Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Apollo 11 Görevi: İnsanı Ay'a Götüren Uçuş!

Apollo 11 Görevi: İnsanı Ay'a Götüren Uçuş! Smithsonian Magazine
Apollo 11'in Ay'a inişinin 50. yılı için Apollo 11'in Washington Dikiti'ne yansıtılan projeksiyonu...
10 dakika
9,936
  • Uzay Sistemleri

Görsel efektlerin atası kabul edilen Georges Méliès‘in 1902 tarihli ve 13 dakikalık "Le Voyage Dans La Lune" yani "Ay'a Yolculuk" filmi veya Alman yönetmen Fritz Lang'ın 1929 tarihli "The Rocket to the Moon" adlı yapıtı insanoğlunun Ay'a gitme hayallerinin neredeyse bir asır önceden var olduğunu gösteriyor. Keza Ay, Rönesans'ın alimleri veya İhtilal sürecinin şairlerinin de hayallerini süslüyor. Oraya ulaşmamızın ardından tam tamına 50 yıl geçti...

Dünya'nın karmaşık teknolojik ilerlemesine baktığımız zaman gözümüze ilk olarak tekerleğin icadı, yazının kullanılması, matbaanın yaygınlaşması veya telgraf hatlarının kurulması gibi yenilikler çıkar. Bütün bunların ve diğerlerinin üzerinde olan, teknolojiyi bilimle kaynaştıran Ay Görevleri ise 1959 yılında somut bir hâl almıştı. SSCB'nin Yuri Gagarin'i yörüngeye çıkararak bu alanda tarihe geçmesi, Soğuk Savaş halinde olduğu Amerika Birleşik Devletleri'ni harekete geçirmiş ve bilimin, teknolojinin ilerlemesini sağlayacak olan 10 yıllık dev mücadeleyi başlatmıştı.

Bu Reklamı Kapat

Yüzlerce defa yaşanan başarısızlıklar, halkın harcanan paraya verdiği tepki ve ölümlerin ardından 20 Temmuz 1969'da insanoğlu ilk kez Ay'a ayak bastı. Bunu sağlayan Apollo 11 görevinde ise llk olarak Neil Armstrong, ardından da Edvin ''Buzz'' Aldrin, Beyaz İnci'ye ayak izlerini bıraktı. Michael Collins'in yörüngeden, milyonların televizyondan izlediği bu görev sırasında neler yaşandı?

Neil Armstrong, Wright Kardeşler'in uçağından bir ahşap parçasını yanına aldı.

Wright Kardeşler, 1903 yılında kayıtlı ilk uçuşu gerçekleştirmişti. Neil Armstrong, havacılık sektörünün atılım yapmasını sağlayan Wright Kardeşler'in uçağından bir ahşap parça alarak onların başarılarını sembolize etmek istedi. Armstrong bu parçayı kişisel tercih kitine koydu. Bütün eserler şu anda Washington DC'deki Smithsonian Müzesi'nde bulunuyor.

Bu Reklamı Kapat

Bu, 400.000 kişinin başarısı!

Genellikle başarıya imza atan astronotların ismi anılsa da, uzay yarışları sırasında NASA'nın bütçesi %500 dolaylarında artmış, toplamda 400.000'e yakın devlet personeli ve özel sektör çalışanı (özellikle de mühendisler, bilim insanları, teknisyenler, "bilgisayar" insanlar, vb.) bu sahadaki atılımlara yönlendirilmişti. Dolayısıyla başarı, tam bir ekip çalışması ürünüydü ve asla tekil kişilere indirgenemezdi.

Başkan Nixon'ın taziye konuşması her ihtimale karşı hazırdı.

Apollo 11, kendisinden önce düzenlenen misyonlara kıyasla başarı ihtimali çok yüksek olan bir görevdi. Ancak söz konusu yörüngeye çıkmak hatta Ay'a ayak basmak olduğu için kesinlikten bahsetmek mümkün değildi. Görevin başarısız olma ihtimaline karşı Başkan Richard Nixon, görev öncesi bir taziye konuşması hazırladı.

İşte o konuşma:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kader, barış amacıyla ay’da keşif yapmaya giden kişilerin burada sonsuzluğa yatması hükmünü verdi. bu iki yiğit adam, Neil Armstrong ve Edvin Aldrin, işler planlandığı gibi gitmezse kurtulmaları ümidi olmadığını biliyorlardı. Ama bu adanmışlıklarında, insanlık için ümit olduğunu da biliyorlardı.

Bu iki insan, hayatlarını insan soyunun en soylu amacı, ‘gerçeği aramak ve anlamak’ için feda ettiler. Arkalarından aileleri ve arkadaşları yas tutacak, ulusumuz yas tutacak, dünyanın bütün insanları yas tutacak. İki evladını bilinmezliğe göndermeye cüret eden dünya anamız da yas tutacak.

Bu iki adam keşifleriyle dünyadaki bütün insanları aynı duyguda birleştirdiler. Kendilerini feda etmeleriyle insanlığın kardeşliğini daha da pekiştirdiler.

Antik çağlarda insanlar gökyüzüne yıldızlara baktıklarında takım yıldızlarında kendi kahramanlarını görüyorlardı. Bu modern çağda biz de artık aynısını görüyoruz. Ama bizim destan kahramanlarımız mitolojik değil, kanlı canlı…

Bu iki kahramanı başkaları da takip edecek ve onlar eve sağ salim dönüşün de yolunu muhakkak bulacaklardır. İnsanın arayışı nihayete ermez. Ama bu iki insan öncü oldular, kalbimizde en özel yere sahip olacaklar.

Bu Reklamı Kapat

Artık geceleri Ay’a bakan her insan bilecek ki, bir başka gök cisminin bir köşesinde de insan var. Sonsuza kadar…

Neyse ki bu konuşmaya asla gerek olmadı.

İniş nasıl gerçekleşti?

Apollo uzay aracı üç parçalı dev Saturn V roketinin ilk kısmında yer alarak uzaya gitti. Roketin ilk iki parçası tüm yakıtlarını Dünya yörüngesinden çıkmak için harcadı Üçüncü parça ise Apollo 11'i Ay'a doğru yolladı. İlk olarak uzay aracı Ay yörüngesine ulaştı ve burada Ay Modülü (Ay'a iniş için kullanılan, uzay aracının parçalarından birisi) ve Komuta Modülü (yörüngede kumanda edilen araç) birbirinden ayrıldı. Armstrong ve Aldrin, Ay Modülü ile Ay yüzeyine indi. Collins ise, Ay yörüngesinde Komuta Modülü içerisinde kaldı.

Ay Modülü'nü yüzeye indiren Neil Armstrong, Ay'a ayak basan da ilk isim oldu. Daha sonra Buzz Aldrin'in de yüzeye inmesiyle biraz eğlence, biraz da çalışma süreci başladı. Ay Aracı (İng: Lunar Rover) birlikte Ay yüzeyinde gezinen astronotlar, bazı kayaçlardan örnekler topladılar. Tabii yanlarında getirdikleri hatıraları da yüzeye bıraktılar. Aslında yaptıkları, önceden belirlenmiş bir dizi işlemi adım adım takip etmekti:

Bu Reklamı Kapat

  • Güneş Rüzgar Kompozisyonu (SWC) deney düzenekleri kuruldu,
  • Ay yüzeyinden geniş skalada örnekler toplandı,
  • İniş bölgesinin ve Ay ufkunun panoramik fotoğrafları çekildi,
  • Ay yüzey materyallerinin yakın çekimleri yapıldı,
  • Lazer Menzilli Retroreflektör (LRRR) ve Pasif Sismik Deney Paketi (PSEP) hazırlandı,
  • İki ayrı çekirdek tüpü örneği toplandı.

Bunlardan LRRR düzeneği, günümüzde halen teleskoplarca kalibrasyon amacıyla kullanılmaktadır! Teleskoplar, Armstrong (ve sonradan Apollo 14 ve Apollo 15 görevleri) tarafından yüzeye bırakan süper-reflektörlere lazerler gönderirler ve bu reflektörler, isimlerinden de anlaşılacağı üzere bu lazeri aynen geri yansıtırlar. Böylece Dünya'daki dev teleskopların kalibrasyonu yapılabilir.

Buzz Aldrin ve Neil Armstrong Ay yüzeyindeki görevlerini tamamladıktan sonra Ay Modülü'ne dönüp Ay’ın yörüngesine doğru havalandılar ve Komuta Modülü'ne bağlandılar. Ay Modülü, Komuta Modülü'ne yüklenmeden Ay'da bırakıldı ve üç astronot, yörüngeye giriş esnasında sıcaklık sorunundan dolayı modülün patlama tehdidiyle karşılaşsa da, sağ salim bir şekilde Dünya'ya geri döndü.

Margaret Hamilton'ın Hata Ayıklama Kodu, Görevi Kurtardı!

İnişten sadece 3 dakika kadar önce Ay İniş Aracı'nın kokpitteki bilgisayarlarından birçoğu uyarı alarmı vermeye başlamıştır. Sorun, randevu radar sisteminin gönderdiği verilerin bilgisayar işlemcilerini aşırı yüklemesidir. Ancak bu sistemin aslında iniş sırasında çalışmasına gerek yoktu. Radarın devreye girme nedeninin hatalı bir kontrol listesi nedeniyle çalışanların radarı hatayla devreye sokması olduğu sonradan anlaşılmıştır.

Fotoğrafta Hamilton, insanları ilk defa 1969 senesinde Ay'a götürmeyi başaran Apollo 11 için yazdığı bilgisayar ve hata kodlarının yanında görülmektedir.
Fotoğrafta Hamilton, insanları ilk defa 1969 senesinde Ay'a götürmeyi başaran Apollo 11 için yazdığı bilgisayar ve hata kodlarının yanında görülmektedir.

Fotoğrafta gördüğünüz Margaret Heafield Hamilton tarafından uçuş aracı içerisindeki yazılıma bizzat eklediği bir hata ayıklama programı, bu hatayı kısa sürede fark ederek birincil öneme sahip görevlere öncelik verip, diğerlerini göz ardı etmeyi başarmıştır. Bu sayede Apollo 11 görevi için Ay'a gönderilen 3 astronot, o kadar yol gittikten sonra bu bilgisayar hatası nedeniyle geri dönmek zorunda kalmamışlardır ve başarıyla Ay'a ayak basmışlardır.Detaylı bilgi için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Gelecek Nasıl Gelecek - Bilim, Geleceğimiz Hakkında Ne Biliyor?

Ünlü fizikçi Jim Al-Khalili’nin zaman makinesine hoş geldiniz.

Kendi kendini tamir eden bisikletlere, yoldan elektrik üreten sürücüsüz otomobillere, hava şartlarına göre kendini ayarlayan giysilere hazır mısınız? İlaçlarınızın sizin DNA’nıza özel tasarlandığı bir dünya mı, yoksa yaşanabilir bir uzay mı sizi heyecanlandırır? Yapay zekânın bizden tüm işlerimizi devraldığı bir dünyaya ne dersiniz?

Gelecek Nasıl Gelecek’te, alanında söz sahibi uzmanlar önden gidip keşfe çıkarak insanlığın hayli olası yarınına ışık tutuyor. Kuantum bilgisayarları ve sentetik biyoloji gibi dudak uçuklatan teknolojilerden, iklim değişikliği ve enerji sorunu gibi hassas konulara uzanıyor; sürücüsüz araçların kaza anında kimin hayatını kurtarmaya programlanacağı ya da tedavisi imkansız bir hastalığa yakalanma riskinizi öğrenmek isteyip istememe gibi ikilemleri sorgulatıyor; totaliter “Büyük Birader” yerine trilyonlarca dijital “küçük birader” tarafından izlenmek bizi ürkütmeli mi gibi politik sorulara dair öngörülerde bulunuyorlar. Her şeyin internete bağlandığı bir gelecekte su ısıtıcınızın hack’lenmesiyle evinizin “kontrolünü kaybetmek” gibi tuhaf riskleri anlatıyor, “kıyameti yaşamış” bir dünyada nasıl hayatta kalıp uygarlığı baştan inşa edebileceğimizle ilgili sorulara ufkumuzu genişletecek cevaplar veriyorlar.

Gelecek dendiğinde bilimkurgunun ötesini merak edenler için, devrim yaratacak atılımların şablonları bu zihin açıcı gelecek kılavuzunda.

Devamını Göster
₺65.00
Gelecek Nasıl Gelecek - Bilim, Geleceğimiz Hakkında Ne Biliyor?

Armstrong ve Aldrin, yüzeyde neredeyse bir gün geçirdi.

Ay Modülü dışında harcanan süre, araç-dışı aktivite ya da kısaca EVA olarak adlandırılır. Ay yüzeyine iniş yapan Armstrong ve Aldrin, yüzeyden bazı örnekler topladılar ve daha sonra gelenlerin kullanması için bazı ekipmanlar, deney düzenekleri ve aletler bıraktılar. İkilinin EVA süresi 21 saat 36 dakika 21 saniye idi. Ancak astronotlar doğrudan Ay üzerinde 2 saat 12 dakika boyunca yürüdüler veya araç kullandılar.

Edwin Eugene Aldrin (veya kısaca Buzz Aldrin) Ay üzerinde yürüyen ikinci insan, mühendis ve Amerikalı astronottur. Ay'a tam olarak 21 Temmuz 1969'da, Türkiye Saati İle sabaha karşı 06:15'i 16 saniye geçe ayak basmıştır. Artık emekli olan Aldrin, şu anda sıkı bir Mars görevi takipçisidir ve Dünya'nın dört bir yanında, NASA'nın Mars'a insanlı-insansız görevlerini tanıtmakla ve desteklemekle uğraşmaktadır. Aynı zamanda NASA'nın yanlış gördüğü politikalarını eleştirerek düzeltilmesini sağlamak açısından da hep önemli bir isim olmuştur. 1973 yılında "Dünya'ya Dönüş", 1989 yılında "Dünyalı İnsanlar", 2005 yılında "Ay'a Ulaşmak" ve 2009 yılında "Yıldızlara Bak" ile "Muhteşem Keder" isimli kitaplara eş yazarlık yapmıştır. Mayıs 2013'te ise ilk defa kendi kitabını yazmış ve yayınlamıştır. Kitabın adı "Mars Görevi"dir. Ömrü boyunca yaptığı çalışmalarla sayısız madalyaya layık görülmüştür. Tabii ki her uzaya çıkmış insana sorulduğu gibi, kendisine de uzaylıların varlığına dair bir iz görüp görmediği defalarca sorulmuştur. Aslında görev sırasında tespit ettikleri tanımlanamayan bir cisim uzun yıllar boyunca kendisine sorulmuştur. Ancak Aldrin, gördükleri cismin "%99.9 ihtimalle S-IVB modülünün fırlatılmasından önce ayrılan panellerden biri" olduğunu belirtmiştir. Aynı zamanda Aldrin'in "uzayda bilmediğimiz ve tanımlayamadığımız birçok cisim gördük" sözleri de defalarca çarpıtılarak "Uzaylı gördüler." gibi lanse edilmiştir. Ancak Aldrin her katıldığı röportajda, "tanımlanamayan cisim" kavramının teknik bir terim olduğunu ve bizzat astronot tarafından ne olduğu bilinmeyen her şeyin "tanımlanamayan cisim" kategorisine girdiğini açıklamıştır.
Edwin Eugene Aldrin (veya kısaca Buzz Aldrin) Ay üzerinde yürüyen ikinci insan, mühendis ve Amerikalı astronottur. Ay'a tam olarak 21 Temmuz 1969'da, Türkiye Saati İle sabaha karşı 06:15'i 16 saniye geçe ayak basmıştır. Artık emekli olan Aldrin, şu anda sıkı bir Mars görevi takipçisidir ve Dünya'nın dört bir yanında, NASA'nın Mars'a insanlı-insansız görevlerini tanıtmakla ve desteklemekle uğraşmaktadır. Aynı zamanda NASA'nın yanlış gördüğü politikalarını eleştirerek düzeltilmesini sağlamak açısından da hep önemli bir isim olmuştur. 1973 yılında "Dünya'ya Dönüş", 1989 yılında "Dünyalı İnsanlar", 2005 yılında "Ay'a Ulaşmak" ve 2009 yılında "Yıldızlara Bak" ile "Muhteşem Keder" isimli kitaplara eş yazarlık yapmıştır. Mayıs 2013'te ise ilk defa kendi kitabını yazmış ve yayınlamıştır. Kitabın adı "Mars Görevi"dir. Ömrü boyunca yaptığı çalışmalarla sayısız madalyaya layık görülmüştür. Tabii ki her uzaya çıkmış insana sorulduğu gibi, kendisine de uzaylıların varlığına dair bir iz görüp görmediği defalarca sorulmuştur. Aslında görev sırasında tespit ettikleri tanımlanamayan bir cisim uzun yıllar boyunca kendisine sorulmuştur. Ancak Aldrin, gördükleri cismin "%99.9 ihtimalle S-IVB modülünün fırlatılmasından önce ayrılan panellerden biri" olduğunu belirtmiştir. Aynı zamanda Aldrin'in "uzayda bilmediğimiz ve tanımlayamadığımız birçok cisim gördük" sözleri de defalarca çarpıtılarak "Uzaylı gördüler." gibi lanse edilmiştir. Ancak Aldrin her katıldığı röportajda, "tanımlanamayan cisim" kavramının teknik bir terim olduğunu ve bizzat astronot tarafından ne olduğu bilinmeyen her şeyin "tanımlanamayan cisim" kategorisine girdiğini açıklamıştır.

Astronotlar Dünya'ya döner dönmez karantina altına alındılar.

Görevi başarıyla gerçekleştiren Michael Collins, Neil Armstrong ve Edvin Aldrin üçlüsü Dünya'ya döndükten sonra 21 günlük karantinaya alındı. Türümüzün ilk kez ayak bastığı yerlerden nasıl etkileneceği bilinmediğinden ve mikro organizmaların verecekleri tepkilerden dolayı bu işlem uygulandı.

25 Saniyelik Gerilim!

Apollo 11 görevi öncesi, uygulanışı ve sonrasıyla birlikte çok büyük bir karmaşaydı. Görev öncesinde NASA yetkilileri, harcanan para yüzünden halkın tepkisini çekmeye başlamıştı. Tabi görevin uygulanışı dikkatlerin odağı olmalıydı ne de olsa üç hayat söz konusuydu.

Kalkış, 16 Temmuz'da başarıyla gerçekleşti. Ay yörüngesine girilmesinin ardından ilk olarak inilecek yer tespit edildi. Girintisi ve çıkıntısı çok fazla olan yüzeyde boş bir alana inmeyi planlayan astronotlar, yüzeye yaklaştıkça inilecek olan yerin kayalarla dolu olduğunu fark etti ve buraya inmenin çok tehlikeli olacağını biliyorlardı.

Daha sonra Armstrong sondanın kontrolünü tamamen kendi kontrolüne (manuel kontrole) aldı ve yüzey üzerinde açık bir yer aramaya başladı. Ana yakıt tankı bitmiş ve iniş için yalnızca 25 saniyelik bir yakıt kalmıştı. Armstrong, tüm bu gerilime rağmen başarılı bir şekilde iniş yaptı. Eğer 25 saniyelik bir gecikme yaşansaydı görev otomatik olarak iptal edilecek ve yüzeye inilmeden, yörüngede bekleyen Michael Collins kontrolündeki araca dönülecekti.

Neil Armstrong tarafından söylenen ifade uzun yıllar tartışıldı.

Neil Armstrong'un Ay'a inişi sırasında "That's one small step for man, one giant leap for mankind." dediğini biliriz. Bunu Türkçeye "Bu, benim için küçük, insanlık için büyük bir adım." deriz. Ancak İngilizce bilenler, cümlenin orijinalindeki sıkıntıyı fark edebilirler. "Small step for man" kalıbı, "insan, insanlık için küçük adım" demektir. "Bir insan için" demek için "small step for a man" denmelidir. Bu "a" sözcüğünün orada olup olmadığı uzun yıllar tartışıldı. Armstrong da öyle dediğine emin olduğunu; ancak kayıtları dinlediğinde kendisinin de duyamadığını söyledi. Fakat engellilerin iletişimi üzerine çalışan Peter Shann Ford'un ses kayıtları üzerinde yaptığı bilgisayar destekli analiz, Armstrong'un "for" ile "man" sözcükleri arasında 35 mikrosaniyelik bir frekans sıçraması olduğunu ve bunun "a" sözcüğüne karşılık geldiğini gösterdi. Bu, öylesine sessiz ve yuvarlanarak söylenmişti ki, insan kulağının duyması mümkün değildi; ancak bilgisayarlar bu detayı kaçırmamıştı.

Edwin "Buzz" Aldrin'in Ay yüzeyine inişi. Fotoğraf, 70 milimetrelik bir kamera ile Neil Armstrong tarafından çekildi.
Edwin "Buzz" Aldrin'in Ay yüzeyine inişi. Fotoğraf, 70 milimetrelik bir kamera ile Neil Armstrong tarafından çekildi.
NASA (ID#AS11-40-5868)

İnişi yaklaşık 600 milyon kişi izledi.

Bu bir rekordu. Nasıl olmasın ki? Günümüzde Super Bowl veya Game of Thrones gibi dizilerin milyonları geçen izleyicileri düşünüldüğünde; 1969 yılında hayallerin ötesinde bir yere çıkmak bütün insanları televizyonların başına kilitledi. Görev gerçekleşmeden önce bütün medya kurumları göreve dair bilgiler içeren yayınlar yapıyordu ve doğal olarak kamunun beklentisini de yükseltmişlerdi. Amerika Birleşik Devletleri'nde 53 milyon, küresel kapsamda ise 550 milyondan fazla izleyicinin Ay'a inişi izlediği belirtiliyor.

Ay Görevleri komplo teorisyenlerinin en sevdiği konulardan biri oldu.

Her büyük ve tarihi olayda olduğu gibi, Ay Görevleri konusunda da komplo teorisyenleri bin bir yalan ve karalama uydurdular. Ne var ki bunların hepsi bilimsel metodoloji kullanarak izah edildi. Bir incelememizi buradan okuyabilirsiniz. Ay Görevleri gerçektir ve ABD, Ay'a sadece 1 defa değil, tam 6 ayrı sefer insan indirmeyi başarmıştır. Görevlerin gerçekleştiği süreç ve sonrasında Sovyetler Birliği ve Çin gibi ABD'nin uzay yarışındaki rakipleri bile bu görevlerin sahte olduğunu iddia etmedi.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Muhteşem! 5
  • Umut Verici! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Bilim Budur! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/06/2022 03:33:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7866

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
İklim Değişikliği
Sağlık
Gıda
Saç
Evrim
Ortak Ata
Foton
Aminoasit
Müzik
Orman
Çiftleşme
Ecza
Vegan
Kırmızı
Hekim
Radyasyon
Radyoaktif
Antropoloji
Dna
Cinsiyet
Deprem
Kas
Sinir Hücresi
Kuşlar
Diş Hekimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.