Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Teşhis Edilir, Nasıl Tedavi Edilir?

Borderline Kişilik Bozukluğu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Teşhis Edilir, Nasıl Tedavi Edilir?
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
12 dakika
4,314 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Borderline Kişilik Bozukluğu, kararsız ve uçlarda ruh halleri, çarpık benlik duygusu, dengesiz ilişkiler, yoğun öfke patlamaları ile karakterize edilen bir kişilik bozukluğudur. Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahip bireyler, ani ruh hali değişiklikleri yaşayabilir. Bu durum kendilerini ve hayatı algılayış biçimlerinde soruna yol açabilir.

Ani ruh hali değişimleri ile, kendinizi neşeli hissederken dakikalar ya da saatler içinde öfke patlamaları yaşayabilirsiniz. Bir gün iyi anlaştığınızı düşündüğünüz, sevdiğiniz birisini ertesi gün çok kötü birisi olarak görebilirsiniz. Bu da insan ilişkilerinde problem yaşamanıza, dengesiz ve geçici ilişkiler kurmanıza yol açabilir. En nihayetinde bu durum, sizi ve sosyal ilişkilerinizi büyük ölçüde yıpratabilir.

Belirti ve Semptomlar

Borderline Kişilik Bozukluğunun belirtileri 4 ana alanda gruplandırabilir: Duygusal düzensizlik, bozulmuş düşünce kalıpları, dürtüsel davranış ve kararsız ilişkiler. Borderline Kişilik Bozukluğu olanların hepsi bu semptomların tamamını yaşamaz. Bazı bireylerde sadece birkaç semptom görülürken, bazılarında çok sayıda semptom görülebilir. Semptomlar görünüşte sıradan olaylar tarafından tetiklenebilir. Örneğin borderline bir birey, arkadaşı işi çıktığı için buluşmayı reddetti diye arkadaşının ondan nefret ettiğini düşünebilir.

Duygusal Düzensizlik

  • Saatler içerisinde değişebilen öfke, mutluluk, utanç veya kaygı,
  • Uygunsuz yoğun öfke, alaycı veya sert olma,
  • Birini yücelttikten sonra birdenbire o kişinin çok kötü birisi olduğuna inanma,
  • Yoğun bir terk edilme korkusu, gerçek veya hayali olabilen ayrılma ya da reddedilmekten kaçınmak için önlemlere başvurma,
  • Genellikle terk edilme korkusuna karşı gösterilen intihar tehditleri veya girişimleri, kendine zarar verme,
  • Sürekli devam eden boşluk hissi,
  • Kendinden kopmuş hissetme, gerçekliliği algılamada sorun yaşama,
  • Çarpık ve kararsız benlik imajı veya duygusu.

Bozulmuş Düşünce Kalıpları

  • Korkunç bir insan olduğunu düşünmek, var olmadığını hissetmek,
  • Kendine zarar verme ve intihar etme ile ilgili duyulan sesler ve yoğun istek içeren düşünceler,
  • Kolay vazgeçirilemeyen gerçek olmayan inanışlar (arkadaşlarınızın sizin ölmenizi istediğine inanmak gibi).

Dürtüsel Davranış

Madde bağımlılığı, kumar, dikkatsizce araba kullanma, güvensiz seks, sonunu düşünmeden para harcama, aşırı yemek yeme veya uyuşturucu kullanımı gibi risk içeren davranışlar, bu başlık altında görülen semptomlardır.

Reklamı Kapat

Kararsız İlişkiler

Geçici duygusal ilişkiler ile değişen hedefler ve değerlere sahip olma ise, bu başlık altında görülen diğer semptomlardır.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Ruh sağlığı uzmanları, Borderline Kişilik Bozukluğu'nu tek bir nedene bağlamazlar. Bununla birlikte, borderline kişilik bozukluğuna nelerin neden olduğunu anlamak için birden çok faktörü incelemek gerekir.

