Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı!

Nebula Renklerinin Arkasındaki Astrofizik: Astrofotoğrafçılık ile Astrofiziğin Müthiş Dansı!
Kartal Nebulası’ndaki Yaratılış Sütunları
NASA
Yazar Rami Mandow Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
580 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Kartal Nebulası'nı (M16) ve özellikle "Yaratılış Sütunları" olarak bilinen kısmının büyüleyici fotoğraflarını büyük ihtimalle görmüşsünüzdür. Fotoğrafta görülen göz büyüleyici parmaksı yapılar 1995 yılında Hubble Uzay Teleskobu’yla görüntülendiklerinden beri hem amatör hem profesyonel astronomlarla birlikte yörüngedeki bazı uzay araçlarının da ilgi odağı oldu (daha yakın bir fotoğrafı kapak fotoğrafında görebilirsiniz).

Yaratılış Sütunları dahil belirli kısımları vurgulanmış bir Kartal Nebulası görüntüsü.
Yaratılış Sütunları dahil belirli kısımları vurgulanmış bir Kartal Nebulası görüntüsü.
Hubble Uzay Teleskobu/NASA/STScl

Gördüğümüz bu yapılar aslında yakınlarındaki devasa sıcak yıldızların yaydığı ultraviyole ışıklarıyla aşınan ve foto-buharlaşan, muazzam büyüklükteki (yaklaşık 4 ışık yılı uzunluğunda) moleküler hidrojen ve toz bulutlarıdır. Gördüğümüz sütunların üst kısımları ise yeni yıldızların ve yeni güneş sistemlerin oluştuğu bölgelerdir.

Hubble’ın bu çeşit fotoğraflarında gördüğümüz geniş yelpazedeki göz kamaştırıcı renkleri oluşturan süreçler ise farklı elementlerin iyonize hale gelmeleri ve foto-buharlaşmalarıdır. Avusturya Optik Astronomi ve Macquarie Üniversitesi (Sidney, Avustralya) Fizik Bölümü’nde bir astronom ve bilim anlatıcısı. Kendisi yakın galaksilerdeki gazların yıldızlara dönüşümü ve bunun galaksi evrimini nasıl etkilediğini araştıran bir çalışmada tanınmış bir uzman olan Dr. Ángel López-Sánchez şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Hubble’ın 1995 tarihli M16 fotoğrafı sütunların bazen bu sütunlardan tamamen kopuk ufak tümsekleri olduğunu açığa çıkardı. Astrofizikçiler bu yapılara açılımı buharlaşan gazımsı kürecikler (İng: "evaporating gaseous globules") anlamında Kartalın Yumurtaları (İng: "EGGs of the Eagle") adını verdi. Bu yumurtalar gerçekten ufak olmalarına rağmen, sadece 100 astronomik birim büyüklüğünde, merkezlerinde yakınlarındaki devasa yıldızların güçlü ultraviyole radyasyonlarına karşı kalkan görevi gören yoğun gaz ve toz bulutları bulunuyor. Astronomlar bu yapıların, ön yıldızların (protoyıldızlar) ataları olduğunu düşünüyor.

Astronomlar, Yaratılış Sütünları ve Kartal Nebulası'nın fotoğrafları gibi fotoğraflarda gördüğümüz renkleri ortaya çıkarmak için bulutsudaki belirli elementlerin geçirdiği belirli tepkimelerin sonucu olarak yayılan ışığın spesifik dalgaboylarına odaklanan farklı farklı filtreler kullanıyorlar.

Yakınlardaki 80 tane gaz zengini cüce galaksi örneğinden integral alan spektroskopisi (IFS) verisi elde etmeyi amacıyla 3.9 metrelik Anglo-Avustralya Teleskobu’ndaki (AAT) KOALA enstrümanını kullanan cüce galaksi araştırması olan HI KOALA IFS Dwarf Galaxy Survey projesinin lideri olan Ángel, yukarıda izleyebileceğiniz videosunda bu elementlerin ve tepkimelerin terimlendirilmesindeki farklılara özellikle değiniyor: mesela Oksijen III'ün spektral imzasını yazarken OIII ve [OIII] olarak yazmak arasında büyük fark olması gibi... Çünkü eğer element köşeli parantez içinde yazılırsa bu, elementin farklı bir astrofiziksel süreç geçirdiğini belirtir. Ángel şöyle diyor:

Büyük ölçüde farklı kökenleri olan özelliklerden bahsediyoruz. O III ve [O III] özelliklerinin oluşmasının arkasındaki fizik çok farklı. Bu mesafeleri belirtirken kütle birimi vermek gibi bir şey.

