Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sosyal Öğrenme Teorisi Nedir? İnsanlarda Öğrenmenin Temeli Taklit Etme Olabilir mi?

Ödül ve Cezanın Olmadığı Durumda da Öğrenme Gerçekleşebilir mi?

Sosyal Öğrenme Teorisi Nedir? İnsanlarda Öğrenmenin Temeli Taklit Etme Olabilir mi? iStockphoto
11 dakika
1,247
  • Deneysel Psikoloji
  • Davranışçılık

Sosyal öğrenme teorisi, sosyal davranışların başkalarının davranışlarının gözlem ve taklit yoluyla öğrenildiğini öne süren bir psikoloji teorisidir. Teori, psikolog Albert Bandura tarafından davranışçı psikolog B.F. Skinner'ın çalışmalarına alternatif olarak geliştirilmiştir. Davranışçılar çevrenin ve pekiştirmenin davranış üzerindeki etkilerine odaklanırken, Bandura bireylerin davranışları gözlem yoluyla öğrenebileceğini ifade etmiştir.

Bandura'ya göre insanlar, doğrudan veya dolaylı olarak başkalarıyla sosyal etkileşimlere girerek veya çeşitli medya araçları aracılığıyla davranışları gözlemler, bu sırada taklit yoluyla bazı davranışları kendileri de sergilemeye başlarlar. Dolayısıyla sosyal öğrenme teorisine göre öğrenme her zaman sosyal bir bağlamda olur ve illâ ödüllendirme veya cezalandırma olmasına gerek yoktur; ama tabii ki ek olarak ödüllendirilenler davranışlar daha sık taklit edilir, cezalandırılanlardan ise daha çok uzak durulur.

Tüm Reklamları Kapat

Gözlemsel Öğrenme (Model Alma ve Taklit)

Bandura, birçok insan davranışının gözlemsel olarak öğrenildiğini ifade eder. Çocuklar, başta ilk bakıcılar olmak üzere çevredeki diğer insanların birçok farklı davranışını gözlemler. Gözlenen kişilerin bazılarını daha fazla dikkate alır ve belirli davranışlarını kodlar. Daha sonra gözlemledikleri bu davranışı kopyalayabilir veya taklit edebilirler. Bandura’nın psikoloji tarihinde oldukça iyi bilinen Bobo Oyuncak Deneyi (İng: "Bobo Doll Experiment") gözlemsel öğrenme yoluyla çocukların yetişkin davranışlarını taklit edip etmeyecekleri konusunda çeşitli bulgular ortaya koymuştur. Bu deneyin içeriğine ilerleyen kısımlarda yer vereceğiz.

Çocuk tarafından gözlemlenen kişiler kendi yaş grubundaki çocuklar, ebeveynler, televizyondaki karakterler, öğretmenler gibi çok çeşitli grupları içerebilir. Bu noktada Bandura, üç temel model tanımlamıştır:

Tüm Reklamları Kapat

  • Canlı Model: Bir davranışı sergileyen gerçek kişiler
  • Sembolik Model: Kitap, film, televizyon programları gibi kurgusal bir alanda tasvir edilen kişiler
  • Sözlü Direktifler: Canlı veya sembolik bir model olmaksızın; davranışı tanımını içeren yönlendirici açıklamalar

Görüldüğü gibi bir davranışın taklit edilebilmesi için mutlaka bir davranışı sergileyen gerçek bir kişinin gözlemlenmesi gerekmez. Kitaplardaki veya filmlerdeki kurgusal karakterlerin davranışları da okuma veya izleme yoluyla gözlemsel öğrenme gerçekleşebilir. Hatta modern dünyada podcastler veya YouTube videoları da buna dahil edilebilir. Bir çocuk, sosyal medyada düşüncelerini dikkate aldığı birinin belirli bir davranışı içeren yönlendirici konuşmalarının ardından bu davranışı taklit etmeye başlayabilir.

Sosyal öğrenme kuramına göre, birini model olarak almada birçok dinamik etkili olabilir. Bandura, modelin statüsünün öğrenme üzerinde güçlü etkileri olduğunu ifade etmiştir. Buna göre, model gözlemciden daha yüksek bir statüye sahip ise daha güçlü bir davranış meydana getirebilir. Aksine daha düşük statüye sahip bir model, herhangi bir taklit davranışına sebep olmayabilir. Aynı statüye sahip olunan durumlarda ise taklit davranışının gerçekleşmesi, davranışın olumlu veya olumsuz sonucuna bağlı olacaktır.

