Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Bağımlı Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Bağımlı Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri Nelerdir? The Swaddle
19 dakika
12,839
  • Klinik Psikoloji
  • Psikiyatri
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Bağımlı Kişilik Bozukluğu
  • Türkçe Adı Bağımlı Kişilik Bozukluğu
  • İngilizce Adı Dependent Personality Disorder
  • ICD F60.7

Bağımlı Kişilik Bozukluğu, insanların duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını karşılamak için başkalarına bağımlı olduğu, aşırı korku ve kaygı ile karakterize edilen bir C kümesi kişilik bozukluğudur. Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan insanlar duygusal olarak diğer insanlara bağımlı hale gelir ve başkalarını memnun etmek için büyük çaba harcarlar.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu'na sahip kişiler muhtaç, pasif ve yapışkan davranışlar sergilemeye eğilimlidir ve ayrılma korkusuna sahiptirler. Semptomlar, erken yetişkinlikten önce başlar ve ilişkiler sona erdiğinde aşırı pasiflik, yıkım veya çaresizlik, sorumluluklardan kaçınma ve şiddetli boyun eğme gibi her şeyi içerebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Kişilik bozuklukları, uzun süreli, yaygın düşünme, algılama, tepki verme ve ilişki kurma kalıplarıdır, bu da kişide önemli sıkıntılara neden olur ve/veya kişinin işlevsellik yeteneğini bozar. Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler, kendilerine bakılmak isterler ve kendilerine bakma konusunda son derece endişelidirler. İstedikleri bakımı almak için bağımsızlıklarından ve çıkarlarından vazgeçmeye hazırdırlar. Böylece aşırı bağımlı ve itaatkar hale gelirler.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki genel nüfusun %1'inden azında görülür. Kadınlarda daha sık teşhis edilir, ancak bazı araştırmalar erkekleri ve kadınları eşit şekilde etkilediğini öne sürmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Diğer bozukluklar da sıklıkla mevcuttur. İnsanlar genellikle aşağıdakilerden bir veya daha fazlasına sahiptir:

Belirti ve Semptomlar

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler, karar verme konusunda diğer insanlara aşırı bağımlıdır. Diğer insanlardan sürekli onay almaları gerektiğinden kendi başlarına karar veremezler. Sonuç olarak, Bağımlı Kişilik Bozukluğu teşhisi konan bireyler, kararlarına güvenecek özgüvene sahip olmadıkları için, başkalarının ihtiyaç ve görüşlerini kendilerinden üstün tutma eğilimindedir.

Bu tür davranışlar, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişilerin neden pasif ve yapışkan davranış gösterme eğiliminde olduğunu açıklayabilir. Bu bireyler ayrılık korkusu sergilerler ve yalnız kalmaya dayanamazlar. Yalnız olduklarında, diğer insanlara aşırı bağımlılıkları nedeniyle tecrit ve yalnızlık duyguları yaşarlar. Genel olarak Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan insanlar da karamsardır, durumlardan en kötüsünü beklerler veya en kötüsünün olacağına inanırlar. Daha içe dönük olma eğilimindedirler ve eleştiriye ve reddedilme korkusuna daha duyarlıdırlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bakım İhtiyacı

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler kendilerine bakabileceklerini düşünmezler. Başkalarının kendileriyle ilgilenmesini sağlamak için itaatârlığı kullanırlar. Bu bozukluğu olan kişiler, sıradan kararlar verirken genellikle çok fazla güvence ve tavsiyeye ihtiyaç duyarlar.

New Scientist

Çoğu zaman başkalarının, genellikle bir kişinin, hayatlarının birçok yönü için sorumluluk almasına izin verirler. Örneğin, onlara ne giyeceklerini, ne tür bir iş arayacaklarını ve kiminle birlikte çalışacaklarını söylemesi konusunda eşlerine güvenebilirler.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan insanlar, yalnızca bağımlı oldukları birkaç kişiyle sosyal olarak etkileşime girme eğilimindedir. Yakın bir ilişki sona erdiğinde, bu bozukluğu olan kişiler hemen yerine birini bulmaya çalışırlar. İlgilenilme konusundaki umutsuz istekleri nedeniyle, yenisini seçerken ayrım yapmıyor olabilirler. Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan insanlar, hiçbir sebep olmasa bile, güvendikleri kişiler tarafından terk edilmekten aşırı korkarlar.

