Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı: Kitap Analizi ve Özeti

Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı: Kitap Analizi ve Özeti Penn State University
Kitap görseli
5 dakika
6,318
Tüm Reklamları Kapat

"Henrietta Lacks’in Ölümsüz Hayatı", etkileyici bir hayat hikayesi ile bilimsel açıdan yeni bir dönemi başlatan olayları çok başarılı bir şekilde harmanlamış. Rebecca Skloot, kitabı yazarken Henrietta’nın ailesi ve arkadaşlarına ek olarak avukatlar, bilim insanları, gazeteciler ve etik bilimciler ile yapılmış toplamda bin saatten fazla süren röportajlardan yararlanmış. Bu röportajlar üzerinde herhangi bir düzeltme yapılmadan konuşmaların olduğu gibi aktarılmasıyla oldukça gerçekçi bir anlatım yakalanmış. Örneğin; Lacks ailesinin Johns Hopkins yerine "John Hopkins" demesi yazar tarafından düzeltilmemiş. Kitap, "New York Times En Çok Satanlar Listesi"ne girerek birçok ödül kazanınca 2017 yılında filme uyarlanmış. Herkes tarafından kolaylıkla okunabilecek kadar sade ve akıcı bir dille yazılan bu kitabın Türkçe çevirisi de mevcut. Yazının devamında Rebecca'nın kitabı yazmaya nasıl karar verdiğini ve Henrietta Lacks'in sıra dışı hayatının kısa bir özetini bulabilirsiniz.

Yazar, HeLa hücrelerinden ilk defa on altı yaşındayken biyoloji dersinde haberdar oluyor. Öğretmeni, bilim insanlarının, 1951 yılında rahim ağzı kanserinden ölmeden önce Henriatta'nın tümöründen örnekler alıp petri kabına koyduklarını ve böylece laboratuvarda büyütülmüş ilk ölümsüz insan hücrelerini elde etmekte başarılı olduklarını anlatıyor. Son olarak da Henrietta’nın siyahi bir kadın olduğunu ekliyor. Skloot, Henrietta hakkında daha fazla bilgi almak için ders sonrasında öğretmenine sorular soruyor: “Henrietta nereliydi? Hücrelerinin önemini biliyor muydu? Çocukları var mıydı?”

Tüm Reklamları Kapat

Ama bu soruların cevabını o zaman kimse bilmiyordu. Rebecca, ansiklopedilerde ve daha sonra bilgisayarında HeLa hücrelerini araştırdıysa da sorulara cevap bulamadı. Kimsenin hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediği bu kadın hakkında daha fazla bilgi bulmak ve ona hak ettiği şöhreti kazandırmak için Rebecca işe koyuluyor ve uzun uğraşlar sonucu bu kitabı yazıyor.

Rebecca Skloot kitabın ilk bölümlerinde Henrietta Lacks’in 31 yıllık yaşamını anlatıyor. ABD’nin Virginia eyaletinde doğan Henrietta, küçük yaşlardan itibaren tütün tarlalarında çalışıyor ve kuzeni David "Day" Lacks ile evleniyor. Maryland’a taşınarak kendilerine yeni bir hayat kuran Lacks ailesi için her şey, Henrietta’nın rahminde bir “düğüm” olduğunu kuzenlerine söylemesiyle değişiyor.

Tüm Reklamları Kapat

Henrietta Lacks
Henrietta Lacks
History

Dönemin en ünlü ve önde gelen hastanelerinden olan Johns Hopkins’e giden Henrietta’ya, doktor muayenesinden sonra “1. evre rahim ağzı yassı hücreli karsinom” tanısı konuluyor. Kitapta, hastanenin Lacks ailesinin evine en yakın olup da aynı zamanda siyahileri de tedavi eden hastane olmasına dikkat çekilmiş. Çünkü o yıllarda ABD’nin özellikle güney eyaletlerinde “renklilere” ayrımcılık yaparak ikinci sınıf vatandaş haline getiren Jim Crow Yasaları geçerliydi. Bu yasalardan bazıları şöyleydi:

  • Siyahi bir erkek beyaz bir erkekle ikisinin de sosyal anlamda eşit olduğunu gösterdiği için el sıkışamazdı.
  • Siyahiler ve beyazlar birlikte yemek yiyemezlerdi.
  • Beyazlar siyahilere hitap ederken Mr., Mrs., Miss., Sir veya Ma'am gibi saygı belirten unvanlar kullanmazdı. Fakat, siyahiler beyazlarla bu tür unvanları kullanarak iletişim kurmak zorundaydı.

Bu nedenle kitapta da bahsedildiği gibi Henrietta, Johns Hopkins’te “renklilere” ayrılan tuvaletleri, odaları ve koridorları kullanıyordu.

Henrietta Lacks’in ameliyatı sırasında doktoru Howard W. Jones, serviksteki tümöründen örnekler aldı ve bu örnekleri Johns Hopkins’te Hücre Kültürü Araştırma Merkezi’nin başındaki George Gey’a verdi. George ve eşi Margaret 30 yıla yakın bir zaman boyunca kanser hücrelerini vücut dışında büyütmeye çalışmış ama başarılı olamamışlardı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Laboratuvarlarda sürekli bölünen ölümsüz hücreler büyüterek kansere neden olan faktörleri çalışabilmeyi ve kansere çare bulabilmeyi amaçlıyorlardı. George Gey’ın asistanı Mary, örnekleri “HeLa” olarak işaretledi ve Henrietta’nın hücrelerinin de diğerleri gibi bir süre yaşadıktan sonra öleceğini düşündü.

Fakat bu hücreler inanılmaz bir hızda büyümeye devam etti. Hatta Mary, hücrelerin büyüme ve yayılma hızını "yabani otlara" benzetmişti. Böylelikle HeLa hücreleri, büyük bir üne kavuştu ve George tarafından önce bilim insanı arkadaşlarına, daha sonra onlardan da dünyanın her yerindeki bilim insanlarına ulaştırıldı. Buradaki can alıcı nokta, Henrietta’nın bu sırada hücrelerinin laboratuvarda kullanıldığından haberdar olmaması.

Henrietta, hastalığının ilerlemesi sonucunda 1951 yılında hayatını kaybetti. Henrietta’nın ölümünden sonra Johns Hopkins’teki doktorlar ve bilim insanları, eşinden ve çocuklarından herhangi bir açıklama yapmaksızın kan örnekleri aldılar. B örneklerin, ailenin haberi olmadan araştırmalarda kullanılması da bilimde etik konusunda sorular oluşturdu ve günümüzde halen tartışılmaktadır.

Bu süreçte Henrietta’nın kızı Deborah, annesinin hastalığının otuz yaşına geldiğinde kendisini de öldüreceğini düşündüğü için, kendilerinden alınan kan örneklerinin ona yardımcı olabileceğini düşünmüş. Lacks ailesi, Johns Hopkins Hastanesi bu hücreler sayesinde milyonlar kazanırken, fakirlikle boğuşuyordu ve hatta sağlık sigortalarının bile yoktu. Aile, kendileriyle röportaj yapmak isteyen birçok gazeteci ve bilim insanını geri çevirdi; çünkü hiçbirine güvenmedi.

HeLa hücrelerinin floresan mikroskop görüntüsü: Hücre iskeleti mikrotübülleri (galibarda) ve DNA (açık mavi) görülüyor.
HeLa hücrelerinin floresan mikroskop görüntüsü: Hücre iskeleti mikrotübülleri (galibarda) ve DNA (açık mavi) görülüyor.
National Center for Microscopy and Imaging Research (NCMIR)

Bilimsel araştırmalara büyük bir hız kazandıran Henrietta’nın hücreleri ilerleyen yıllarda çeşitli alanlarda çalışan bilim insanları tarafından kullanıldı. Toksinlere, radyasyona, enfeksiyonlara maruz kaldı, ilaç denemeleri yapıldı, bağışıklık sisteminin baskılanmasını ve kanser oluşumunu incelemek için farelere enjekte edildi.

Tüm Reklamları Kapat

Üzücü bir şekilde, bilimsel araştırmalara birçok katkı sağlayan ve bilimde etik sorunların farkındalığını arttıran Henrietta Lacks’in adı bile çok uzun yıllar boyunca merak edilmedi ve yanlış anlaşılmalar sonucu hep "Helen Lane" olarak anıldı.

Kitabın en etkileyici kısımlarından birinde, Johns Hopkins’teki bir bilim insanı tarafından Henrietta’nın kromozomlarının FISH ("Floresan In Situ Hibridizasyon") kullanılarak boyanan bir baskısının, çerçevelenerek Henrietta’nın çocuklarına verilmesinden bahsediliyor. Çocukların çok küçük yaşta kaybettikleri ve neredeyse hiç hatırlamadıkları annelerini anmaları için hayli ilginç ve bir o kadar da hüzünlü bir yöntem...

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
15
0
  • Alıntılı Paylaş
  • Tekrar Paylaş
  • Alıntılı Paylaşımları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Üzücü! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/02/2024 12:02:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8980

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Dışkı
Astrofotoğrafçılık
Konuşma
Bebek
Köpekgil
Diş
Gerçek
Sars-Cov-2
Şüphecilik
Antik
Mühendislik
Elektrokimya
Rna
Dişler
Nanoteknoloji
Kanıt
Botanik
Kütleçekimi
Entomoloji
Bilim Felsefesi
Hastalık Yayılımı
Kurbağa
Küresel Isınma
Balık Çeşitliliği
Yangın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Dilek, et al. Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı: Kitap Analizi ve Özeti. (16 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 25 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8980
Dilek, E., Bakırcı, Ç. M. (2020, July 16). Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı: Kitap Analizi ve Özeti. Evrim Ağacı. Retrieved February 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8980
E. Dilek, et al. “Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı: Kitap Analizi ve Özeti.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 16 Jul. 2020, https://evrimagaci.org/s/8980.
Dilek, Elif. Bakırcı, Çağrı Mert. “Henrietta Lacks'in Ölümsüz Hayatı: Kitap Analizi ve Özeti.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, July 16, 2020. https://evrimagaci.org/s/8980.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close