Bu Reklamı Kapat

Büyük Patlamayla İlgili Yapabileceğiniz En Büyük Hata, Başlangıçtaki Tekilliğin Mutlak Bir Gerçek Olduğuna İnanmak Olur!

Büyük Patlamayla İlgili Yapabileceğiniz En Büyük Hata, Başlangıçtaki Tekilliğin Mutlak Bir Gerçek Olduğuna İnanmak Olur! IMDb
Bu Reklamı Kapat
Yazar Ethan Siegel Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
2,346 Okunma Sayısı
Notlarım
Bu Reklamı Kapat

Her şeyin, yani Evren'in tamamının nereden geldiği, insanlığın karşılaştığı en büyük felsefi gizemlerden biriydi. Bu soruyla bin yıllık mücadeleden sonra, bilimsel incelemelerimiz sayesinde cevabın "Büyük Patlama" olduğunu bulduk. Fikir, tek kelimeyle muhteşemdi.

1920'lerde Edwin Hubble; gökyüzündeki soluk, bulanık sarmalları inceliyor, içlerindeki yıldızların ne kadar parlak olduğunu tek tek ölçüyordu. Bu ölçümleri, görünen parlaklıklarıyla karşılaştırarak, yıldızların ne kadar uzakta olması gerektiğini tahmin ediyordu. Yıldızlardan yayılan ışınların kızıla kaymasını ve bizden uzaklaşıyor gibi görünmelerini gözlemleyerek evrenin genişlediği sonucuna ulaştı; hatta bu genişlemenin hızını ölçtü.

1940'lara geldiğimizde ise George Gamow; evren genişliyorsa eskiden daha küçük ve daha yoğun olduğunu, zamanla şimdiki boyutuna genişlediğini ileri sürdü. Ancak ışımanın enerjisi ve sıcaklığı uzay genişledikçe artan dalga boyuyla ilgili olduğundan Evren, eskiden daha küçükse, aynı zamanda daha sıcak olmalıydı. Evren daha küçük olsaydı, yaydığı ışınların dalga boyu da daha küçük olur yani bugünkünden daha fazla ısı yayardı.

Bu Reklamı Kapat

Zamanda yeterince geri gidersek, eninde sonunda ışıma çok güçlü hale geleceğinden, nötral atomların oluşamadığı bir zaman olduğunu görürüz. 1960'larda Penzias ve Wilson'ın yaptıkları çalışmalar sonucunda Büyük Patlama'dan arta kalan ışımayı, yani Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması'nı keşfetmesi, Evren'in doğuşuyla ilgili teoriler arasında Büyük Patlama'yı öne çıkardı.

Böylece daha da geriye gitme şansı elde ettik, atom çekirdeğinin bile oluşamayacağı kadar sıcak olan bir zamana... Evren'deki ilk elementlere dair gözlemlerimiz, bu senaryonun tahminleriyle birebir örtüşüyor. İnanılmaz büyüklükte enerjiler ve Einstein'ın E=mc2E = mc^2 denklemi sayesinde hesaplarımızı, maddenin ve antimaddenin kendiliğinden oluştuğu daha da yüksek sıcaklıklara kadar geriletebiliriz. Bundan daha da öncesinde elektromanyetik kuvvet ile zayıf nükleer kuvvet birleşikti, Higgs simetrisi vardı ve tahminen Evren'deki tüm radyasyonun, maddenin, antimaddenin, enerjinin ve hatta uzay-zamanın tek bir noktada birleşikti. Denklemlerimiz, bu zamana kadar neler olup bildiğini açıklayabilmektedir. Başka bir deyişle, bir tekilliğe veya tüm bunların kaynaklandığı tek bir noktaya kadar neler olduğunu tahmin edebiliriz.

Evren'i başlangıçtaki tekilliğe varıncaya kadar tahmin edebilmemiz gerektiği fikri, Büyük Patlama'yla ilgili en büyük hatamızdı. Bu fikri, 1927'de George Lemaître tarafından ileri sürülen "İlkel Atom" terimine kadar takip etmemiz mümkündür. Her ne kadar özellikle de 1992'den önce, Evren'i tekilliğe kadar takip edebileceğimiz fikri kesin ve mantıklı bir açıklama olarak kabul edilse de, günümüzde bu artık kesin olan bir şey değildir.

Bu Reklamı Kapat

Evren'in büyüklüğü ile yaşı arasındaki ilişkiyi gösteren grafik.
Evren'in büyüklüğü ile yaşı arasındaki ilişkiyi gösteren grafik.
Ethan Siegel

Evet, Evren; bugün gözlemleyebildiğimiz Evren'in tamamının, Güneş Sistemi'nden daha küçük bir hacme sıkıştığı, sıcak, yoğun ve hızla genişleyen bir noktadan başladı. Ancak bugünden geriye giderken, tekilliğe ulaşmadan önce başka bir şey daha oldu.[1] Evren, bir dönüşüm geçirdi: İlk anlarda Evren; madde, antimadde, radyasyon, nötrinolar ve alıştığımız enerji biçimleriyle dolu değildi. Bunların yerine, uzaya özgü/içkin bir enerjiye doluydu ve bu enerji, kozmik bir enflasyon sürecinden geçiyordu.[2] Enflasyon sırasında Evren genişledi; ancak enerjisi veya sıcaklığı değişmedi. Daha da önemlisi, bu enflasyon, illâ bir tekillik içinde yaşanmak zorunda değildir. Her ne kadar enflasyonun da bir tekilliğe işaret etmesi mümkünse de, sonucun kesinlikle tekillik olmak zorunda olmadığına inanmak için birçok iyi neden mevcut. [3]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evren büyüdükçe ne tür madde/enerji ile domine edildiğini gösteren grafik.
Evren büyüdükçe ne tür madde/enerji ile domine edildiğini gösteren grafik.
Ethan Siegel

Yani Evren, gerçekten de bizim Büyük Patlamayla açıkladığımız sıcak, yoğun, genişleyen ve soğuyan bir durumdan bugünlere geldi. Ancak bunun öncesinde durum çok farklıydı. Evren, uzaya özgü enerjinin egemen olduğu, enflasyona uğrayan bir şeydi. Yapabileceğimiz en büyük hata da Büyük Patlama'nın kesin olarak ima etmediği bir tekilliği mutlak bir şekilde kabul etmektir. Bugün, konuşma dilinde Büyük Patlama'nın iki farklı anlamı vardır. Ancak bunlardan sadece biri kesinlikle doğrudur.[4]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 19
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Bilim Budur! 7
  • Muhteşem! 5
  • Umut Verici! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Forbes | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Siegel. What Happened Before The Big Bang? - Starts With A Bang! - Medium. (28 Ocak 2014). Alındığı Tarih: 01 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Siegel. All About Cosmic Inflation - Starts With A Bang! - Medium. (03 Temmuz 2018). Alındığı Tarih: 01 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Siegel. How Did The Universe Begin? - Starts With A Bang! - Medium. (22 Mayıs 2014). Alındığı Tarih: 01 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Siegel. The Two Big Bangs - Starts With A Bang! - Medium. (10 Şubat 2015). Alındığı Tarih: 01 Aralık 2021. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/01/2022 00:13:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11188

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Mikrop
Factchecking
Diş
Nörobiyoloji
Korku
Çiftleşme
Odontoloji
Ay Görevleri
Sanat
Tespit
Böcek
Ekoloji
Maske Takmak
Fare
Dinozor
Öğrenme Teorileri
Salgın
Nasa
Yeme
Onkoloji
Arı
Çekirdek
Etimoloji
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Genel Görelilik
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et