Genetik

Borderline Kişilik Bozukluğu'nun görülme oranı, kardeş veya ebeveyn gibi birinci dereceden bir akrabası olan kişilerde daha yaygındır. Bununla beraber, ikiz kardeşlerde bu oran daha da yüksektir. Ancak genetik durumun çevreyle de ilişkisi vardır. Kardeşlerin aynı ebeveynler tarafından "büyütülmesi" durumu ise çevresel faktörlere girer.

Çevresel Faktörler

Çocukluk çağı travması Borderline Kişilik Bozukluğu'nun gelişiminde etkili olabilmektedir. Borderline Kişilik Bozukluğu olan bireylerin %70’i cinsel istismar, terk edilme, ebeveynlerinin duygusal olarak yetersizliği gibi problemler yaşamıştır. Borderline Kişilik Bozukluğu'ndaki varyasyonun %42'sinin genetikten ve %58'inin çevre gibi diğer faktörlerden kaynaklandığını gösteren birkaç ikiz BPD çalışması yapılmıştır.[1]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Beyin Anormallikleri: Borderline Kişilik Bozukluğu olan hastaların beyin görüntülemesi, amigdala, hipokampus ve medial temporal loblarda düzensizlikler olduğunu göstermiştir. Araştırmacılar, beyindeki bu farklılıkların, bir kişinin nötr yüz ifadelerini yanlış bir şekilde kızgın veya tiksinti olarak yorumlamasını daha olası hale getirdiğine inanıyor.
  • Serotonin: Serotonin, ruh hali ve kaygıyı düzenlemeye yardımcı bir kimyasaldır. Çalışmalar, BKB’li bireylerde serotonin işlevinin bozulduğunu göstermektedir.
  • Travmatik Deneyimler: Çocukluktaki travmatik deneyimler, Borderline Kişilik Bozukluğu'nun gelişimini tetikleyebilir. BKB'ye sahip bireylerin büyük çoğunluğunun çocukluğunda cinsel istismar görüldüğü kaydedilmiştir.

Risk Faktörleri

Borderline Kişilik Bozukluğu'nun nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Ancak araştırmalar genetik, beyin yapısı ve işlevi ile çevresel, kültürel ve sosyal faktörlerin bir arada rol oynadığını veya Borderline Kişilik Bozukluğu geliştirme riskini artırabileceğini öne sürmektedir.

  • Genetik yatkınlık: Ebeveyn veya kardeş gibi yakın bir aile üyesi olan kişilerde, Borderline Kişilik Bozukluğu geliştirme riski daha yüksek olabilir. İkiz kardeşlerde ise, bu oran çok daha fazladır.
  • Beyin Faktörleri: Araştırmalar, Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahip kişilerin beyinlerinde, özellikle dürtüleri ve duygusal düzenlemeyi kontrol eden alanlarda yapısal ve işlevsel değişiklikler olabileceğini göstermektedir. Nörogörüntüleme çalışmaları, BKB'ye sahip hastalarda amigdala, hipokampus ve medial temporal loblardaki farklılıkları tanımlamıştır. Bu tür çalışmalar ayrıca, Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahip olan hastaların, mutlu ve üzgün yüz algılarına sahip olmalarına rağmen, olumsuz duyguları (korku, öfke, iğrenme) diğer insanlara kıyasla daha fazla yanlış anlam yüklediklerini göstermektedir.
  • Çevresel, Kültürel ve Sosyal Faktörler: Borderline Kişilik Bozukluğu olan birçok kişi, çocukluk döneminde cinsel istismar, terk edilme gibi travmatik yaşam olayları yaşadığını bildirmektedir.[2] Aile araştırmaları, Borderline Kişilik Bozukluğu'nun gelişiminde önemli olabilecek bir dizi faktörü belirlemiştir; örneğin, diğer aile üyelerinde duygudurum bozuklukları ve madde kötüye kullanımı öyküsü görülmüştür. Çocuklarda yapılan ileriye dönük araştırmalar, ebeveynin duygusal olarak yetersiz katılımının, çocuğun sosyalleşmedeki güçlüklerine ve belki de intihar girişimi riskine katkıda bulunduğunu göstermiştir. Bu faktörler kişinin riskini artırsa da, bu kişide yüzde yüz bir şekilde BKB geliştireceği anlamına gelmez. Aynı şekilde, yaşamları boyunca BKB geliştirecek bu risk faktörlerine sahip olmayan kişiler de olması gayet normaldir.