Davranışların taklit edilmesinde etkili olan başka bir faktör, taklit edilen davranışa pekiştirme veya ceza yoluyla verilen karşılıklardır. Çocuk, bir modelin davranışını taklit ettiğinde bunun sonucunda ödüllendirilirse bu davranışı tekrarlama olasılığı da yüksek olacaktır.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Bu noktada hem statü hem de ödüllendirilme faktörü bir arada düşünüldüğünde Bandura’nın teorisinde, Freud’un Oedipus kompleksindeki ebeveyn ile özdeşleşmesi durumuna benzer özellikler görülebilir. Her iki teori de belirli bir kişinin davranışlarının içselleştirilmesini ve benimsenmesini içerir. Kişinin belirli bir modelle özdeşleşme motivasyonu, genellikle modelin gözlemcinin sahip olmak isteyeceği türden şeylere sahip olmasından kaynaklanır. Bu yüzden özdeşleşilen modelin inançlarının, tutumlarının ve davranışlarının taklit edilmesi de olasıdır.

Ancak Freud'un teorisinde çocuk yalnızca aynı cinsiyetteki ebeveyn ile özdeşleşirken, Bandura'nın teorisinde ebeveynler, arkadaşlar, kardeşler veya fantastik karakterler gibi birçok farklı model ile özdeşleşebilir. Yine de toplumun cinsiyetlere atfettiği roller davranışların tekrar edilmesinde etkili olabilir. Aynı zamanda çocuklar kendilerine benzer olduğunu düşündüğü insanlarla ortalamada daha fazla ilgileneceğinden onları taklit etmesi de daha olasıdır. Sonuç olarak, aynı cinsiyetten modellerin davranışlarının taklit edilme olasılığı daha yüksek olabilir.

Arabuluculuk Süreçleri

Sosyal öğrenme teorisi, genellikle davranışçı öğrenme teorisi ile bilişsel yaklaşım arasında bir köprü olarak görülür. Bunun sebebi, teorinin bilişsel faktörlerin öğrenmeye ne şekilde dahil olduğunu içermesidir.

Bu noktada Bandura, Skinner'ın teorilerinden farklı olarak insanların aktif olarak bilgi işlediğini ve davranışlar ile sonuçları arasındaki ilişkiyi dikkate aldıklarını vurgular. Buna göre bir kişinin, bir modelin davranışını gözlemlemesi ve taklit etmesi otomatik olarak gerçekleşmez. Aksine davranışın taklit edilmesinden önce bir düşünce vardır. Bunlar arabuluculuk süreçleri olarak tanımlanmıştır.

Bandura tarafından önerilen 4 arabuluculuk süreci şunlardır:

Tüm Reklamları Kapat

  • Dikkat Etme: İnsanlar, günlük hayatta birçok farklı davranışı gözlemler. Bunların birçoğu kayda değer durumlar değildir. Bir davranışın taklit edilebilmesi için öncelikle kişinin dikkatini çekmesi gerekir. Eğer model ilginçse veya davranışta ilgi çekici yeni bir durum varsa kişinin dikkatini öğrenmeye ayırması çok daha olasıdır. Bu yüzden, bir davranışın onu taklit edecek gözlemcide bir etki yaratıp yaratmaması konusunda dikkat oldukça önemli bir unsurdur.
  • Hafızaya Alma: Bilginin saklanması, öğrenme sürecinin önemli bir parçasıdır. Bir davranış fark edilse bile her zaman hatırlanmayabilir. Bu da taklit edilmesinin önüne geçebilir.
  • Taklit Etme veya Davranışa Dönüştürme: Bir modelin davranışlarına dikkat verildiğinde ve bu davranış hafızada yer ettiğinde sıra davranışı uygulamaya gelir. Gözlemlenerek öğrenilen davranışların tekrarlanması becerilerin de geliştirilmesini sağlar. Ancak kişi taklit etmek istediği birçok davranış gözlemlese de sınırlı fiziksel yeteneklere sahip olduğundan bu davranışı gerçekleştiremeyebilir. Bu yüzden bazı davranışlar taklit edilebilir olsa da fiziksel olarak yapılamayacağı bilindiğinden davranışın taklit edilmeye çalışılmaması da olasıdır.
  • Pekiştirme veya Motivasyon: Bir davranışın sonucundaki ödül ve cezalar, kişinin davranışı taklit etmek için sahip olduğu motivasyonu etkiler. Gözlemlenen kişilerin davranışları sonucunda deneyimlediği ödül ve cezalar da taklit etme üzerinde etkili olabilir. Örneğin kişi, belirli bir davranışı uygulayan birinin ödüllendirildiğini gördüğünde bu davranışı taklit etmeye başlayabilir.
Shutterstock

Bobo Doll Deneyi Nedir?

Bobo Doll deneyi, sosyal öğrenme kuramının psikolojide kabul görmesini sağlayan en önemli çalışmalardan biridir. Bandura’nın profesör olarak görev yaptığı Stanford Üniversitesi’nde gerçekleşen deney, saldırganlık gibi sosyal davranışların gözlem yoluyla taklit edilebileceğini ortaya koymayı amaçlamıştır.

Deneyde, yaşları 3 ila 6 arasında değişen 36 erkek ve 36 kız anaokulu öğrencisi üç gruba ayrılmıştır. Deney, katılımcıların üç farklı koşulda manipüle edildiği şekilde tasarlanmıştır:

  • Birinci gruba, odada bulunan “Bobo Doll” olarak bilinen plastik bir oyuncağa saldırgan davranışlar sergileyen yetişkinlerin olduğu bir video izletilmiştir.
  • İkinci gruba, oyuncağı görmezden gelen ve odadaki diğer oyuncaklarla sessizce oynayan yetişkinlerin olduğu bir video izletilmiştir.
  • Üçüncü grup ise kontrol grubu olarak kullanılmış ve hiçbir yetişkin modele maruz bırakılmamıştır.

Deney gerçekleştirilmeden önce katılımcı çocukların mevcut saldırganlık düzeyleri değerlendirilmiş ve saldırgan davranışları 5 puan üzerinden derecelendirilmiştir. Ardından gruplar ortalama saldırganlık düzeylerine sahip olacak şekilde eşit olarak eşleştirilmiştir.

Deneyin sonuçları, Bandura’nın başlangıçtaki tahminlerini büyük ölçüde desteklemiştir:

Tüm Reklamları Kapat

  • Saldırgan modelleri izlemeyen gruptaki her iki cinsiyetten çocuklar kontrol grubuna göre daha az saldırgan davranışlar sergilemiştir.
  • Karşı cinsten yetişkin modelleri izleyen erkek çocukların saldırgan olmayan davranışlar sergilemesinin, kontrol grubuna kıyasla daha olası olduğu görülmüştür.
  • Saldırgan modelleri izleyen gruptaki kız çocuklar, modelin erkek olduğu durumda daha fazla fiziksel saldırganlık davranışları sergilerken, modelin kadın olduğu durumda daha çok sözel saldırgan davranışlar sergilemiştir. Benzer şekilde kadın modellerin olduğu videoları izleyen erkeklerin de saldırgan davranışları daha az taklit ettiği görülmüştür.
  • Erkeklerin aynı cinsiyetten modelleri izlediği durumda saldırgan davranışları taklit etme olasılığının kızlara kıyasla daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir.
  • Erkekler, kızlara göre 2 kat daha fazla saldırgan davranışları sergilemiştir.

İlerleyen yıllarda yapılan bir takip çalışmasında, Skinner’ın edimsel koşullanmadaki pekiştirme türlerinin katılımcının davranışlarını etkileyip etkilemediği test edilmiştir. Bunun için, saldırgan davranışlar sergileyen yetişkinlerin eleştirildiği ve cezalandırıldığı iki ayrı video izletilmiştir. Saldırgan davranışların ödüllendirildiği videoları izleyen çocukların saldırgan davranışları taklit etme olasılıklarının çok daha yüksek olduğu görülmüştür.

Deneyin sonuçları, çocukların başka birinin davranışlarını gözlemleyerek saldırganlık gibi sosyal davranışları öğrenebileceğini göstermiş ve Bandura’nın sosyal öğrenme teorisini desteklemiştir. Ayrıca Bobo Doll deneyinin sonuçları psikoloji alanındaki odağın davranışçılıktan bilişsel psikolojiye kaymasına sebep olmuştur.

Sosyal Öğrenme Teorisi Ne İşe Yarar?

Sosyal öğrenme teorisi bugüne kadar birçok alanda kendine uygulama bulmuştur ve çeşitli alanlardaki yaklaşımların değiştirilmesine neden olmuştur. Bunların bir kısmını aşağıda bulabilirsiniz.

