Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Mehmet Yıldız
Üye
3

İstemli bir şekilde örneğin bir kası hareket ettirme emrini ilk ne veriyor?

Büyüklükten küçüğe doğru olacak şekilde; ilk emri beyin veriyor, daha derine inildiğinde beynin bir bölgesi, daha da inilirse nöron, daha da inilirse bir atom! İlk emir hangi atomdan veya atom altında geliyor? İstemli bir şekilde fiziksel bir eylem emrinin kaynağı en alt düzeyde neresidir? Durup dururken bir atom mu karar veriyor ne yapılacağına?
472 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
1 Cevap

Bir kararın ilk başı tek bir atomun hareketinden kaynaklanabilir. Örneğin tek bir atomun (veya en azından molekülün) yapısında meydana gelen bir değişim bir dizi zincirleme olayı başlatıp beyinde nöronların ateşlenmesine sebep olabilir. Ama çoğu zaman karar tetiklenmesini bu düzeyde tekil bir atoma indirgenmeye gerek olmuyor. Çok daha makro ölçekteki uyaranlar kararları rahatlıkla tetikleyebiliyor.

Aslında bu sorunun kalbinde yatan cevap, hangi zihin/sinirbilim felsefesini benimsediğinize bağlı: Eğer düalist bir dünya görüşüne sahipseniz, "ruh" gibi bir şeyin ilk emri verdiğini söyleyebilirsiniz. Ama ruh içinde ilk emri veren ne? Metafiziksel ruhun, fiziksel sinirlerle etkileşmesinin (ve tam tersinin) mekanizması ne? Ruhun "istemesi" ne demek? Ruhun neyi isteyip istemeyeceğini belirleyen ne?

Tüm Reklamları Kapat

Bu soruların test edilebilir birer cevabı olmadığı için, bilimde daha ziyade fizikalist bir görüş hakim. Buna göre insanların bir şeyleri istemesinin ana tetikleyicisi içsel ve dışsal bir dizi faktör olabilir. Örneğin vücudunuzda belli bir şeyin dengesinin değişmesi (mesela kanınızdaki pH veya glikoz değerinin değişmesi) bir sonra isteyeceğiniz şeyi belirleyebilir: Glikoz düşünce şekerli yiyeceklere yönelmek gibi... Keza biraz önce deneyimlediğiniz bir ses, bir koku, hatta daha önceden bir başka sebeple tetiklenmiş bir düşünceden arta kalanlar, bir sonraki saniye hangi nöronların ateşleneceğini belirleyebilir. Uyaransız bir karar/düşünce mümkün mü bu da net değil; çünkü yapılan deneyler, bilinçli düşüncelerimizin her zaman öncesinde gelen nöral faaliyetin bir sonucu olarak belirdiğini gösteriyor. Dolayısıyla tamamen vakumda, hiçbir öncülü olmayan bir düşünce tetiklenemiyor olabilir (veya tetikleniyorsa bile bunu izole etmek mümkün olmayabilir).

Bu içsel ve dışsal tetikleyicilere ek olarak, "bilinç" dediğimiz, beynimizdeki nöral ağın karmaşıklığından kendiliğinden beliren (buna "emergent property" diyoruz) bir karar mekanizması, bu arzulardan hangilerine cevap verileceği yönünde tercih beyan edebiliyor; ama bunun doğası henüz tam olarak çözülebilmiş değil. Örneğin bu "bilincin" kendisinin ne düzeyde deterministik olduğu (yani uyaranlardan sonucun kesin olarak çıkarsanıp çıkarsanamayacağı) belli değil. Dolayısıyla burada da "özgür irade" konusundaki felsefi tutumlar devreye giriyor:

  • Kimine göre özgür irade diye bir şey yok ve sadece girdilere bakarak nöronların ne karar vereceğini %100 bilmek (teoride) mümkün.
  • Kimine göre tamamen fizikalist bir karar mekanizması ("özgür irade") var ama bu tür bir irade, öngörülemez (mesela kuantumdaki gibi olasılıkçı doğaya sahip) tercihlere sahip olabilir.
  • Kimine göreyse (başta da dediğim gibi) fiziksel olmayan bir ruh var ve özgür iradenin kaynağı da bu. Bunun fiziksel olmaması nedeniyle de kararların ne yönde olacağını sadece girdilerden bilmek imkansız.

Bilimde özgür iradenin varlığı konusu nihai olarak çözülebilmiş değil. Fizikalizm-düalizm tartışmasıysa (bilim özelinde) belirgin bir şekilde fizikalizmden yana ağır basıyor gözüküyor. Ama sinirbilim içerisinde tercihleri belirleyen kaynağı tamamen fiziksel olarak, alternatifleri kadar (belki onlardan daha fazla) tutarlı bir şekilde yanıtlandırmak mümkün (yukarıda bahsettiğim içsel ve dışsal girdiler ile).

14
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Ötanazi: Ölüm Hakkımız Var mı? | Taner Beyter (Öncül Analitik Felsefe)
Ötanazi: Ölüm Hakkımız Var mı? | Taner Beyter (Öncül Analitik Felsefe)
Kediniz Sizi Nasıl Seks Makinasına Çeviriyor?
Kediniz Sizi Nasıl Seks Makinasına Çeviriyor?
Siz Ne Kadar Ortalama İnsansınız? | Galton Panosu!
Siz Ne Kadar Ortalama İnsansınız? | Galton Panosu!
Bu Motor, Nasıl Havada Asılı Durabiliyor?
Bu Motor, Nasıl Havada Asılı Durabiliyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close