Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İstanbul'da Kuraklığın ve Su Kaynaklarının Tükenmesinin Asıl Nedeni İklim Değişikliği mi? Yoksa Başka Beşeri Faktörler Üzerinde mi Durulmalı?

İstanbul'da Kuraklığın ve Su Kaynaklarının Tükenmesinin Asıl Nedeni İklim Değişikliği mi? Yoksa Başka Beşeri Faktörler Üzerinde mi Durulmalı? İHA
24 Aralık 2020'de kuraklık sorunuyla yüzleşen İstanbul'daki Alibeyköy Barajı rezervuarından bir kare.
8 dakika
4,127
  • Meteoroloji
  • Klimatoloji (İklimbilim)

İklim değişiminin yıkıcı bir gerçek olduğu ve çağımızın en büyük çevre problemi olduğu konusunda hiçbir makul şüphe yok. Ancak spesifik doğa olaylarını tek başına küresel ısınmayla açıklamak da, daha kolay bir şekilde önlenebilir diğer etmenlerin görmezden gelinmesine neden olabilir. Örneğin son zamanlarda, sürekli olarak duyduğumuz, "İklim değişikliği İstanbul’da su kaynaklarının azalmasına yol açıyor." söylemi, bu krizle ilgili bizi diğer olası etkenlerden uzaklaştırıyor ve asıl odağımızı bu "geniş ölçekli" probleme yoğunlaştırıyor.

Peki, bu ne kadar doğru bir tespit? Gerçekten de İstanbul’un su sıkıntısı yaşamasındaki başlıca etken Küresel Isınma ve İklim Değişikliği mi? Sorunun asıl nedenini anlayabilmek için, öncelikle yağış istatistiklerinin geçmiş yıllarla ve normal değerlerle olan karşılaştırmasını yapalım ve diğer olası (olasılığı çok yüksek olan) etkenleri inceleyelim. Fakat bunlardan da önce İklim Değişikliği ve kuraklık arasındaki ilişkiyi inceleyerek bazı önemli detayları vurgulamamız çok daha açıklayıcı olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

İklim Değişikliği ve Kuraklık İlişkisi

Karşılaştırmayı yapmadan önce şunu belirlememiz gerekiyor: İklim Değişikliği yağışların üzerinde ne kadar büyük etkiye sahip? Gerçekten de kuraklığın asıl nedeni (şimdi veya gelecekte) Küresel Isınma ve İklim Değişikliği mi?

Cevabımız, maalesef evet. Fakat cevabın neden tartışmasız bir "evet" olduğunu iyi bir şekilde anlamamız, bu konunun daha iyi anlaşılmasına olanak sağlayacaktır. Bunun için öncelikle kuraklığın tanımını yapalım.

Tüm Reklamları Kapat

Kuraklık, yağışların bir bölgede beklenenden daha az olması durumudur. Burada, “beklenen” sözcüğü çok önemli olup, normal zamanlarda yağışlı olan bir bölgenin de gayet tabii hava durumuna bağlı olarak kuraklık ile karşı karşıya kalabilmesi söz konusudur. Yani, kuraklık, göreceli olarak yağışların normal (beklenen) değerlerden daha az olması durumudur. Her ne kadar kuraklık çok daha kapsamlı bir terim olsa da, şimdilik kuraklık olgusunu "su kıtlığı" ile kısıtlayabiliriz; böylece daha dar bir kapsamda, daha kolay bir analiz yapabiliriz.

Bu durumda sormak gerekir: İklim değişikliği, kuraklığa nasıl sebep olur? Aslına bakarsanız bu tamamıyla, İklim Değişikliği ile Küresel Isınma arasındaki anlam farkının anlaşılmasından geçmektedir. Bu fark, şu anlama gelmektedir: Küresel Isınma, dünyadaki yıllık ortalama sıcaklığı artıracak ve her yıl yavaş yavaş sıcaklıkların artmasına neden olacak; bunun doğal bir sonucu olarak da dünya iklimlerinin çarpıcı bir şekilde değişmesine yol açacaktır. Böylelikle, dünyanın aldığı toplam yağış hafifçe artacak olmasına karşın, yağışların dağılımında farklılıklar meydana getirecek ve kurak veya yarı-kurak iklimlerin, daha da kuraklaşmasına yol açacaktır. Lise derslerinde öğrendiğimiz gibi, Türkiye’nin de yarı-kurak bir iklime sahip olduğunu hatırlamak, Küresel Isınma'nın ülkemizi neden ve nasıl tehdit ettiğini anlamamızı sağlayacaktır.

