Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı?

Tek Bir Adet Virüs veya Bakteri Sizi Hasta Edebilir mi?

Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı? CNN
2 dakika
17,420
Tüm Reklamları Kapat

Mikrop Teorisi çerçevesinde incelediğimiz hastalıkların ana kaynağının bakteri, virüs, mantar gibi patojenler olduğu bilinen bir gerçek. Ancak bu konuda birçok insanın aklına takılan ortak bir soru işareti var: Bir kişiyi hasta etmek için kaç tane virüs veya bakteri gerekir? Yani bir kişiye tek 1 adet bakteri veya virüs bulaşırsa, o kişi hasta olur mu? 100 adet? 1 milyon adet? Sınır nerede?

Enfeksiyon Dozu (ID)

Biyolojideki birçok soruda olduğu gibi, bu soruda da cevap, türe ve duruma bağlı olarak değişiyor. Ancak bir patojenin (genellikle bir bakteri veya virüsün) bir konak hücreyi (yani bulaştığı hücreyi) hasta edebilmek için ihtiyaç duyduğu popülasyon büyüklüğüne Enfeksiyon Dozu (İng: "Infectious Dose") adını veriyoruz. Bunu ölçmek içinse ID50 adı verilen bir yöntemi kullanıyoruz: Yani deneklerin en az %50'sinde enfeksiyon belirtileri görmemizi sağlayan virüs/bakteri sayısı nedir? Bu sorunun cevabı, ID50 değerini belirliyor.

Örneğin 2015 yılında Journal of Virology dergisinde yayımlanan bir makalede, 2020 yılında Wuhan Koronavirüs salgınına sebep olan 2019-nCoV isimli koronavirüsün yakın bir kuzeni olan MERS-CoV için ID50 değeriyle ilgili olarak şu bilgilere yer veriliyor:[1]

Tüm Reklamları Kapat

  • 100 - 1 milyon MERS-CoV bulaştırılan farelerin %100'ü öldü.
  • 1000'den fazla virüs bulaştırılan farelerin %20'sinden fazlasında aşırı kilo kaybı görüldü.
  • 10 adet virüs bulaştırılan 8 fareden 5 tanesi (%62.5'i) öldü; %8'inde kilo kaybı görüldü.
  • Yapılan incelemeler, tek bir adet MERS virüsünün bile konakların %50'sinden fazlasını hasta etmeye yettiğini gösterdi (ID50<1).

Benzer şekilde, bazı patojenlerin ID50 değerlerini şöyle özetleyebiliriz:

  • SARS-CoV-2: 200-800[4], [5], [6]
  • Hepatit A: 10-100
  • Norovirüs: 1-10
  • Rotavirüs: 10-100
  • E. coli (Enterohemorajik, Serotip O157): 10-100
  • E. coli (Enteroinvasif): 200-5000
  • E. coli (Enteropatojenik): 10 milyon - 10 milyar
  • E. coli (Enterotoksijenik): 10 milyon - 10 milyar
  • Salmonella enterica (serovar Typhi): ~1000
  • Salmonella enterica (serovar Typhimurium): >1
  • Shigella dysenteriae: 10-200
  • Vibrio cholerae (Serotip O139 & O1): 1 milyon
  • Vibrio parahemolyticus: 100 milyon
  • Giardia lamblia: 1
  • Cryptosporidium parvum: 10-100

Öldürücü Doz (LD)

Ancak hasta olmak bir şey, ölmek başka bir şey... Bilimde bir maddenin (veya patojenin) öldürücü dozu (İng: "Lethal Dose"), tıpkı ID50 gibi, LD50 adı verilen bir yöntemle ölçülmektedir. Bu da, bir patojenin (veya kimyasal maddenin), deneklerin en az %50'sinin ölmesine sebep olan doz olarak bilinmektedir.

Örneğin, yukarıda sözünü ettiğimiz MERS-CoV araştırmasında, ID50 değeri 1'den küçük çıkmış olsa da, LD50 değeri 10 civarında çıkmıştır. Yani tek bir virüs bile sizi hasta edebilirken, ölmeniz için ortalamada 10 MERS-CoV virüsüne maruz kalmanız gerekmektedir. Genellikle LD50 değerleri, ID50 değerlerinden daha büyüktür.

Burada kritik bir nokta, konak organizmanın büyüklüğüdür. Daha iri organizmaları hasta etmek için, doğal olarak daha fazla sayıda patojene ihtiyaç olabilir. Bu nedenle kimi zaman ID50 ve LD50 değerleri, parça başına patojen olarak bilinen bir ölçüye göre verilir. Bu, kilogram başına mikrogram/miligram/nanogram şeklinde ifade edilebilir. Bir insanı öldürmek için kilogram başına gereken patojen nanogram miktarını şöyle sıralayabiliriz:

  • Clostridium botulinum: 1
  • Atropa belladonna: 25
  • Clostridium perfringens: 100
  • Adenia volkensii: 1400
  • Tetrodotoksin: 8.000
  • Siyanobakteri: 25.000
  • Straphyllococcus aureus: 50.000
  • Clostridium perfringens enterotoksin: 81.000
  • Kolera toksin: 250.000

Daha fazla öldürücü doz örneğini buradan görebilirsiniz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
50
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Bilim Budur! 7
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • İnanılmaz 3
  • Korkutucu! 3
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/05/2024 19:43:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8243

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Genetik Müdahale
Uluslararası Uzay İstasyonu
Ara Tür
Factchecking
Kanser
Beslenme Davranışları
Evren
Isı
Avrupa
Kadın
Tardigrad
Memeli
Biyoçeşitlilik
Gıda Güvenliği
İstatistik
Bağışıklık
Diş Sorunları
Arkeoloji
Metabolizma
Tüy
Kişilik
Hukuk
Nükleotit
Kök Hücre
Antik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı?. (1 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 28 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8243
Bakırcı, Ç. M. (2020, February 01). Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı?. Evrim Ağacı. Retrieved May 28, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8243
Ç. M. Bakırcı. “Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 01 Feb. 2020, https://evrimagaci.org/s/8243.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Enfeksiyon Dozu (ID50) ve Ölümcül Doz (LD50) Nedir? Hasta Olmak İçin Kaç Tane Virüs Bulaşmalı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 01, 2020. https://evrimagaci.org/s/8243.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close