Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Şigelloz Nedir? Basil Dizanterisine Sebep Olan Shigella: Savaş, Doğal Afet ve Toplumsal Krizlerin Fırsatçı Patojeni!

Şigelloz Nedir? Basil Dizanterisine Sebep Olan Shigella: Savaş, Doğal Afet ve Toplumsal Krizlerin Fırsatçı Patojeni! Medical News Today
Shigella
8 dakika
1,306
  • Besin Mikrobiyolojisi
Shigellosis
  • Türkçe Adı Şigelloz
  • İngilizce Adı Shigellosis
  • Latince Adı Shigellosis
  • OrphaNet 810

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Shigella, insanlarda mukuslu ve kanlı diyareye neden olan bir etken olup, ilk kez Japon Mikrobiyolog Kiyoshi Shiga tarafından 1989 yılında dizanteri etkeni olarak keşfedilmiştir. Oluşturduğu hastalık (Lat: "shigellosis", Tr: "şigelloz"), hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde, özellikle sıcak aylarda, her yıl milyonlarca insanın etkilenmesine neden olmaktadır.

Su kıtlığı patojenlerle mücadelede en büyük engeldir
Su kıtlığı patojenlerle mücadelede en büyük engeldir
UNICEF

Shigella ile ilgili en önemli tarihi olgulardan biri, askeri operasyonlar üzerinde ciddi etkisinin olduğudur. Tarih boyunca süregelmiş uzun süren askeri operasyon ve kuşatmalar, neredeyse her zaman Shigella kaynaklı dizanteri salgınlarına yol açarak, çok sayıda askeri ve sivil kayıplara neden olmuştur. Örneğin 1990 yılında Somali'ye operasyona giden ABD askerlerinin 214'ü, kontamine olmuş taze marul kaynaklı S. sonnei'den etkilenmişlerdir.

Bu Reklamı Kapat

Shigella, genellikle birçok doğal afet (deprem, sel, kuraklık vb.) veya insan kaynaklı felaket (savaşlar, sömürge politikaları kaynaklı kıtlık ve temiz su kaynaklarına ulaşamama) sırasında uyanışa geçen, tehlikeli bir patojendir.

Enfektif Doz

S. sonnei ve S. flexneri'nin enfektif dozu 102-104 kob/g olup, S. dysanteria'nın ise gramda <10'dur. Yani 10 adetten daha az sayıda S.dysanteria ile kontamine olmanız (oral yolla) enfeksiyon gelişimi için yeterli olmaktadır. Fekal-oral yolla bulaştığı ve enfektif dozunun düşük olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gelişmiş ülkelerde sporodik (tek tük) seyrederken, az gelişmiş ülkelerde salgınlar halinde seyretmesi şaşırtıcı olmayacaktır.

Bu Reklamı Kapat

Virülans Faktörleri

  • İnvazyon özelliği ile hücre içerisinde çoğalarak hücreden hücreye geçebilir.
  • Termolabil (ısıl işleme duyarlı) Shiga Toxini (ST) olması özelliği ile Hemolytic Uremic Syndrome (HUS)'a neden olabilir.
  • Invazive Plazmit Antijeni (IPA) ile bağırsak epitel hücrelerini parçalayarak mukoza ülserine sebebiyet verebilir ve kanlı dışkılama görülebilir.

Belirti ve Semptomlar

Hastalığın inkübasyon süresi 1-7 gün arasında olmakla beraber, semptomlar genellikle 3 gün içerisinde başlar. Şiddetli karın ağrısına eşlik eden kramplarla beraber vakaların %40'ında ateş te görülür. Takiben, hafif seyirli diyareden pirinç suyu görünümünde çok şiddetli diyareye kadar seyreder. Komplikasyonlar ilerledikçe hasta kişide saatte 3-4 litreye kadar su kaybı nedeniyle şiddetli dehidrasyon, özellikle çocuklarda HUS gelişebilir. Ayrıca Reiter's Syndrome, bağırsak delinmesi ve septisemi de ortaya çıkabilir.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Shigella, fekal-oral yolla bulaşan bir patojendir. Gram (-), laktoz (-), oksidaz (-), katalaz (+) ve mezofil (insan vücut sıcaklığında yaşamayı seven), hareketsiz karakterdedir. Rekabetçidir, asidorezistans (pH 3.5'ta 30 dk canlı kalabilir) ve fakültatif anaerobtur (hem oksijenli hem oksijensiz ortamda üreyebilen). Enterotoksijenik E.coli (ETEC) ile genetik olarak benzer olup, Enteroinvaziv (EIEC) E.coli ile patojenik ve biyokimyasal olarak benzerdir.

Optimum üreme sıcaklığı 37oC (vücut sıcaklığı) olup 10-45oC arasında gelişebilir. İnsan vücut sıcaklığında çok hızlı patojenite kazanır. Optimum ürediği pH aralığı 6-8 olup 5-9 aralığında gelişebilir. Asidorezistans özelliği ile, her ne kadar pH 4.5'un altında canlılığını kaybetse de, asidik gıdaların çoğunda ve 20oC'nin altındaki muhafaza şartlarında uzun süre canlı kalabilmektedir. %5 tuz konsantrasyonunda canlı kalabilir. 63oC'de 5 dakikalık ısıl işlemler inaktive olur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Shigella cinsinde, somatik (O) antijenlerine göre serolojik olarak gruplandırılmış 41 serotipi, 4 tür altında toplanır:

  1. Shigella dysanteria (grup A)
  2. Shigella flexneri (grup B)
  3. Shigella boydii (grup C)
  4. Shigella sonnei (grup D)

Bunlar arasından en riskli tür S. dysanteria olup mortalitesi %10-15 arasındadır. En yaygın hastalık yapan türü ise %70 oranla S. sonnei olup peşi sıra S. dysanteria ve S. flexneri gelir.

Teşhis Yöntemleri

Teşhisinde, hasta bireyden alınan gayta örneğinden ya Shigella'nın izolasyonuna yönelik ya da patojenin genetik materyalinin arandığı hızlı bir tetkik metoduna yönelik laboratuvar analizi uygulanır.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tedavisinde, Ciprofloxacin ve Azithromycin oral yolla alınması önerilen (CDC) iki antibiyotiktir. Yine CDC'nin önerisine göre, eğer kanlı diyare mevcutsa Loperamide (Imodium) veya Atropine (Lomotil) ile beraber Diphenoxylate kullanımı (diyare-önleyici) semptomların daha kötüye gitmesine yol açtığı belirtilmektedir. CDC, patojenle ilgili olarak şöyle yazmaktadır:

Çoğu insan antibiyotik ihtiyacı olmaksızın iyileşebilse de ciddi seyirli olduğunda veya immun sistemini zayıflatacak temelde yatan kronik bir hastalık mevcutsa antibiyotik tedavisi uygulanmalıdır. Antibiyotik çoğunlukla hastalığın süresini kısaltabilmekte (yaklaşık 2 gün) ve diğer insanlara yayılmasını ve bir salgın oluşturmasını önlemede yardımcı olmaktadır. Elleri sabun ve suyla yıkamak, hijyen önlemlerini almak bu enfeksiyondan bizleri korumaktadır.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Savunma sistemi normal bireylerde, enfekte olunan türe göre değişkenlik göstermekle beraber, çoğunlukla hastalar ilaç tedavisi gerekmeksizin 1-2 hafta içerisinde (en fazla 1 ay) iyileşebilse de doktorunuz gerekli görürse antibiyotik tedavisi uygulayabilir.

Bu Reklamı Kapat

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Her yıl yaklaşık 600.000 insanın ölümüne neden olduğu tahmin edilmektedir. Özellikle az gelişmiş ülkelerde, uygun olmayan alt yapı koşulları (kanalizasyon sistemi, temiz suya ulaşmada güçlük) kaynaklı daha yaygın olarak görülmekte ve özellikle 5-6 yaş gurubunun altındaki çocukları etkilemektedir.

Önlem Yöntemleri

Evlerimizde el hijyeni, hizmet sektöründe el-personel hijyeni hayati derecede önemlidir. Yemeklerden önce ve özellikle tuvaletten çıktıktan sonra eller mutlaka sabun ve su ile yıkanmalıdır.

Gıdalara etkili ısıl işlem yapılmalı, az pişmiş gıda tüketiminden sakınılmalı, çiğ tüketilen sebze ve meyveler ise mutlaka sirke ile dezenfekte edilmelidir.

Çiğ sebze ve meyvelerin tüketilmeden önce dezenfeksiyonuna dikkat edilmeli
Çiğ sebze ve meyvelerin tüketilmeden önce dezenfeksiyonuna dikkat edilmeli
WHO (World Health Organization)

Post kontaminasyon önlenmelidir: Pişmiş gıda ile çiğ gıdanın ve bunların ekipmanlarının birbirine teması önlenmelidir.

Bu Reklamı Kapat

Özellikle sıcak aylarda yetersiz soğutma koşulları nedeniyle gıda kaynaklı daha yüksek insidans görülür. Bu nedenle buzdolabı sıcaklığının +4'ün üzerinde olmamasına dikkat edilmelidir.

Bebeklerin bezleri değiştirilmeden öncesinde (sizden bebeğinize bulaşma) ve sonrasında (bebeğinizden size bulaşma) eller mutlaka yıkanmalıdır.

Kaynağı belirsiz gölet, göl veya yüzme havuzlarında yüzerken ağzın kapalı olmasına ve su yutulmamasına dikkat edilmelidir. Durgun sular her zaman, patojenlerce risk teşkil eder.

Eğer Shigella nedeniyle hastaysanız, hastalık süresince aile bireylerine veya bir başkasına asla yemek hazırlamayınız, kendi yemeğinizi ve kap-kacağınızı bir başkasıyla ortak kullanmayınız.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Dünya Küresi: Antik, 20 cm, Işıksız

Dünyanın siyasi durumunu eskitme harita tekniği ile geçmişi ve bugünü bir arada sunan “Antik Küre” ofislerin vazgeçilmez bir aksesuarı niteliğindedir.

  • Harita Türü: Antik
  • Çap: 20 santimetre
  • Işık Durumu: Işıksız
Devamını Göster
₺99.00
Dünya Küresi: Antik, 20 cm, Işıksız

Hastalık süresince, her ne kadar semptomlarınız hafif seyirli olsa da seks yapmaktan kaçınınız. Olasılıkla, partnerinizi de enfekte edebilirsiniz.

İyileşene ve doktorunuz uygun görene dek evinizde kalınız. Özellikle bir okul veya kreşte ya da gıda servisi yapan bir işletmede çalışıyorsanız, olası bir salgına sebebiyet verebilirsiniz. Yöneticileriniz ile durumunuzu paylaşınız ve işe gitmeyiniz. Çünkü her dışkıladığınızda Shigella yayacaksınız.

Seyahat halindeyseniz ve hem su hem de gıda kaynaklarından emin olmadığınız bir ülkeye gidecekseniz, Shigella da dahil, diğer gıda-su kaynaklı patojenlerden korunmak için: Olabildiğince emin olduğunuz gıdaları tüketmeye çalışınız. Açıkta satılan gıdaları tüketmekten kaçınınız ve şişelenmiş su içiniz. Özellikle az pişmiş ve çiğ gıda tüketiminden kaçınınız. Gıda servisi yapan bir restorandaysanız, yemeğinizin sıcak servis edilmesine dikkat ediniz. Ekmek ve patates cipsi gibi nem içeriği düşük ve paketli gıdalar her zaman güvenlidir. Soğuk içeceklerinize buz ilave etmeyiniz, edilmesine de izin vermeyiniz. Buzlar şebeke sularından elde edilir ve eğer şebeke suyunda olası bir fekal kontaminasyon varsa, buz nedeniyle enfekte olabilirsiniz. Açıkta satılan veya el hijyeninden emin olmadığınız biri tarafından sıkılmış taze meyve suyunu tüketmeyiniz. Bunun yerine meyvenizi kendiniz tedarik edip, kaynağından emin olduğunuz temiz bir su ile yıkayıp tüketiniz.

Etimoloji

Hastalığın ve patojenin ismi, Japon bakteriyolog Kiyoshi Shiga'dan (1870-1957) gelmektedir.

Kaynağı ve Bazı Salgın Örnekleri

Shigella spp., doğrudan herhangi bir gıda ile ilişkili değildir. Çünkü primer kaynak insandır ve hasta bireyin kontamine ettiği gıdaların hepsi risk taşır. Özellikle, ısıl işlem görmediği için en riskli gıda salatadır.

Örneğin 1988 yılında, 2 aylık yaz dönemi boyunca, taze maydanoz kaynaklı 7 S. sonnei salgını tespit edilmiş ve yüzlerce insan hastalanmıştır. Yapılan soruşturmada, bir restoranın servis ettiği maydanoz salatasının asıl kaynak olduğu ve maydanozun hasat edildiği çiftlikteki sulama suyunda fekal kontaminasyon olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, alt yapı sorunlarına bağlı fekal kontaminasyon gerçekleşmiş sular da risk taşımaktadır.

Yapılan bir araştırmada, Shigella spp.'nın mayonezli salatalarda ve bazı peynir ürünlerinde 13-92 gün arasında canlı kalabildiği tespit edilmiştir.

Bir başka örnek, 1989 yılında bir gemi yolculuğunda karşılaşılan salgındır. Gemideki yolcuların %14'ünün ve mürettebatın %3'ünün etkilendiği salgında ciddi gastrointestinal semptomlar gösterdikleri raporlanmıştır. Salgına, Alman usulü patates salatası tüketiminin sebep olduğu belirlenmiş ve hastalanan insanlardan çoklu antibiyotik grubuna dirençli S. flexneri 2a suşu izole edilmiştir. Patates salatasını ise, yemekleri hazırlamakla görevli gemi personelinin kontamine ettiği tespit edilmiştir.

1994 yılında bir başka gemi (S.S. Viking Serenade) yolculuğunda, 586 yolcu ve 24 mürettebatta diyare şikayetiyle başlayan semptomlara yine S. flexneri 2a suşu sebep olmuş ve 1 kişi hayatını kaybetmiştir. Kaynağın kontamine yeşil soğan olduğu tespit edilmiştir.

2001 yılında bir başka salgında yine başrolde S. flexneri yer almıştır. New York'ta bir restoran zincirinde kontamine domates kaynaklı görülen salgında 880 kişi etkilenmiştir.

ECDC (European Centre for Disease Prevention and Control)'nin yayınladığı AB'nin 2019 yılı Zoonozlar Raporu'nda, 22 salgından Shigella'nın sorumlu olduğu, 106 vakanın 19'unun hastanelik olduğu bildirilmiştir. Fransa, Polonya ve İsveç'ten S.sonnei, Sırbistan ve yine İsveç'ten S. flexneri ve yine İsveç'ten S.flexneri 3a serotipi bildirilmiştir. Bu vakalar, ülkelerin tespit edip raporladığı vakalardır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • CDC. Treatment Of Shigellosis. (8 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 11 Mayıs 2021. Alındığı Yer: www.cdc.gov | Arşiv Bağlantısı
  • CDC. Food And Water Safety. (11 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 11 Mayıs 2021. Alındığı Yer: www.cdc.gov | Arşiv Bağlantısı
  • ECDC. The European Union One Health 2019 Zoonoses Report. (11 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 11 Mayıs 2021. Alındığı Yer: www.ecdc.europa.eu/en | Arşiv Bağlantısı
  • İ. Erol. (2007). Gıda Hijyeni Ve Mikrobiyolojisi. Yayınevi: Pozitif Matbaacılık. sf: 98-101.
  • T. J. Montville, et al. (2012). Food Microbiology: An Introduction.. ISBN: 978-1-55581-720-6. Yayınevi: ASM Press. sf: 151-158.
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/08/2022 22:27:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10473

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Besin Değeri
Sayı
Bilim Felsefesi
Savaş
Karadelik
Biyoçeşitlilik
Diş
Yakınsak Evrim
Skeptisizm
Burun
Protein
Canlı
Şempanze
Davranış
Uzay Aracı
Yapay Seçilim
Sperm
Değişim
Charles Darwin
Elektrik
Covid-19
Görme
Sağlık Örgütü
Fare
Olasılık
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.