Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Tümtoplumsallığa (Gerçek Sosyal Yaşarlığa) Giriş

Tümtoplumsallığa (Gerçek Sosyal Yaşarlığa) Giriş Alex Wild
16 dakika
1,670
  • Etoloji

Tümtoplumsal (E.N. eusocial: gerçek sosyal yaşayan) hayvanlar toplu karar verme gibi karmaşık davranışlar sergilerler. Evrimsel biyologlar tümtoplumsallığın neden ve nasıl evrimleştiğini ve tümtoplumsal canlılardan neler öğrenebileceğimizi soragelmişlerdir.

Tümtoplumsal hayvanların hepsinde şu dört özellik görülür: yetişkinlerin topluluk halinde yaşamaları, yavru bakımında işbirliği (bireyler, kendilerine ait olmayan yavrulara bakarlar), üreme iş bölümü (her birey üreyemez) ve kesişen nesiller (Ç.N. ebeveynler ile çocuklarının aynı anda sağ olmaları) (Wilson 1971). İlkel tümtoplumsal canlılarda üreyen ve üremeyen bireyler arasında biçimsel bir fark bulunmazken gelişmiş tümtoplumsal canlılarda üreyen ve üremeyen bireyler arasında biçimsel farklılıklar ve hatta üremeyen bireylerin kendi aralarında özelleşme gözlenebilir (örneğin Eciton burchelli türü karıncalardaki asker ve işçi sınıfları).

Bu Reklamı Kapat

Diğer toplumsal etkileşim çeşitleri olarak ebeveynlerle yavruları arasında toplumsal davranış bulunan alttoplumsallık (örneğin kuşlar, Halictine arıları; Plateaux-Quénu 2008) ve toplumsal davranışın aynı nesilden bireyler arasında gerçekleştiği yantoplumsallık (E.N. parasociality: parasosyal) (örneğin arıların çoğu) sayılabilir.

Hangi Hayvanlar Tümtoplumsaldır?

Tümtoplumsal hayvanların çoğu Eklembacaklılar (Arthropoda) şubesinde bulunur; fakat Sırtiplikliler (Chordata) şubesinde de az sayıda örneğe rastlanır (Çizelge 1).

Bu Reklamı Kapat

Şube       Ayrıntılar Eklembacaklılar (Arthropoda) Sınıf:

Böcekler (Insecta)           Takımlar:         Termitler (Isoptera)   Hepsi tümtoplumsal, çoğu ileri     Yarımkanatlılar (Hemiptera)   ~50 türü tümtoplumsal     Kırpıkkanatlılar (Thysanoptera)   ~6 türü tümtoplumsal     Kınkanatlılar (Coleoptera)   1 tür: “Ambrosia beetle”               Zarkanatlılar (Hymenoptera)           Karıncalar Tüm türler (Az sayıda aşırı değişmiş tür hariç) ~14000       Arılar ~4000 türden yalnızca 300-400 kadarı tümtoplumsal       Yaban arıları Çoğu toplumsal değil, ~900 türü tümtoplumsal   Altşube:

Kabuklular (Crustaceae)           Synalpheus karidesleri   Synalpheus            Sırtiplikliler (Chordata)           Sınıf:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Memeliler

(Mammalia)     Onlarca ilkel tümtoplumsal tür     Aile:

Bathyergidae (Afrika köstebek fareleri)   2 ileri tümtoplumsal tür:

Tüysüz köstebek faresi (Heterocephalus glaber)

Damaraland köstebek faresi (Cryptomys damarensis)  

Bu Reklamı Kapat

Çizelge 1: Tümtoplumsal davranış sergileyen hayvanlar

 Zarkanatlılar (Hymenoptera) takımı, tümtoplumsal türler barındıran en geniş ve en iyi bilinen hayvan grubudur (bkz. Görsel 1–3). Çoğu zarkanatlı tümtoplumsal değildir fakat bu toplumsal düzen, bu grupta pek çok defa ortaya çıkmıştır. Tümtoplumsallık, bazı arılar (Apidae) ve yaban arılarında (Ross ve Matthews 1991) -Sphecidae and Vespidae yaban arılarında bağımsız olarak ortaya çıkmıştır- ve bütün karıncalarda (Vespidae ile yakın akraba olan Formicidae; Hölldobler ve Wilson 1990) görülmektedir. Zarkanatlılarda görülen haplodiploid cinsiyet belirleme düzeni (döllenmiş diploid yumurtalardan dişiler oluşurken erkeklerin döllenmemiş haploid yumurtalardan gelmesi) akraba seçilimine katkıda bulunarak bu takımdaki özverili davranışı destekliyor olabilir.

Afrika bal arısı (Apis mellifera) oğulu.
Afrika bal arısı (Apis mellifera) oğulu.
2010 Nature Education Fotoğraf: R. M. Plowes

Termitler için kendi besinlerinin (çürüyen kütük; Thorne 1997) içinde yaşayan aşırı evrimleşmiş toplumsal hamamböcekleri denebilir. Selüloz sindiren birgözeliler (protozoa) ve bakteriler ile karmaşık bir ortak yaşama muhtaçtırlar ve genç bireyler bu ortakyaşarları diğer bireylerin dışkısını yemek suretiyle alırlar. Koloni içerisinde sınıf farklılaşması vardır: Üremenin tamamından sorumlu bir kraliçe ve kralın yanı sıra her iki cinsiyetten pluripotent larvaların değişik gelişimsel aşamaları olan askerler ve işçiler vardır. Termitler diploiddir ve yuva yapımı (Ladley ve Bullock 2005) ve alan savunması (Adams 1987) dahil karmaşık toplumsal davranışlar sergilerler.

Görece yakın zamanda keşfedilmiş tümtoplumsal türler arasında birkaç tür karides, yaprak biti ve kırpıkkanatlı böcek bulunur. Synalpheus karidesleri arasında tümtoplumsallık en az iki bağımsız kökenden gelmektedir (Duffy ve ark. 2000). Bu deniz karidesi, yakın akraba yüzlerce diploid bireyden oluşan topluluklar halinde tropik süngerlerin iç asalakları olarak yaşar. Konak süngerler düzensiz bir dağılıma sahiptir ve bu, yeni koloniler kurmak için yayılmak ana yuvada kalmaktan daha tehlikeli olacağından, tümtoplumsallığın grupta evrimleşmesine katkıda bulunmuş olabilir.

Bu Reklamı Kapat

Polistes yaban arıları kağıttan yapılmış yuvalarını koruyorlar. Corcovado National Park, Costa Rica.
Polistes yaban arıları kağıttan yapılmış yuvalarını koruyorlar. Corcovado National Park, Costa Rica.
2010 Nature Education Fotoğraf: R. M. Plowes

Kırpıkkanatlılar, Thysanoptera takımından küçük, haplodiploid böceklerdir (Crespi ve ark. 1992). 5000 civarındaki türden 300 kadarı bitki gallerinde yuva yapıp içerideki bitki dokusundan beslenirler. Bunlar arasında tümtoplumsal olarak sınıflandırılabilecek altı tür vardır: Galleri hırsız asalaklardan koruyan, biçimsel olarak farklılaşmış asker sınıfları bulunur.

Toplumsal yaprak bitleri, kırpıkkanatlılar gibi, gallerde ya da içi boşalmış bitki gövdelerinde yaşar ve bitki dokusundan beslenirler (Stern 1994, Aoki ve Imai 2005). Bu ufak yarımkanatlıların (hemiptera) karmaşık yaşam döngüleri olabilir -diploidlerdir ama eşeysiz de üreyebilirler- ve kuvvetli asker bireyleri olan pek çok tür tanımlanmıştır (Stern ve Foster 1996).

