Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Yakınsak Evrim Nedir? Hayvanlarda Uçma Yetisi Nasıl Evrimleşti?

Yakınsak Evrim Nedir? Hayvanlarda Uçma Yetisi Nasıl Evrimleşti? Jaime Diaz
7 dakika
13,167
  • Makroevrim
Evrim Ağacı Akademi: Canlıların Evrimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 32. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oksijenli Solunum Nasıl Evrimleşti? İlkel Hücreler Nasıl Oldu da Oksijeni Kullanabilecek Biçimde Evrimleştiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Yakınsak Evrim, bir özelliğin ortak bir atadan iki torun türe aktarılması yerine, türlerin birbirlerinden bağımsız olarak aynı özelliği tıpatıp aynı ya da benzer şekillerde evrimleştirmelerine denir. Yani, yarasalar ile kuşların en yakın ortak atası (iki türden de on milyonlarca yıl önce yaşamıştır) uçmaya dair en ufak bir iz taşımazken, bu iki canlı grubu uçmayı birbirlerinden bağımsız olarak evrimleştirmiştir. İşte buna yakınsak evrim diyoruz. Ancak örneğin kuşlar arasında albatros ile saz delicesinin ortak ataları da uçma özelliğine sahiptir ve bu iki tür, atalarından bu özelliği almışlardır. Burada yakınsak evrimden söz edilemez.

Uçmanın, bu şekilde en az 4 alemde (kingdom; krallık) evrimleştiği bilinmektedir: böcekler, teruzorlar (pterosaurus), kuşlar ve yarasalar. Bunların hepsi, birbirlerinden bağımsız olarak uçmayı keşfetmişlerdir. Yani, daha uygun ve bilimsel bir dille anlatmak gerekirse, bu canlı gruplarından her birinde, bir yerlerde, birbirlerinden bağımsız olarak, uçmayı keşfeden ve bu sayede avantajlı konuma geçen bireyler olmuş ve bu bireylerin sayısı, popülasyon içerisinde artıp sabitlenmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Bu noktada uçan hayvanlar ile süzülen hayvanlar arasındaki farkı belirlemekte fayda vardır. Canlı gruplarından bazıları, aktif olarak kanatlarını kullanarak, yer çekimine karşı koyacak gücü kendi kaslarıyla üretir ve bu şekilde bir noktadan diğerine, yer ile temas etmeden, hava yoluyla giderler ve bu canlılara uçan hayvanlar denir. Uçan hayvanların tümünde, istisnasız bir şekilde kanatlar bulunur; ancak bu kanatlar yapısal olarak farklılık gösterebilirler. Bir grup başka canlı ise kanatları olmamasına rağmen, yüzey alanını arttırıcı bazı uzantılara sahiptirler ve bu hayvanlar kas gücü ile uçma aktivitesini gerçekleştirmek yerine, belli bir yükseklikten kendilerini bırakıp, yine yer ile temas etmeden, hava yoluyla bir noktadan diğerine yer değiştirirler. Aktif olarak uçamayan bu hayvanlara ise süzülen hayvanlar denmektedir. Uçan hayvanlara örnek olarak, yukarıda da belirttiğimiz gibi kuşları, böcekleri, teruzorları ve yarasaları verebiliriz. Süzülen hayvanlar arasında ise "uçan sincaplar", cennet ağacı yılanları, süzülen Çin kurbağaları, süzülen karıncalar ve "uçan" balıklar gibi hayvanlar bulunur.

Böceklerde Uçmanın Evrimi

Böcekler (Insecta), omurgasızlar arasında uçabilen tek canlı sınıfıdır. Üstelik bu konuda gerçekten uzmanlaşmışlar ve özelleşmişlerdir.

Bu Reklamı Kapat

Böceklerde uçmanın evriminin günümüzden 350 milyon yıl kadar önce, Karbonifer Dönemi'nde başladığı düşünülmektedir. Bu dönemde sadece iki dev kıta bulunmaktadır ve jeolojik koşullar günümüzle alakası olmayacak şekilde farklıdır. Ne yazık ki, Alt Karbonifer Dönem'e ait elimizde çok az fosil kaydı bulunduğu için, böceklerin tam olarak hangi aşamalardan geçerek uçma yeteneğini kazandıklarını bilemiyoruz. Ancak konuyla ilgili çok güçlü ve farklı açılardan desteklenen teoriler bulunmaktadır. Bu teoriler temel olarak kanatların nasıl evrimleşmiş olabileceğini incelerler. Bunlara kısaca bakacak olursak:

İlk teori, kanatların paranotal lob denilen bir ön adaptasyondan evrimleştiğini ileri sürmektedir. Paranotal lob, pek çok böcek fosilinde bulunmaktadır (günümüzdeki modern hayvanlarda ise yoktur) ve bu yapının zıplama ve düşüş sırasında dengeyi sağladığı düşünülmektedir. Bu teori, biraz süzülen hayvanların uçuşunun daha sonradan gerçek uçuşa dönüştüğünü düşünmeye benzemektedir. Eskiden ağaçlar üzerinde yaşayan böceklerin (arboreal böcekler), aşağı düşme sırasında sert çarpmalara engel olması amacıyla, paranotal loba sahip olanların avantajlı olması sonucu bu yapıyı evrimleştirdikleri düşünülmektedir. Bu sayede böcekler yere daha yumuşak inişler yapabilmeye başlamışlardır. Teoriye göre bu yapı daha sonrasında böcek göğüs bölgesinde (thorax) daha uzun mesafeler süzülmeye yarayan bir yapıya dönüşmüş, en sonunda ise aktif olarak uçmaya yaramıştır. Ne yazık ki teoriyi, paranotal lob haricinde fosil kayıtları pek fazla desteklememektedir, ancak konu üzerindeki araştırmalar sürmektedir.

Böcek Uçuşu
Böcek Uçuşu
Wikipedia

İkinci teori kanatların, suda yaşayan (aquatic) böceklerin karın bölgesindeki solungaç yarıklarının farklılaşması sonucu evrimleştiğini ileri sürmektedir. Örnek olarak, mayıs sineklerinin larvalarındaki farklılaşmış solungaç yarıklarını verebiliriz. Bu teoride de aşamalı bir değişim görmekteyiz: bahsi geçen trakeler öncelikle farklılaşarak havada süzülmeyi sağlamış, daha sonra gövdeye tutunmasını sağlayan kasların da aktif titreşimleri geliştirmeleri sonucunda uçma görevi görmeye başlamıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Üçüncü ve en güçlü teori ise, endit (endite) ve egzit (exite) denilen ilkel eklembacaklıların bacaklarının farklılaşmasıyla uçmanın ve kanatların evrimleştiğini ileri sürmektedir. Pek çok zaman olduğu gibi, bu konuda da Drosophila melanogaster (meyve sineği) üzerinde çalışma yapılmış ve oldukça güçlü delillere ulaşılmıştır. Sinekler üzerinde yapay olarak meydana getirilen bir mutasyon sonucu kanatlar yerine üç eklemli bir bacak gelişmiştir. Tersine düşünecek olursak, eskiden üç eklemli bir bacak varken, belirli bir mutasyonun meydana gelmesi sonucunda kanatlar evrimleşmiş ve faydalı olmalarından ötürü kalıcı hale gelmiş olabilirler. Bu konuda da araştırmalar sürmektedir.

Bu konuya çok daha derinlemesine girme şansımız var, ancak yerimizi çok aşacağımız için burada kesip diğer canlılara geçeceğiz. Ancak bilinmesi gereken şudur ki, böceklerin uçuşuyla ilgili çok güçlü teoriler bulunmakta ve araştırmalar halen sürmektedir. Günümüzde, kanatlı böceklerin tümü taksonomik olarak Insecta (böcekler) sınıfının Pterygota (kanatlı böcekler) alt sınıfında yer almaktadır.

Teruzorlarda ve Kuşlarda Uçmanın Evrimi

Teruzorlar, Geç Triyasik Dönem ile Kretase Dönem'in sonuna kadar, yani günümüzden 220 milyon yıl öncesiyle 65.5 milyon yıl öncesi arasında yaşamış ve soyları tükenmiş, "pterosaurus" kelimesinin de anlamını veren "kanatlı sürüngenler"dir. Taksonomi kuralları dahilinde, teruzorlar, evrimleşmiş halleriyle birer dinozor sayılmamaktadırlar. Ancak teruzorlar, gerçek dinozorlardan evrimleşerek farklılaşmış ve ayrı bir taksonomik grup oluşturmuş canlılardır (aynı durum ihtiyazor, pleyozor ve mozazorlarda da görülür). Bu grubun ataları ve grubun kendisi, günümüzdeki kuşların atalarını oluşturmaktadır. Yani günümüz kuşları, yaşayan birer "dinozordur" (bilimsel olarak bu tabir doğru olmasa da, bu şekilde düşünülebilir). Teruzorlar, bilinen ilk omurgalı uçuculardır. Teruzorların nasıl uçmaya başladığıyla ilgili olarak elimizde böceklerden çok daha fazla kanıt bulunmaktadır.

Teruzorların kanatları, derinin kasların ve bazı diğer dokuların özelleşmesi ve bacaklar ile aşırı olarak uzayan dördüncü el parmakları arasındaki alanı bir çarşaf gibi kapatması sonucu evrimleşmiştir. Bu, oldukça yavaş ve kademeli bir süreçtir. İlkin türlerin halen dinozorlar gibi uzun kuyrukları ve tamamı dişlerle kaplı çeneleri; ancak yavaş yavaş evrimleşmeye başlayan kanatları bulunmaktadır. Daha sonraki türlerde ise kuyruk ve dişler kısalmış veya kaybolmuştur. En ilkin türlerden itibaren günümüzdeki hayvanlarda ve atalarının çoğunda bulunan "kıl" yapısını oluşturan filamentler olan piknofiberler farklılaşarak bütün vücudu ve kanatları kaplayacak olan "tüy" yapısını evrimleştirmiştir. Bu konuda da çok boğmamak adına teknik ayrıntılara girmek istemiyoruz ancak konunun ardında geniş anatomi, biyokimya ve fizyoloji bilgisi yattığını bilmekte fayda var.

Pterosaur (Jurassic World)
Pterosaur (Jurassic World)
Wired

Dinozorlardan kuşların evrimine giden yolda pek çok fosil kaydımız bulunmaktadır. Hatta sırf bu konuyla ilgili Evrim Ağacı'nın dalları oldukça belirgin bir şekilde bilinmektedir. Bazı tüylü dinozorların isimleri şöyle sıralanabilir:

Bu Reklamı Kapat

Avimimus, Sinosauropteryx , Protarchaeopteryx, Caudipteryx, Rahonavis, Shuvuuia, Sinornithosaurus, Beipiaosaurus, Microraptor, Nomingia, NGMC 91, Cryptovolans, Scansoriopteryx, Psittacosaurus, Yixianosaurus, Dilong, Pedopenna, Jinfengopteryx, Juravenator, Sinocalliopteryx, Velociraptor, Similicaudipteryx, Epidexipteryx, Anchiornis, Tianyulong, Concavenator

Yarasalarda Uçmanın Evrimi

Yarasalar (Chiroptera), memeliler arasında en yaygın olan ikinci gruptur ve aynı zamanda memeliler arasında uçma yetisini kazanabilmiş tek gruptur. Yarasaların ilk olarak uçmayı nasıl evrimleştirdiği tam olarak bilinmese bile, bir kolugo olan ve havada süzülme yeteneği olan Cynocephalus (dilimizde "uçan lemur" olarak geçmektedir ancak ne uçmaktadır ne de lemurdur) ile olan akrabalıkları, yarasalardaki uçuşun evrimiyle ilgili çok önemli fikirler vermektedir.

Yarasalarda Uçuş
Yarasalarda Uçuş
Discover Magazine

Bilinen en eski yarasalar Eyosen Çağı'nda, yani günümüzden 54.8 ile 34.7 milyon yıl önce görülmektedir ve bu türlerde, günümüzdekinin aksine uzun kuyruklar ve bazı diğer uçuş adaptasyonları bulunmaktadır. Bu önemli farkların haricinde, günümüzdeki yarasalarla pek çok benzer özellikler de taşımaktadırlar. Bu özellikler bize yarasaların ağaçlarda yaşayan bir atanın sürekli olarak aşağı düşmesi veya atlaması sonucunda, havada en çok süzülüp, yere en yumuşak konanların hayatta kalıp gitgide avantajlı bir konuma geçtikleri fikrini vermektedir. Bunu yapmalarının yolu ise, koltukaltı derisinin uzayarak kolları bacaklara kadar kaplayacak bir yapı haline evrimleşmesidir. Bu açıdan, böceklerde pek de geçerli olmayan bir teorinin, güçlü bir şekilde karşımıza çıktığını görmekteyiz.

Aşağıda, bir yarasa kanadı ve kemik anatomisi verilmiştir:

Yarasa Anatomisi
Yarasa Anatomisi
Cloudinary

Yine çok fazla anatomik ve fizyolojik ayrıntıyla boğmak istemiyoruz. Ancak bilinmesi gereken nokta, ağaçlarda yaşayan ve havada süzülen bazı türlerin gitgide özelleşerek, kendi kas güçleriyle itiş ve kalkış sağlayabildiklerini düşünmenin oldukça mantıklı ve fosillerce ve moleküler kanıtlarca da desteklenen bir olay olduğudur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 7
  • Tebrikler! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Canlıların Evrimi Yazı Dizisi

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 32. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Oksijenli Solunum Nasıl Evrimleşti? İlkel Hücreler Nasıl Oldu da Oksijeni Kullanabilecek Biçimde Evrimleştiler?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/08/2022 08:06:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/158

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Eşeyli Üreme
Kuyruksuz Maymun
Factchecking
Hücre
Sıvı
Depresyon
Nükleotit
Dilbilim
Ateş
Kadın Doğum
Kemik
Renk
Kan
Viral
Canlı Cansız
Klinik Mikrobiyoloji
Astrofotoğrafçılık
Dil
Balık
Dağılım
Sağlık Bakanlığı
Entropi
Yeşil
Periyodik Tablo
Uzay
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.