Beraber Görülen Sorunlar

Borderline Kişilik Bozukluğu, nadiren tek başına görülür. Eğer, Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahipseniz başka bir sağlık sorununa sahip olma ihtimaliniz oldukça yüksektir. Buna örnek olarak aşağıdaki sorunlar sayılabilir:

  • Yaygın anksiyete bozukluğu,
  • Alkol veya uyuşturucu sorunları,
  • Anoreksiya ve bulimia gibi bir yeme bozukluğu,
  • Depresyon,
  • Bipolar Bozukluk,
  • Antisosyal kişilik bozukluğu gibi bir başka kişilik bozukluğu.

Borderline Kişilik Bozukluğu'nda Kendine Zarar Verme ve İntihar

İntihar davranışları ve tamamlanmış intiharlar, Borderline Kişilik Bozukluğu olan kişilerde çok yaygındır. Araştırmalar, Borderline Kişilik Bozukluğu olan kişilerin yaklaşık %75'inin yaşamları boyunca en az bir intihar girişiminde bulunacağını ve birçoğunun birden fazla intihar girişiminde bulunacağını göstermiştir.

Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahip olan kişilerin intiharı tamamlama olasılığı diğer herhangi bir psikiyatrik bozukluğu olan bireylere göre çok daha fazladır. Borderline Kişilik Bozukluğu olan kişilerin %3 ila %10'unun intiharı tamamladığı tahmin edilmektedir - ki bu, genel popülasyondaki intihar oranının 50 katından fazladır.[3]

Reklamı Kapat

Teşhis Yöntemleri

Borderline Kişilik Bozukluğuna sahip olup olmadığınızı anlamak için aşağıda maddeler halinde belirttiğimiz kriterlerden beş veya daha fazlası belirtiyi aynı anda göstermeniz gerekmektedir.

  • Gerçek veya hayali terk edilmekten kaçınmak için olağanüstü çabalar,
  • İdealleştirme ve yerme uç noktaları arasında gidip gelmekle karakterize edilen, istikrarsız ve yoğun kişilerarası ilişkiler örüntüsü,
  • Belirgin ve sürekli olarak kararsız kendilik imajı veya benlik duygusu,
  • Potansiyel olarak kendine zarar verebilecek en az iki alanda dürtüsellik; örneğin, aşırı harcama, madde kullanımı, dikkatsiz araç kullanma, seks, aşırı yemek yeme vb.
  • Duygudurumun belirgin bir tepkiselliğinin neden olduğu afektif dengesizlik; örneğin, yoğun epizodik disfori, anksiyete veya sinirlilik, genellikle birkaç saat sürer ve nadiren birkaç günden fazla sürer,
  • Kronik boşluk hissi,
  • Uygunsuz, yoğun öfke veya öfkeyi kontrol etmede güçlük; örneğin, sık sık öfke gösterileri, tekrarlayan fiziksel kavgalar,
  • Geçici paranoid düşünce veya şiddetli dissosiyatif semptomlar.

Ayırıcı Tanı

Borderline Kişilik Bozukluğu'nun ayırıcı tanısında birçok psikolojik bozukluk onunla birlikte bulunmaktadır.