Aşırı İtaatkârlık

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler, destek veya onay kaybetmekten korktukları için, başkalarıyla aynı fikirde olmadıklarını ifade etmekte zorlanırlar. Başkalarının yardımını kaybetme riskine girmek yerine yanlış olduğunu bildikleri bir şeyi kabul edebilirler. Öfke uygun olduğunda bile, desteklerini kaybetme korkusuyla arkadaşlarına ve iş arkadaşlarına kızmazlar.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler bakım ve destek almak için çok çaba harcarlar. Örneğin, hoş olmayan işler yapabilir, makul olmayan taleplere boyun eğebilir ve hatta fiziksel, cinsel veya duygusal istismarı hoş görebilirler. Yalnız olmak, kendilerine bakamayacaklarından korktukları için kendilerini son derece rahatsız veya korkmuş hissetmelerine neden olur.

Tüm Reklamları Kapat

Özgüven Eksikliği

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler, kendilerini aşağı görürler ve yeteneklerini küçümseme eğilimindedirler. Herhangi bir eleştiriyi veya onaylanmamayı, yetersizliklerinin kanıtı olarak yorumlayarak kendilerine olan güvenlerini daha da sarsarlar.

Bağımsızlık Eksikliği

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler kendi başlarına hiçbir şey yapamayacaklarından emin oldukları için yeni bir göreve başlamakta ve bağımsız olarak çalışmakta zorlanırlar. Sorumluluk almayı gerektiren görevlerden kaçınırlar. Kendilerini yetersiz ve sürekli yardıma ve güvenceye muhtaç olarak sunarlar.

Medium

Yetkin bir kişinin onları denetlediği ve onayladığı konusunda güvence verildiğinde, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler yeterince işlev görme eğilimindedir. Ancak, terk edilmek için fazla yetkin görünmek istemezler. Sonuç olarak, kariyerleri zarar görebilir. Bağımlılıklarını sürdürürler çünkü bağımsız yaşama becerilerini öğrenme eğiliminde değildirler.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Bağımlı kişilik bozukluğunun sebebi diğer kişilik bozukluklarında olduğu gibi kesin olarak bilinmemekle birlikte biyolojik, psikolojik ve gelişimsel faktörlerin kombinasyonundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Aşağıdaki faktörler bağımlı kişilik bozukluğu geliştirme ihtimalini artırabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Çocukluk Deneyimleri

Aile içi ilişkiler ve çocuklukta terk edilme gibi travmatik deneyimler bağımlı kişilik bozukluğuna sebep olabilir. Özellikle birincil bakıcı tarafından sürekli olarak kişiyi yeterince iyi olmadığına veya kendi kendine bakamayacağına inandıracak şekilde tekrarlanan konuşmalar öz yeterlilik duygusunun geliştirilmesini engelleyebilir. Bu yüzden hayatta kalmanın veya kabul görmenin tek yolunun başkalarının yardımına güvenmek olduğu düşüncesi geliştirilebilir. Benzer şekilde otoriter, boğucu veya aşırı korumacı bir ebeveynlik tarzı çocuğun içine kapanmasına ve kendi yeteneklerinden şüphe etmesine sebep olabilir. Ayrıca çocuklukta yaşamı tehdit edecek büyüklükte bir hastalık yaşamak çocukta güvende kalmanın tek yolunun başkalarına güvenmek olduğuna inandıran bir travma yaşatabilir. Zamanla bu düşünceler kişiyi başkalarının yardımı olmadan kendilerine bakamayacak duruma getirebilir. Çocuklukta ihmal edilmek, terk edilmek ve travmatik ayrılıklar gibi faktörler de bağımlı kişilik bozukluğu geliştirme riskine katkıda bulunabilir.

Sağlıksız İlişkiler

İstismarcı, toksik veya sağlıksız ilişki geçmişi olan kişilerde bağımlı kişilik bozukluğu görülme ihtimali daha yüksek olabilir. Bazı araştırmalar bağımlı kişilik bozukluğuna sahip kişilerin fiziksel istismar ve aldatma gibi durumların olduğu ilişkiler içinde olma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

Genetik

Bağımlı kişilik bozukluğu veya başka bir kaygı bozukluğu geçmişi olan bir aile üyesine sahip olmak bağımlı kişilik bozukluğu geliştirme ihtimalini artırabilir.

Kültürel ve Dini Yaklaşımlar

Otoriteye güvenmeye veya boyun eğmeye aşırı vurgu yapan kültürel ve dini yaklaşımlar bağımlı kişilik bozukluğunun geliştirilmesine sebep olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Modern Dünya Küresi: Antik, 20 cm, Işıklı

Yeryüzü dağlarını, ovalarını, nehirlerini, kısaca fiziki durumunu gösteren ürünümüzü, hem gerçek bir eğitim materyali hem de şık bir aksesuar olarak kullanabilirsiniz.

ESTETİK: Modern seri ürünlerimiz grafik, eksen ve ayak tasarımlarıyla bütüncül ve yeni bir estetik yaklaşıma sahiptir. Geliştirmiş olduğumuz yeni üretim teknolojimiz sayesinde demonte yapıya sahip olan yeni serimizde ekvator çizgisinin ışıklandırılması tasarımın güzelliğini ön plana çıkarmaktadır.

ÇEVRE DOSTU: Gürbüz Yayınları olarak tüm ürünlerimizde orijinal ham madde kullanarak sebep olunabilecek çevresel sorunları kendi bünyemizde minimize ettiğini taahhüt ediyoruz. Aynı zamanda modern seri ürünlerimizin demonte yapısı sayesinde, paketleme ve stoklama organizasyonlarında daha az karton ambalaj kullanarak yeşili koruyan çevre dostu bir tutumu destekliyoruz.

  • Harita Türü: Antik
  • Çap: 20 santimetre
  • Işık Durumu: Işıklı
Devamını Göster
₺220.00
Modern Dünya Küresi: Antik, 20 cm, Işıklı

iStockphoto

Teşhis Yöntemleri

Klinisyenler ve klinik araştırmacılar Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nu dört ilgili bileşen açısından kavramsallaştırırlar:

  • Bilişsel: Diğer insanların nispeten güçlü ve nüfuzlu olduğu inancıyla birleştiğinde, kişinin kendini güçsüz ve etkisiz olarak algılaması.
  • Motivasyonel: Koruyucular ve bakıcılar ile ilişki kurma ve sürdüme arzusu.
  • Davranışsal: Kişiler arası bağları güçlendirmek ve terk edilme ve reddedilme olasılığını en aza indirmek için tasarlanmış, ilişkiyi kolaylaştıran bir davranış modeli.
  • Duygusal: Terk edilme korkusu, reddedilme korkusu ve otorite figürleri tarafından değerlendirilme kaygısı.

DSM

DSM-5’te kişilik bozuklukları benzer özelliklere ve semptomlara dayalı olarak üç kümede gruplandırılmış ve 9 kategoriye ayrılmıştır. Bunlar;

  • A Kümesi: A kümesi kişilik bozuklukları tuhaf ve sıra dışı davranışlarla karakterize edilir. Bunlar; paranoid, şizoid ve şizotipal kişilik bozukluklarıdır.
  • B Kümesi: B Kümesi kişilik bozuklukları dramatik, duygusal ve ön görülemeyen davranışlarla karakterize edilir. Bunlar; histrionik, narsistik, borderline ve antisosyal kişilik bozukluklarıdır.
  • C Kümesi: C Kümesi kişilik bozuklukları endişeli, kaygılı ve korkulu davranışlarla karakterize edilir. Bunlar; obsesif-kompulsif, çekingen ve bağımlı kişilik bozukluklarıdır.

Bir kişilik bozukluğu olan birçok insan genellikle ek bir kişilik bozukluğunun belirtilerine de sahiptir.

Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nın beşinci baskısında (DSM-5), Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nun tanısı için aşağıdaki sekiz özelliğini listeler:

  1. Başkalarından aşırı miktarda tavsiye ve güvence almadan günlük kararlar almakta zorlanır,
  2. Yaşamlarının çoğu önemli alanının sorumluluğunu başkalarının üstlenmesine ihtiyaç duyar,
  3. Destek veya onay kaybından korktuğu için başkalarıyla anlaşmazlığını ifade etmekte güçlük çeker,
  4. Projeleri başlatmakta veya kendi başına bir şeyler yapmakta güçlük çeker (motivasyon veya enerji eksikliğinden ziyade muhakeme veya yeteneklere olan özgüven eksikliğinden dolayı),
  5. Başkalarından ilgi ve destek almak için aşırı çaba sarf eder ve hoş olmayan şeyleri yapmaya gönüllü olur,
  6. Kendilerine bakamayacaklarına dair abartılı korkular nedeniyle yalnızken kendini rahatsız veya çaresiz hisseder,
  7. Yakın bir ilişki sona erdiğinde, bakım ve destek kaynağı olarak acilen başka bir ilişki arar,
  8. Kendi başının çaresine bakması için bırakılma korkusuyla gerçekçi olmayan bir şekilde meşgul olur.

Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabının dördüncü baskısında kişilik bozuklukları tanısı (Bağımlı Kişilik Bozukluğu da dahil olmak üzere), aşırı tanısal komorbidite, yetersiz kapsama, normal psikolojik işlevsellik ile keyfi sınırlar ve aynı kategorik tanı içindeki bireyler arasında heterojenlik gibi nedenlerle sorunlu bulunmuştur.

Hastalığın DSM'deki Tarihi

Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nun tarihsel kökleri, DSM'nin çığır açıcı cildinden çok önceye sahiptir ve genellikle daha önceki çalışmalarda, Freud'un sözlü gelişim aşamasından kaynaklanan bir işlev bozukluğunun tezahürü olarak tartışılmıştır. Bağımlı Kişilik Bozukluğu, tarihsel köklerinden, daha sonra DSM'nin çeşitli versiyonları üzerinde gelişmiştir. 1952'de yayınlanan DSM, bu bozukluk için ayrı bir kategori içermiyordu. İlk ciltte aşırı bağımlılıktan bahseden tek söz, pasif-agresif kişiliğin “pasif-agresif kişilik, pasif-bağımlı tip” başlıklı bir alt tipiydi ve “çaresizlik, kararsızlık ve destekleyici bir ebeveyne bağımlı bir çocuk olarak başkalarına bağlanma eğilimi” ile karakterize edilmişti.

1968'de yayınlanan DSM-II, bağımlılığa dayalı bir kişilik bozukluğundan bahsedilmesini dışlamaya devam etti. 1980'de yayınlanan DSM-III, kişilik bozukluklarını Eksen II'ye yerleştiren ilk ciltti ve aynı zamanda Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nu ayrı bir bozukluk olarak listeleyen ilk kitaptı. Aşağıdaki üç kriterden oluşuyordu:

  • Kişiler arası ilişkilerde pasiflik ile birlikte, başkalarının önemli yaşam kararlarının sorumluluğunu üstlenmesine izin verme,
  • Kişinin kendi ihtiyaçlarını, bağlı olduğu kişilerinkilere tabi tutma,
  • Özgüven eksikliği.

1987'de, önemli değişiklikler yapılarak DSM-III-R yayınlandı. Bu değişikliklerden en önemlisi, kriterler önemli ölçüde genişletilmişti. Bu, bozuklukta öne çıkan çeşitli davranış ve duygularla ilgili daha geniş bir kavramsallaştırmayı mümkün kıldı. Ayrıca, bir önceki temel kriter olan “özgüven eksikliği” kaldırıldı. Bu ciltte Bağımlı Kişilik Bozukluğu, öncelikle “erken yetişkinlik döneminde başlayan ve çeşitli bağlamlarda ortaya çıkan yaygın bir itaatkâr ve bağımlı davranış modeli” ile karakterize edildi. Tanı için aşağıdaki dokuz kriterden beşinin karşılanması gerekiyordu:

  • Günlük kararlar alamama,
  • Başkalarının önemli kararlar almasına izin verme,
  • Yanlış oldukları düşünülse bile insanlarla aynı fikirde olma,
  • Projeleri başlatmada zorluk,
  • Başkalarının onayını almak için hoş olmayan işler yapma,
  • Yalnız kalmaktan hoşlanmama,
  • Yakın ilişkiler sona erdiğinde yıkım,
  • Terk edilme korkusuyla meşgul olma,
  • Eleştiri ya da onaylanmamayla kolayca incinme.

1994'te yayınlanan DSM-IV'te Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nun birincil özelliği, “itaatkâr ve yapışkan davranışa ve ayrılma korkusuna yol açan, aşırı derecede ilgilenilme ihtiyacı” olarak değiştirildi. DSM-IV, diğer kişilik bozukluklarıyla örtüşmesi nedeniyle DSM-IV'ten çıkarılan kriter 9 (kolayca incinme) dışında, DSM-III-R'dekilerle neredeyse aynı olan sekiz kriterden oluşmaktaydı.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu, Kişilik Bozuklukları Çalışma Grubunun ilk tavsiyesi üzerine DSM-5'ten neredeyse silindi. Fakat, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin Mütevelli Heyeti en sonunda önerilen değişiklikleri onaylamamayı seçti ve Bağımlı Kişilik Bozukluğu nihayetinde DSM-5'e dahil edildi.

Tüm Reklamları Kapat

Bağımlı Kişilik Bozukluğu ve Borderline Kişilik Bozukluğu İlişkisi

Bazı araştırmacılar, bağımlı kişilik bozukluğu ve borderline kişilik bozukluğu arasındaki örtüşmeyi incelemiştir. 2014 yılındaki bir araştırma, bağımlı kişilik bozukluğu ve borderline kişilik bozukluğu arasında %20’lik bir komorbidite oranı bulmuştur.

Ancak burada anlaşılması gereken şey, kişilik bozukluklarının teşhisinde önemli olan durumun yalnızca davranış olmadığı, aynı zamanda motivasyonun olduğudur. Örneğin, bağımlı kişilik bozukluğu, narsistik kişilik bozukluğu ve borderline kişilik bozukluğu olan kişiler övgü ve onaylanmaya karşı büyük bir ihtiyaç hissetme konusunda benzerlik gösterebilirler. Ancak bu ihtiyacın sebepleri birbirinden tamamen farklı olabilir. Bu noktada kişilik bozukluğunun teşhisi için yapılan klinik görüşmede hastanın düşünceleri, duyguları ve motivasyonlarının anlaşılması önemlidir.

Benzer şekilde hem borderline hem de bağımlı kişilik bozukluğuna sahip kişiler, reddedilmeye karşı oldukça duyarlıdır. Algıladıkları en ufak reddedilme durumu bile kendilerini çaresiz hissetmelerine sebep olabilir. Ancak bu korku karşısında bağımlı kişilik bozukluğuna sahip kişiler itaatkar ve yapışkan davranışlar sergilerken, borderline kişilik bozukluğu olan kişilerde öfke ve saldırganlık gibi davranışlar görülebilir.

ICD

Dünya Sağlık Örgütü ICD-10'da Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nu aşağıdaki özelliklerle listeler. Tanı için en az dördü mevcut olmalıdır:

Tüm Reklamları Kapat

  1. Başkalarının önemli yaşam kararlarının çoğunu vermesini teşvik etmek veya bunlara izin vermek,
  2. Kişinin kendi ihtiyaçlarını, bağımlı olduğu diğerlerinin ihtiyaçlarına tabi tutması ve onların isteklerine gereğinden fazla uyması,
  3. Güvendiği insanlardan makul taleplerde bile bulunma isteksizliği,
  4. Kendine bakamayacağına dair abartılı korkular nedeniyle yalnızken kendini rahatsız veya çaresiz hissetme,
  5. Yakın ilişki içinde olduğu bir kişi tarafından terk edilme ve kendi başının çaresine terk edilme korkusuyla meşgul olma,
  6. Başkalarından aşırı miktarda tavsiye ve güvence almadan günlük kararlar almada sınırlı kapasite.

Klinik tanı için aynı zamanda bir dizi genel kişilik bozukluğu ölçütlerinin de karşılanması gereklidir.

The Vyshka

SWAP-200

SWAP-200, Bağımlı Kişilik Bozukluğu tanı kriterleri için sınırlı dış geçerlilik gibi sınırlamaların üstesinden gelmek amacıyla DSM'ye ek olarak önerilen bir tanı aracıdır. Klinik gerçekliğin karmaşıklığını korurken, kişilik bozukluklarına ampirik temelli bir yaklaşım yaratma çabalarından ortaya çıkan olası bir alternatif nozolojik sistem olarak hizmet eder. Bağımlı Kişilik Bozukluğu, SWAP-200 bağlamında klinik bir prototip olarak kabul edilir. Ayrık semptomlar yerine, kişilik eğilimleri gibi bileşik tanımlama karakteristik kriterleri sağlar.

Q-Sort yöntemine ve prototip eşleştirmesine dayanan SWAP-200, harici bir gözlemcinin yargısına dayanan bir kişilik değerlendirme prosedürüdür. Şunları sağlar:

  • DSM-IV kişilik bozukluklarının on prototipik tanımıyla eşleşme olarak ifade edilen bir kişilik teşhisi.
  • Hastanın ampirik olarak elde edilen 11 Q-faktörü ile eşleşmesine dayanan bir kişilik teşhisi.
  • Sağlıklı ve uyumlu işleyişin boyutsal bir profili.

SWAP-200'e göre Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nu tanımlayan özellikler şunlardır:

Tüm Reklamları Kapat

  • İlişkinin tarihi veya bağlamı tarafından garanti edilmeyen duygular ve beklentiler geliştirerek hızlı ve/veya yoğun bir şekilde bağlanma eğilimindedirler.
  • Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan kişiler, sevecen ve itaatkâr olma eğiliminde olduklarından, duygusal veya fiziksel olarak istismara uğradıkları ilişkilerde bulunma eğilimindedirler.
  • Utanç, yetersizlik ve depresif hissetme eğilimindedirler.
  • Ayrıca kendilerini güçsüz hissederler ve etki altına alınabilir olma eğilimindedirler.
  • Genellikle suçluluk duyma eğiliminde ve endişelidirler.
  • Bu insanlar öfkelerini kabul etmekte ve ifade etmekte güçlük çekerler ve kendi ihtiyaçlarını ve hedeflerini karşılamakta zorlanırlar.
  • Sıkıntılı olduklarında kendilerini yatıştıramaz veya rahatlatamazlar, duygularını düzenlemeye yardımcı olmak için başka bir kişinin katılımını gerektirirler.

Psikodinamik Tanı El Kitabı

Psikodinamik Tanı El Kitabı (PDM), Bağımlı Kişilik Bozukluğu'na kuralcı bir anlamdan ziyade tanımlayıcı bir yaklaşımla yaklaşır ve ampirik destek almıştır. Psikodinamik Tanı El Kitabı iki farklı Bağımlı Kişilik Bozukluğu türünü içerir:

  1. Pasif agresif
  2. Karşı bağımlı

PDM-2, SWAP-200 gibi deneysel önlemleri kullanarak prototip bir yaklaşımı benimser ve uygular. Sidney Blatt tarafından önerildiği gibi, gelişimsel ve ampirik temelli bir perspektiften etkilenmiştir. Bu model, psikopatolojinin psikolojik gelişimin iki ana koordinatındaki bozulmalardan geldiğini iddia ederek, Bağımlı Kişilik Bozukluğu'na odaklanıldığında özellikle ilgi çekicidir:

  1. Anaklitik/İçe dönük boyut
  2. İlişkinlik/Kendini tanımlama boyutu.

Bireylerdeki anaklitik kişilik organizasyonu, aşağıdaki davranışları sergileyerek kişilerarası ilişkilerde zorluklar sergiler:

  • İlişkilerle meşgul olma,
  • Terk edilme ve reddedilme korkusu,
  • Yakınlık arayışı,
  • Kişilerarası sınırları yönetme zorluğu,
  • Endişeli meşgul bir bağlanma stiline sahip olma eğilimi.

(Anaklitik, bir başkasına veya başkalarına güçlü bir duygusal bağımlılıkla ilgili veya bununla karakterize edilen durumu ifade eder. İçe dönük kişilik tarzı, kendini tanımlamadaki problemlerle ilişkilidir.)

Tüm Reklamları Kapat

Alt Türler

  • Endişeli (Huzursuz) Bağımlı (kaçıngan özellikler dahil): Huzursuzca tedirgin; endişeli ve aksi; korku ve önsezi hisseder; terk edilmeye karşı endişeli bir şekilde savunmasız; destekleyici figürler yakın olmadıkça yalnız.
  • Kendini Düşünmeyen Bağımlı (mazoşist özellikler dahil): Bir başkasıyla birleşir ve içine dalar; yutulur, kefenlenir, emilir, isteyerek kendi kimliğinden vazgeçilir; biri veya bir diğerinin uzantısı olur.
  • Olgunlaşmamış Bağımlı (saf model varyantı): Sofistike olmayan, yarı yetişkin, beceriksiz, çocuksu; gelişmemiş, deneyimsiz, saf ve biçimsiz; yetişkin sorumluluklarını üstlenemez.
Leader Girl
  • Uyumlu Bağımlı (histrionik özellikler dahil): Merhametli, dostça, istekli, yardımsever, uysal, hoşgörülü, hoş; rahatsız edici duyguları reddeder; itaatkâr ve 'aşağı'lık rolünü iyi benimser.
  • Etkisiz Bağımlı (şizoid özellikler dahil): Verimsiz, kazançsız, beceriksiz, değersiz; sorunsuz bir yaşam arar; zorluklarla uğraşmayı reddediyor; eksikliklerden etkilenmez.

Ayırıcı Tanı

Diğer bazı kişilik bozuklukları, reddedilmeye karşı aşırı duyarlılık ile karakterize edilir. Bununla birlikte, karakteristik özelliklerine göre Bağımlı Kişilik Bozukluğu'ndan şu şekilde ayırt edilebilirler:

  • Borderline Kişilik Bozukluğu: Bu bozukluğu olan hastalar, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan hastalarla aynı derecede kontrole teslim olmaktan çok korkarlar. Borderline Kişilik Bozukluğu olan hastalar, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olanlardan farklı olarak, boyun eğme ve öfkeli düşmanlık arasında bocalarlar.
  • Kaçıngan Kişilik Bozukluğu: Bu bozukluğu olan hastalar, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan hastalarla aynı derecede kontrole teslim olmaktan çok korkarlar. Kaçıngan Kişilik Bozukluğu olan hastalar, eleştiriye uğramadan kabul göreceklerinden emin olana kadar geri çekilirler; aksine, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olanlar başkalarıyla ilişki kurmaya ve sürdürmeye çalışırlar.
  • Histrionik Kişilik Bozukluğu: Bu bozukluğu olan hastalar güvenceden çok ilgi ararlar. ve daha gösterişlidirler. Bağımlı Kişilik Bozukluğu olanlar, kendini geri planda tutan ve utangaçtır.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu, diğer psikiyatrik bozukluklarda (örneğin, depresif bozukluklar, panik bozukluk, agorafobi) bulunan bağımlılıktan ayırt edilmelidir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nun genel tedavisi, tüm kişilik bozukluklarına benzer. Bağımsızlık korkularını ve kendilerini ifade etmedeki zorlukları incelemeye odaklanan psikodinamik psikoterapi ve bilişsel-davranışçı terapi, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan insanlara yardımcı olabilir.

İlaçların yararlı olup olmadığı belirsizdir. Bazen, depresyon ve anksiyeteyi tedavi etmek için seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) gibi antidepresanlar kullanılabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Psikoterapi

En etkili yaklaşım, hastanın yaşadığı yaşam sorunlarına odaklanan yaklaşımdır. Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan bireyler için hedeflerden bazıları şunlardır:

  • Hastanın kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmesi ve yalnızlık hissine dayanabilmesi için özgüven oluşturmak,
  • Girişkenlik eğitimi,
  • Deneme ihtiyacına dair içgörü kazandırmak,
  • Diğer insanların beklentilerini deneme ve karşılama ihtiyacına ilişkin içgörü kazandırmak,
  • Başkalarıyla olan sınırları sözlü olarak netleştirmek,
  • Kendi ihtiyaçlarını karşılamaya başlarken ilişkilere bağımlılığı azaltmak.

Terapötik ilişkide danışanın danışmana bağımlı hale gelmemesine özen gösterilmelidir.

Psikodinamik Terapi

Psikodinamik Terapi, bağımlı davranışlarının teşvik edildiği belirli geçmiş ilişkilerin yakından incelenmesini içerir. Bu davranışlar, benlik kavramlarında ve çevrelerindeki diğer kişilerle ilgilenirken nasıl göründüklerini belirlemek için tartışılır. Bilişsel terapistler, ilişkilerle ilgili bazı yanlış inançları ortaya çıkarmak ve çözmek için sorgulamayı kullanır.

Terapist hastaya, ilişkilerde boyun eğmenin tersinin başkaları üzerinde kontrol olmadığını, bunun yerine bağımsızlık ve güven olduğunu vurgulayacaktır. Terapist, Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan hastalarla çalışırken, hastanın bağımlılığına girmediklerinden emin olmalıdır. Terapist bağımsızlığı teşvik etmelidir.

Tüm Reklamları Kapat

Bilişsel-Varoluşçu Terapi

Bağımlı Kişilik Bozukluğu'na sahip olan danışan, genellikle, halledilmesi gereken bir ihtiyaçla ilgili olarak kökleşmiş ve yaygın bir aşırı karardan-kaçınma davranışı modeli sergiler. Bilişsel-varoluşçu terapi, önce danışana farkındalığı öğretmek, ardından bakım arama davranışını dikkatli karar verme merkezli kavramsal bir çerçeve içinde yeniden çerçevelemek için bilişsel ve varoluşçu teoriler ve yaklaşımlarla psikoeğitimi birleştirir.

