Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı!

Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı! NASA
Kartal Nebulası’ndaki Yaratılış Sütunları
4 dakika
1,647
Evrim Ağacı Akademi: Astrofizik Yazı Dizisi

Bu yazı, Astrofizik yazı dizisinin 9. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Kütleçekim Dalgaları Nedir? LIGO Neyi, Nasıl Keşfetti?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Kartal Nebulası'nı (M16) ve özellikle "Yaratılış Sütunları" olarak bilinen kısmının büyüleyici fotoğraflarını büyük ihtimalle görmüşsünüzdür. Fotoğrafta görülen göz büyüleyici parmaksı yapılar 1995 yılında Hubble Uzay Teleskobu’yla görüntülendiklerinden beri hem amatör hem profesyonel astronomlarla birlikte yörüngedeki bazı uzay araçlarının da ilgi odağı oldu (daha yakın bir fotoğrafı kapak fotoğrafında görebilirsiniz).

Yaratılış Sütunları dahil belirli kısımları vurgulanmış bir Kartal Nebulası görüntüsü.
Yaratılış Sütunları dahil belirli kısımları vurgulanmış bir Kartal Nebulası görüntüsü.
Hubble Uzay Teleskobu/NASA/STScl

Gördüğümüz bu yapılar aslında yakınlarındaki devasa sıcak yıldızların yaydığı ultraviyole ışıklarıyla aşınan ve foto-buharlaşan, muazzam büyüklükteki (yaklaşık 4 ışık yılı uzunluğunda) moleküler hidrojen ve toz bulutlarıdır. Gördüğümüz sütunların üst kısımları ise yeni yıldızların ve yeni güneş sistemlerin oluştuğu bölgelerdir.

Hubble’ın bu çeşit fotoğraflarında gördüğümüz geniş yelpazedeki göz kamaştırıcı renkleri oluşturan süreçler ise farklı elementlerin iyonize hale gelmeleri ve foto-buharlaşmalarıdır. Avusturya Optik Astronomi ve Macquarie Üniversitesi (Sidney, Avustralya) Fizik Bölümü’nde bir astronom ve bilim anlatıcısı. Kendisi yakın galaksilerdeki gazların yıldızlara dönüşümü ve bunun galaksi evrimini nasıl etkilediğini araştıran bir çalışmada tanınmış bir uzman olan Dr. Ángel López-Sánchez şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Hubble’ın 1995 tarihli M16 fotoğrafı sütunların bazen bu sütunlardan tamamen kopuk ufak tümsekleri olduğunu açığa çıkardı. Astrofizikçiler bu yapılara açılımı buharlaşan gazımsı kürecikler (İng: "evaporating gaseous globules") anlamında Kartalın Yumurtaları (İng: "EGGs of the Eagle") adını verdi. Bu yumurtalar gerçekten ufak olmalarına rağmen, sadece 100 astronomik birim büyüklüğünde, merkezlerinde yakınlarındaki devasa yıldızların güçlü ultraviyole radyasyonlarına karşı kalkan görevi gören yoğun gaz ve toz bulutları bulunuyor. Astronomlar bu yapıların, ön yıldızların (protoyıldızlar) ataları olduğunu düşünüyor.

Astronomlar, Yaratılış Sütünları ve Kartal Nebulası'nın fotoğrafları gibi fotoğraflarda gördüğümüz renkleri ortaya çıkarmak için bulutsudaki belirli elementlerin geçirdiği belirli tepkimelerin sonucu olarak yayılan ışığın spesifik dalgaboylarına odaklanan farklı farklı filtreler kullanıyorlar.

Yakınlardaki 80 tane gaz zengini cüce galaksi örneğinden integral alan spektroskopisi (IFS) verisi elde etmeyi amacıyla 3.9 metrelik Anglo-Avustralya Teleskobu’ndaki (AAT) KOALA enstrümanını kullanan cüce galaksi araştırması olan HI KOALA IFS Dwarf Galaxy Survey projesinin lideri olan Ángel, yukarıda izleyebileceğiniz videosunda bu elementlerin ve tepkimelerin terimlendirilmesindeki farklılara özellikle değiniyor: mesela Oksijen III'ün spektral imzasını yazarken OIII ve [OIII] olarak yazmak arasında büyük fark olması gibi... Çünkü eğer element köşeli parantez içinde yazılırsa bu, elementin farklı bir astrofiziksel süreç geçirdiğini belirtir. Ángel şöyle diyor:

Büyük ölçüde farklı kökenleri olan özelliklerden bahsediyoruz. O III ve [O III] özelliklerinin oluşmasının arkasındaki fizik çok farklı. Bu mesafeleri belirtirken kütle birimi vermek gibi bir şey.

O++ iyonunundaki (kısaltılmış şekliyle O III) yeniden birleşim çizgileri Dünya’da gözlenebiliyor. Bazense bunları yıldızlardaki emilimlerde görüyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Fakat, O++ (kısaltılmış şekliyle [O III]) iyonunun çarpışma uyarımı çizgileri, sadece nebuladaki gibi çok düşük yoğunluklarda (santimetre küpte 10-1000 parçacık gibi) görülebiliyor (köşeli paranteze dikkat). Bunlar, serbest elektronların O++ iyonuyla çarpışmalarının sonucu oluşan normal şartlarda görülemeyen enerji seviyeleri.

[O III] sadece ışıma olarak görülebiliyor. Bu nebulada gördüğümüz her metalik elementin (hidrojen ve helyumun metalik olmadığını hatırlatmakta fayda var) emisyon çizgisi için geçerli, [S II], [O II], [N II], [O I], [S III], [Ne III], [Fe II], [Ar III] gibi.

[O III] 5007 A, nebula ve galaksilerde gördüğümüz en büyük ışıma çizgilerinden (hatta bazen H+alfa’yı da geçebilmesiyle en büyüğü) biri. Bu yüzden de yalnızca nebula emisyonunu fotoğraflamamızı sağlayan, bu ışımayı filtreleyen özel dar bant filtreler geliştirdik.

Bu video, evrenin uzak bölümlerinde gerçekleşen hangi çeşitli fiziksel süreçler sonucu böylesi güzellikteki görüntülerle karşılaştığımızı açıklayan ve bu resimleri, filtreleri ve cisimleri belirtirken kullandığımız tanımlamaları doğru sınıflandırmanın önemini gösteren, astrofotoğrafçılık ile astrofiziğin kesişimine çok iyi bir giriş videosu. Ángel video hakkında şunları söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Amatör astronomların elde ettiği rengarenk nebula ve galaksi fotoğraflarından her zaman çok etkilenmişimdir. Ama bazen düşünüyorum da bu kişiler çektikleri bu fotoğraflarda ne gördüklerini tam anlamıyla kavrayamıyorlar. Bu videoyu (amatör astronomiyi ve astrofiziği birleştiren serinin ilk videosu) hazırlamamın sebebi de tam olarak bu. Hem onlara hem de halka bu renklerin arkasında nasıl fiziksel manaların bulunduğunu göstermek.

Ángel ayrıca büyük çaplı spektroskopik galaksi araştırmalarının ve gelecek optik ve radyo galaksi araştırmalarının aktif bir üyesi. Kendisi İspanya ve Avustralya’nın yazılı, televizyon medyasında yeri olan ve sosyal medyada (Twitter’da en çok takip edilen 100 astrofizikçi içinde) iyi bilinen biri. Kendisinin astronomik hızlandırılmış çekimleri YouTube’da çeyrek milyon görüntülenmelere ulaştı ve dünya çapında ABC, BBC, TVE (İspanya), Amerikan Televizyon kanalları ve bilim müzelerinde kullanıldı.

Ángel ayrıca kozmosun güzelliklerini yakalamaya çalışan, kendi ekipmanlarını kullanan hevesli bir amatör astronom. Şöyle diyor:

Kartal Nebulasının merkezi fotoğrafı, büyük ihtimalle Hubble Uzay Teleskopu’nun gördüğüm ilk fotoğrafıydı. O dönem İspanya Üniversitesinde Fizik lisansıma başlıyordum ve bu fotoğraf beni o kadar etkilemişti ki onu bastırıp yatak odamın duvarına asmıştım.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Astrofizik Yazı Dizisi

Bu yazı, Astrofizik yazı dizisinin 9. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Kütleçekim Dalgaları Nedir? LIGO Neyi, Nasıl Keşfetti?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
26
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Space Australia | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/05/2024 01:12:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11002

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Neandertaller
Ornitoloji
Atmosfer
Meyve
Temel
Entropi
Kas
Yumurta
Enfeksiyon
Doğal Seçilim
Maskeler
Filogenetik
Çağ
Konuşma
Köpekbalığı
Eğilim
Toplumsal Cinsiyet
Hayvanlar Alemi
Sars Mers
Kilometre
Metabolizma
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Karbonhidrat
Fizyoloji
Sağlık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
R. Mandow, et al. Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı!. (22 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 31 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11002
Mandow, R., Avcı, E., Bakırcı, Ç. M. (2021, September 22). Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı!. Evrim Ağacı. Retrieved May 31, 2024. from https://evrimagaci.org/s/11002
R. Mandow, et al. “Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Engincan Avcı, Evrim Ağacı, 22 Sep. 2021, https://evrimagaci.org/s/11002.
Mandow, Rami. Avcı, Engincan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Engincan Avcı. Evrim Ağacı, September 22, 2021. https://evrimagaci.org/s/11002.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close