle türdeş yetişkin dişileri yediği üç örneği belgelemiştir. Güney Afrika, Johannesberg'ün Witwatersrand Üniversitesine bağlı organizma biyoloğu Xavier Glaudas ile Ligue pour la Protection des Oiseaux PACA'dan iş arkadaşı Nicolas Fuento, hazırladıkları makalede bulgularını anlatarak birkaç olası açıklama öne sürüyorlar: Yılanların fırsatçı beslenme yatkınlıkları, av kıtlığı ve tür içi rekabeti ortadan kaldırmak bu sebeplere örnek gösterilebilir.

Kelime cambazlığı yapmak (İng: "equivocation"), başkalarını kandırmak veya belli bir duruş sergilemekten kaçınmak amacıyla muğlak ve belirsiz konuşmaktır. Örneğin birine doğrudan bir evet-hayır sorusu sorulduğunda bu kişi muğlak bir cevap veriyorsa kelime cambazlığı (veya kelime oyunu) yapıyor olabilir.

Kelime cambazlığı safsatası ise, bir kelimenin farklı anlamlarını, onları içeren argümanı hatalı kılacak şekilde değiştirmeyi içeren bir mantıksal safsatadır. Örneğin "Her istediğimi söylemeye hakkım var, yani bunu yapmakta haklıyım." cümlesi yanıltıcıdır; çünkü "hak" kelimesi iki farklı anlamda kullanılmıştır: İlkinde, bir şeyi yapmak konusunda izinli olmak, ikincisinde, bir şeyin ahlaki olarak iyi olması anlamında...

Dünya genelinde, özellikle de bilimsel gerçeklerin halk arasındaki kabulünün ortalama altı seviyede olduğu ABD ve Türkiye gibi ülkelerde, halkın evrimi anlama ve onu, var oluşun kökenlerini izah eden bir doğa yasası olarak kabul etme oranları artmaya başladıkça, bilim düşmanları ve gerici kitleler aracılığıyla evrimi ya da genel olarak bilimi "ateizm" ile eşdeğer gösterme çabalarında da bir artış gözleniyor. Bu nedenle, bir bilim sahası olan evrimsel biyolojinin ve genel olarak bilimin ateizm/teizm konusundaki tutumuna bir bakış atmakta ve bazı yanlış anlaşılmaları netleştirmekte fayda görüyoruz. Zira evrimin bilim insanları arasında kabul görmediği ve/veya bilim insanlarının genellikle ateist oldukları yönünde çok ciddi yalanlar halk arasına düzenli olarak yayılıyor.

Bu yalanların amacı, bilime ısınmaya başlayan toplumları bilimden ve sorgulamadan uzak tutmak. Sosyal medyada da bu propagandanın sıklıkla karşımıza çıkıyor olması, bu yazının elzem olduğunu gösteriyor. Bu yalanları tamamen ve kökünden kazımak, ülkemizin insanlarının bilime olan önyargılarını kırması için çok büyük bir adım olacaktır diye düşünüyoruz. 

Charles Darwin, modern bilimin en büyük isimlerinden birisidir. Geliştirdiği Evrim Teorisi sayesinde, insanlık tarihinde ilk defa tür çeşitliliğini bilimsel olarak, bütüncül ve sistematik bir şekilde açıklamayı başaran bir izah geliştirmeyi başarmıştır. Onun bıraktığı bilimsel miras, günümüzde tarımdan mühendisliğe, kimyadan ekonomiye, psikolojiden sosyolojiye kadar sayısız bilim dalında kullanılmaktadır.

Buna rağmen, Darwin'in ölüm nedeni kesin değildir. Bu ilk etapta kulağa "komplo teorisi" benzeri bir açıklama gibi gelse de, Darwin'in ölüm nedeni yaygın olarak konjestif kalp yetmezliği olarak belirtilir. Bu, ileri yaşından ötürü anlaşılır bir ölüm nedenidir; Darwin öldüğünde 73 yaşındaydı. Ancak bilim insanları, Darwin'in kalp yetmezliğini tetikleyen unsurun, ömrü boyunca mücadele ettiği bir hastalık olabileceğinden kuşkulanıyorlar.

Daha önceki bir yazımızda, bilim insanları arasında ateizm, teizm, deizm, agnostisizm gibi inanç veya inançsızlık tiplerinin dağılımına ve bunun halk arasındaki dağılımı ile olan farklarına bakış atmıştık. Bu yazımızda ise, iki önemli noktaya değinmek istiyoruz: 

Ateizm, tarihsel olarak birçok şekilde tanımlanmışsa da, en genel anlamıyla her türlü yaratıcı gücün varlığını reddetmeye verilen isimdir. Ateistler, dinlerin ve tanrıların gerçek olmadığını düşünmekte ve bunların insanın hayal gücü ile kültürel evriminin bir ürünü olduğunu ileri sürmektedirler. Bu, en azından bir adet yaratıcı gücün var olması gerektiğini iddia eden teizm ile zıt olan görüştür. Daha dar anlamıyla teizm, hem en az 1 tanrıya, hem de o tanrının gönderdiği belirli bir dini görüşe iman etme, inanç duyma demektir. Öte yandan deistler, yaratıcı bir gücün varlığını kabul etmelerine rağmen, dinlerin insan ürünü olduğunu ve yaratıcının insanlarla kitaplar veya dinler yoluyla irtibat kurmadığını ileri sürerler. Alternatif olarak, en genel anlamıyla, ateizm veya teizmin doğru olup olmadığını elimizdeki verilerle bilemeyeceğimizi söyleyen agnostisizm ve yaratıcının Evren'den ayrı bir varlık olmadığını, Evren'in ta kendisi olduğunu ileri süren panteizm gibi dini inanç veya inançsızlık pozisyonları da bulunmaktadır. Fakat tarihsel olarak, bilimle en yakından ilişkisi olanlar, ateizm ve agnostisizm gibi inançlardan tamamen veya kısmen uzak olan felsefi düşünüşler olmuştur. Hele ki Orta Çağ'da Hristiyanlık merkezli teizmin, modern çağda ise İslam merkezli teizmin bilim üzerindeki baskısı düşünülecek olursa, bilim ile anti-teizm arasında sıkı sıkıya bir ilişki varmış gibi gözükmektedir. Peki bu, gerçekten organik bir ilişki midir?