Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Amerikan Sağlık Sistemi, Siyahi Amerikalıları Etik Olmayan Şekillerde Yıllarca İstismar Etti!

Çoğu Siyahi Amerikalı, COVID-19 Aşısı Olma Konusunda Endişeli. Bu Endişenin Nedeni, Siyahilere Yönelik Uzun Bir Tıbbi İstismar Geçmişi!

Amerikan Sağlık Sistemi, Siyahi Amerikalıları Etik Olmayan Şekillerde Yıllarca İstismar Etti! Photos.com
Siyahi kadınlar sağlık hizmetleri alma konusunda çekingen olabiliyor.
9 dakika
1,825
  • Epidemiyoloji
  • Kamu Sağlığı

Koronavirüse karşı aşı olacaklarını belirten tüm ırksal ve etnik gruplar arasında, aşıya en az meyilli olanı Siyahi Amerikalılar.[1] Aşıyı "yüksek ihtimalle" veya "kesinlikle" olacağını belirten siyahi insanların oranı zamanla artıyor; fakat Birleşik Devletler'de acil kullanımına izin verilen iki COVID-19 aşısı olmasına rağmen, Ocak ayının ikinci yarısına kadar, ankete katılan siyahi katılımcılardan yalnızca %35'i aşıyı olabildiğince çabuk bir şekilde olacağını veya aşıyı zaten olduğunu belirtti.[2], [3], [4]

Kaiser Aile Vakfı, "FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) onaylı bir COVID-19 aşısını ne zaman ücretsiz bir şekilde edinebileceğinizi düşünüyorsunuz?" sorusunu sorarak, yetişkin Amerikanlara bir anket uyguladı. Siyahi katılımcılar, aşıyı zaten olduklarını veya olabildiğince erken şekilde olmayı umduklarını en az ifade eden gruptu. "Bekleyip görelim." diye düşünenleri ise beyaz yetişkinlerdense (%26), çoğunlukla siyahi yetişkinler (%43) oluşturdu.
Kaiser Aile Vakfı, "FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) onaylı bir COVID-19 aşısını ne zaman ücretsiz bir şekilde edinebileceğinizi düşünüyorsunuz?" sorusunu sorarak, yetişkin Amerikanlara bir anket uyguladı. Siyahi katılımcılar, aşıyı zaten olduklarını veya olabildiğince erken şekilde olmayı umduklarını en az ifade eden gruptu. "Bekleyip görelim." diye düşünenleri ise beyaz yetişkinlerdense (%26), çoğunlukla siyahi yetişkinler (%43) oluşturdu.

Ayrıca Amerikan toplumunda COVID-19, beyaz bireylere nazaran siyahilere, yerli Amerikalı halka ve diğer renkten insanlara orantısız bir şekilde zarar verdi.[5] Beyaz Amerikalılar'dan hastaneye kaldırılma açısından 2.9 kat ve COVID-19 kaynaklı ölüm oranı açısından 1.9 kat daha yüksek risk altında olan siyahi Amerikalılar'ın, aşı olma fırsatı bulur bulmaz, hemen uzun kuyruklar oluşturacaklarını sanıyor olabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak siyahi halkın güvensizliğinin, ABD hükümetinin COVID-19 tutumuna yönelik çelişkili söylemlerinin de ötesinde bazı sebepleri var.[6] Ve bu, yalnızca veya basitçe bir yanlış eğitim sorunu da değil. Irk ve cinsiyet sağlığı eşitsizliklerini anlamak için tarih, etik ve edebiyat üzerinde çalışan bir tıbbi-hümanist ve biyo-etikçi olan Esther Jones, araştırmalarında siyahi Amerikalıların, sağlık kurumları bünyesinde aldıkları etik dışı ve istismarcı tedavilerin tarihini inceliyor.[7], [8] Geçmiş tecrübelerine dayanarak, siyahi insanların aşı olma konusunda aceleci olmamak için mantıklı sebepleri var.

Sancılı Bir Geçmiş

Amerikan sağlık sektörünün, siyahi araştırma denekleri üzerindeki etik dışı tedaviler konusunda köklü bir geçmişi bulunuyor. Tıbbi-etikçi Harriet A. Washington, "Medical Apartheid" (Tıbbi Irk Ayrımı) adlı kitabında en dikkat çekici örneklerden bazılarını detaylandırıyor.[9]

Tüm Reklamları Kapat

Tuskegee Frengi Deneyi

Bunlardan birisi, artık oldukça kötü bir şöhrete sahip olan, devlet yönetimi tarafından frengi tedavisi gördükleri yönünde yanlış bilgilendirilen ama aslında hiç tedavi görmemiş erkek siyahi hastaların bulunduğu Tuskegee frengi deneyi...[10] Bu çalışma, 1940'larda frengi hastalığının tedavisinin bulunmasından sonra dahi, toplamda 40 yıl sürdü.

Resmî adı "Siyah Erkekler Üzerinde Tedavi Edilmeyen Frengiye Yönelik Tuskegee Deneyi" olan bu araştırma, ABD Halk Sağlığı Servisi ve Hastalıkla Mücadele ve Önlem Merkezi (CDC) tarafından düzenlenen, etik olmayan bir araştırmaydı.[11] Araştırmanın amacı, tedavi edilmeyen frenginin nasıl seyredeceğini gözlemekti. Cinsel yollarla aktarılan ve Treponema pallidum türü bakterilerden kaynaklanan frengi, bilinen 4 evresinden (birincil, ikincil, gizli, üçüncül evrelerinden) içinde bulunulan evreye bağlı olarak semptomlar gösteren; üçüncül evrede gumma adı verilen, yumuşak ve kanserli olmayan büyümeler gösteren, nörolojik sorunlara ve kalp rahatsızlıklarına neden olabilen bir hastalıktır.[12] İşte bu hastalığın evrelerini daha yakından inceleyebilmek için bir grup Afro-Amerikalı erkeğe, ABD federal hükümetinin onlara ücretsiz frengi tedavisi vereceği söylendi; ancak araştırmacılar bilerek, hiçbir tedavi uygulanmadı.[13]

Deney, 1932 yılında o zamanki adı Tuskegee Enstitüsü olan Tuskegee Üniversitesi'nin katkılarıyla başladı. Bu üniversite seçilmişti, çünkü Alabama'daki enstitü geleneksel olarak siyah öğrenci ağırlıklıydı. Araştırmacılar, Alabama'nın Macon ilçesinden yeterince beslenmemiş 600 Afro-Amerikalı'yı deneye katılmaya ikna ettiler. Bunlardan 399'unda gizli frengi vardı, 201'inde ise frengi yoktu ve kontrol grubu olarak kullanıldılar. Deneye katılmaya teşvik etmek için araştırmacılara ücretsiz tıbbi tedavi önerildi; ancak bu tamamen bir kandırmacaydı ve frengi olduğu bilinen erkeklere bu teşhis asla söylenmedi bile...[14]Buna ek olarak, hastalara "tedavi verileceği" söylenmesine rağmen gizli plasebo uygulaması yapıldı.[15], [16]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Deney süresi konusunda da yalanlar söylendi: Katılımcılara başta söylenen, deneyin 6 ay süreceğiydi; ancak tam 40 yıl sürdü! Bu absürt süre, sadece sürenin uzunluğu bakımından dehşete düşürücü değil; aynı zamanda bu 40 yıllık süre zarfı içerisinde, 1947 yılında, penisilin icat edilmiş ve yaygın bir şekilde erişilebilir hale gelmişti - ki penisilin, frengiyi etkili bir şekilde tedavi edebildiği için standart bir frengi tedavisi olarak görülüyordu.[17] Yani bu Afro-Amerikalılar'a frengileri olduğu söylense, dışarıda herhangi bir kliniğe gidip, basitçe tedavi olabilirlerdi! Bunun yerine, frenginin vücudu nasıl harap ettiğini gözlemek isteyen araştırmacılar, tedavinin işlemediği ama üzerinde uğraştıkları gibi yalanlar söyleyerek yüzlerce Afro-Amerikalı'yı hastalığa mahkum etmeyi sürdürdüler.