Bilişsel-varoluşçu terapi, dört aşamalı bir süreç olarak kavramsallaştırılır:

  • Etkileşim: Terapist, hastanın kişilik organizasyonunu en iyi açıklayan bilişsel ya da varoluşsal mercek aracılığıyla hastanın sunduğu sorunları araştırır.
  • Model Arama: Bu aşamada, terapist ve hasta birlikte çalışarak hastanın yaşam alanları arasında hangi davranışların devam ettiğini veya tutarsız olduğunu belirler. Terapist bu davranışları hastanın bilincine taşıyacak olsa da, hastayı suçlamaktan veya utandırmaktan kaçınmak için dikkatli olmalıdır.
  • Değişim: Bu aşamada terapist, hastanın dikkatini varoluşsal dirence veya hastanın kendisi aracısından ve buna bağlı olarak potansiyel olumsuz sonuçlar için kendi sorumluluğundan koruyan bağımlılıkla ilgili davranış örüntüsüne çeker. Değişiklikler daha sonra bir dizi ev ödevi, beceri eğitimi ve deneyimsel öğrenme görevleri kullanılarak başlatılacaktır.
  • Sonlandırma: Bu aşama, hastanın terapötik ortamda elde ettiği kazanımları sağlamlaştırma sürecini içerir.

Bilişsel Davranış Terapisi ile Birlikte Psikodinamik Terapi

Psikodinamik terapi, hastanın geçmiş ilişkilerini ve neden sağlıksız olduklarını ve hastanın hissettiği duygulara neyin neden olduğunu incelemesine yardımcı olmayı içerir. Bilişsel terapi, hastanın kendisiyle ilgili duygularını kendi kendine inceleme süreci boyunca talimat vermeyi veya akıl hocalığı yapmayı değil, hastaya rehberlik etmeyi içerir.

Hastanın neden kendi kendine yeterli olamayacaklarını hissettiğini keşfetmesi gerekir. Ev ödevi, rol oynama ile birlikte yararlı bir araçtır.

Tüm Reklamları Kapat

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Bağımlı Kişilik Bozukluğu olan biri tedavi görürse, duygusal olarak sağlıklı bir hayat yaşayabilir. Zor durumlarla başa çıkmanın yeni yollarını öğrenmek, genel bakış açılarında bir fark yaratabilir. Tedavi görmeyen insanlar depresyon ve anksiyete riski altında olabilir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

43.093 Amerikalı ile yapılan bir ankete göre, yetişkinlerin %0.49'u Bağımlı Kişilik Bozukluğu için tanı kriterlerini karşılamaktadır. Bağımlı Kişilik Bozukluğu ile ilgili özellikler, çoğu kişilik bozukluğu gibi, çocuklukta veya erken yetişkinlikte ortaya çıkar. NESArC (Alkol ve İlişkili Durumlara İlişkin Ulusal Epidemiyolojik Araştırma) çalışmasından elde edilen bulgular, 18 ila 29 yaşındakilerin Bağımlı Kişilik Bozukluğu geliştirme şansının daha yüksek olduğunu buldu.

Bağımlı Kişilik Bozukluğu, erkeklere kıyasla kadınlar arasında daha yaygındır, çünkü erkeklerin %0,4'üne kıyasla kadınların %0,6'sı Bağımlı Kişilik Bozukluğu'na sahiptir. Ancak bazı araştırmalar erkekleri ve kadınları eşit şekilde etkilediğini öne sürmektedir.

2004'te yapılan bir ikiz çalışması, Bağımlı Kişilik Bozukluğu geliştirmek için 0,81 kalıtılabilirlik olduğunu öne sürüyor. Bu nedenle, bu bozukluğun ailelerden geçtiğine dair önemli kanıtlar var.

Önlem Yöntemleri

Bağımlı Kişilik Bozukluğu'nun nedeni bilinmemektedir, bu da durumun gelişmesini önlemeyi zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte, semptomları erken tanımak ve tedavi etmek, durumun kötüleşmesini önleyebilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
28
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 2
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/12/2022 11:41:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12559

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Paleontoloji
Yaşlılık
Sinirbilim
Devir
Hidrojen
Yeni Koronavirüs
Metabolizma
Acı
İklim Değişimi
Cinsellik Araştırmaları
Carl Sagan
Deniz
Sağlık Bakanlığı
Ağız Sağlığı
Canlılık
Deri
Factchecking
İmmünoloji
Halk Sağlığı
Şempanze
Kilo
Doğa Olayları
Anatomi
Kontrol
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Albayrak, et al. Bağımlı Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri Nelerdir?. (3 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12559
Albayrak, B., Bakırcı, Ç. M., Kocabey, . (2022, October 03). Bağımlı Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved December 10, 2022. from https://evrimagaci.org/s/12559
B. Albayrak, et al. “Bağımlı Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 03 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/12559.
Albayrak, Burak. Bakırcı, Çağrı Mert. Kocabey, . “Bağımlı Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 03, 2022. https://evrimagaci.org/s/12559.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.