Tüm bunlar bize şunu gösterebilir: O zaman İstanbul’daki su problemi Küresel Isınma ve onun doğal bir sonucu olarak İklim Değişikliği sebebiyle olamaz mı?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu sorunun cevabı da tahmin edeceğimiz üzere, "evet". Fakat buradaki problem, sorunun kısmen eksik olması ve cevabını da hatalı kılmasıdır. "2020 yılı itibariyle, İstanbul’da yaşanan yağışların azalması ve göllerdeki, barajlardaki suların giderek yok olması olayında İklim Değişikliği’nin payı ne kadar?" sorusu, bizi çok daha doğru bir sonuca varmamızı mümkün kılacaktır.

Bu nedenle, buradan itibaren yazımıza, sorduğumuz bu yeni sorunun cevabını aramakla devam edeceğiz. Onun için ilk olarak istatistiksel karşılaştırmalara bakmamız gerekiyor.

İstanbul'un Toplam Yağış İstatistiklerinin Karşılaştırılması

Sorumuzun doğru cevabını bulabilmek için ilk olarak toplam yağış istatistiklerinin karşılaştırılması gerekmektedir. Bunun için ilk önce, 2020 yılının Sonbahar mevsiminde alansal yağışların geçen yıl ile olan karşılaştırmasına bir göz atalım.

2020 Sonbahar Mevsimi Alansal Yağışların Geçen Yıl İle Karşılaştırılması
2020 Sonbahar Mevsimi Alansal Yağışların Geçen Yıl İle Karşılaştırılması
Meteoroloji Genel Müdürlüğü

Bu haritadan görüleceği üzere, İstanbul ilinin geneline baktığımızda, 2020 yılının Sonbahar mevsiminde, 2019 yılına kıyasla yağışların azalması bir yana, yer yer arttığını görebilmekteyiz!

Bir diğer çok önemli karşılaştırma ise; yazımızda da belirttiğimiz gibi, kuraklığın tanımına ilişkin olarak, yağışların mevsim "normalleriyle" karşılaştırılmasıdır. Böylelikle, İstanbul’un 2020 yılında mevsim normallerinin gerçekten de altında mı, altındaysa da ne kadar altında olduğunu anlayacağız ve daha doğru bir çıkarıma sahip olabileceğiz. Bu nedenle, aşağıdaki harita yazımız için kritik öneme sahiptir.

Tüm Reklamları Kapat

2020 Sonbahar Mevsimi Alansal Yağışların Normalleriyle Karşılaştırılması
2020 Sonbahar Mevsimi Alansal Yağışların Normalleriyle Karşılaştırılması
Meteoroloji Genel Müdürlüğü

Açıkça görüleceği üzere, İstanbul ilinde 2020 yılı Sonbahar mevsiminde yağışlar mevsim normallerinin üstünde olmasa bile büyük oranda altında da değildir; evet, normallerin altında kalmasına rağmen, normallere de oldukça yakın bir konumdadır.

Hatta kolaylıkla görülmektedir ki; İstanbul’dan ziyade, diğer bölgelerimizde ve şehirlerimizde yağışlar, mevsimsel normallerin oldukça altında kalmıştır.

Öyleyse, neden sadece İstanbul’da su kıtlığı konuşulmaktayken, diğer şehirlerimizde böylesine bir kırmızı alarm verilmemektedir?

İstanbul'da Su Kıtlığının Asıl Nedeni

Biraz önce de bahsettiğimiz üzere, Türkiye genel olarak yarı-kurak bir iklime sahiptir. Yarı kurak iklimler, isminden de anlayabileceğimiz gibi kuraklığa oldukça meyilli bir iklim tipidir. Fakat bu yarı-kurak iklim tipi Türkiye’nin tamamını kapsamaz; daha ziyade İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğun bir şekilde görülür.

Tüm Reklamları Kapat

Köppen Sınıflandırmasına Göre İklimler
Köppen Sınıflandırmasına Göre İklimler
Wikimedia

Ancak yazımızın konusu olan İstanbul ili, yarı-kurak bir iklim tipinden ziyade Sıcak Yaz Akdeniz İklimi'ne sahiptir. Bu iklim tipine, Akdeniz iklimlerinde çok görülmesinden dolayı "tipik Akdeniz iklimi" de denilmektedir. Klasik olarak, lise coğrafya derslerinde çokça duyduğumuz o "yazlar kurak, kışlar yağışlı" cümlesi, işte buraya özgün bir iklim özelliğidir.

Bu konuya girmemizin asıl nedeni, tahmin edeceğimiz üzere, "yağış" durumudur. Çünkü İstanbul ilinde görülen bu tipik Akdeniz ikliminin bir özelliği olarak yağışların düzensizliği söz konusudur. Yıllık ortalama yağış miktarı örneğin Antalya gibi illerimizde 1000 mm değerlerine çıkabilirken, bu değer Çanakkale gibi bazı illerde 600 mm düzeylerine inebilmektedir. İstanbul için de bu düzensiz yağışlar söz konusu olmakla birlikte, yıllık ortalama yağış miktarı 677 mm değerindedir. Anlayacağımız üzere, İstanbul ili her ne kadar sonbahar ve kış mevsimlerini yağışlı geçirmesine rağmen bu değer (göreli olarak) pek yüksek de değildir.

İstanbul İli Yıllık Toplam Yağış Miktarı Ortalaması (mm)
İstanbul İli Yıllık Toplam Yağış Miktarı Ortalaması (mm)
Meteoroloji Genel Müdürlüğü

İstanbul'un Asıl Sorunu: Nüfus ve Plansızlık!

Gördüğümüz gibi, 2020 yılında İstanbul ili ne 2019’a göre dikkate değer miktarda daha az yağış almıştır ne de mevsimsel yağış normallerinin çok altında kalmıştır. Bu durumda sorun nedir? Bu, tek bir yıllık bir "aksaklık" mıdır? Yoksa Küresel Isınma haricinde diğer beşeri nedenler bulabilir miyiz?

İstatistiki verilerin üzerine de İstanbul ilinin iklim tipini de inceledikten sonra artık şu sonuca varabilmekteyiz: İstanbul, zaten hâlihazırda (diğer Akdeniz iklimine sahip şehirlere kıyasla ve yine göreli olarak) pek fazla yağış alan bir bölgede olmamakla birlikte, sorunun asıl nedeni, yoğun nüfus ve bunun bir sonucu olarak doğal kaynaklara (içme suyu, odun hammaddesi vb.) artan aşırı taleptir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı

Üstelik İstanbul'un nüfusu yıldan yıla artmaya devam etmektedir. Buna uygun çarpıcı bir örnek olarak; İstanbul’da 1980 yılında 2,7 milyon (yaklaşık) kişi yaşamaktayken, 2019’da bu sayı 15,5 milyon (yaklaşık) gibi oldukça yüksek bir sayıya ulaşmıştır. Yani, yaşayan kişi sayısı yaklaşık olarak 40 yılda, en az 5 katına çıkmıştır. Bu da hâliyle, doğal kaynaklara olan talebin (yine bu oran korunacak olursa) en az 5 katına çıkması demektir.

İstanbul'un yüksek nüfusu ve doğal kaynaklara artan aşırı talebi üzerine; İstanbul Teknik Üniversite’sinde Meteoroloji ve Afet Yönetimi dalında Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, aşağıdan izleyebileceğiniz 1 Ocak 2021 tarihli panelinde şunları söylemiştir:

Şu an su stresinde olan Türkiye, 2030 yılında su sıkıntısı yaşamaya, 2050’den sonra ise su fakiri olmaya aday. Artan nüfus, iklim değişikliği ve azalan su kaynakları nedeniyle kişi başına kullanılabilir yıllık su miktarının 1,000 metreküpün altına inmesi ile Türkiye’nin su fakiri olması bekleniyor. İstanbul’un kronik problemi de su stresidir, yani yüksek nüfus ve aşırı talep. İstanbul, Bulgaristan sınırından Melen Çayı’na kadar bölge sularını topluyor, günde 3 milyon metreküp de barajlardan su kullanıyor. İstanbul’un kendi su kaynaklarına göre bir nüfusu olsaydı bu sıkıntılar yaşanmazdı.

Sonuç

Sonuç olarak; aslen önemli olan sorumuzu tekrar soralım: "2020 yılı itibariyle, İstanbul’da yaşanan yağışların azalması ve göllerde, barajlardaki suların giderek yok olması olayında İklim Değişikliği’nin payı ne kadar?"

Cevap: İklim Değişikliği’nin kuraklık üzerindeki etkisi, uzun yıllardır olduğu gibi, bugün de yadsınamayacak bir gerçektir. Fakat bu sorunun cevabında bahsi geçen İstanbul ili örneği için yalnızca "İklim Değişikliği" cevabını vermek, asıl sorunun üstünü örtmeyle eşdeğer olacak ve çözümü için de elimizi kolumuzu bağlayacaktır. Bu nedenle, sorunun asıl cevabı olarak; İstanbul ilinde, 2020 yılında yaşanan su sıkıntısının (kuraklığın), çok büyük oranda, artan nüfus ve aşırı talebin bir sonucu olduğunu söyleyebiliriz.

Son olarak şunu da eklemekte fayda var: Bu yazıda aşırı nüfusun su kıtlığını ortaya çıkarmasından bahsettiğimiz için, bu tür bir büyümenin başka problemler doğurmadığı anlaşılmamalıdır. Yüksek nüfus sadece su kıtlığına değil; aynı zamanda, ormanların tahribatına, hayvanların yeterince yaşam alanı, yiyecek ve su bulamamasına, biyoçeşitliliğin azalmasına, hava ve su kirliliğinin oluşmasına ve kentsel ısı adası etkisine yol açmaktadır. Bunların her biri ayrı yazılar olmayı hak eden, büyük ve acilen yönetilmesi gereken problemlerdir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
21
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Korkutucu! 4
  • Üzücü! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • TMMOB. (Bilimsel Rapor, 2016). İstanbul Çevre Durum Raporu.
  • H. Turoğlu. (2014). İklim Değişikliği Bağlamında İstanbul’un Su Yönetimi Problemleri. Ankara Üniversitesi. | Arşiv Bağlantısı
  • N. S. Partigöç, et al. (2019). Küresel İklim Değişikliğinin Kaçınılmaz Sonucu: Kuraklık. DergiPark. | Arşiv Bağlantısı
  • Ü. Şahin, et al. (Bilimsel Rapor, 2014). İklim Değişikliği Ve Kuraklık.
  • M. Eken, et al. (2021). Klimatoloji - Ii. Yayınevi: DMİ Yayınları.
  • J. Jowit. Is Water The New Oil?. (1 Ocak 2008). Alındığı Tarih: 4 Ocak 2021. Alındığı Yer: CommonDreams | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 14:47:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9852

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Kalaycık, et al. İstanbul'da Kuraklığın ve Su Kaynaklarının Tükenmesinin Asıl Nedeni İklim Değişikliği mi? Yoksa Başka Beşeri Faktörler Üzerinde mi Durulmalı?. (5 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9852
Kalaycık, B., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 05). İstanbul'da Kuraklığın ve Su Kaynaklarının Tükenmesinin Asıl Nedeni İklim Değişikliği mi? Yoksa Başka Beşeri Faktörler Üzerinde mi Durulmalı?. Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9852
B. Kalaycık, et al. “İstanbul'da Kuraklığın ve Su Kaynaklarının Tükenmesinin Asıl Nedeni İklim Değişikliği mi? Yoksa Başka Beşeri Faktörler Üzerinde mi Durulmalı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9852.
Kalaycık, Berkay. Bakırcı, Çağrı Mert. “İstanbul'da Kuraklığın ve Su Kaynaklarının Tükenmesinin Asıl Nedeni İklim Değişikliği mi? Yoksa Başka Beşeri Faktörler Üzerinde mi Durulmalı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 05, 2021. https://evrimagaci.org/s/9852.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.