  1. Bipolar Bozukluk: Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahip birisi Bipolar Bozukluğa da sahip olabilir. Burada şunu belirtmekte fayda var: Borderline Kişilik Bozukluğu, Bipolar Bozukluk ile oldukça benzer özelliklere sahip bir psikolojik hastalıktır. Bu nedenle de, tanının konulması epey zorlaşmaktadır. Ancak Borderline Kişilik Bozukluğu'nun Bipolar Bozukluk'tan ayrılan yönleri elbette mevcuttur. Borderline Kişilik Bozukluğu olan bir birey Bipolar Bozukluğa sahip birisine göre çok daha istikrarsızdır. Çünkü Bipolar Bozukluk gibi belli duygu dönemleri yoktur. Gün içinde sıklıkla duyguları değişebilir. Bipolar Bozukluk, sinir sisteminin biyolojisine daha fazla dayanır ve ilaca daha fazla duyarlıdır. Borderline Kişilik Bozukluğu'nda bu daha azdır. Borderline Kişilik Bozukluğu'ndaki ruh hali değişimleri Bipolar Bozukluğa göre olaylarla daha yakından ilgilidir.
  2. Histrionik Kişilik Bozukluğu ya da Narsisistik Kişilik Bozukluğu: Bu bozukluklardan herhangi birine sahip olan hastalar dikkat çekici ve manipülatif olabilir. Ancak Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahip olan hastalar da kendilerini kötü birisi olarak görürler. Bununla birlikte, bazı hastalar birden fazla kişilik bozukluğu kriterlerini karşılar.
  3. Depresif bozukluklar ve anksiyete bozuklukları: Bu bozukluklar, Borderline Kişilik Bozukluğu'nun öne çıkan özellikleri olan ve genellikle duygudurum veya anksiyete bozukluğu olan hastalarda bulunmayan olumsuz benlik imajı, güvensiz bağlanma ve reddedilme duyarlılığına dayalı olarak Borderline Kişilik Bozukluğu'ndan ayırt edilebilir.
  4. Madde kullanım bozuklukları
  5. Travma sonrası stres bozukluğu

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Borderline Kişilik Bozukluğu, tedavisi zor bir hastalık olarak belirtilmektedir. Ancak modern tedavi yöntemleri sayesinde, semptomların etkisini azaltmak oldukça mümkündür. Fakat bu, uzun süren ve sabır gerektiren bir süreçtir.

Psikoterapi

Psikoterapi, Borderline Kişilik Bozukluğu'na sahip olan kişiler için birinci basamak tedavidir. Terapist liderliğindeki grup seansları, Borderline Kişilik Bozukluğu olan kişilere başkalarıyla nasıl etkileşimde bulunacaklarını ve kendilerini nasıl etkili bir şekilde ifade edeceklerini öğretmeye yardımcı olabilir.

Reklamı Kapat

Terapideki kişilerin terapistleriyle iyi geçinmeleri ve terapistlerine güvenmeleri önemlidir. Borderline Kişilik Bozukluğu'nun doğası, bozukluğu olan kişilerin terapistleriyle rahat ve güvene dayalı bir bağ kurmasını zorlaştırabilir. Borderline Kişilik Bozukluğu'nu tedavi etmek için kullanılan psikoterapi örnekleri şunları içerir:[4]

  • Diyalektik Davranış Terapisi (DBT): DBT, özellikle borderline kişilik bozukluğunu tedavi etmek için tasarlanmış grup ve bireysel terapiyi içerir. DBT, duygularınızı nasıl yöneteceğinizi, sıkıntıyı nasıl tolere edeceğinizi ve ilişkileri nasıl geliştireceğinizi öğretmek için beceri temelli bir yaklaşım kullanır.
  • Şema Odaklı Terapi: Şema Odaklı Terapi, bireysel olarak veya grup halinde yapılabilir. Bir zamanlar hayatta kalmak için yardımcı olabilecek, ancak bir yetişkin olarak hayatınızın birçok alanında incitici olan olumsuz yaşam kalıplarına yol açan karşılanmamış ihtiyaçları belirlemenize yardımcı olabilir. Terapi, olumlu yaşam kalıplarını teşvik etmek için ihtiyaçlarınızı sağlıklı bir şekilde karşılamanıza yardımcı olmaya odaklanır.
  • Zihinselleştirmeye Dayalı Terapi (MBT): MBT, herhangi bir anda kendi düşüncelerinizi ve duygularınızı tanımlamanıza ve duruma alternatif bir bakış açısı yaratmanıza yardımcı olan bir tür konuşma terapisidir. MBT, tepki vermeden önce düşünmeyi vurgular.
  • Duygusal Öngörülebilirlik ve Problem Çözme (STEPPS) için sistem eğitimi: STEPPS, aile üyelerinizi, bakıcılarınızı, arkadaşlarınızı veya diğer önemli kişileri tedaviye dahil eden gruplar halinde çalışmayı içeren 20 haftalık bir tedavidir. STEPPS, diğer psikoterapi türlerine ek olarak kullanılır.
  • Aktarım Odaklı Psikoterapi (TFP): Psikodinamik psikoterapi olarak da adlandırılan TFP, sizinle terapistiniz arasında gelişen ilişki yoluyla duygularınızı ve kişilerarası zorluklarınızı anlamanıza yardımcı olmayı amaçlar.
  • İyi bir psikiyatrik yönetim: Bu tedavi yaklaşımı, tedaviyi iş veya okul katılımı beklentisine bağlayan vaka yönetimine dayanır. Duygular için kişilerarası bağlamı göz önünde bulundurarak duygusal olarak zor anları anlamlandırmaya odaklanır. İlaçları, grupları, aile eğitimini ve bireysel terapiyi entegre edebilir.

İlaçlar

İlaçlar, belirli semptomlar için az miktarda ve sistematik olarak kullanıldığında en iyi sonucu verir. Aşağıdaki ilaçlar Borderline Kişilik Bozukluğu'nun semptomlarını iyileştirmede etkili olabilir:

  • Antidepresanlar: Borderline Kişilik Bozukluğu nadiren tek başına görüldüğü için beraberinde görülen depresyon sorunu varsa onun için antidepresanlar verilebilir.
  • Duygudurum düzenleyiciler: Borderline Kişilik Bozukluğu olan bireylerin depresyon, anksiyete, duygudurum değişikliği ve dürtüsellik gibi durumlarını dengelemek için kullanılırlar.
  • Atipik (2. nesil) antipsikotikler: Anksiyete, öfke, duygudurum değişkenliği ve stresle ilgili geçici bilişsel çarpıtmalar ("örneğin, paranoid düşünceler, siyah-beyaz düşünme, şiddetli bilişsel düzensizlik") dahil olmak üzere bilişsel belirtiler için kullanılırlar.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Mevcut epidemiyolojik veriler yaygınlığın, genel toplumda %2-2.8 arasında olduğunu göstermiştir. Kadınlarda erkeklere nazaran 3 kat fazla görülmektedir.[5]

Önlem Yöntemleri

Yaşam Tarzı ve Çevre

Borderline Kişilik Bozukluğu'nun belirtileri ile mücadele etmek için yaşam tarzı çok önemlidir. Sağlıklı yemekler yemek, sigara ve alkolden kaçınmak, uykuyu iyi almak, düzenli egzersiz yapmak, benzer deneyimlere sahip insanlarla destek grubu oluşturmak, duygularınızı dengelemenize yardımcı olabilecek stratejiler bulmak, müzik dinlemek, enstrüman çalmak, kitap okumak ve yürüyüş yapmak duygudurum değişikliklerine olumlu etki sağlayabilmektedir.

Borderline Kişilik Bozukluğu Olan Bireyi Anlamak

Borderline bireyin verdiği yıkıcı tepkiler nadiren kasıtlıdır. Bunun bilincinde olmak, karşıdaki insanı anlamak ve ruh sağlığınızı korumak açısından çok büyük bir öneme sahiptir. Bunun yanında, Borderline Kişilik Bozukluğu olan tanıdığınız aşırı derecede hassas olabilir, bu nedenle küçük şeyler genellikle yoğun tepkileri tetikleyebilir.

Borderline Kişilik Bozukluğu olan bireyler bir kez üzüldüklerinde, genellikle doğru düşünemezler veya kendilerini sağlıklı bir şekilde sakinleştiremezler. Karşısındakine incitici şeyler söyleyebilir veya tehlikeli ya da uygunsuz davranışlarda bulunabilirler. Bu duygusal değişkenlik, ilişkilerinde kargaşaya ve aile üyeleri, ortaklar ve arkadaşlar için strese neden olabilir.

Sınırda bir kişiyle iletişim kurmak bazen oldukça zor olabilir. Borderline Kişilik Bozukluğu olan bireyler, karşısındakinin beden dilini okumakta zorlanırlar. Acımasız, haksız veya mantıksız şeyler söyleyebilirler. Terk edilme korkuları, küçük görülen bir duruma aşırı tepkiler vermelerine neden olabilir ve saldırganlıkları dürtüsel öfke nöbetlerine, sözlü tacize ve hatta şiddete neden olabilir.

Borderline Kişilik Bozukluğu Olan Biriyle Nasıl İletişim Kurulmalı?

  • Borderline Kişilik Bozukluğu, birey ve çevresi için oldukça zorlayıcı olabilmektedir. Bu sebeple çevrenizde bu bozukluğa sahip birisi varsa, sabırlı olmanız, duygusal destek göstermeniz (bu çok önemlidir) ve anlayışlı olmanız gerekmektedir. Hastalığın içinde bulundurduğu özellikler nedeniyle, kişi tedaviye devam etmek istemeyebilir. Bu durumda tedaviye devam etmesi için çaba göstermelisiniz. Hastalık hakkında bir uzmandan yardım almalı, aynı zamanda siz de mutlaka sık sık araştırmalısınız.
  • Borderline Kişilik Bozukluğu olan bireylerle iletişim kurarken oldukça dikkatli olmak gerekir. Konuşmayı doğru zamanda başlatmak ve birey yoğun öfke patlamasına sahipse konuşmayı ertelemek önemlidir. Sakinleştiklerinde ise, onları aktif olarak dinlemeli ve anlayışlı olmalısınız. Konuşmalarını kesmeniz, suçlama ve eleştirileriniz sert bir geri dönüşe neden olabilir.
  • Duygular onlar için sözlerden daha kıymetlidir ve onları anlamanızı, sağlıklı bir iletişim kurmanızı kolaylaştırır.
  • Söyledikleri tamamen mantıksız olsa ve haksız olsalar bile bu durumu onlara ifade ediş şekliniz tepkilerini belirleyecektir. Kendinizi savunmak ve tartışmayı kazanmaya çalışmak onları sinirlendirir.
  • Duyguları yükseldiğinde dikkatlerini dağıtacak ve sakinleşmelerine yardımcı olacak aktivitelere teşvik etmek, sakin ve anlayışlı olmak çok etkilidir.
  • Yoğun öfke durumlarında intihar tehditleri olabilir, bunların gerçekleştirilme tehlikesi olduğu unutulmamalı ve önemsenmelidir.

Etimoloji

İngilizce bir sözcük olan "borderline", "sınır" anlamına gelmektedir. "Sınırda kişilik" terimi, ilk olarak 1938’de Amerika Birleşik Devletlerinde Adolph Stern tarafından önerilmiştir. Stern "açıkça ne psikotik ne de psikonevrotik gruba uymayan" bir grup hastayı tanımlamış ve diğer koşullarla "sınırlı" olduğu için tanımlamak amacıyla "sınırda" terimini kullanmıştır.[6]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/07/2021 07:04:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10682

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Şehir Hastanesi
Canlı Cansız
Avrupa
Santigrat Derece
Retrovirüs
Hayvan Davranışları
Konuşma
Ekoloji
Doğru
Hominid
Doğa Yasaları
Astrofotoğrafçılık
Cinsellik Araştırmaları
Bakteriler
Şiddet
Mikroevrim
Ornitoloji
Hastalık Yayılımı
Periyodik Tablo
Uçma
Karadelik
Biyokimya
Burun
Parçacık
Kuantum
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın