Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Skinner Kutusu: Edimsel Koşullanma Nedir? Klasik Koşullanma ile Arasındaki Fark Nedir?

Skinner Kutusu: Edimsel Koşullanma Nedir? Klasik Koşullanma ile Arasındaki Fark Nedir? Shutterstock
9 dakika
5,716
  • Etoloji
  • Deneysel Psikoloji

Edimsel koşullanma (İng: "Operant Conditioning"), olumlu veya olumsuz sonuçların bir kişinin davranışlarında meydana getirdiği değişikliklere odaklanan bir öğrenme sürecidir. Bir davranışı güçlendirmek veya azaltmak için "pekiştirme" veya "cezalandırma"ya odaklanır. Basitçe, davranışlar ile davranışın sonuçları arasında bağlantı kurmayı içerir ve pekiştirmenin koşullanmadaki rolüne vurgu yapar.

Bu teoriye göre edimsel koşullanma yoluyla pekiştirilen (yani ödüllendirilen) davranışların gelecekte tekrarlanma olasılığı daha yüksek olacaktır. Yani, bir kişi bir davranışının ardından olumlu bir sonuç aldıysa bu davranışı tekrarlamaya devam edecektir. Aksine kişi davranışının sonucunda olumsuz bir tepki ile karşılaştıysa bu davranışı tekrarlamayacak veya daha az tekrarlayacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Bunun en basit örneklerinden biri, bir köpek eğitmeninin patisini kaldıran köpeği ödüllendirmesidir. Bu tekrarların ardından köpek bu davranışının kendisine bir yiyecek ödülü kazandıracağını öğrenecek ve bu davranışını tekrarlamaya devam edecektir. İş hayatında verimli bir çalışmanın terfi ile ödüllendirilmesi de buna örnektir. Kişi, çalışmalarının karşılığı olarak bu şekilde olumlu bir yanıtla karşılaştığında bu başarıyı sürdürmek isteyecektir.

Teorinin Ortaya Çıkışı

Edimsel koşullanma ilk olarak daha çok "B. F. Skinner" olarak bilinen Burrhus Frederic Skinner tarafından tanımlanmıştır. Bu yüzden edimsel koşullanma Skinner koşullandırması olarak da bilinir.

Tüm Reklamları Kapat

Skinner'ın edimsel koşullanma üzerindeki çalışmaları genellikle Amerikalı psikolog Edward Thorndike'ın öğrenme üzerine gerçekleştirdiği çalışmalara dayandırılır. Thorndike, öğrenme yasalarını deneysel olarak test edebilmek için bir bulmaca kutusunu kullandığı deney tasarladı. Bu deneyde, bir kutuya kedi koyularak bu kutudan ne kadar sürede kaçabileceği test edildi. Kedi kutunun içinden çıkabilmek için birçok farklı yol deneyebilirdi.

Bu denemelerin ardından kutunun kapağını açan manivelaya (ya da anahtara) rastlayacaktı. Manivelaya basmak kedinin kutudan çıkmasını sağlayacaktı. Bu davranış ile kutudan kurtulan kedi tekrar kutuya koyularak bir kez daha kaçması için ne kadar süre geçeceği gözlemlendi. Bu ardışık tekrarlamalar sonucunda kedi, manivelaya basmanın olumlu sonuçlar doğurduğunu öğrendi. Bu yüzden kedi bu davranışı benimseyerek manivelaya basma davranışını daha hızlı şekilde gerçekleştirdi. Thorndike, deney bulgularının ardından tatmin edici sonuçlar doğuran davranışların tekrarlanma olasılığının daha yüksek, olumsuz sonuçlar doğuran davranışların tekrarlanma olasılığının ise daha düşük olduğunu belirten etki yasası kavramını ortaya attı.

Thorndike'ın bu çalışmaları, 20. yüzyılın ilk yarısında daha çok klasik koşullanmaya odaklanan davranışçılar arasında yeni öğrenme süreçlerinin ele alınmasına sebep oldu. Skinner, klasik koşullanmanın karmaşık insan davranışlarını açıklamada yeterli olamayacak basit bir görüş olduğunu düşünüyordu. Bu yüzden davranışları anlayabilmenin en iyi yolunun davranışın nedenlerini ve sonuçları gözlemlemek olduğuna inanıyordu. Zaten klasik koşullanmadaki tepkilerin otomatik olarak ortaya çıkan ve doğuştan gelen refleksler tarafından tetiklenme eğiliminde olduklarını fark etti. Oysa Skinner'in deneyinde kedinin davranışları istemsiz değil, daha çok gönüllüydü. Bu yüzden klasik koşullanmadaki tepkileri bir tür yanıtlayıcı davranış olarak tanımlayarak edimsel koşullanmadan ayırmış oldu. Thorndike, bu düşüncelerini Skinner’in bulmaca kutusuna benzeyen bir deney tasarlayarak gözlemledi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Skinner Kutusu Deneyi

Edimsel koşullanma odası olarak da bilinen Skinner Kutusu (İng: "Skinner Box"), bir deneğin öğrenme süreçlerini gözlemlemek için tasarlanmış bir kutudur. Bu deneyde Skinner, bir fareyi basit bir düzenek ile kurulan kutuya koymuştur. Fare her manivelaya bastığında ona ödül olarak yiyecek verilir. Ayrıca farenin bastığı bu manivela, kutuda geçirilen süre içerisinde manivelaya basma sayısını ölçen bir cihaza bağlıdır. Deneyin ilerleyen aşamalarında yiyecek almak için farenin manivelaya basma sayısında bir artış gözlemlenir. Başlangıçta fare bu ödülü almak için rastlantısal olarak manivelaya basmış olsa bile birçok tekrardan sonra bu davranışı artık öğrenmiştir. Farenin, deneyin başında istenen davranışı sergiledikten sonra ödüllendirilmesi bu davranışı pekiştirmiştir.

Skinner Kutusu deneyi, denek olarak kullanılan hayvanın türüne veya deneysel farklılıklara bağlı olarak değişiklik de gösterebilir. Ancak amacı her zaman hayvanın beklenen davranışı ne zaman gerçekleştirdiğini tespit etmek ve bu davranış-ödül durumunu ne kadar sürede öğrendiğini belirlemektir.

Genellikle hayvanın başka uyarıcılardan etkilememesi için ışık ve ses geçirmez olarak tasarlanır. Eğer kutunun amacı, fareye bir manivelaya basmayı öğretmekse, manivelaya basma eyleminden sonra hazneye yiyecek düşecek şekilde tasarlanabilir. Ancak bazı durumlarda zemine elektrik verilecek şekilde tasarlandığı da görülebilir. Örneğin, düzeneğin içine bir ışık koyulabilir. Fare, ışık açıkken manivelaya bastığında ona yiyecek verilebilir. Fakat ışık söndüğünde manivelaya bassa bile yiyecek verilmeyebilir. Bu şekilde fare yalnızca ışık yandığında manivelaya basacağını ve ödüle bu şekilde ulaşabileceği öğretilebilir.

Shutterstock

Edimsel Koşullanma vs. Klasik Koşullanma

Bu deneyin ortaya koyduğu sonuçlar edimsel koşullanmayı klasik koşullanmadan ayıran özellikleri belirleyecek niteliktedir. Deneyden de anlaşılacağı gibi edimsel koşullanma, farenin yiyeceğe ulaşmak için bir davranışta bulunması gerektiğini öğrenmesi ile ilgilenir. Eğer denek belirli bir davranışta bulunmazsa herhangi bir ödül de alamaz. Bu yüzden deneğin ödüllendirilmesi veya cezalandırılması için bir davranış sergilemesi gerekir.

Edimsel koşullanma ile klasik koşullanma arasındaki en büyük farklardan biri budur. Pavlov'un deneyini hatırlarsak, klasik koşullanmada denek herhangi bir davranışta bulunmasa bile kendisine yemek veya su verilir. Denek, sürecin bilinçli olarak farkında değildir. Bu yüzden bilinçli olarak bir davranışta da bulunmaz. Bu bakımdan doğal olarak meydana gelen bir olayla ilişki kurmaya odaklanır. Buna karşın edimsel koşullanma, deneğin aktif olarak katılmasını içerir.

Tüm Reklamları Kapat

Edimsel Koşullanma İlkeleri

Skinner, yaptığı deneyler aracılığı ile davranışı güçlendiren, caydıran veya şekillendiren bazı kavramları belirledi. Bu kavramlar aşağıdaki gibidir:

Pekiştirme

Pekiştirme, takip eden davranışı güçlendiren veya tekrarlanma olasılığını artıran uyarıcıların sunulmasını ifade eder. İki tür pekiştirme vardır:

  • Olumlu Pekiştirme: Belirli bir davranıştan sonra hemen sunulan olumlu olay veya sonuçlardır. Skinner Kutusu deneyinde manivelaya her bastığında fareye yiyecek verilmesi buna örnektir.
  • Olumsuz Pekiştirme: Belirli bir davranıştan sonra olumsuz bir sonucun veya deneyimin ortadan kaldırılmasıdır. Örneğin Skinner Kutusu deneyinde zeminden bir elektrik veriliyor olsaydı ve denek manivelaya her bastığında elektrik şoku verilmesi durdurulsaydı bu olumsuz bir pekiştirme olurdu.

Ceza

Ceza, adından da anlaşılacağı gibi pekiştirmenin tam tersidir. Takip eden davranışın caydırılmasını veya azalmasını sağlayacak uyarıcıların sunulmasını ifade eder. İki tür ceza vardır:

  • Olumlu Ceza: Belirli bir davranışın tekrarlanma olasılığını azaltmak için sunulan olumsuz olay veya sonuçlardır. Olumlu cezalar genellikle günlük hayatta “ceza” olarak adlandırdığımız şeylerdir. Yaramazlık yapan çocuğun ebeveynleri tarafından odasına gönderilmesi buna örnek olarak verilebilir.
  • Olumsuz Ceza: Belirli bir davranıştan sonra olumlu olay veya sonuçların ortadan kaldırılmasıdır. Yaramazlık yapan çocuğun bilgisayar oyunları oynamasına izin verilmemesi buna örnek verilebilir.

Genellikle olumsuz pekiştirme bir ceza olarak algılanarak bu iki kavram birbiri ile karıştırılmaktadır. Ancak olumsuz pekiştirmede olumsuz durumlar ortadan kaldırılırken, olumsuz cezada olumsuz durumlar ortama konulmaktadır. Hem olumlu pekiştirmenin hem de olumsuz pekiştirmenin belirli bir davranışın tekrarlanma olasılığını artıran sonuçlar olduğu unutulmamalıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu karışıklığın önlenmesi için ortama bir uyarıcı eklenmesinin "olumlu", ortamdan bir uyarıcının kaldırılmasının "olumsuz" olarak düşünülmesi faydalı olabilir.

Pekiştirme Tarifeleri

Skinner, edimsel koşullanmanın etkinliği üzerinde hangi değişkenlerin etkili olduğuna odaklandı. Pekiştirmenin zamanlaması ve sıklığı gibi faktörlerin yeni davranışların öğrenilme hızı ve başarısını etkilediğini buldu. Bu yüzden edimsel koşullanma sürecini etkileyen birkaç farklı pekiştirme tarifesi belirledi:

  • Sürekli Pekiştirme: Belirli bir davranışın sergilendiği her seferde pekiştirilmenin sunulmasını ifade eder. Skinner’ın deneyinde farenin her manivelaya bastığında bir yiyecek sunulması buna örnektir. Öğrenme hızlı gerçekleşir, ancak fare yalnızca acıktığında manivelaya basacağı için tepki oranı oldukça düşüktür.

Sürekli pekiştirmeden farklı olarak belirli bir davranışın her zaman pekiştirilmesi yerine zaman zaman veya belirli durumlarda pekiştirilmesi kısmî pekiştirme tarifelerini ifade eder. Kısmi pekiştirmenin öğrenilmesi sürekli pekiştirmeye göre daha uzun sürebilir. Ancak davranışın kaybolması daha zordur. Edimsel koşullanmanın etkilerini uzatmak için önce sürekli pekiştirme, ardından kısmi pekiştirme kullanılabilir.

Örneğin, bir köpek eğitmeni her bir davranış için köpeğini ödüllendirebilir. Köpek bu davranışın ödüllendirildiğini öğrendikten sonra her 5 veya 10 davranış için tek bir ödül verilebilir. Kısmi pekiştirme tarifeleri sıklığı ve düzenine göre 4 farklı gruba ayrılır:

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Tavşan Yılı

“Kendinizi böyle bir tavşanın hayatınıza girmesini dilerken buluyorsunuz.”
–Seattle Post

41 DİLE ÇEVRİLDİ VE 2 KEZ BEYAZPERDEYE UYARLANDI.

Orta yaşın eşiğinde, modern hayatın bunaltıcılığından bezmiş bir gazeteci, fotoğrafçı arkadaşıyla haber peşinde giderken arabaları yavru bir yaban tavşanına çarpar. Gazeteci arabadan iner, yavrunun yarasını sarar ve arkadaşının çağrılarına ya da zihninde ona geri dönmesini söyleyen sese aldırış etmeden tavşanla birlikte ormanın içinde gözden yiter. Böyle başlar Karloo Vatanen’in kendine hayat icat edeceği uzun yolculuğu.
41 dile çevrilip İskandinav edebiyatının kült eserlerinden biri haline gelen Tavşan Yılı, kimi yerde absürde uzanan bir değişme, değiştirme öyküsü. Zeki, mizahi tarafı güçlü ve özgürleştirici bir roman.

Devamını Göster
₺74.00
Tavşan Yılı

  • Sabit Oranlı Pekiştirme: Belirli bir davranışın sabit bir sayıda tekrarlandığı durumda pekiştirme sunulmasını ifade eder. Örneğin, bir öğrenci doğru yazdığı her 10 kelime için bir yıldız alır.
  • Değişken Oranlı Pekiştirme: Standart olmayacak bir oranda, çok çeşitli sayıdaki davranıştan sonra pekiştirme sunulmasını ifade eder. Pekiştirilen organizma kaç davranışın ardından pekiştirme geleceğini bilmediğinden sürekli etkin olur. Bu yüzden en fazla tepki üreten pekiştirme tarifesidir. Slot gibi kumar makineleri buna örnek verilebilir.
  • Sabit Aralıklı Pekiştirme: Pekiştirmenin belirli periyotlarda sunulmasını ifade eder. Örnek olarak maaşların haftalık verilmesi gösterilebilir. Deneylerde hayvana 5 dakikada bir yiyecek verilmesi de buna örnektir.
  • Değişken Aralıklı Pekiştirme: Tahmin edilemeyen değişken bir zaman diliminde pekiştirmenin sunulmasını ifade eder. Uzun vadeli davranış değişikliği yaratmanın etkili yollarından biridir. Örneğin, uzunluğu değişen dönemlerde ödüllendirilen bir çalışan bir sonraki değerlendirmenin ne zaman olacağını bilmediği için her zaman olumlu davranışlar sergileyebilir. Benzer şekilde, öğretmenin değişken aralıklarla sınav yapması başka bir örnektir. Öğretmen bazen iki haftada bir bazense haftada bir sınav yapabiliriz. Sınav belirli aralıklarla olmadığı için öğrenci her zaman hazır olmak isteyecektir.

Sonuç

Günümüzde davranışçılık eski popülerliğinin çoğunu kaybetmiş olsa da edimsel koşullandırma öğrenme ve davranış değiştirme gibi süreçlerde sıklıkla kullanılan bir araç olmaya devam etmektedir. Özellikle psikoloji alanında davranışların nasıl öğrenildiğini açıklamaya yardımcı olmada önemli bir rol üstlenmiştir.

Aynı zamanda gerçek hayatın içindeki belirli durumlara açıklamalar getirebilir. Bazen doğal süreçler davranışlarımızda değişikliğe yol açsa da belirli durumlarda ödül ve cezalar bilinçli olarak bir değişiklik yapmak için kullanılabilir. Bunu erken çocukluk döneminde ebeveynlerin çocuklarının davranışlarını yönlendirmede nasıl kullandığı kolayca görülebilir.

Bu faydaların yanında Skinner'ın teorisi insan davranışlarının karmaşık doğasını aşırı basitleştirmesi nedeniyle de eleştirilmiştir. Edimsel koşullanma, temelde davranışların pekiştirme yoluyla öğrenildiği fikrine dayanır. Bu yüzden biyolojik ve bilişsel ögelerin öğrenmedeki rolünü ihmal ettiği ve öğrenme için eksik bir açıklama olduğu yönünde birçok eleştiri almıştır.

Ayrıca edimsel koşullanma dolayı olarak bireyin kendi keşiflerini yapma yeteneğini ve merak duygusunu dikkate almaz. Bu yüzden birçok eleştirmen tarafından teorinin davranışları kontrol etme ve manipüle etme vurgusuna itiraz edilmiştir.

Son olarak, Skinner'ın teorisini oluşturan çalışmalar hayvanlar üzerinde yapılan gözlemlere dayanmaktadır. Bu sebepten hayvan çalışmalarından yapılan çıkarımlarla insan davranışları üzerinde tahminde bulunduğu için eleştirilmiştir. Bazı psikologlar, hayvanlar üzerinde yapılan çalışmaların bulgularıyla insanlar üzerinde bir genelleme yapmanın kusurlu olduğunu düşünmektedir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
25
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/02/2023 08:43:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13036

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Dalga Boyu
Nükleik Asit
Wuhan
Kuyruksuz Maymun
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Kartal
Eşey
Ana Bulaşma Mekanizması
Afrika
Tehlike
Yüksek
Olumsuz
Hücre
Yumurta
Rna
Canlılık Cansızlık
Kadın Doğum
Hücre Biyolojisi
Dinozor
Cansız
Yapay Zeka
Uydu
Evrim Teorisi
Uzun
İlişki
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Kocabey, et al. Skinner Kutusu: Edimsel Koşullanma Nedir? Klasik Koşullanma ile Arasındaki Fark Nedir?. (17 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 9 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13036
Kocabey, E., Bakırcı, Ç. M. (2022, October 17). Skinner Kutusu: Edimsel Koşullanma Nedir? Klasik Koşullanma ile Arasındaki Fark Nedir?. Evrim Ağacı. Retrieved February 09, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13036
E. Kocabey, et al. “Skinner Kutusu: Edimsel Koşullanma Nedir? Klasik Koşullanma ile Arasındaki Fark Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/13036.
Kocabey, Enes. Bakırcı, Çağrı Mert. “Skinner Kutusu: Edimsel Koşullanma Nedir? Klasik Koşullanma ile Arasındaki Fark Nedir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 17, 2022. https://evrimagaci.org/s/13036.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.