Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Karadelikler Hakkında Yanlış Bildiğiniz 5 Şey!

Karadelikler Hakkında Yanlış Bildiğiniz 5 Şey!
12 dakika
5,633
Tüm Reklamları Kapat

Kara deliklerle ilgili popüler bilim kitapları ve fizik eğitimi makaleleri genellikle bu nesnelerin özelliklerini analiz etmeye odaklanır, ancak bunlarla ilgili yanlış anlamalara çok az dikkat eder veya hiç dikkat etmez. Kara deliklerin uzman olmayanlar arasında uyandırdığı büyük ilgi göz önüne alındığında, ki bu ilgi yakın zamanda kitle iletişim araçları tarafından tüm dünyaya yayılan ilk kara delik görüntüsüyle daha da artmıştır, günümüzde bu kavram yanılgılarını analiz etmek özellikle önemlidir. Bu durum özellikle, diğer zorlukların yanı sıra öğrencilerinin bilimsel kavram yanılgılarını düzeltme sorumluluğuna sahip olan hem okul hem de üniversite düzeyindeki fizik öğretmenleri için geçerlidir.

Bize kalırsa kara deliklerle ilgili en yaygın yanılgılar şunlardır:

  1. Kara delikler yıldızların çökmesiyle oluşur;
  2. Kara delikler çok büyüktürler;
  3. Kara delikler çok yoğundurlar;
  4. Kara deliklerin kütleçekimleri her şeyi emer;
  5. Kara delikler siyahtırlar.

Bu son yanılgı belki de en şaşırtıcı olanıdır, çünkü kara deliğin tanımıyla çelişmektedir. Bu çalışmanın amacı bu yanlış anlamaları analiz etmek ve düzeltmektir. Bu makalenin eğitimsel amacı göz önüne alındığında, fiziğe giriş temelinde sezgisel bir yaklaşım benimseyeceğiz.

Tüm Reklamları Kapat

Teorik olarak, bir kara deliği tanımlayan üç klasik dış gözlemlenebilir parametre vardır: kütle, elektriksel ka rge ve açısal momentum. O halde en basit kara delik, dönüşü olmayan ve elektriksel olarak nötr olan kara deliktir. Bu nesne Schwarzschild kara deliği olarak da adlandırılan statik kara deliktir ve matematiksel tanımı sadece kütlesine bağlıdır. Biz burada statik kara delik olarak bilinen en basit kara deliğe odaklanacağız. Bu basitleştirmeler sonuçların geçerliliğini etkilemeyecek ve teknik bir analiz için uygun çerçeve olan Einstein'ın genel görelilik teorisinin karmaşık kavramlarından kaçınmamızı sağlayacaktır.

Mit-1: Kara Delikler, Yıldızların Çökmesiyle Oluşur!

Kara delik kavramı, Einstein tarafından 1916 yılında Newton'un evrensel çekim yasasını genişletmek ve mükemmelleştirmek için önerilen yerçekimi teorisi olan genel görelilik çerçevesinde doğmuştur. Kara delik, "olay ufku" adı verilen kapalı bir yüzeyle sınırlandırılmış, kütle-enerji yoğunluğunun o kadar yüksek olduğu bir uzay-zaman bölgesidir ki, ışık dahil hiçbir şey çekiminden kaçamaz. Newton kütle çekimi çerçevesinde, ufuk sezgisel olarak yarıçaplı küresel bir yüzey olarak görselleştirilebilir:

RS=2GMBHc2=1.48×10−27m(MBHkg)\Large R_S=\frac{2GM_{BH}}{c^2}=1.48 \times 10^{-27}m(\frac{M_{BH}}{kg})

Tarihsel nedenlerden dolayı buna Schwarzschild yarıçapı denir; burada G=6,67×10−11N⋅m2⋅kg−2G = 6,67 × 10^{−11} N\cdot m^2 \cdot kg^{−2} yerçekimi sabiti, c=3×108m⋅s−1c = 3 × 10^8 m \cdot s^{−1} vakumdaki ışık hızı ve MBHM_{BH } kara deliğin kütlesi, yani ufkun içinde kalan kütledir. Yukarıdaki eşitlik, bize her MBHM_{BH} değeri için bir RSR_S değeri olduğunu söyler. Bu da prensipte bir kara deliğin sahip olabileceği kütle üzerinde herhangi bir kısıtlama olmadığı anlamına gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Dolayısıyla, bir kara deliğin bir yıldızdan oluşabileceği elbette doğru olmakla birlikte, teorik olarak bir gezegenden, bir asteroitten ya da bir kum tanesinden de bir kara delik oluşabilir. Yeter ki oluşum süreci için gerekli hammadde nihayetinde ilgili ufukta hapsedilmiş olsun... Ancak, yalnızca Evren'in başlangıcında (ortalama kütle-enerji yoğunluğu çok yüksek olduğunda), bir asteroit veya bir kum tanesine eşdeğer olanlar gibi nispeten küçük madde konsantrasyonlarından kara deliklerin oluşumu için uygun koşullar vardı.

Şu anda Evren'de geçerli olan koşullar altında, bir kara deliğin oluşması için en az bir yıldızınki kadar büyük bir kütleye ihtiyaç vardır. Ancak bir yıldız kendiliğinden bir kara delik oluşturamaz, çünkü yüksek iç sıcaklıkları bunu engeller. Özünde olan şey, yerçekiminin sıkıştırıcı kuvvetinin, yıldızın merkezinde meydana gelen termonükleer reaksiyonlar tarafından üretilen genişleyen termal basınçla dengelenmesidir. Bununla birlikte, yıldız yeterince büyükse, kendisine uygulanan yerçekimi o kadar güçlüdür ki, nükleer yakıt tükendiğinde ve termal basınç düştüğünde, doğadaki hiçbir kuvvetin durduramayacağı bir yerçekimi çöküşü meydana gelir ve sonuç olarak yıldız kütleli bir kara delik oluşur.

Yerçekiminin kendisini diğer tüm kuvvetlere dayatması için nükleer yeniden harekete maruz kalmayan bir nesnenin ihtiyaç duyduğu minimum kütlenin ∼3M⊙∼ 3M_⊙ olduğu tahmin edilmektedir; burada M⊙=1.99×1030kgM_⊙ = 1.99 × 10^{30} kg Güneş'in kütlesidir. Bu sayı, bunu ilk kez hesaplayan fizikçilerin onuruna Tolman- Oppenheimer-Volkoff limiti (TOV) olarak bilinir. O halde, nükleer reaksiyona girmeyen ve kütlesi ∼3M⊙∼ 3M_⊙ değerini aşan bir cisim, kütleçekimsel olarak çökerek bir kara deliğe dönüşebilir. (Daha kesin ifade etmek gerekirse, TOV limiti, esas olarak dejenere nötronlardan (nötron yıldızları) oluşan yıldızların kütlesinin bir üst sınırıdır. Bu sınır belirsizliğe tabidir, çünkü yüksek yoğunluklara maruz kalan hadronik madde için durum denklemi hala iyi bilinmemektedir.)

Tablo 1, farklı nesneler için Schwarzschild yarıçapını ve 10'un kuvvetleri cinsinden ifade edilen diğer büyüklükleri göstermektedir. Aynı prosedür ilerleyen bölümlerdeki tablolarda da kullanılmaktadır.
Tablo 1, farklı nesneler için Schwarzschild yarıçapını ve 10'un kuvvetleri cinsinden ifade edilen diğer büyüklükleri göstermektedir. Aynı prosedür ilerleyen bölümlerdeki tablolarda da kullanılmaktadır.

Mit-2: Kara Delikler Çok Büyüktür!

Tablo 1, kara deliklerin çok çeşitli kütlelere sahip olabileceğini ve bu nedenle mutlaka büyük kütleli olmaları gerekmediğini ortaya koymaktadır. Az önceki kısımda da belirtildiği gibi, bir kara deliği karakterize eden şey, ister küçük ister büyük olsun, kütlesinin bir ufuk içinde hapsedilmiş olmasıdır. Teknik olarak, bir kara deliğin kompakt bir nesne olduğu söylenebilir; bu, bir sonraki bölümde analiz edeceğimiz yoğunluktan farklı bir özelliktir. Kompaktlık, tek başına alınan kütleye değil, kütle ve yarıçapın bölümüne bağlıdır. Spesifik olarak, MM kütleli küresel bir nesnenin kompaktlığı Schwarzschild yarıçapı RSR_S ve gerçek yarıçapı R'nin bölümü olarak tanımlanabilir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

RSR=2GMc2R\Large \frac{R_S}{R}=\frac{2GM}{c^2R}

Bu bölüm 1'e ne kadar yakınsa, nesne o kadar kompakttır. Bir kara deliğin boyutunun ölçüsü olarak RSR_S'yi alırsak, bu nesneler için 2GM/c2R=12GM/c^2R = 1 ifadesi doğru olacaktır. Bu, kara deliklerin evrendeki en kompakt nesneler olduğu anlamına gelir ve diğer tüm nesnelerin bu ilişkiyi karşılaması gerektiği sezgisel olarak açıktır:

2GMc2R<1\Large \frac{2GM}{c^2R}<1

Bu sonuç Buchdahl eşitsizliği olarak bilinir. Daha açık bir ifadeyle söyleyecek olursak Buchdahl eşitsizliği, belirli teknik koşullar altında, MM kütleli ve RR yarıçaplı bir statik akışkan küresinin 2GM/c2R<8/92GM/c^2R < 8/9 bağıntısını karşıladığını belirtir. Bu eşitsizlik genel görelilikten, titizlikle türetilmiştir. Tablo 2, farklı nesnelerin kompaktlığını (RS/RR_S /R oranı olarak ifade edilir) göstermektedir:

Mit-3: Kara Delikler Çok Yoğundur!

Sağduyunun önerdiğinin aksine, bir kara deliğin yoğunluğu mutlaka yüksek olmak zorunda değildir ve belirli koşullar altında oldukça düşük olabilir. Bir kara deliğe atayabileceğimiz tek boyut Schwarzschild yarıçapı tarafından belirlendiğinden, yoğunluğunu (ρBHρ_{BH}) kütlesi ile RSR_S yarıçaplı bir kürenin hacmi arasındaki oran olarak tanımlayabiliriz:

ρBH=MBH4πRS3/3\Large ρ_{BH}=\frac{M_{BH}}{4\pi R^3_S/3}

Tüm Reklamları Kapat

Bu miktarı "ortalama yoğunluk" olarak yorumlayabiliriz, çünkü bir nesne Schwarzschild yarıçapının ötesine dek sıkıştırıldığında, bu sıkıştırma hiçbir şey onu durduramadan devam eder, yani ufkun merkezindeki yoğunluk sınırsız olarak artar. En baştaki eşitliğimizi bu son denklemimize katarsak:

ρBH=3c632πG3MBH2=7.3×1079kg⋅m−3(kgMBH)2\Large ρ_{BH}=\frac{3c^6}{32\pi G^3 M^2_{BH}}=7.3\times 10^{79}kg\cdot m^{-3}(\frac{kg}{M_{BH}})^2

Tablo 3'te farklı kara delik türleri için ρBHρ_{BH} değerleri; kg cinsinden kütle aralıkları ve her biri için M⊙M_⊙ güneş kütlesi birimleri de dahil olmak üzere gösterilmektedir. Yıldız kütleli kara delik ve süper kütleli kara deliğe ek olarak, sağlam gözlemsel kanıtların bulunduğu tek tür olan iki varsayımsal nesne de gösterilmiştir: orta kütleli kara delik ve mikro-kara delik.

Tüm Reklamları Kapat

Bu iki tür kara deliğin her ikisi de varsayımsaldır, ancak astronomik statüleri farklıdır. Mikro-kara delikler için herhangi bir kanıt olmamasına rağmen, son yıllarda orta kütleli kara deliklerin varlığına dair işaretler ortaya çıkmıştır. Bunlardan en yenisi, Şili'de ALMA teleskobuyla yapılan ve Sirius takımyıldızında 10410^4 M⊙M_⊙ kütleli çok kompakt bir cisme dair kanıtların bulunduğu gözlemlerden gelmektedir. Teorik olarak, mikro-kara delikler büyük patlamadan kısa bir süre sonra oluşmuş olabilir, çünkü sadece o dönemde kütle-enerji yoğunluğu aşırı yüksekti.

Karşılaştırma için bir temel olarak, Dünya yüzeyindeki tatlı suyun yoğunluğunun 103kg⋅m−310^3 kg \cdot m^{-3} olduğunu hatırlayın. Son eşitliğimiz ve Tablo 3'te belirtildiği gibi, gözlemlenen en büyük süper kütleli kara deliklerin ortalama yoğunluğu, Dünya yüzeyindeki tatlı suyun yoğunluğundan daha az olabilir.

Mit-4: Bir Kara Deliğin Çekim Gücü Her Şeyi Bir Elektrikli Süpürge Gibi Emer!

MM kütleli küresel bir yıldızın dışındaki kütleçekimi, aynı kütleye sahip bir kara delik tarafından üretilen kütleçekimiyle aynıdır. Ancak yıldızların etraflarındaki her şeyi "bir elektrikli süpürge gibi emmediğini" biliyoruz ve dolayısıyla bu durum kara delikler için de geçerlidir. Gerçekte gezegenler yıldızların etrafında milyarlarca yıl boyunca sabit yörüngelerde dolanırlar; bu da Güneş'in yerini M⊙M_⊙ kütleli bir kara delik alsaydı, tabii ki ışığı yitirmemiz haricinde anormal bir şey fark etmeyeceğimiz anlamına gelir. Başka bir deyişle Dünya, bu yeni kara deliğin etrafında istikrarlı bir yörünge çizmeye devam edecektir. Buna ek olarak, Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığında, genel göreliliğin etkileri Newton kütle çekim yasası tarafından öngörülenlerden farklı herhangi bir değişim de olmayacaktır.

