Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
1,775 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Yaklaşık 1,3 milyar yıl önce iki karadeliğin şiddetli bir şekilde çarpışması/birleşmesi sonucu uzay dokusunda meydana getirdiği dalgalanma, 14 Eylül 2015’te Dünya’ya ulaştı. Ulaşırken de biri Louisiana’da diğeri de Washington’da olan iki dev lazer detektörü anlık olarak kıpırdadı. Albert Einstein’ın kütleçekimsel dalgayla ilgili yüzyıllık öngörüsüne bir kanıt oluşturan bu ufak kımıldanmanın, astronomide çığır açıcı bir gelişme olarak tarihteki yerini alacağına hiç şüphemiz yok. Fakat biz bu yazımızda, kütleçekimsel dalgaların doğrudan keşfiyle ilgili olabilecek, medyada az ya da neredeyse hiç yer almamış başka bir bulguya daha değinmek istiyoruz. 

14 Eylül 2015’te Louisiana ve Washington’daki Lazer İnterferometre Kütleçekim Dalgası Gözlemevi (LIGO) tesislerindeki iki lazer detektörü iki karadeliğin birleşmesinden doğan kütleçekimsel dalgaların varlığına dair ilk kanıtı kaydetti (bu iki karadeliğin birleşmesi olayına GW150914 adı verildi).

Ancak kaydetmeye başladıktan yarım saniyeden daha az bir süre sonra, NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu da, diğer iki detektörden bağımsız olarak, uzayın aynı bölgesinden gelen çok kısa ve zayıf bir sinyal belirledi. Gama ışını olarak adlandırılan bu yüksek enerjili ışık parçacıkları, aynı bölgedeki bir karadelik birleşmesinden geliyordu. Şayet bu gama ışını sinyali kaydedilen kütleçekimsel dalgayla doğrudan ilintiliyse, bu durum, sadece, bilim insanlarına kütleçekimsel dalganın kaynağının tam olarak neresi olduğuyla ilgili bilgi xvermekle kalmayacak; aynı zamanda, Evren’imizi yöneten temel fizik yasalarına dair anlayışımızı da kökten değiştirebilecek. NASA bu gama ışımasıyla ilgili şöyle bir açıklamada bulunuyor: 

Karadeliklerin hiçbir ışık türü yaymadan ‘temiz bir şekilde’ birleşmesi gerektiği düşünüldüğünden, GW150914 adlı birleşmeden gelebilecek olan gama ışınları müthiş derecede önemli bir bulgu olacaktır.

Bu Bir Tesadüf Olabilir mi? 

NASA’ya göre bu iki olayın aynı anda aynı yerde rastlantısal bir şekilde meydana gelmesi olasılığı yüzde 0,2. Yine de bu ihtimal şimdilik tam anlamıyla göz ardı edilemez. 

Reklamı Kapat

Tesadüf Değilse Sonuçları Ne Olur?

Dilerseniz, biz konumuza biraz daha derinlik katalım ve GW150914 birleşmesinin saptanan gama ışımasıyla bir ilgisi varsa bu durumun sonuçlarını biraz daha detaylandıralım. Birincisi, Fermi Gama Işını Uzay Teleskobunun bulgusu, hiç değilse, bu birleşmenin 1,3 milyar yıl önce tam olarak nerede meydana geldiğini anlamamızı sağlayacak. İkincisi, karadelik birleşmesinden ileri gelen gama radyasyonu (ışınımı) bilinen Evren’deki en şiddetli ve yüksek enerjili olaylardan birine olan yaklaşımımızı yeniden değerlendirmemize yol açacak. Peki, ama neden?

Odamızdaki lambanın yanması için nasıl ki enerjiye ihtiyaç varsa, en basit ifadeyle, gama türü ışığın da bir enerji kaynağı ya da yakıtı (gazı) vardır. Ancak bilim insanlarına göre birleşme aşamasına girmiş karadelik çifti etrafında hiç yakıt (gaz) olmaması gerekir çünkü çarpışma olmadan çok çok önce karadeliklerden birinin bu yakıtı yutmuş olması beklenir. 

Bu durumda karşımızda iki seçenek var: İlki, bu gama ışını saçılmasının GW150914 birleşmesiyle alakası yok ve bu bir tesadüf. Ya da karadelik birleşmeleri gözlenebilir gama ışını salımı yapabiliyorlar. Bu da, elbette, karadeliklerin neyi ne zaman yuttuklarını düzenleyen fizik kurallarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalmamız demek.

Tesadüf olma ihtimali düşük de olsa, yukarıdaki sonuçlardan hangisinin doğru olduğunu söyleyebilmek için elbette daha fazla veriye gereksinim var. O zamana kadar, şüphe ve heyecan içerisinde beklemeye devam!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 4
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 19:50:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4410

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
İspat Yükü
İnfografik
Süpernova
Kimyasal
Kuantum
Epistemik
Meteor
Elektron
Ağız Sağlığı
Ölümden Sonra Yaşam
Pandemik
Diş Hekimi
Balıkçılık
Entropi
Avrupa
Abd
Genetik Müdahale
Bebek
Gen İfadesi
Tedavi
Devir
Primatlar
Kadın
Korku
Şempanzeler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın