Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Üst Paleolitik Kadın Heykellerinin Şişman Görüntüsü, İklim Değişimi Nedeniyle Hayatta Kalma Çabasını Yansıtıyor Olabilir mi?

Üst Paleolitik Kadın Heykellerinin Şişman Görüntüsü, İklim Değişimi Nedeniyle Hayatta Kalma Çabasını Yansıtıyor Olabilir mi? The Washington Post
8 dakika
2,116
  • Evrimsel Biyoloji
  • Klasik Arkeoloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

Avcı-toplayıcı kültüründe obezite nadiren görülür. Buna rağmen günümüzden 38,000 - 14,000 yıl öncesine ait obez heykelciler bulunmuştur. Bu dönemde buzul çağı hakimdi ve Dünya genelinde avcı-toplayıcı topluluklar yaşamaktaydı (Şekil S1A). Bu figürler obez oldukları gibi, çıplaklardı da.[1] Heykelcikler, bedeni resmetmektedirler. Yüzleri ve ayakları yoktur. Kolları ise küçüktür. Bu eksiklikler, bilinçli olarak yapılmıştır (Şekil S1B). Heykelciklerin çoğu çocuk doğurma yaşındadır, bazıları gebedir ya da karın ve kalçaları obezdir (İng: "steatopygy"). Ergenlik ya da orta yaştaki kadınları betimleyen heykelcikler daha az sayıdadır. Obezite, kadın heykelciklerine mahsustur; erkek heykelcikleri ise zayıftır (Şekil S1C).[2] Tüm bunları, aşağıdaki görselde görebilirsiniz.

Obesity

Heykelcikler, dönemin iklimsel ve çevresel değişimleri göz önünde bulundurularak incelenmeli, beslenme ve yaşamda kalım gibi etmenlerin ele alınması gerekmektedir. Heykelciklerin, avcı-toplayıcıların yaşamda kalımlarını artırmak için yapıldıklarına dair bir hipotez oluşturulabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Üst paleolitik Avrupasında iklimsel değişim ele alındığında, Aurignasyanlar’ın (yani İspanya'dan Ukrayna'ya kadar olan bölgede yaşayan Avrupalı atalarının) Avrupa’ya 48.000 yıl öncesi geldikleri görülür. Gelişleri, buz çağının doruğundan önceki iklimsel ılımanlaşma dönemine denk gelmektedir.[3] Kendileri doğudan gelmişler ve Tuna nehri boyunca göç etmişlerdir. Kuzey Avrupa'da bulunan ve yaklaşık 1.5 kilometre yüksekliğine ulaşan buzullara kadar gitmişlerdir.[4] Buzullarında arasında yaşanan ısınma ile ortaya çıkan düzlüklerde kemik uçlu mızraklar ile mamut, at ya da geyik avlamışlardır. Yaz ve son baharda ise balık tutmuş ve orman meyveleri, fındık ve yenebilir bitkiler toplamışlardır.

Günümüzden 43,000 yıl kadar önce, iklim koşullarının elverişliliği ile 20-40 kişilik avcı-toplayıcı grupları halinde İtalya ve Güney İspanya’ya kadar göç etmişlerdir.[4] 38.000 yıl önce, sıcaklıklar düşmeye ve buzullar yeniden oluşmaya başlamıştır. Baskı altında kalan Aurignasyanlar, yaşamda kalmak için yeni yollar aramaya başlamışlardır. Bazıları İtalya ve Güneybatı Avrupa’ya (özellikle de bugünkü Fransa ve İspanya'ya) kaçmışlardır. 36.000 yıl kadar önce genetik olarak farklı olan Gravetyanlar, arta kalan Aurigyanların Merkezi Avrupa’daki yerlerini almışlardır.[5], [6] Gravetyanlar daha nitelikli fırınlanmış taş projektil şişlere (uçlara) sahiplerdi. Bu, kendilerine zor çevre koşullarında teknolojik üstünlük sağlamıştır. Bu nedenle daha da kuzey bölgelere kadar ilerlemişler ve 50° kuzey enleme kadar ulaşmışlardır. Sezonluk olarak 800 kilometre kadar bir mesafede at ve ren geyiği sürülerini takip etmişlerdir.[4]

Tüm Reklamları Kapat

Günümüzden 28.000 yıl kadar önce çevre sıcaklığı 4-8 derece kadar düşmüştür ve 22,000 yıl öncesinde son büyük buzulların oluşmasına neden olmuştur.[4] En soğuk aylarda sıcaklık, -10°C ila -15°C’ye kadar düşmüştür.[7] Yağış azalmış ve bitkilerin büyüme sezonları kısalmıştır.[4] koşullarda buzulların yakınlarında yaşamayı başarabilen insanlar yaşarken, diğerleri konaklamalı, orman içi bölgelere ve güneyde bulunan vadilere yerleşmişlerdir.[8] Büyük hayvanların boyutları giderek küçülmüştür. Tavşanlar, dağ sıçanları ve kuşlar avlanmaya başlamıştır.[9]

Yiyecek kıtlığının hüküm sürdüğü dönemlerde nüfusun, 29.000 - 25.000 yıl öncesi arasında en düşük düzeylere indiği düşünülmektedir. Bu aralıkta insan nüfhttps://www.donsmaps.com/venus.html).un üçte birine kadar düşmüştür.[8] 20.000 yıl önce bu insanların boyları 6-8 santimetre kadar kısalmıştır.[4], [10] Bu, dönemde yaşanan beslenme sıkıntılarına işaret etmektedir. Beslenme yetersizliğinin diğer bir bulgusu olan dış striyasyonları (Lat: "enamel hypoplasia") erken üst paleolitik devirde %16 dolaylarından, 22,000 yıl öncesinde %29'a kadar yükselmiştir.[4]

Yapılan yeni çalışmada, 38,000 - 14,000 yıl öncesi, buzul çağının git gelleri arasında obez kadın heykelcikleri bir araya getirilmiştir.[11] Bu çerçevede, heykelciklerdeki obezitenin miktarının buzul gelişimi ile ilişkisi incelenmiştir. Bunu yapmak için iklim değişikliği ve buzullara yakınlıkları ile heykellerin bel-kalça ve bel-omuz oranları arasındaki ilişki incelenmiştir (bu heykelleri buradan görebilirsiniz). Ebatları ölçülemeyen ya da tamamlanmamış olan heykelcikler bu çalışmaya dahil edilmemişlerdir. Ölçümler, ImageJ isimli bir yazılım ile yapılmıştır. Yanlılığı ve karışıklığı önlemek için fotoğraflar rasgele kodlanmış ve ölçümler bağımsız bir kişi tarafından yapılmıştır. Veriler, ortalama olarak sunulmuştur

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Şekil 1A Avrupa ve Rusya’da bulunan Venüs’lerin bulunma yerlerini göstermektedir. Heykelcikler dört kümeye ayrılmışlardır: 38,000-22,000, 21,000-14,000 önce yapılmış ya da buzullara yakın bölgelerde bulunup bulunmadıklarına göre (Kuzey Avrupa ve Rus steplerinden Karadeniz’e doğru giden nehirler boyunca) ya da buzullardan uzakta bulunup bulunmadıklarına göre (Güney Avrupa; Iberia, Güney Fransa ve İtalya). Bel-omuz ve bel-kalça oranı ise Şekil 1B’de gösterilmiştir. Şekil S2’de ölçümlere ilişkin ek bilgiler sunulmuştur (yaklaşık yaş ve bulunma yeri).
Şekil 1A Avrupa ve Rusya’da bulunan Venüs’lerin bulunma yerlerini göstermektedir. Heykelcikler dört kümeye ayrılmışlardır: 38,000-22,000, 21,000-14,000 önce yapılmış ya da buzullara yakın bölgelerde bulunup bulunmadıklarına göre (Kuzey Avrupa ve Rus steplerinden Karadeniz’e doğru giden nehirler boyunca) ya da buzullardan uzakta bulunup bulunmadıklarına göre (Güney Avrupa; Iberia, Güney Fransa ve İtalya). Bel-omuz ve bel-kalça oranı ise Şekil 1B’de gösterilmiştir. Şekil S2’de ölçümlere ilişkin ek bilgiler sunulmuştur (yaklaşık yaş ve bulunma yeri).
Obesity

Şekil 1'de venüs heykelciklerinin buzullara yakınlıklarına dikkatinizi çekmek istiyoruz. Görselde, (A) panelindeki haritada son buzul doruklarının Weichselyan'a ilerlemiş hali gözükmektedir. Bu olay, yaklaşık 22,000 yıl önce yaşanmıştır. Venüslerin bulundukları yerler yıldız ile gösterilmiştir (38,000 - 22,000). Buzula yakın bölgelerde Venüs kümeleri bulunur (Kuzey Avrupa ve Rusya – mavi yıldızlar). Buzullardan uzak Venüs heykelcikleri Güney Avrupa’dadır (İtalya, Fransa ve İspanya- kırmızı yıldızlar).

(B) panelinde, buzul çağında (<22,000; kırmızı semboller) ve buzul çağından sonra (21,000 - 14,000; mavi semboller) kalça-omuz oranları görülmektedir. Buzullara göre göreceli alanlar solid (kapalı) ya da net (aralıklı) olarak gösterilmiştir.

(C) panelinde, buzul çağında (<22,000; kırmızı semboller) ve buzul çağı sonrası (21,000 - 14,000; mavi sembolleri) bel-kalça oranı görülmektedir. Buzullara göre göreceli alanlar solid (kapalı) ya da net (aralıklı) olarak gösterilmiştir. Veriler, tüm heykelçiklerinin ortalama oranlarını ifade etmektedir.

Şekil 2'de Avrupa’dan Rus steplerine kadar yayılan bir coğrafyadan çıkarılan, 38,000 - 14,000 yıl öncesi arasına ait Venüs heykelcikleri görülmektedir. (A) Venüs, Dolni Vestonice, Çekya, 26,000. (B) Venüs, Savignano, İtalya, 24,000-23,000. (C) Venüs, Zaraysk, Rusya, 19,000. (D) Venüs, Abri Pataud, Fransa, 21,000.
Şekil 2'de Avrupa’dan Rus steplerine kadar yayılan bir coğrafyadan çıkarılan, 38,000 - 14,000 yıl öncesi arasına ait Venüs heykelcikleri görülmektedir. (A) Venüs, Dolni Vestonice, Çekya, 26,000. (B) Venüs, Savignano, İtalya, 24,000-23,000. (C) Venüs, Zaraysk, Rusya, 19,000. (D) Venüs, Abri Pataud, Fransa, 21,000.
Şekil 3'te venüsler arası bel-omuz ve bel-kalça oranları arasındaki ilişki görülmektedir.
Şekil 3'te venüsler arası bel-omuz ve bel-kalça oranları arasındaki ilişki görülmektedir.

Artan buzul çağında, buzula yakın heykelcikler (Kuzey/Merkezi Avrupa ya da Rusya) daha geniş kalça-omuz (Şekil 1B) ve bel-kalça oranlarına (Şekil 1C) sahiptiler (Çizelge S1’i desteklemektedir). Aynı şekilde buzulların geliştiği devrin heykelciklerinin oranları daha büyük bulunmuştur. Bireysel olarak heykelcikler ile bel-omuz ile bel-kalça oranları arasında pozitif korelasyon bulunmuştur (Şekil 3).

Tartışma

Venüs heykelcikleri insanlığın yaratmış olduğu en anlamlı ve en erken sanatsal eserlerdir. Belirgin cinsel özellikleri ile bereket ve güzelliğin sembolü olarak yorumlanırlar. Görsel olarak da tanrıça olarak kabul edilirler. Büyüklükleri ise el büyüklüğündedir (6 - 16 cm). Mamut dişi, boynuz ya da nadiren kilden yapılmıştır. Bazıları kolye olarak da taşınmıştır. Mamut dişinin ve litik heykelciklerinin yüzeysel parlaklığı (patina) kendilerinin kuşaklar ötesinde kullanıldıklarını göstermektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Araştırmacılar, bu heykelciklerin buzullara yakın yaşayan genç kadınlara bedensel bir ideal olarak hizmet ettiklerini düşünmekteler. Bu hipotezi ispatlamak için, geç paleolitik heykelciklerin ölçülerini incelediler. Obezitenin, çocuk doğurma yaşında olan kadınlarda besinsel strese karşı koymak için kültürel normatif uygulama olabileceğini öngörmekteler.

Fotoğraflar, buzullara yakın heykelciklerin daha obez olduklarını göstermektedir (Şekil 1-3). Beden ölçüleri, özellikle de artan buzul çağında daha fazla bulunmuştur. Havaların ılımanlaşmasıyla, ölçüler de azalmaktaydı. Buzul çağının doruğu (22,000 yıl önce), bedenlerin inceldiği iklimsel dönüm noktasıdır (özellikle Güney Avrupa’da).

İnsanlar, heykelcikleri yiyecek kıtlığında obez yaparken, yiyecek bolluğunda zayıf yapmışlardır. Bu düşünceye tinsel ya da büyüsel anlamlar da yüklenmiştir. Çocuk doğurma yaşına ulaşan kadınlar heykellere bakarak kilo almaya çalışmışlar ve böylece üreme başarılarını da artırmışlardır. Çünkü o dönemde "sağlıklı anne" algısı bu biçimdeydi: Obezite, gebelikte enerji sunacaktır, emzirmeyi destekleyecektir ve soğuğa karşı koruyacaktır.

Buzul çağı sırasında obezite, özellikle 49° - 52°. enlemlerde kadınlar için önemli olmuştur. Obezitenin teşviki, neslin devamını sağlamaktaydı. Bir bebeği memeden ayıracak duruma getirmek, iki kış geçirmeyi gerektirmekteydi. Bu da dayanıklı olunması şartını beraberinde getirmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Kadınların erkeklere göre daha fazla yağa ihtiyacı vardı. Adet için %17 oranında yağ gerekliyken, %22 yağ ise ideal gebeliği desteklemekteydi. Yiyecek kıtlığının olduğu dönemlerdi, oysa, ortalama boydaki bir kadın gebeliğini sürdürebilmek ve üç ay kadar emzirebilmek için 16 kg yağa ihtiyaç duymaktadır.[11] Düşük yağ depoları adet kesilmesine ve sütün kesilmesi durumunda yeni doğan ölümüne neden olmaktadır.[11]

Bu çalışmanın kısıtlarından birisi, ölçümlerin fotoğraflardan yapılmış olmasıdır. Bu ölçümler, gerçek çevresel ölçümler değildi. Heykelciklerin kesin yaşlarının belirlenmesi bazı durumlarda mümkün olmamıştır, çünkü bazı durumlarda yaş tahminleri üslupsal özelliklere göre yapılmıştır. Güneye göçün kendisi de heykelciklerin incelmesine neden olmuş olabilir. Özellikle İspanya’da kültürel değişim, etnik alt grupların varlığı ya da iklimsel stresten bağımsız başka değişiklikler de bundan sorumlu olabilir.

Sonuç

Özetle, bu araştırmada, çevresel faktörler ve beslenmeye dair stres, heykelciklerin dış görünüşleri ile ilişkili bulunmuştur. Çevresel strese bağlı olarak toplayıcı-avcı kadınlar bu değişime tabi olmuşlardır, çünkü nüfusları ve boyları azalmıştır. Bu tehlike karşısında, özellikle sorunlu bölgelerde ve neslin tükenmek üzere olduğu yerlerde, heykelcikler çare olmuştur. İdeolojik unsurlar olarak doğurganlıkları artmış, anne ve bebeğin hayatta kalmaları sağlanmıştır. Sanatın estetiği sağlığa olumlu katkılarda bulunmuş ve kötüleşen iklim koşullarının aşılmasını sağlamıştır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
21
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Obesity | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/02/2023 23:53:12 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9820

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Galaksi
Evrenin Genişlemesi
Uydu
Kuşlar
Süpernova
Kuantum
Astrofotoğrafçılık
Covıd-19
Mikrobiyoloji
Antropoloji
Teori
Kimyasal
Değişim
Sinek
Damar
Korku
Sağlık Bakanlığı
Kuantum Fiziği
Kök Hücre
Mit
Manyetik Alan
Öğrenme Teorileri
Allah
Orman
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
R. J. Johnson, et al. Üst Paleolitik Kadın Heykellerinin Şişman Görüntüsü, İklim Değişimi Nedeniyle Hayatta Kalma Çabasını Yansıtıyor Olabilir mi?. (3 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 7 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9820
Johnson, R. J., Yaman, P. D. H., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 03). Üst Paleolitik Kadın Heykellerinin Şişman Görüntüsü, İklim Değişimi Nedeniyle Hayatta Kalma Çabasını Yansıtıyor Olabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved February 07, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9820
R. J. Johnson, et al. “Üst Paleolitik Kadın Heykellerinin Şişman Görüntüsü, İklim Değişimi Nedeniyle Hayatta Kalma Çabasını Yansıtıyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 03 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9820.
Johnson, Richard J.. Yaman, Prof. Dr. Hakan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Üst Paleolitik Kadın Heykellerinin Şişman Görüntüsü, İklim Değişimi Nedeniyle Hayatta Kalma Çabasını Yansıtıyor Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 03, 2021. https://evrimagaci.org/s/9820.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.