Ancak bir cisim kara deliğe çok yakın olduğunda bu senaryo dramatik bir şekilde değişir. Genel görelilikte, en içteki kararlı dairesel yörünge (ISCO), bir test parçacığının bir kara deliğin yörüngesinde kararlı bir şekilde dönebileceği en küçük yörüngedir (bkz. Tablo 4). Bir Schwarzschild kara deliği durumunda ISCO yarıçapı şu şekilde hesaplanır:

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Sürekli Sinyaller ve Sistemler
  • Boyut: 21*27
  • Sayfa Sayısı: 390
  • Basım: 1
  • ISBN No: 9786052822975
Devamını Göster
₺475.00
Sürekli Sinyaller ve Sistemler
  • Dış Sitelerde Paylaş

RISCO=3RS=6GMBHc2=4.4×10−27m(MBHkg)\Large R_{ISCO}=3R_S=\frac{6GM_{BH}}{c^2}=4.4\times 10^{-27} m(\frac{M_{BH}}{kg})

Bu yarıçap, bir yıldızın tipik boyutuna göre son derece küçüktür. Örneğin, MBH=M⊙M_{BH} = M_⊙ alırsak RISCO∼103mR_{ISCO} ∼ 10^3 m elde ederiz ki bu da ortalama güneş yarıçapı olan R⊙∼108mR_⊙ ∼ 10^8 m seviyesinin yalnızca yüz binde birini temsil eder.

RISCOR_{ISCO}'nun altında, bir parçacık istikrarlı bir yörüngeyi koruyamaz ve kara deliğe düşmeye ve onun tarafından "emilmeye" mahkumdur. Bu olgunun, her zaman kararlı bir yörüngenin bulunduğu Newton fiziğinde bir karşılığı yoktur. Einstein fiziğinde bu kararsızlık, yörüngesi ufka yakın olan bir parçacığın kinetik enerjisinde büyük bir artışa yol açan rölativistik bir hıza (cc'ye yakın) sahip olacağını hatırlayarak açıklanabilir; kütle ve enerji arasındaki eşdeğerliğe dayanarak, bu, parçacığın kütlesinde kütleçekimsel çekimi daha yoğun hale getiren ve parçacığın sonunda emilmesine neden olan bir artış anlamına gelir.

Mit-5: Kara Delikler "Kara"dır!

Önceki bölümlerdeki kavram yanılgılarını analiz ederken, yalnızca Genel Görelilik ve Newton kütle çekiminden fikirler kullandık. Ancak, son hatalı kavramın analizi kuantum teorisinin dahil edilmesini gerektirmektedir. Kara deliklerin genel görelilik ile kuantum teorisini birleştiren ayrıntılı bir tanımını sunan ilk fizikçi, 1974 yılında yayınlanan ve 1975 yılında genişletilen ünlü çalışmasında Stephen Hawking olmuştur. Daha doğrusu Hawking, temel parçacıkları ve bunların etkileşimlerini (yerçekimi hariç) tanımlayan ve özel görelilik ile sıradan kuantum mekaniğini birleştiren matematiksel bir şema olan kuantum alan teorisini kullanmıştır.

Hawking'in devrim niteliğindeki keşfi, izole bir kara deliğin bir sıcaklığa sahip olduğu ve ufuktan her yöne termal radyasyon yaydığıdır. Hawking'in sözleriyle:

Kara delikler o kadar da kara değildir

Kara deliğin yalıtılmış olması önemlidir, çünkü radyasyon emisyonunun, birikim (akresyon) diskinde olduğu gibi ufkun dışında bulunan malzemenin emilimiyle ilgili mekanizmalara bağlı olmadığı anlamına gelir.

Hawking, MBHM_{BH} kütleli bir kara deliğin ufkundan yayılan ve Hawking radyasyonu olarak bilinen termal radyasyonun, aşağıdaki formülle verilen mutlak sıcaklığa sahip bir kara cisim spektrumuna sahip olduğunu gösterdi:

TBH=ℏc38πkGMBH=1.23×1023K(kgMBH)\Large T_{BH}=\frac{\hbar c^3}{8\pi k G M_{BH}}=1.23\times 10^{23}K(\frac{kg}{M_{BH}})

Buna, Hawking sıcaklığı denmektedir. Bu denklemde Genel görelilik (cc ve GG), kuantum mekaniği (ℏ\hbar) ve termodinamiğinin (kk) karakteristik sabitlerinin varlığı, bu denklemin bu üç teorinin birleştirilmesiyle elde edildiğini göstermektedir. Burada ℏ=h/2π=1.05×10−34J⋅s\hbar = h/2π = 1.05 × 10^{-34} J \cdot s indirgenmiş Planck sabitidir ve k=1.38×10−23J⋅K−1k = 1.38 × 10^{-23} J \cdot K^{-1} Boltzmann sabitidir. Hawking'in hesaplamalarına göre THT_H, bir kara delikten çok uzakta (ideal olarak sonsuz uzaklıktaki) bir gözlemci tarafından kaydedilecek sıcaklıktır. Bu son eşitlikteki THT_H ve MBHM_{BH} arasındaki ters orantı, Hawking radyasyonunun yalnızca mikro-kara delikler gibi küçük ve hafif kara delikler için önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak, bildiğimiz gibi, bu nesneler tespit edilmemiştir. Ayrıca Hawking radyasyonunun varlığına dair sağlam bir deneysel kanıt olmamasına rağmen, geniş çapta doğrulanmış diğer fiziksel teorilerle tutarlılık nedeniyle, uzmanlar Hawking radyasyonunun var olduğu konusunda hemfikirdir.

Tablo 5'te, son eşitliğimizden hesaplanan farklı THT_H değerleri ve bunlara karşılık gelen radyasyon türleri ve dalga boyları gösterilmektedir. Mikro-kara delikler durumunda THT_H değerinin çok yüksek olduğu ve olay ufkunun esas olarak gama ışınları yaydığı görülebilir. Ancak, süper kütleli kara delikler ve yıldız kütleli kara delikler için (yani gözlemsel kanıtların olduğu tek kara delik türleri için) THT_H mutlak sıfıra çok yakındır ve Hawking radyasyonu tespit edilemez.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç

Kara delikler artık sadece uzmanların ilgilendiği bir konu olmaktan çıkmıştır ve giderek daha fazla sayıda insan onların sırlarını keşfetmeye ilgi duymaktadır, bu da onlarla ilgili yanlış anlamaları düzeltmenin önemini vurgulamaktadır. Bu açıdan bakıldığında, bu çalışmada ele alınan fikirlerin kara deliklerin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacağını umuyoruz.

Kara delik fiziğinin sorularla dolu ve sürekli bir dönüşüm halinde olan çok aktif bir araştırma alanı olduğunu akılda tutmak önemlidir. Bu nedenle yakın gelecekte, kara delikler hakkında şu anda kabul gören bazı fikirlerin teorik veya gözlemsel kanıtlarla reddedilmesi ve 1974 yılına kadar yaygın olarak kabul edilen kara deliklerin siyah olduğu inancında olduğu gibi yanlış kanılara dönüşmesi şaşırtıcı olmamalıdır. Ancak bu yeni fikirler mevcut fikirlerin üzerine inşa edilecektir ve yarının ilerlemelerini anlamak ve takdir etmek için bugünün yanılgılarının farkında olmalıyız.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
39
3
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • İnanılmaz 6
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: ArXiV | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/07/2024 14:05:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17453

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Onkoloji
Hukuk
Klinik Mikrobiyoloji
Şiddet
Nörobiyoloji
Hücre
Küresel Salgın
Viroloji
Sinir Hücresi
Orman
Evcil Kediler
Astrobiyoloji
Kuvvet
Antik
Zehir
Yaşam
İfade
Factchecking
Ağrı
Paleontoloji
Kimyasal Bağ
Süt
Fotosentez
Element
Hormon
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
J. Pinochet, et al. Karadelikler Hakkında Yanlış Bildiğiniz 5 Şey!. (28 Nisan 2024). Alındığı Tarih: 17 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/17453
Pinochet, J., Bakırcı, Ç. M. (2024, April 28). Karadelikler Hakkında Yanlış Bildiğiniz 5 Şey!. Evrim Ağacı. Retrieved July 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/17453
J. Pinochet, et al. “Karadelikler Hakkında Yanlış Bildiğiniz 5 Şey!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı, Evrim Ağacı, 28 Apr. 2024, https://evrimagaci.org/s/17453.
Pinochet, Jorge. Bakırcı, Çağrı Mert. “Karadelikler Hakkında Yanlış Bildiğiniz 5 Şey!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 28, 2024. https://evrimagaci.org/s/17453.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close