Kriminoloji

Sosyal öğrenme teorisi, saldırganlık başta olmak üzere çeşitli "sapkın davranışların" nasıl ortaya çıktığını ve sürdürüldüğünü açıklamak için kullanılmıştır. Her ikisi de kriminolog olan Ronald Akers ve Robert Burgess, kapsamlı bir suç davranışı teorisi oluşturmak için sosyal öğrenme teorisi ve edimsel koşullandırma ilkelerini Edwin Sutherland'ın diferansiyel ilişkilendirme teorisiyle birleştirmiştir. Burgess ve Akers, suç davranışının hem sosyal hem de sosyal olmayan durumlarda doğrudan pekiştirme, dolaylı pekiştirme, açık talimat ve gözlem kombinasyonları yoluyla öğrenildiğini vurgulamıştır. Bu teoriye göre, hem belirli davranışlara maruz kalma olasılığı hem de pekiştirmenin doğası, grup normlarına bağlıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Hikâyeci

Mucize eseri hafızam nispeten sağlam kaldı. Çocukluğumdan beri, yaşamın kaydını aylar ve yıllardan çok müziklerle tuttum. Zihnim belirli bir zamanı ve yeri hatırlamak için şarkılara, albümlere ve müzik gruplarına bel bağlar. 70’lerin AM radyosundan önünde dikildiğim her mikrofona kadar, hoparlörden ruhuma ve ruhumdan sizin hoparlörlerinize sızan her şarkının ilk birkaç notasından kişileri, olayları, mekânları ve zamanları hatırlayabilirim. Kimi insanın anıları tatla, kimininki görmeyle veya kokuyla tetiklenir. Benimkiyse sesle tetikleniyor ve hiç bitmeyen bir karışık kaset gibi sürekli kayıt yapmaya devam ediyor.
Ben asla eşya biriktiren biri olmadım ama anıları biriktiririm. Gözlerim ve kulaklarım her gün bana hayatımdan anlık kareler yansıtıyorlar. Bu kitapta işte o anları elimden geldiğince kâğıda dökmeye çalıştım. Hayatımın her döneminden gelen bu anılar elbette müzik dolu ve kimi zaman yüksek sesli.

Sesi aç ve benle beraber dinle.
YILIN EN İYİ KİTABI SEÇKİLERİNDE
VARIETY • NME • AUDIBLE
Rock’ın en büyük isimlerinden Dave Grohl, 26 dile çevrilen Hikâyeci’de, sıradan anlardan oluşan sıradışı bir hayatın dürüst, filtresiz portresini çiziyor. On sekizinde ilk grubu Scream ile yola çıkışından Nirvana ve Foo Fighters yıllarına, Little Richard, Iggy Pop, AC/DC gibi kahramanlarıyla tanışmasından kızlarını büyütürken yaşadığı büyüleyici anlara ve bir aile babası olarak dünya turnelerine çıkmak gibi şöhretin farklı yüzlerine dair düşüncelerine uzanan bu kitap, müzik ve tutku ile dolup taşıyor.

Devamını Göster
₺93.00
Hikâyeci

Gelişimsel Psikoloji

Gelişim Psikolojisi Teorileri adlı kitabında Patricia H. Miller, hem ahlaki gelişimi hem de toplumsal cinsiyet rolü gelişimini, sosyal öğrenme teorisi içinde önemli araştırma alanları olarak listelemiştir. Sosyal öğrenme teorisyenleri, bu iki becerinin kazanılmasıyla ilgili olarak gözlemlenebilir davranışların önemini vurgularlar.

Cinsiyet rolü gelişimi için, aynı cinsiyetten ebeveyn, bireyin cinsiyet rollerini öğrendiği birçok modelden yalnızca birini sağlamaktadır. Sosyal öğrenme teorisi, her kararın arkasında yatan değişken sosyal koşullara bağlı olarak ahlaki gelişimin değişken doğasını da vurgular:

Çocuğun önemli olduğunu düşündüğü belirli faktörler, hangi durumsal faktörlerin işlediği, hangi sebeplerin etkili olduğu gibi en göze çarpan ve çocuğun bilişsel olarak işlediği değişkenlere bağlı olarak, durumdan duruma değişir. Ahlaki yargılar, belirli bir sosyal durumda çeşitli kriterleri göz önünde bulundurmayı ve tartmayı gerektiren, karmaşık bir sürece bağlı olarak gelişir.

Sosyal öğrenme teorisi için cinsiyet gelişimi, bireyin karşılaştığı tüm etkileşimleri içeren çok sayıda sosyal faktörün etkileşimi ile ilgilidir. Sosyal öğrenme teorisi için biyolojik faktörler önemlidir; ancak öğrenilmiş, gözlemlenebilir davranışın önemine göre arka planda kalır. Bireyin gelişebileceği toplumun son derece cinsiyetli olması nedeniyle, bireyler daha bebekken bile insanları cinsiyete göre ayırmaya başlar. Bandura'nın toplumsal cinsiyet açıklaması, toplumsal cinsiyete dayalı davranışı tahmin etmede bilişsel faktörlerden daha fazlasına izin verir: Bandura için, motivasyonel faktörler ve geniş bir sosyal etkiler ağı, cinsiyet bilgisinin ifade edilip edilmediğini, ne zaman ve nerede ifade edildiğini belirler.

Medyada Vahşet

Sosyal öğrenme teorisinin ilkeleri, medyadaki şiddet araştırmalarına kapsamlı bir şekilde uygulanmıştır. Akers ve Burgess, saldırgan davranışların ödüllerildiğini gözlemenin veya deneyimlemenin (veya saldırgan davranışlara yönelik ceza eksikliğinin) saldırganlığı güçlendirdiğini varsaymışlardır. Araştırma ve meta-analizlerin bir kısmı şiddet içeren televizyon izleme ile yaşamın ilerleyen dönemlerindeki saldırganlık ve şiddet içeren oyunlar oynama ile saldırgan davranışlar arasında ilişki bulurken, diğer çalışmalar tam tersi yönde sonuçlar ortaya koymuştur. Gözleme dayalı öğrenmenin rolü ayrıca televizyon, filmler ve video oyunları için derecelendirme sistemlerinin rolü konusunda önemli bir faktör olarak ileri sürülmüştür.

Okul Psikolojisi

Birçok sınıf ve öğretim stratejisi, öğrencilerin bilgi edinmelerini ve akılda tutmalarını geliştirmek için sosyal öğrenme ilkelerinden yararlanır. Örneğin, "rehberli katılım" tekniğini kullanarak bir öğretmen, bir cümle söyler ve sınıftan cümleyi tekrar etmesini ister. Böylece öğrenciler öğretmenin eylemini hem taklit eder hem de yeniden üretir ve akılda kalmaya yardımcı olur. Rehberli katılımın bir uzantısı, hem öğrencinin hem de öğretmenin önde gelen tartışmalarda sorumluluğu paylaştığı "karşılıklı öğrenme"dir. Ayrıca öğretmenler, uygun davranışları modelleyerek ve öğrencileri iyi davranışlar için gözle görülür şekilde ödüllendirerek öğrencilerin sınıf davranışlarını şekillendirebilir. Öğretmen, model olarak öğretmenin rolünü vurgulayarak ve öğrencileri gözlemci konumunu benimsemeye teşvik ederek, bilgi ve uygulamaları öğrencilere açık hale getirebilir ve onların öğrenme çıktılarını geliştirebilir.

Sonuç

Bandura’nın sosyal öğrenme teorisi, düşünce süreçlerinin bir davranışın taklit edilip edilmeyeceğine karar verme konusundaki rolünü ortaya koymuş ve psikoloji alanında güçlü bir etki yaratmıştır. Diğer psikologları etkilemenin yanı sıra eğitim alanında da önemli etkileri olmuştur. Günümüzde öğretmenler ve ebeveynler tarafından kullanılan birçok cesaretlendirme ve öz yeterlilik stratejileri temelde sosyal öğrenme teorisine dayanmaktadır.

Bununla birlikte teori, oldukça karmaşık davranışları açıklamasına rağmen duygu ve düşüncelerin nasıl geliştirildiğini açıklamaz. Teoriye getirilen başka bir eleştiri ise, çevresel etkileşimin davranış üzerindeki başlıca etki olmasıdır. Bu, biyolojik faktörlerin göz ardı edilerek davranışların yalnızca beslenme açısından sınırlı bir tanımlanmasına sebep olmuştur. Ayrıca insanlar davranışları üzerinde önemli bilişsel kontrole sahiptir. Bu yüzden, şiddet gibi kötü davranışların deneyimlenmesi bu davranışların ileride her zaman yeniden üretileceği anlamına gelmez.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
17
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 08:57:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13147

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Kocabey, et al. Sosyal Öğrenme Teorisi Nedir? İnsanlarda Öğrenmenin Temeli Taklit Etme Olabilir mi?. (2 Kasım 2022). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13147
Kocabey, E., Bakırcı, Ç. M. (2022, November 02). Sosyal Öğrenme Teorisi Nedir? İnsanlarda Öğrenmenin Temeli Taklit Etme Olabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13147
E. Kocabey, et al. “Sosyal Öğrenme Teorisi Nedir? İnsanlarda Öğrenmenin Temeli Taklit Etme Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 02 Nov. 2022, https://evrimagaci.org/s/13147.
Kocabey, Enes. Bakırcı, Çağrı Mert. “Sosyal Öğrenme Teorisi Nedir? İnsanlarda Öğrenmenin Temeli Taklit Etme Olabilir mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 02, 2022. https://evrimagaci.org/s/13147.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.