Kişilik Doğuştan mı Kodlanır, Yoksa Hayat mı Öğretir?

Kişilik…

Kimi zaman bir bakışımızda, kimi zaman bir tepki verişimizde kendini açığa vuran görünmez bir imza. Hepimizin taşıdığı ama tam olarak nasıl oluştuğunu kestiremediği bir bütünlük. Bizi biz yapan şey tam olarak ne? Doğduğumuz an cebimize konan genetik bir kader mi, yoksa hayatın bizi durmadan yoğuran eli mi?

Bilim bu soruya tek bir taraf göstermiyor. Çünkü gerçek, bu iki dünyanın tam ortasında başlıyor.

1. Genetik Başlangıç: Ruhumuzun Sessiz Alt Yapısı

Araştırmalar kişiliğin %40–60 oranında genetik olduğunu söylüyor. Yani daha ilk nefesi almadan, içimize gizli bir yön bulucu yerleştirilmiş gibi.

• Bazı bebekler doğuştan daha hareketli,

• Bazıları daha temkinli,

• Kimisi sese daha duyarlı,

• Kimisi yepyeni şeylere merakla uzanıyor.

Bunlar sadece “bebek huyları” değil; ilerideki kişilik örüntülerimizin ilk çizimleri. Genler, kişilik denen yapbozun kenar parçalarını oluşturuyor… Ama merkezde hâlâ boş alanlar var.

2. Çevre: Kişiliği Yontan Gizli Ustalar

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Genetik sadece bir taslak. Onu dolduran, renklendiren, değiştiren ise çevre.

Aile, kültür, eğitim, ilişkiler, sosyoekonomik durum, yaşadığımız her başarı ve her yara…

Hepsi birer usta gibi kişiliğimizin gölgelerini, ışıklarını, damarlarını dokuyor.

Aynı genetik eğilime sahip iki kişi düşün:

• Biri baskıcı bir evde büyüyor ve içine kapanıyor.

• Diğeri destekleyici bir ortamda yetişiyor ve parlıyor.

Bilim bunu “çevresel kalibrasyon” olarak açıklıyor; adeta kişiliğin ses düzeyini ayarlayan görünmez bir el gibi.

3. Beyin Plastisitesi: Kişilik Değişmez Diyenlere Bilimin Sessiz Tokadı

Eskiden 25 yaşına gelenin kişiliğinin artık “kilitlendiği” düşünülürdü.

Modern nörobilim ise bu fikri çoktan rafa kaldırdı.

Beyin plastisitesi sayesinde, beynimiz yaşam boyu değişmeye, adapte olmaya, öğrenmeye devam eder. Bu da şu demek:

• Aşık olduğunda değişirsin.

• Sorumluluk alınca değişirsin.

Agora Bilim Pazarı

Tüm Hastalıkların Şahı: Kanserin Biyografisi

2011 Pulitzer Ödülü sahibi Tüm Hastalıkların Şahı derin bir tutkuyla kaleme alınmış, muhteşem bir kanser “biyografisi”: Belgelerde ortaya çıkmaya başladığı binlerce yıl öncesinden onu tedavi etmek, kontrol altında tutmak ve yenmek için destansı bir mücadelenin verildiği 20. yüzyıla ve nihayet özüyle ilgili yepyeni ve kökten bir anlayışa ulaşıldığı günümüze…

Time Dergisi “SON 100 YILIN EN ÖNEMLİ 100 KİTABI” seçkisinde

Kanserin öyküsü, insan yaratıcılığının, direncinin ve azminin öyküsü olduğu kadar kibrin, paternalizmin ve yanlış algılamanın da öyküsüdür.  Mukherjee kitabında, inanılmaz ölçüde becerikli ve sınırsız kaynağa sahip bir düşmana karşı sürekli uyanık kalmak durumunda olmuş selefleri ve çağdaşlarının gözüyle, yüzyıllar boyunca karşılaşılan engeller, kazanılan zaferler ve ölümlerin hikâyesini anlatıyor. Kitap kanserin başkahraman konumunda olduğu bir macera romanı gibi akıyor.

Tüm Hastalıkların Şahı, kötü huylu tümörü olasılıkla Yunanlı kölesi tarafından çıkarılmış Pers Kraliçesi Atossa’dan, ilkel radyasyon terapisi ve kemoterapi yöntemlerine maruz kalan 19. yüzyıl hastalarına, hatta Mukherjee’nin kendi lösemi hastası Carla’ya kadar, hayatta kalabilmek için hırpalayıcı tedavi programlarını cesaretle sürdüren ve bu ikonlaşmış hastalıkla ilgili anlayışımızı geliştirmek için mücadele veren insanlar hakkında.

Tüm Hastalıkların Şahı, kanserin gizemini çözme peşindeki insanlara umut ve berraklık sağlayan, büyüleyici, sürükleyici ve fazlasıyla önemli bir kitap.

SIDDHARTHA MUKHERJEE, kanser konusunda uzmanlaşmış bir tıp doktoru ve araştırmacıdır. Columbia Üniversitesi’nde yardımcı doçentlik, Columbia Üniversitesi Tıp Merkezi’nde ise kadrolu tıp doktorluğu görevini sürdürmektedir. Rhodes Bursu’na layık görülmüş olan yazar, Stanford Üniversitesi, Oxford Üniversitesi ve Harvard Tıp Okulu mezunudur.Nature, The New England Journal of Medicine, The New York Times Magazine veThe New Republic dergilerinde yayımlanmış makaleleri bulunmaktadır. Şu anda eşi ve iki kızı ile birlikte New York’ta yaşamaktadır.

Bilgiler ve Uyarılar:

1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
3. Bu kampanya, Domingo Yayınevi tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.

Devamını Göster

₺360.00

Satın Al Tüm Ürünler

• Zor bir dönemden geçince değişirsin.

• Terapi, travma, yeni başlangıçlar… Hepsi kişiliğine yeni kıvrımlar ekler.

Bilim özellikle duygusal denge, sorumluluk, sosyal uyum gibi kişilik boyutlarının yıllar içinde anlamlı şekilde değişebildiğini açıkça gösteriyor.

Kısacası: “Ben böyleyim” dediğin noktada bile, beynin aslında “istersen değişebilirim” diye fısıldıyor.

4. Genler ve Çevre: Birbirine Dolaşmış İki Görünmez Kod

En şaşırtıcı olan ise şu:

Genler ve çevre birbirinden bağımsız çalışmıyor. Tersine, iki puzzle parçası gibi iç içe geçiyor.

Bilim buna gen-çevre etkileşimi diyor.

• Genler hangi çevrelere daha hassas olduğumuzu belirliyor.

• Çevre ise hangi genlerin “uyanacağını” seçiyor.

Yani kişilik; tek bir kalemle yazılan bir hikâye değil. Bir yazar-genetik ve bir yazar-çevre, aynı kitabı birlikte yazıyor.

Sonuç: Kişilik Ne Tamamen Kader, Ne de Sıfırdan Yazılan Bir Hikâye

Bilim bize aslında çok insani bir gerçek sunuyor:

• Kişiliğin çekirdeği doğuştan gelir,

• Kabuğu çevre tarafından örülür,

• Ve insanın kendini dönüştürme gücü sandığımızdan çok daha fazladır.

Kişilik; doğduğumuz an başlayan, yaşadıkça gelişen ve her seçimimizle yeniden şekillenen uzun bir yolculuktur.

Yani kişilik sadece miras aldığımız bir şey değil; aynı zamanda yaşadıklarımızla yeniden inşa ettiğimiz bir eserdir.

Kısacası:

Kişilik doğulmaz; başlanır, yaşanır ve sonra şekillendirilir.