Melez Canlılar, Uyumsuz RNA'larla Nasıl Hayatta Kalabiliyor?

Massey Üniversitesi’nden bilim insanları melez türlerin nasıl yaşadıklarına ve geliştikleri üzerine yeni bir kapsamlı kanun keşfettiler. Hesaplamalı biyoloji alanında çalışan Prof. Murray Cox ve moleküler biyolog Dr. Austen Ganley, yeni bir tür oluştuğunda nelerin gerçekleştiğini inceleyen bu araştırmayı yürüttüler. Elde ettikleri sonuçlar ise Public Library of Science (PLOS)’ın online bilim dergisi Genetics’te yayınlandı. Prof. Cox araştırmayı şöyle anlatıyor:

Birbirlerinden farklı iki tür aniden bir araya geldiklerinde, iki tip mekanizma dizisine ya da RNA’ya sahip bir tür oluşur. Bu mekanizmanın bazı parçaları bir arada çalışamazlar, biz de şu soruyu sorduk: Bu melez canlı nasıl canlılığını sürdürüyor?

Prof. Cox, melez türlerin şaşırtıcı bir şekilde yaygın olduklarını ve çarşaf yapımında kullanılan pamuklarda, ekmekteki buğdayda ve Yeni Zelanda’daki alp bitkilerinde görülebildiklerini belirtiyor. Araştırma takımı otlarda bulunan bir mantarın milyonlarca RNA kopyasını dizilemek ve analiz etmek için gelişmiş hesaplamalı biyoloji metotlarını kullandılar. Prof. Cox şöyle açıklıyor:

Bu mantar (Epichloë endofiti) iyi adamlardan biri. Bitki, mantara yaşayabileceği bir ortam sağlarken mantar da bitkiyi yemeye çalışan böcekleri öldüren kimyasallar üretiyor. Bu gizli ilişki, Yeni Zelanda’nın milyarlarca dolar değerindeki süt endüstrisinin önemli bir dayanağı olarak karşımıza çıkıyor.

Prof. Cox, bu bitki mantarlarında bulunan RNA seviyelerinin neredeyse pamuktakiler ile özdeş olduğunu bulduğunda şaşkınlık yaşadığını belirtiyor ve ekliyor:

Bu türler esasen birbirlerinden çok farklılar, yeni başlayanlar için, biri bir bitki, diğeri ise bir mantar. Bu yüzden de bizler, melez türlerin (hangi tür olduğunu dikkate almadan) iki tip RNA mekanizmalarını kontrol edebilmeleri için gen ifadesinin nasıl davranması gerektiğini belirleyen evrensel kuralları tanımladık.

Bu genetik kurallar gösterdi ki melez türün genleri ebeveynlerden birini ya da diğerini taklit ediyor. Prof. Cox sözlerini şöyle bitiriyor:

RNA seviyeleri bize ebeveynlerden gelen bir kopyanın etkin bir biçimde kapatıldığını (gen ifadesinin engellediğini) gösteriyor ve bu sadece ebeveynlerin genlerinin ortalaması ile alakalı değil. Bu olay hem bitkilerde hem de mantarlarda gerçekleşiyor, diğer bir değişle hayat ağacı boyunca melez türlerin gen ifadesini kontrol eden evrensel kurallar bulunuyor.

Profesör Cox’un bu araştırması, bilimsel topluluklar arasında büyük bir ilgi uyandırdı.