Siyah hasatçı karıncalar (Messor pergandei) komşu yuvadan gelen davetsiz misafire saldırıyorlar.
Siyah hasatçı karıncalar (Messor pergandei) komşu yuvadan gelen davetsiz misafire saldırıyorlar.
2010 Nature Education Fotoğraf: R. M. Plowes

Omurgalılarda tümtoplumsal sayılabilecek en az iki tür vardır; tüysüz köstebek faresi ve Damaraland köstebek faresi (Burda ve ark. 2000). Her iki tür de diploiddir, yüksek oranda soy içinde ürer ve dağınık besin kaynakları bulunan zorlu çöllerde yaşar. Çoğu birey, tek bir üretken dişiden (kraliçe) doğan kardeşleri ya da yakın akrabalarını yetiştirmeye yardımcı olur. Koloniler arası üreme ana koloniden çıkan yayılgan çeşitlerin -soy-içi üremeden kaçınan ve geniş yağ birikimleri bulunan bireyler- yeni bir koloni kurmak için ayrılması sonucunda gerçekleşir (O'Riain ve ark. 1996).

Toplu Yaşamın Yararları

Tümtoplumsal canlılar topluluklar halinde yaşarlar ve toplu yaşamın hem yarar hem de bedeline tabidirler. Toplu yaşam, bireylere çeşitli yollardan yarar sağlayabilir. Birincisi, topluluklar her bir bireyin öldürülme olasılığının görece düşük olduğu bir “bencil sürü” meydana getirerek avlanmaya karşı bir savunma oluşturabilirler (Hamilton 1971). İkincisi, pek çok türde geniş topluluklar, rakiplere göre üstündürler; Azteca trigona karınca kolonilerinde olduğu gibi (Adams 1994).

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Modern Dünya Küresi: Fiziki, 26 cm, Işıklı

Yeryüzü dağlarını, ovalarını, nehirlerini, kısaca fiziki durumunu gösteren ürünümüzü, hem gerçek bir eğitim materyali hem de şık bir aksesuar olarak kullanabilirsiniz.

ESTETİK: Modern seri ürünlerimiz grafik, eksen ve ayak tasarımlarıyla bütüncül ve yeni bir estetik yaklaşıma sahiptir. Geliştirmiş olduğumuz yeni üretim teknolojimiz sayesinde demonte yapıya sahip olan yeni serimizde ekvator çizgisinin ışıklandırılması tasarımın güzelliğini ön plana çıkarmaktadır.

ÇEVRE DOSTU: Gürbüz Yayınları olarak tüm ürünlerimizde orijinal ham madde kullanarak sebep olunabilecek çevresel sorunları kendi bünyemizde minimize ettiğini taahhüt ediyoruz. Aynı zamanda modern seri ürünlerimizin demonte yapısı sayesinde, paketleme ve stoklama organizasyonlarında daha az karton ambalaj kullanarak yeşili koruyan çevre dostu bir tutumu destekliyoruz.

  • Harita Türü: Fiziki
  • Çap: 26 santimetre
  • Işık Durumu: Işıklı
Devamını Göster
₺299.00
Modern Dünya Küresi: Fiziki, 26 cm, Işıklı

Pek çok tümtoplumsal canlı, toplu halde besin bulma bakımından üstündür (örneğin akıncı asker karıncalar; Solé ve ark. 2000). Yuva imkanlarının kısıtlı olduğu ya da kaynakların dağınık olduğu hallerde ana toplulukta kalmanın yararları arasında yayılımdan doğan tehlikeleri azaltmak ve ana yuvayı miras alma olasılığı sayılabilir. Bu, tüysüz köstebek farelerinde (Jacobs ve Jarvis 1996), ilkel karıncalar gibi her görevi yapmak üzere özelleşebilen işçilere sahip böceklerde (Molet ve ark. 2005) ve yaban arılarında (Monnin ve ark. 2009) toplulukların oluşumuna katkıda bulunur.

Toplu yaşamın bedelleri de olabilir ve bunların eninde sonunda uyum üstünlüğü tarafından dengelenmesi gerekir. Zararlar arasında kaynaklar için bireyler arası rekabette artış, topluluklar içinde asalak ve hastalık yayılmasında artış ve topluluğun avcılar ve asalaklar tarafından kolayca tespit edilebilmesi vardır.

Tümtoplumsallık Nasıl Evrimleşti?

Üreme olasılığını es geçmek, doğal seçilimin doğasına (yaşamak ve üremek) aykırıdır. Darwin (1859) bile tümtoplumsallığı anlamanın zorluğu üzerine şöyle bir yorum yapmıştır: "(Bu,) ilk bakışta bana aşılamaz görünen özel bir güçlük ve aslında tüm kuramı çökertebilir. Böcek toplumlarındaki cinsiyetsiz ya da kısır dişi bireylerden bahsediyorum: Zira bu cinsiyetsizler, davranış ve yapı bakımından hem erkeklerden hem de üreyebilen dişilerden farklı oldukları halde kısır oldukları için kendi cinslerini çoğaltamazlar." Bunu takiben Darwin "Seçilimin bireye olabileceği gibi aileye de etki edebileceği hatırlandığında bu zorluk, ilkin aşılamaz görünse de, azalır ya da benim inandığım üzere ortadan kalkar..." diye ekler. “İşçilik” davranışının evrimini açıklamak üzere pek çok sav ortaya atılmıştır. Bu savların birbirini dışlamadığını belirtmek önemlidir; her biri, tümtoplumsallığın farklı gruplarda evrimleşmesinde farklı görevlere sahip olabilir (Görsel 4). Evrim biyologları tümtoplumsallığın kökenlerinin izini sürerken bireysel (soliter) canlıların topluluk davranışından yarar elde etmeleri ile başlayan ve sonunda bazı bireylerin artık üremekten aciz olduğu ve evrimsel uyum başarısını yalnızca dolaylı yoldan kazanabildikleri “dönülemez noktaya” (Wilson ve Hölldobler 2005) varan bir yol izlerler. Buna ek olarak, tümtoplumsal yaşamın ortaya çıkışında işleyen seçilim kuvvetleri ile gelişmiş tümtoplumsal kolonileri sürdüren seçilim kuvvetlerinin birbirinden farklı olabileceğini belirtmek gerekir (Hölldobler ve Wilson 2009). Buradan sonra, tümtoplumsal davranışın ortaya çıkışına katkıda bulunan temel etmenlerin kısa tanımlarını okuyabilirsiniz.

İlkel tümtoplumsallığın evrimine katkıda bulunan etmenleri ve ileri tümtoplumsallığın tersinir bir toplumsal durum olmadığını (“dönülmez” noktayı geçmiş, işçiler bağımsız olarak üreme yetisini kaybetmiştir) gösteren çizim.
İlkel tümtoplumsallığın evrimine katkıda bulunan etmenleri ve ileri tümtoplumsallığın tersinir bir toplumsal durum olmadığını (“dönülmez” noktayı geçmiş, işçiler bağımsız olarak üreme yetisini kaybetmiştir) gösteren çizim.
2010 Nature Education

Akraba Seçilimi

Bir genin kendi kopyalarını gelecek nesillere aktarmasının iki yolu vardır: doğrudan, döl üreterek veya dolaylı yoldan, yakın akrabaların üremesi sayesinde. Doğrudan ve dolaylı üreme çıktılarının toplamına kapsayıcı uyum başarısı denir. Sonuç olarak, dolaylı uyum başarısı seviyesi doğrudan uyum başarısını aştığı durumda bireysel (soliter) davranışın yerine tümtoplumsallığın seçilmesi mümkündür.

Özverili eylem, yararı nesneye sağlarken bedeli özneye ödeten eylemlerdir.Hamilton yasası (Hamilton 1964) özverinin desteklenmesi için,

r > C/B

olması gerektiğini belirtir. Burada B, yaşam boyu üreme başarısı bakımından özverili eylemin nesnesinin edindiği yarar ve C de öznenin ödediği bedeldir (yaşam boyu üreme başarısındaki düşüş). Akrabalık katsayısı, r, 0 ila 1 arasındadır ve iki birey arasında paylaşılan atasal olarak aynı alellerin oranıdır. Bireyler başkalarının uyum başarısını yükseltirken kendileri bedel ödemek durumunda olduklarından (örneğin, yavru bakımına destek olma, yuva savunması, besin paylaşımı, kendi yavrularına yatırım yapmamak) tümtoplumsallık, topluluklar içinde yüksek derecede özveriye dayanır.

İki iyi bilinen yoldan r yükseltilebilir: haplodiploid cinsiyet belirlenmesi ve soy-içi üreme. Tümtoplumsallığın evrimi için şart olmasa da (tüysüz köstebek faresi ve termitler diplodiploiddir), haplodiploidlik tümtoplumsallığın zarkanatlılar içinde neden birden çok defa ortaya çıktığını açıklamaya yardımcı olabilir. Haplodiploid canlılarda, öz kız kardeşler arasındaki akrabalık (r = 0.75), anne ile yavrusu arasındakinden büyük (r = 0.5) olduğundan Hamilton yasasına göre kendi yavrularını yetiştirmektense kız kardeşlerini yetiştirmeyi karlı hale getirir.

Soy-içi üreme, yani yakın akarabaların çiftleşmesi, alellerinin daha büyük bir kısmını paylaşan döller üreterek r’de artışa neden olur. Bu, ana yuvadan çok uzağa dağılmayan ya da kardeşleri ile çiftleşmeye yatkın olan canlılar arasında yaygındır (örneğin, termitler ve yabani tüysüz köstebek fareleri; Thorne ve ark. 1999, Ciszek 2000).

Ertelenmiş Yararlar

Tümtoplumsallığa giden yolda ara bir adım “iyimser üretkenler” olabilir — bunlar, yuvada kalıp yardım etmek ya da dışarı gidip kendi yuvalarını başlatmak seçeneğine sahip işçilerdir. Bu karar, topluluk içindeki hiyerarşik konumu, bölge ya da besin kaynakları ve diğer çevresel koşullara bağlıdır. Florida çalı alakargası yavrularının, ebeveynlerinin yerini alma olanağı doğana kadar ata yuvada kalıp kardeşlerinin yetiştirilmesine yardımcı oldukları (ve böylece kendilerinin dolaylı uyumlarını yükselttikleri) bilinmektedir (Breininger ve ark. 2010). Polistes gibi ilkel tümtoplumsal yaban arısı kolonileri bir kraliçenin ölümünü takiben sıklıkla baskın işçiler tarafından devralınırlar (Monnin ve Ratnieks 1999).

Bu Reklamı Kapat

Çok-Katmanlı Seçilim

Doğal seçilim birey, aile (akraba olan bireyler) ya da topluluk (akraba olmayan bireyler) üzerinden işleyebilir. Buna çok-katmanlı seçilim denir. Tümtoplumsal canlılarda, koloninin özellikleri (fenotip) çevre ile etkileşerek koloni-katmanında uyum başarısını belirler ve çok-katmanlı ya da özellik-topluluğu seçilim modelleri ile açıklanabilir. Tümtoplumsallığın çıkışı ve sürdürülmesinin incelenmesinde en iyi yaklaşımın çok-katmanlı seçilim modellerinin mi yoksa kapsayıcı uyum başarısı modellerinin mi olduğu, özellikle topluluklarda kapsayıcı uyum başarısına dair kısıtlı deneysel kanıt bulunduğundan (Seeley 1997), halen önemli bir tartışma konusudur (Gardener ve Grafen 2009, Wilson ve Wilson 2007, Leigh 2009, Nowak ve ark. 2010). Robin Owen (1989) kısaca şöyle yazmıştır: "Sonuçta, evrimsel sürecin ilerlemesi için seçilimin, koloniyi kuran dişinin ve onun eşlerinin ürettikleri işçi döllerin genetik alt yapıları tarafından belirlenen koloni özellikleri üzerinden çalışarak onların (koloniyi kuran dişinin ve onun eşlerinin) genetik alt yapıları üzerine işlemesi gereklidir."

Çevrenin ve Yaşam Öyküsünün Katkısı

Yuvalama davranışı, büyük ölçüde işbirlikli yavru bakımına ön ayak olan durumlar ortaya çıkardığından, tümtoplumsallığın evriminin olası bir ön şartı olarak tanımlanmıştır (Anderson 1984). Yuva kurmanın tehlikeli olduğu ya da kısıtlı bölge veya alanlar bulunduğu durumlarda “kale muhafızları” bu değerli kaynağı savunmak üzere işbirliği yapabilirler (Queller ve Strassmann 1998). Termitler, kırpıkkanatlılar, karidesler ve yaprak bitlerinde korunaklı yuva aynı zamanda düzensiz bir çevrede besinin bulunduğu yerdir. Yavru bakımı da yaşamöyküsünün önemli bir parçası olabilir. Zarkanatlılarda tümtoplumsallığa giden yollardan birinin yalnız yaşayan (soliter) dişilerin eş zamanlı, aşamalı bakıma -farklı yaşlarda çok sayıda yavrunun aynı anda bakılması- katılması ile başladığı düşünülmektedir (Field 2005). Buradan tümtoplumsal yaşama geçiş geriye kalan yavruların da katılımı ve kardeş bakımının ardından yavruların kendi üremelerine ket vurmalarını içerirdi.

Tümtoplumsal Davranış Araştırmalarında Akımlar

Tümtoplumsallığın kökeni ve evriminin çalışılması geniş ve bilimler arasıdır. Davranışsal çevrebilimin gelişmiş moleküler yöntemler ve bilgisayar teknolojileri ile harmanlandığı bu dönemde alanın ilerlediği pek çok heyecan verici yön vardır. Özellikle dikkati hak eden üç saha vardır: genomik (Ç.N. canlıdaki genlerin tamamıyla (genom ile) ilgilenen kalıtım bilimi dalı), sınıf belirlenmesi/iş bölümü ve toplu karar verme.

2006’da ilk tümtoplumsal böcek genomunun dizilenmesi (Apis mellifera) yeni bir “toplumsal genomik” (sociogenomics) çağının başlangıcıdır (Honeybee Genome Sequencing Consortium 2006, Robinson ve ark. 2005). Çok sayıda karınca türünde dizileme çalışmaları sürmektedir (Smith ve ark. 2009). Burada amaç davranış, ömür uzunluğu, toplumsallık ve iletişimin kalıtsal temellerini anlayabilmektir.

Bu Reklamı Kapat

Tümtoplumsallık kavramının merkezinde iş bölümü bulunur. İleri tümtoplumsal türler bunu basit iş farklılıklarının ötesine taşımış ve biçim yönünden farklı sınıflar üretmişlerdir. Sınıflılığa katkı sunan kalıtımsal ve çevresel etmenler arasındaki etkileşim hasatçı karıncalarda olduğu gibi hepten tuhaf örnekler de dahil pek çok türde ortaya konmaktadır (Schwander ve ark. 2010). İki türden (P. barbatus ve P. rugosus) gelen melez genomlardan türemiş, kalıtsal olarak ayrık mitokondri soyları barındıran bir tür vardır (Helms Cahan ve Keller 2003). İşçiler soylar arası, üreyebilen bireyler ise soy-içi çiftleşmelerden geldiği için kraliçelerin her iki soydan erkeklerle çiftleşmesi gerekir (Suni ve ark. 2007).

Bazen “kovan zekası” (Ç.N. swarm intelligence: “swarm” sözcüğü Türkçede arılarda görülen bir koloni üreme biçimi olan “oğul” ya da genel kullanımda “sürü” sözcüklerine karşılık gelmektedir, burada kavram içinde anlatılmak istenen toplu davranan ve karar veren canlılar olduğundan Türkçe çeviride “kovan” kullanılmıştır) diye de nitelendirilen (Bonabeau ve ark. 1999) ve trafik düzenlemesinden (Shtovba 2005) eniyileştirme (optimization) sorunlarına (Bonabeau ve ark. 2002) uzanan geniş topluluklarda makul toplu karar alma düzenekleri (örneğin ordu karıncası kolonisindeki yarım milyon birey; Franks ve ark. 1991) bilimlerarası bir kitlenin ilgisini çelmiştir. Merkezi yönetimin yokluğunda topluluklar yuva bulmak için uzlaşma sağlanması (Pratt 2005, Seeley ve ark. 2006), işçilerin besin kaynaklarına yönlendirilmesi (Seeley 2006, Beckers ve ark. 1990) ya da yaşam alanına dair kararlar alınması (Hölldobler ve Lumsden 1980, Plowes ve Adams 2005) gibi kendiliğinden düzenlenen süreçlere bel bağlarlar (Seeley 2002). Görev dağılımından (Krieger ve ark. 2000) yuva mimarisine (Turner ve ark. 2008) kadar her şeyin doğal seçilim tarafından şekillendirildiği ve insanların sorunlarını çözmek için esin sağlayabileceği (Holbrook ve ark. 2010) toplumsal böcekler, yeni gelişen biyotaklit alanı için kusursuz bir ilham kaynağıdırlar.

  1. Holbrook, C. T. et al. Social insects inspire human design. Biology Letters 6, 431–433 (2010).
  2. Hölldobler, B. & Lumsden, C. J. Territorial strategies in ants. Science 210, 732–739 (1980).
  3. Hölldobler, B. & Wilson, E. O. The Ants. Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press, 1990.
  4. ———. The Superorganism. New York, NY: W.W. Norton & Company, 2009.
  5. Honeybee Genome Sequencing Consortium. Insights into social insects from the genome of the honeybee Apis melliferaNature 443, 931–949 (2006).
  6. Jacobs, D. & Jarvis, J. No evidence for the work-conflict hypothesis in the eusocial naked mole-rat (Heterocephalus glaber). Behavioral Ecology and Sociobiology 39, 401–409 (1996).
  7. Krieger, M. J. et al. Ant-like task allocation and recruitment in cooperative robots. Nature 406, 992–995 (2000).
  8. Ladley, D. & Bullock, S. The role of logistic constraints on termite construction of chambers and tunnels. Journal of Theoretical Biology 234, 551–564 (2005).
  9. Leigh, E. The group selection controversy. Journal of Evolutionary Biology 23, 6–19 (2009).
  10. Molet, M. et al. Dominance hierarchies reduce the number of hopeful reproductives in polygynous queenless ants. Insectes Sociaux 52, 247–256 (2005).
  11. Monnin, T. & Ratnieks, F. Reproduction versus work in queenless ants: when to join a hierarchy of hopeful reproductives? Behavioral Ecology and Sociobiology 46, 413–422 (1999).
  12. Monnin, T., Cini, A. et al. No actual conflict over colony inheritance despite high potential conflict in the social wasp Polistes dominulusProceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 276, 1593–1601 (2009).
  13. Nowak, M.A., Tarnita, C. E., & Wilson, E.O. The evolution of eusociality. Nature 466, 1057–1062 (2010).
  14. O'Riain, M. et al. A dispersive morph in the naked mole-rat. Nature 380, 619–621 (1996).
  15. Owen, R. E. "The genetics of colony-level selection." In The Genetics of Social Evolution, eds. Breed, D. & Page, Jr., R. E. (Boulder, CO: Westview Press, 1989): 31–60.
  16. Plateaux-Quénu, C. Subsociality in Halictine bees. Insectes Sociaux 55, 335–346 (2008).
  17. Plowes, N. J. R. & Adams, E. S. An empirical test of Lanchester's square law: mortality during battles of the fire ant Solenopsis invictaProceedings of the Royal Society B 272, 1809–1814 (2005).
  18. Pratt, S. C. Quorum sensing by encounter rates in the ant Temnothorax albipennisBehavioral Ecology and Sociobiology 16, 488–496 (2005).
  19. Queller, D. & Strassmann, J. Kin selection and social insects. BioScience. 48, 165–175 (1998).
  20. Robinson, G. E. et al. Sociogenomics: social life in molecular terms. Nature Reviews Genetics 6, 257–270 (2005).
  21. Ross, K. & Matthews, R. The Social Biology of Wasps. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1991.
  22. Schwander, T. et al. Nature versus nurture in social insect caste differentiation. Trends in Ecology and Evolution 25, 275–282 (2010).
  23. Seeley, T. D. Collective decision-making in honey bees: how colonies choose among nectar sources. Behavioral Ecology and Sociobiology 28, 277–290 (1991).
  24. Seeley, T. D. Honey bee colonies are group-level adaptive units. American Naturalist 150, 22–41 (1997).
  25. ———. When is self-organization used in biological systems? Biological Bulletin 202, 314–318 (2002).
  26. Seeley, T. D. et al. Group decision making in honey bee swarms. American Scientist 94, 220–229 (2006).
  27. Shtovba, S. Ant algorithms: theory and applications. Program Comput Soft+ 31, 167–178 (2005).
  28. Smith, C. D. et al. Ant genomics: strength and diversity in numbers. Molecular Ecology 19, 31–35 (2009).
  29. Solé, R. V. et al. Pattern formation and optimization in army ant raids. Artificial Life 6, 219–226 (2000).
  30. Stern, D. L. A phylogenetic analysis of soldier evolution in the aphid family Hormaphididae. Proceedings of the Royal Society B 256, 203–209 (1994).
  31. Stern, D. & Foster, W. The evolution of soldiers in aphids. Biological Reviews 71, 27–79 (1996).
  32. Suni, S. S. et al. Male parentage in dependent-lineage populations of the harvester ant Pogonomyrmex barbatusMolecular Ecology 16, 5149–5155 (2007).
  33. Thorne, B. Evolution of eusociality in termites. Annual Review of Ecology, Evolution and Systematics 28, 27–54 (1997).
  34. Thorne, B. L. et al. Reproductive dynamics and colony structure of subterranean termites of the genus Reticulitermes (Isoptera Rhinotermitidae): a review of the evidence from behavioral, ecological, and genetic studies. Ethology, Ecology and Evolution 11, 149–169 (1999).
  35. Turner, J. S. & Soar, R. C. Beyond Biomimicry: what termites can tell us about realizing the living building. In Proceedings of the 1st International Conference on Industrialized, Integrated, Intelligent Construction (I3CON), eds. Hassen, T. & Ye, J. (Loughborough, UK: I3CON, 2008) 221–237.
  36. Wilson, E. O. The Insect Societies. Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press, 1971.
  37. Wilson, E. O. & Hölldobler, B. Eusociality: origin and consequences. Proceedings of the National Academy of Sciences USA 102, 13367–13371 (2005).
  38. Wilson, D. S. & Wilson, E. O. Rethinking the theoretical foundation of sociobiology. The Quarterly Review of Biology 82, 327–348 (2007).
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 11/08/2022 07:50:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/485

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Mit
Hukuk
Hominid
Önlem
Göğüs Hastalığı
Yanlış
Algoritma
Ergen
Evrim
Kök Hücre
Toprak
Şiddet
Mucize
Yapay
Koruma
Erkek
Genetik Değişim
Elektrokimya
Diş Hekimliği
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Uzay
Göğüs
Deniz
İnfografik
Retrovirüs
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.