Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sosyal Davranış Nedir?

Sosyal Davranış Nedir? Nature
4 dakika
1,065
Evrim Ağacı Akademi: Sosyoloji Yazı Dizisi

Bu yazı, Sosyoloji yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Sosyal davranış, bireyler arasında meydana gelen etkileşimleri karakterize eder. Her tür, hayatta kalabilmek ve başarılı bir şekilde neslinin devamlılığını sağlayabilmek adına sosyal davranışlarda bulunur. Böylece hayvan türleri arasında geniş bir etkileşim yelpazesi oluşur. Sosyal davranışlar değişikliklere göre uyarlanabilir ve düzenlenebilir ki neslin devamlılığı doğrultusundaki riskler minimize edilir ve hayatta kalabilme olasılıkları artırılır.[1]

Yalnız antiloplarla dolu bir ortamda aslanların av yakalama oranları oldukça yüksektir fakat bir araya gelen antilop süresindeki bireylerin avlanılma olasılığı oldukça düşüktür. Sosyal davranış örneklerinden biri olan sürü halinde gezme, bir antilobun hayatta kalma olasılığını sürüdeki birey sayısı ile doğru orantılı olarak artırır. Tek olan bir antilobun aslanların hedefi olma olasılığı %100 iken 100 kişilik bir sürüdeki antilobun %1, 1000 kişilik bir sürüde ise %0.1'dir.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Sürü halindeki antiloplar; yırtıcı hayvanlara karşı, tek başına olan antiloplara kıyasla daha çok korunur.
Sürü halindeki antiloplar; yırtıcı hayvanlara karşı, tek başına olan antiloplara kıyasla daha çok korunur.
Nature

Doğal Seçilim ve Sosyal Davranışlar

Doğal seçilim, seçilim baskısı ile açıklanabilir. Seçilim baskısı, türlerin adaptasyon yeteneklerine ters orantılı artacak şekilde tanımlanır. Bir canlının adaptasyon düzeyi ne kadar yüksekse, üzerindeki seçilim baskısı o kadar düşüktür. Doğal seçilim ise seçilim baskısının tabii hali olarak tanımlanabilir. Doğal seçilim nedeniyle türler, defans yöntemleri olan çeşitli sosyal davranışlar geliştirmiştir.

İşbirliğine Dayalı - Diğerkam Davranış

Diğerkam davranışlar, fedakar davranışlar olarak tanımlanabilir. Topluluk içindeki türün karşılık beklemeden, hatta bazı durumlarda bedel ödediği davranış biçimidir. Bu davranış biçimi köpeklerde, sincaplarda ve koloni halinde yaşayan canlılarda görülür. Örneğin, işçi böcekler kendi üreme yeteneklerini sınırlayarak kraliçeyi ve yavrularının bakımını üstlenerek koloninin uzun ömürlü olmasını garanti eder. Bu, hayvanların kişisel olarak kendilerine hizmet etmeyen eylemleri türlerinin bir bütün olarak yararına nasıl yaptıklarının harika bir örneğidir: Bu özgecil davranışlar, üremeyi her şeyin üzerinde teşvik ederek ve koruyarak koloninin hayatta kalma şansını artırır.[2]

Tüm Reklamları Kapat

Bir diğer örnek olan sincaplarda ise yırtıcının varlığı bir üye tarafından fark edildiğinde çığlık atarak diğer sincaplara haber verilmesi olarak gözlemlenir. Diğer üyeleri uyarmak adına çağrıda bulunan sincap sürüyü korumak için yırtıcı tarafından fark edilmeyi göze alıp özgecil bir davranış sergiler.[2]

Yurt (Savunak, Territoryum) Davranışı

Genellikle beslenme, yaşam alanları gibi elzem koşulların kıtlığında görülen bu davranış biçimi kuşlarda görülür. Birey; eşleşme, hayatta kalma, yavrularını besleme gibi amaçlarla kendi türünden diğer bireylere karşı bir alanı korur. Yurt belirleme ve savunma davranışı; tür içi çekişmeyi azaltır, popülasyon büyümesini kontrol altına alır, çevresel kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasına olanak sağlar.[3]

