Rodion Romanovich Raskolnikov ve Ian Brady
Hayallerin Pişmanlığı ve Gerçeklerin Psikopatlığı
-
- Blog Yazısı
İkisini yan yana getirdiğinde aralarındaki fark, kurgusal bir "fikir cinayeti" ile gerçek bir "sadistik eylem" arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor. Ian Brady, aslında Dostoevsky'nin kurguladığı Raskolnikov'un o karanlık ve teorik dünyasını, gerçek hayata uyarlamaya çalışan bir "taklitçi" olarak görülebilir; ancak bu taklit, orijinaliyle kıyaslandığında oldukça çarpık bir zemine oturur.
Fikir ve Eylem (İdeoloji ve Sadizm)
Raskolnikov: Bir "fikir" adamıdır. Onun cinayeti, entelektüel bir kibrin, "üstün insan" (Übermensch) kavramının bir deneyidir. Raskolnikov, eyleminin toplumsal bir fayda yaratıp yaratmayacağını sorgular; vicdan azabı, onun ruhunun ayrılmaz bir parçasıdır. Kendi teorisinin ağırlığı altında ezilir.
Ian Brady: Brady, Raskolnikov'un teorisini kendi sadist arzularını meşrulaştırmak için bir "kılıf" olarak kullanmıştır. Brady'de bir "kurtarıcı" ya da "toplumsal fayda" amacı yoktur; onun için öldürme eylemi bir "existential exercise" (varoluşsal egzersiz) ve tamamen kişisel bir tatmin aracıdır. Raskolnikov'un vicdan azabı, Brady'de tamamen eksik olan temel insani özelliktir.
Vicdanın Varlığı ve Yokluğu
Raskolnikov'un hikayesi, Dostoevsky'nin "suçun insan ruhunda yarattığı yıkım" konusundaki ustalık eseridir. Raskolnikov, yaptığı eylemi kaldıramaz, fiziksel ve ruhsal olarak çöker.
Brady ise klinik bir psikopat olarak, eylemlerinden pişmanlık duymadığını her fırsatta dile getirmiş; cinayetlerini bir "eğlence"(bkz. "tamamen eksik") ve "üstünlük"(bkz."existential exercise") kanıtı olarak tanımlamıştır. Yani Brady, Raskolnikov'un o meşhur "yağlı vicdan"ını tamamen söküp atmış, geriye sadece saf, mekanik bir karanlık bırakmıştır.
Örnek: "İnsanların çoğu, duygusal tepkilerini kontrol edemeyen, toplumsal normların kölesi olmuş birer figürandır. Onlar için suç, sadece korkakça bir yasaktır. Ben ise bu yasakların ötesinde, kendi kurallarımı koyan, varoluşun en uç noktalarında deneyim arayan biriyim. Pişmanlık mı? Pişmanlık, zayıf zihinlerin vicdan azabı dediği bir yanılsamadır. Ben gerçeği gördüm; gerisi ise sadece bir illüzyon."
— Ian Brady (Mektuplarından ve Beyanlarından Derlenmiştir)
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Güç Hiyerarşisi
Raskolnikov, otoriteyi (eski tefeci kadını ve dolayısıyla toplumsal normları) öldürerek kendi yapımcısını yani toplumsal inşayı yıkmaya çalışır. Brady ise kendi yapımcısı olarak gördüğü toplumun değerlerini ve ahlaki sistemini çocukları hedef alarak en savunmasız noktadan vurur.
Brady, Raskolnikov'un o "Napolyon olma" hayalini, en düşük ve en vahşi seviyede gerçekleştirir. Raskolnikov bir suçlu filozof ise, Brady bir filozof kılıflı sadisttir.
Özetle: Ian Brady, Raskolnikov'un tüm entelektüel sancılarını, vicdani ikilemlerini ve o insani kırılganlığını çıkarıp yerine sadece narsisizm ve sadizmi koyduğunda geriye kalan "boş" versiyondur. Raskolnikov bir suç ve ceza ikilemi içindeyken, Brady yalnızca suçun kendisinden aldığı hazla beslenmiştir.
Raskolnikov, 'Ben bir böcek miyim, yoksa bir insan mıyım?' diye sormuştu. Brady ise hiçbir zaman bu soruyu sorma gereği duymadı; çünkü onun için cevap, zaten en baştan verilmişti.
- 3
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/07/2026 02:25:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/23096
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.