Hükümet gözetimindeki deney, 1972 yılında nihayet deneyin detayları basına sızdığında, o yılın 16 Kasım'ında sonlanmak zorunda kaldı.[18] Deney, 128 katılımcının ölümüne neden oldu vfe Amerikan tarihindeki en berbat biyomedikal araştırmalardan biri olarak tarihe geçti.[19], [20]

Marion Sims'in Kadınlar Üzerindeki Anestezi Deneyleri

Siyahileri rızaları dışında denek olarak kullanan ve onları aldatan deneylerden belki de en az popüler olanı, J. Marion Sims'in "jinekolojinin babası" unvanını almasını sağlayan, 1800'lü yıllarda Birleşik Devletler'de esir edilmiş kadınlar (köleler) üzerinde yaptığı, etik dışı ve yetkisiz deneylerdi.[21] Sims, kadınlar üzerinde, anestezi ve o zamanlarda doktorlar tarafından uyulması gereken genel bakım standartları dahi olmadan, deneysel olarak vezikovajinal fistül ameliyatları yapmıştı.[22] Bu ameliyatlarda amaç, idrar kesesi ("vesica") ile vajina arasına, normalde olmasından fazla uzanan fistülün sebep olduğu kontrolsüz idrar yapmanın düzeltilmesini hedefler.[23]

Sims, 17 yaşında bir köle olan Anarcha üzerinde, 30'dan fazla deney yapmıştı. Anestesi kullanmama kararı, tıp uzmanları arasında geçerliliğini koruyan ve ırkçı bir varsayım olan, siyahi insanların akranları olan beyaz insanlara göre daha az acı çektiği düşüncesinden kaynaklanıyordu.[24] Tarihçi Dreidre Cooper Owens, bu olayı ve siyahi kadın bedenlerinin başka ne şekillerde denek olarak kullanıldığını "Medical Bondage" (Tıbbi Esaret) adlı kitabında ayrıntılı bir şekilde işlemiştir.[25]

Henrietta Lacks ve HeLa Hücreleri

Siyahilere yönelik ayrımcılık öylesine yüksek boyutlara varmıştı ki, tıbbi alandaki suistimal ve görevi kötüye kullanmalar, 2. Dünya Savaşı ve sonrasında insanlığa karşı işlenmiş suçların yargılandığı mahkemelerden sonra geliştirilen ve tıbbi birtakım etik prensipleri de içeren Nürnberg Kuralları'nın ilanından sonra bile devam etti![26]

Tüm Reklamları Kapat

1951'de doktorlar Henrietta Lacks adında siyahi bir kadından, izni olmadan rahim ağzı hücreleri aldılar.[27] Araştırmacılar, bu hücreleri ilk ölümsüz hücre kültürü üretmek için kullanmaya devam ettiler ve Henrietta Lacks'in soyundan gelen kişileri, rızaları olmadan yıllarca devam eden bu çalışmalara dahil ettiler.[28] Araştırmacı gazeteci Rebecca Skloot, gittikçe artan etik ihlâllerini "Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı" (The Immortal Life of Henrietta Lacks) adlı kitabında detaylı bir şekilde anlatıyor.[29]

Henrietta Lacks'in torununun çocuğu, onun fotoğrafıyla poz veriyor.Tıbbi araştırmalarda kullanılan HeLa hücre çizgisi, Lacks'ten alınan dokudan elde edildi.
Henrietta Lacks'in torununun çocuğu, onun fotoğrafıyla poz veriyor.Tıbbi araştırmalarda kullanılan HeLa hücre çizgisi, Lacks'ten alınan dokudan elde edildi.
Getty Images

Kitabın basımından sonra artan farkındalığa rağmen, etik dışı bu şiddetler, bir grup bilim insanının HeLa genomunu ailenin bilgisi ve rızası dahilinde olmadan haritalandırması ile devam etti.[31]Henrietta Lacks ve öyküsü hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz. Ayrıca hücre hattı araştırmalarıyla ilgili daha fazla bilgi için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Irk Temelli Bilim Safsatası

Genom bilimindeki gelişmeler, hala "ırklarla ilgili" bilim teorilerine güç kazandırma amacıyla kullanılmaktadır. Örneğin, 2007 yılında yapılan ve şimdilerde çürütülen bir çalışma, yerli Maori erkeklerindeki sözde "savaşçı gen" olarak adlandırılan bir geni ayırmak gerektiğini ve bu insanların şiddete genetik olarak yatkın olduğunu iddia etti.[30] Birleşik Devletler'deki bilim insanları ve haber kaynakları da birden konuya balıklama atladı ve siyahi erkekler ile Latin erkeklerin çete faaliyetlerine genetik olarak yatkın olduğunu iddia etmeye başladılar.[31]

Bir hukuk uzmanı olan Dorothy E. Roberts, Ölümcül İcat (Fatal Invention) adlı kitabında, bu gibi olayların ırk temelli bilimlerin zararlarını nasıl kalıcı hale getirdiğini açıklıyor.[32] Biyolojik verilerin kullanılması ve ırksal kalıplar dolayısıyla ortaya çıkmış yanlış kanılar, siyahi insanlar hakkındaki ırkçı düşünceleri körüklüyor. Bu düşünce sadece ve sadece biyolojik faktörlere dayanıyor ve olumsuz ve adaletsiz sağlık sonuçları doğuran sistematik faktörleri göz ardı ediyor. Modern tıpta devam etmekte olan ırka dayalı kategorizasyon safsatasıyla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Sağlık sektöründeki ırkçılık ile ilgili bu gerçekleri ortaya çıkaran çok fazla bilimsel araştırma olsa da, siyahi Amerikanların başkalarının tecrübe ettikleri sağlık suistimallerini duymaları için tek yapması gereken, bir yemek masası etrafında aileleri ve arkadaşları ile bir araya gelmek...

Sağlık Hizmetlerindeki Irkçılığın Devamı

Her ne kadar siyahi kadınların çilesi sayesinde J. Marion Sims gibi araştırmacılar modern jinekolojideki merkezi keşifleri yapmayı başarmışlarsa da, günümüzde siyahi kadınlar, bu tıbbi gelişmelerden, beyaz kadınlarla aynı ölçüde yararlanamıyor. Örneğin siyahi kadınlar, jinekolojik kanserlerle ve doğumdan kaynaklanan olumsuz sonuçlarla ve ölümle, orantısız bir şekilde daha fazla yüzleşmek zorunda kalıyorlar.[33], [34]

Anne sağlığı ve ölüm istatistikleri siyahi kadınlar için akranlarından daha kötü durumda.
Anne sağlığı ve ölüm istatistikleri siyahi kadınlar için akranlarından daha kötü durumda.
Getty Images

Ünlü tenis yıldızı Serena Williams, doğum yaptığında, sağlık sektöründe siyahi kadınlara karşı olan ilgisizliği bizzat deneyimledi. Doğumu sonrasında kendisini ilgisiz sağlık personellerine karşı savunmasaydı, aşırı kanamadan hayatını kaybetmiş olabilirdi.[35]

Siyahi insanlar, sağlık sektöründeki bu ırkçılık geçmişinin ve ırkçılığın günümüzde hem bireysel hem de toplu olarak devam ettiğinin son derece farkındalar. Siyahi hastalar hakkındaki kalıplar, -üstü kapalı veya aleni önyargılar fark etmeksizin- bu hastaların aldıkları sağlık hizmeti ve bunların doğurduğu tıbbi sonuçları etkilemeye devam ediyor. Ankete katıldıklarında, siyahi Amerikanlar sağlık personellerinin kendilerine inanmadıklarını, ağrı kesici dahil, gerekli tedaviyi uygulamadıklarını ve sağlık problemlerinden kendilerini sorumlu tuttuklarını tekrar tekrar ifade ediyorlar.[36]

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Wee Willie and Other Stories (Rudyard Kipling)

Percival William Williams, who is affectionately called ‘Wee Willie Winkie’ because of the nursery rhyme, is the only son of the Colonel of the 195th. The six-year-old is well-liked by everyone in the regiment, but becomes especially good friends with a subaltern he nicknames ‘Coppy’. One day, Winkie confesses to Coppy that he saw Coppy kissing Miss Allardyce, whose father is a Major. Coppy persuades Winkie to keep silent about the matter, since he is engaged to Miss Allardyce, but they haven’t announced it yet. Three weeks later, Winkie sees Miss Allardyce ride
her horse across the river in an attempt to prove her mettle. He knows that the ‘Bad Men’ (who he equates with the goblins in a storybook) live on the other side of the river, so he rides out after her, even though he is grounded. Miss Allardyce’s horse stumbles and falls, and Miss Allardyce twists her ankle. Winkie catches up to her and sends his pony, Jack, back to the cantonment for help as some natives approach. The natives debate whether to return Miss Allardyce and Winkie for a reward or hold them for ransom. When Winkie’s riderless horse returns to the cantonment, E Company immediately marshals and sets out to find him. The Company frightens away the natives, and Winkie is lauded as a hero for saving Miss Allardyce. He announces that people should start calling him by his given name because, as the narrator says, he has “enter[ed] into his manhood.”

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺48.00
Wee Willie and Other Stories (Rudyard Kipling)

Irkçılık ile hastalık ve ölüm vakalarının artışı arasındaki ilişki, COVID-19 salgısı süresince de varlığını koruyor.[37]

Bu Zorlukları Aşmak

COVID-19 aşıları hakkında devam eden güvensizlik meselesi de Birleşik Devletler'deki ırksal sağlık eşitsizliğinin en son göstergesidir.

Yine de ırksal COVID-19 sağlığı ve ölüm oranları arasındaki büyük uçurumu kapatmanın yolları var.[37] Öteki türlü, siyah insanların aşılanma oranları, nüfus oranlarıyla karşılaştırıldığında yetersiz kalmaya devam edecektir.[38]

Sağlık hizmetleri çalışanları ve politikacıların atacağı ilk önemli adım, bu sancılı geçmişi öğrenmek ve siyahi Amerikalıların karşı karşıya kaldığı sistematik ırklığını fark ederek, bu yönde stratejiler geliştirmek olacaktır.[39] Benzer şekilde, bütün ülkelere düşen, kendi ülkelerindeki azınlıkların benzer geçmişlerinden haberdar olmak, bu sorunları kabullenmek ve bunlara yönelik dürüst, samimi ve bilimden gücünü alan adımlar atmaya başlamaktır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
14
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 8
  • Grrr... *@$# 4
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Funk, et al. Intent To Get A Covid-19 Vaccine Rises To 60% As Confidence In Research And Development Process Increases. (3 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 27 Mart 2021. Alındığı Yer: Pew Research Center Science & Society | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Hamel, et al. Kff Covid-19 Vaccine Monitor: December 2020. (15 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 27 Mart 2021. Alındığı Yer: KFF | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Edwards. A 'Constant Flow' Of Vaccine: Pfizer's Covid-19 Shots Begin Massive Rollout. (14 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 27 Mart 2021. Alındığı Yer: NBC News | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Hamel. Kff Covid-19 Vaccine Monitor: January 2021 - Vaccine Hesitancy. (27 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 27 Mart 2021. Alındığı Yer: KFF | Arşiv Bağlantısı
  • ^ CDC. Cases, Data, And Surveillance. (12 Mart 2021). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Centers for Disease Control and Prevention | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Garrett. (2020). Covid-19: The Medium Is The Message. The Lancet, sf: 942-943. doi: 10.1016/S0140-6736(20)30600-0. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. L. Jones. (2016). Medicine And Ethics In Black Women’s Speculative Fiction. ISBN: 9781137514691. Yayınevi: Springer.
  • ^ S. K. Gertz. (2018). Diversity And Inclusion In Higher Education And Societal Contexts: International And Interdisciplinary Approaches. ISBN: 9783319701745. Yayınevi: Palgrave MacMillan.
  • ^ H. A. Washington. (2008). Medical Apartheid: The Dark History Of Medical Experimentation On Black Americans From Colonial Times To The Present. ISBN: 9780767915472. Yayınevi: Anchor.
  • ^ A. M. Brandt. (2006). Racism And Research: The Case Of The Tuskegee Syphilis Study. JSTOR, sf: 21. doi: 10.2307/3561468. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ CDC. Tuskegee Study - Timeline. (10 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Centers for Disease Control and Prevention | Arşiv Bağlantısı
  • ^ CDC. Std Facts - Syphilis (Detailed). (23 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Centers for Disease Control and Prevention | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. M. Reverby. (2009). Examining Tuskegee: The Infamous Syphilis Study And Its Legacy. ISBN: 9780807833100. Yayınevi: University of North Carolina Press.
  • ^ The Washington Post. ‘You’ve Got Bad Blood’: The Horror Of The Tuskegee Syphilis Experiment. (16 Mayıs 2017). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: The Washington Post | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Heller. Syphilis Victims In U.s. Study Went Untreated For 40 Years. (26 Temmuz 1972). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Heller. Black Men Untreated In Tuskegee Syphilis Study. (10 Mayıs 2017). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Associated Press | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. Duff-Brown. The Shameful Legacy Of Tuskegee Syphilis Study Still Impacts African-American Men Today. (6 Ocak 2017). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Stanford Health Policy | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. A. Matt, et al. “I Didn’t Want To Believe It”: Lessons From Tuskegee 40 Years Later. (15 Kasım 2012). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Planned Parenthood Advocates of Arizona | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. N. Magner, et al. (2017). A History Of Medicine. CRC Press. doi: 10.1201/9781315113814. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. V. Katz, et al. (2008). The Legacy Of The Tuskegee Syphilis Study: Assessing Its Impact On Willingness To Participate In Biomedical Studies. Journal of Health Care for the Poor and Underserved, sf: 1168-1180. doi: 10.1353/hpu.0.0067. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. S. Sartin. (2004). J. Marion Sims, The Father Of Gynecology: Hero Or Villain?. Southern Medical Association, sf: 500-505. doi: 10.1097/00007611-200405000-00017. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Stamatakos, et al. (2014). Vesicovaginal Fistula: Diagnosis And Management. Indian Journal of Surgery, sf: 131-136. doi: 10.1007/s12262-012-0787-y. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ W. Kochakarn, et al. (2007). A New Dimension In Vesicovaginal Fistula Management: An 8-Year Experience At Ramathibodi Hospital. Asian Journal of Surgery, sf: 267-271. doi: 10.1016/S1015-9584(08)60037-8. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. M. Hoffman, et al. (2016). Racial Bias In Pain Assessment And Treatment Recommendations, And False Beliefs About Biological Differences Between Blacks And Whites. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 4296-4301. doi: 10.1073/pnas.1516047113. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. C. Owens. (2017). Medical Bondage: Race, Gender, And The Origins Of American Gynecology. ISBN: 9780820351346. Yayınevi: University of Georgia Press.
  • ^ J. D. Moreno, et al. (2017). The Nuremberg Code 70 Years Later. JAMA, sf: 795-796. doi: 10.1001/jama.2017.10265. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Mahon. The Story Of Henrietta Lacks Sheds Light On Ethical Considerations In Genetic Testing. (28 Nisan 2017). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: ONS Voice | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. Skloot. (2010). The Immortal Life Of Henrietta Lacks. ISBN: 9781400052172. Yayınevi: Crown Publishing Group.
  • ^ R. Skloot. The Immortal Life. Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Rebecca Skloot | Arşiv Bağlantısı
  • ^ NZ Herald. Scientist Debunks 'Warrior Gene'. (11 Eylül 2009). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: NZ Herald | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b E. Callaway. 'Gangsta Gene' Identified In Us Teens. (19 Haziran 2009). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Roberts. (2012). Fatal Invention: How Science, Politics, And Big Business Re-Create Race In The Twenty-First Century. ISBN: 9781595588340. Yayınevi: The New Press.
  • ^ K. M. Doll. (2018). Investigating Black-White Disparities In Gynecologic Oncology: Theories, Conceptual Models, And Applications. Gynecologic Oncology, sf: 78-83. doi: 10.1016/j.ygyno.2017.10.002. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Colarossi. Eliminating Racial Disparities In Maternal Health. (8 Aralık 2019). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Boston University | Arşiv Bağlantısı
  • ^ K. Morgan-Smith. Serena Williams: ‘Doctors Aren’t Listening’ So Black Women Are Dying. (10 Mart 2018). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: TheGrio | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Hamel. Kff/The Undefeated Survey On Race And Health - Main Findings. (14 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: KFF | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b G. B. Cunningham, et al. Racism At The County Level Associated With Increased Covid-19 Cases And Deaths. (7 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: The Conversation | Arşiv Bağlantısı
  • ^ CIDRAP. Experts Seek To Allay Covid Vaccine Hesitancy In Black Americans. (9 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: CIDRAP | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. Karanth. Surgeon General: Black Americans' Distrust In Vaccine Comes From History Of Medical Racism. (20 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: HuffPost | Arşiv Bağlantısı
  • Al.com. Descendants Of Men In Syphilis Study Emerging From Shadows. (10 Mayıs 2017). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Al.com | Arşiv Bağlantısı
  • R. Nuwer. Scientists Published Henrietta Lacks’ Genome Without The Consent Of Her Family. (26 Mart 2013). Alındığı Tarih: 28 Mart 2021. Alındığı Yer: Smithsonian Magazine | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 05:16:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10308

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nörobilim
Enzim
Algoritma
Sinirbilim
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Carl Sagan
Malzeme
Bilgi Felsefesi
Karadelik
Yüzey
Tarım
Klinik Mikrobiyoloji
Farmakoloji
Yapay
Balık Çeşitliliği
Yüz
Galaksi
Zooloji
Ölçüm
Sinir
Alkol
Algı
Köpekbalığı
Viroloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Jones, et al. Amerikan Sağlık Sistemi, Siyahi Amerikalıları Etik Olmayan Şekillerde Yıllarca İstismar Etti!. (28 Mart 2021). Alındığı Tarih: 7 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10308
Jones, E., Engin, H. E., Bakırcı, Ç. M. (2021, March 28). Amerikan Sağlık Sistemi, Siyahi Amerikalıları Etik Olmayan Şekillerde Yıllarca İstismar Etti!. Evrim Ağacı. Retrieved February 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10308
E. Jones, et al. “Amerikan Sağlık Sistemi, Siyahi Amerikalıları Etik Olmayan Şekillerde Yıllarca İstismar Etti!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 28 Mar. 2021, https://evrimagaci.org/s/10308.
Jones, Eshter. Engin, Hevi Elif. Bakırcı, Çağrı Mert. “Amerikan Sağlık Sistemi, Siyahi Amerikalıları Etik Olmayan Şekillerde Yıllarca İstismar Etti!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, March 28, 2021. https://evrimagaci.org/s/10308.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.