Örneğin sümsük kuşları, aralarında boyunlarını uzatıp birbirlerini gagalayabilecek kadar küçük mesafeler bırakacak şekilde yuva yapar, yurtlarını bağırıp çağırarak ve birbirlerini gagalayarak savunur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Baskınlık ve Hakimiyet (Hiyerarşi) Davranışları

Hakimiyet hiyerarşisi, her hayvanın hiyerarşide kendi altındakilere karşı baskın olduğu ve üstündekilere boyun eğdiği, doğrusal veya neredeyse doğrusal bir sıralamanın var olduğu bir hayvan sosyal davranış biçimidir. Grup popülasyonu arttıkça çiftleşme, beslenme gibi yaşamsal faaliyetlerde kaos oluşmaya başlar. Hakimiyetini ve gücünü kanıtlayan üyelerin varlığıyla topluluktaki rekabet ve tansiyon azalır. Örneğin, aslanlar arasında fiziksel olarak en kuvvetli, sağlıklı erkek aslan; sürünün lideri olarak seçilir. Av yakalandığında seçilmiş kısımları yer ve en sağlıklı dişi aslanlarla çiftleşir. Böylece sürü üyeleri hiyerarşideki basamaklarındaki yerini bilir ve dominantlarla rekabet içinde olmaz.[4]

Kurtlarda da tıpkı aslanlarda olduğu gibi keskin bir hiyerarşi görülür. Sürüde erkek kurtlar, erkek kurtlara; dişi kurtlar, dişi kurtlara itaat etme eğilimindedir. Bu nedenle, her iki cinsiyette de alfa, beta, delta, omega vb. rütbeler bulunur.

Agresif Davranış

Agresif davranış, sürünün kaynaklarının kısıtlı olduğu durumlarda meydana gelen rekabet esnasında görülen davranış biçimidir. Diğer hayvana zarar verme potansiyeli ve fiili olarak da tanımlanabilen saldırgan davranış, şempanzelerde ve karınca kolonilerinde oldukça yaygındır.[5]

Erkek şempanze grupları sayıca kendilerinden daha az kişiden oluşan bir grup şempanze gördüğünde onlara zarar verme eğilimindedir. Keza, karınca kolonileri arasında da bu durum söz konusu. Böylece kazanan grup kısıtlı kaynaklardan daha rahat bir şekilde yararlanacak ve habitattaki rekabet azalacaktır.[5]

Sonuç

Sosyal ve özgecil davranışlar, evrim konusunda adaptatif davranışlar sergilenebileceği anlayışını gerektirir. Araştırmacılar organizmaların çevreleriyle nasıl etkileşime girdiğini ve çevrenin hayatta kalma ve üreme başarılarını nasıl öngördüğünü araştırarak sosyal davranışların doğal seçilim nedeniyle nasıl geliştiğini açıklayabilirler. Böylece bir canlı grubunun hayatta kalma stratejisi kolayca çözümlenebilir ve hakkında detaylı bilgi sahibi olunabilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Sosyoloji Yazı Dizisi

Bu yazı, Sosyoloji yazı dizisinin 1. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
27
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 10:49:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/15763

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
N. Yel, et al. Sosyal Davranış Nedir?. (19 Ekim 2023). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/15763
Yel, N., Şahin, D. (2023, October 19). Sosyal Davranış Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/15763
N. Yel, et al. “Sosyal Davranış Nedir?.” Edited by Damla Şahin. Evrim Ağacı, 19 Oct. 2023, https://evrimagaci.org/s/15763.
Yel, Nehir. Şahin, Damla. “Sosyal Davranış Nedir?.” Edited by Damla Şahin. Evrim Ağacı, October 19, 2023. https://evrimagaci.org/s/15763.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close