O++ iyonunundaki (kısaltılmış şekliyle O III) yeniden birleşim çizgileri Dünya’da gözlenebiliyor. Bazense bunları yıldızlardaki emilimlerde görüyoruz.

Fakat, O++ (kısaltılmış şekliyle [O III]) iyonunun çarpışma uyarımı çizgileri, sadece nebuladaki gibi çok düşük yoğunluklarda (santimetre küpte 10-1000 parçacık gibi) görülebiliyor (köşeli paranteze dikkat). Bunlar, serbest elektronların O++ iyonuyla çarpışmalarının sonucu oluşan normal şartlarda görülemeyen enerji seviyeleri.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

[O III] sadece ışıma olarak görülebiliyor. Bu nebulada gördüğümüz her metalik elementin (hidrojen ve helyumun metalik olmadığını hatırlatmakta fayda var) emisyon çizgisi için geçerli, [S II], [O II], [N II], [O I], [S III], [Ne III], [Fe II], [Ar III] gibi.

[O III] 5007 A, nebula ve galaksilerde gördüğümüz en büyük ışıma çizgilerinden (hatta bazen H+alfa’yı da geçebilmesiyle en büyüğü) biri. Bu yüzden de yalnızca nebula emisyonunu fotoğraflamamızı sağlayan, bu ışımayı filtreleyen özel dar bant filtreler geliştirdik.

Bu video, evrenin uzak bölümlerinde gerçekleşen hangi çeşitli fiziksel süreçler sonucu böylesi güzellikteki görüntülerle karşılaştığımızı açıklayan ve bu resimleri, filtreleri ve cisimleri belirtirken kullandığımız tanımlamaları doğru sınıflandırmanın önemini gösteren, astrofotoğrafçılık ile astrofiziğin kesişimine çok iyi bir giriş videosu. Ángel video hakkında şunları söylüyor:

Amatör astronomların elde ettiği rengarenk nebula ve galaksi fotoğraflarından her zaman çok etkilenmişimdir. Ama bazen düşünüyorum da bu kişiler çektikleri bu fotoğraflarda ne gördüklerini tam anlamıyla kavrayamıyorlar. Bu videoyu (amatör astronomiyi ve astrofiziği birleştiren serinin ilk videosu) hazırlamamın sebebi de tam olarak bu. Hem onlara hem de halka bu renklerin arkasında nasıl fiziksel manaların bulunduğunu göstermek.

Ángel ayrıca büyük çaplı spektroskopik galaksi araştırmalarının ve gelecek optik ve radyo galaksi araştırmalarının aktif bir üyesi. Kendisi İspanya ve Avustralya’nın yazılı, televizyon medyasında yeri olan ve sosyal medyada (Twitter’da en çok takip edilen 100 astrofizikçi içinde) iyi bilinen biri. Kendisinin astronomik hızlandırılmış çekimleri YouTube’da çeyrek milyon görüntülenmelere ulaştı ve dünya çapında ABC, BBC, TVE (İspanya), Amerikan Televizyon kanalları ve bilim müzelerinde kullanıldı.

Reklamı Kapat

Ángel ayrıca kozmosun güzelliklerini yakalamaya çalışan, kendi ekipmanlarını kullanan hevesli bir amatör astronom. Şöyle diyor:

Kartal Nebulasının merkezi fotoğrafı, büyük ihtimalle Hubble Uzay Teleskopu’nun gördüğüm ilk fotoğrafıydı. O dönem İspanya Üniversitesinde Fizik lisansıma başlıyordum ve bu fotoğraf beni o kadar etkilemişti ki onu bastırıp yatak odamın duvarına asmıştım.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Space Australia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2021 13:06:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11002

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Arı
Nörobilim
Einstein
Doğum
Biliş
Işık Hızı
Gezegen
Nobel Ödülü
Çekirdek
Kimya Tarihi
Aşı
Diş Gelişimi
Savunma
Protein
Sayı
Karadelik
Jinekoloji
Göğüs
Öğrenme Teorileri
Amerika Birleşik Devletleri
Ekonomi
Gelişim
Bilgisayar
Eğitim
İnternet
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın