Kolera Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? Vibrio cholerae Bakterisi Kaynaklı Kolera Salgını Nasıl Önlenir?

Kolera Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? Vibrio cholerae Bakterisi Kaynaklı Kolera Salgını Nasıl Önlenir?
Kolera salgınlarını önlemede en önemli etmen temiz suya erişimdir.
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
1,045 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Kolera
  • Türkçe Adı Kolera
  • İngilizce Adı Cholera
  • OrphaNet 173

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

19. yüzyılda tıpkı veba salgını gibi çok sayıda insanın ölmesine neden olan kolera, Hindistan'da endemik seyirli, 20 milyondan fazla insanın ölümüne sebep olan bir salgına neden olmuştur. Hindistan'dan diğer kıtalara yayılarak Asya, Afrika, Avrupa ve Amerika dahil tüm dünyada çok sayıda insanın hayatını kaybetmesine sebep olmuştur. Bu yüzyılda Avrupa’da yayılan koleraya Latincede "marbus", "cholera marbus" denilirken, Araplar "maraz-ı esved", Osmanlılar ise "karasarılık" ve "maraz-ı cedid" isimlerini verdiler. Yaşanan ölümlerin yanı sıra birçok kentte göçler yaşanmış, insanlar yaşadıkları şehirleri terk etmek zorunda kalmışlardır. Örneğin, 1847 yılında Mardin'de ortaya çıkan ve yaklaşık 2 ay süren salgın, insanları göç etmeye zorlamıştır. 1861-76 yılları arasında, salgınla mücadele çerçevesinde, İstanbul başta olmak üzere Suriye ve Irak’ta kolera salgını ile mücadele eden sağlık personellerine dönemin padişahı tarafından "kolera madalyası" verilmiştir.

Günümüzde 30'dan fazla Vibrio türü tanımlanmıştır ve en az 12 tanesi insanlarda enfeksiyona neden olmaktadır. Bu 12 türün 8'i doğrudan gıda kaynaklıdır. Bu derlemede, Vibrio cholerae üzerinde duracağız. Çünkü dünyada hala birçok ‘’az gelişmiş’’ ülkede bu patojenin neden olduğu salgınlar ve ölümler devam etmektedir.

Patojenin Sınıflandırılması ve Genel Özellikleri

Vibrio cholerae gram negatif (-), kısa virgül formunda bir patojen olup, tek polar flagellaları sayesinde hareketli, fakültatif anaerobdur; yani hem oksijenli hem oksijensiz ortamda yaşayabilir.

Reklamı Kapat

V. cholerae
V. cholerae

Optimum ürediği sıcaklık aralığı 30-37oC olup, 10-43oC aralığında üreyebilmektedir. Bu sıcaklık aralığı dolayısıyla mezofil karakterde olup insan vücut sıcaklığında rahatlıkla çoğalabilir. Optimum ürediği pH aralığı 7.6 civarı olsa da alkali ortama karşı dirençlidir ve pH 10'a kadar üreyebilir. Ancak asidik ortamda (pH 4.5 ve altında) hızla canlılığını yitirir. Tatlı sularda yaşasa da halotolerant özelliği ile %4'e kadar tuz içeren sularda da üreyebilir. Optimum ürediği su aktivite değeri (aw) 0.98 olup 0.97-0.99 aralığında da gelişebilir.

V. cholerae serolojik olarak serogrup O1 ve nonserogrup O139 olarak gruplandırılmaktadır. Serogrup O1 epidemik öneme sahip olan gruptur ve kolera toksinini oluşturur.

Belirti ve Semptomlar

V. cholerae'nın enfektif dozu 106 kob/gr olup, inkübasyon süresi alınan etken sayısına bağlı olarak değişmekle beraber 8 saat ile 5 gün arasında değişir. Özellikle serogrup O1 kaynaklı kolera semptomları oldukça farklı ve ciddi seyirlidir. Çok sık kusma ve abdominal ağrının yanında en önemli semptomu pirinç suyu görünümünde ve mukuslu yapıda şiddetli diyaredir. Kusma ve diyareye bağlı olarak insanda maksimum 20 lt. su kaybı (dehidrasyon) görülür. Bu durum da çoğunlukla ölümle sonuçlanmaktadır.

Etken, ince bağırsağa ulaşıp burada çoğalır ve ısıya duyarlı enterotoksin (choleratoxin/CT) oluşturup, toksinlerin ince bağırsak lumenine salınmasıyla sulu diyare ve hızlı dehidrasyona sebebiyet verir.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Hangi gen veya gen gruplarının bu hastalıkla ilişkilendirildiğinden ve bunların kalıtım örüntülerinden burada bahsedebilirsiniz. Sadece genin ismini yazmakla kalmayıp, bu genin genomdaki yerini, ne tür bir mutasyon veya durumun bu hastalığa neden olduğunu, bunun nasıl ve ne zaman tespit edildiğini ve varsa diğer genetik bilgileri burada anlatabilirsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Teşhis Yöntemleri

Gaytadan alınan numunenin TCBS (İng: "Thiosulphate citrate bile salt sucrose") agara ekimi yapılır. Ekim sonrasında petride altın rengi gözlenmesi durumunda kişi enfekte olmuştur.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Hastada meydana gelen dehidrasyon ile kaybettiği sıvıların ve tuzların geri kazanımı için serum fizyolojik destek verilir. İlave olarak antibiyotik tedavisi başlanır. Birçok ülke, yetişkinler (gebeler dahil) ve çocuklar için Doxycycline'ı önermektedir. Eğer Doxycycline'a karşı direç kazanımı varsa Azithromycin ve Ciprofloxacin de alternatif olarak önerilmektedir. Ayrıca, çocuklardaki semptomları iyileştirmede destek amaçlı çinko tedavisi de önerilir.

Kolera Aşısı Var mı?

FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi), toksijenik Vibrio cholerae O1'in aktif olarak bulaşma olduğu bölgelere seyahat eden 18-64 yaş arası bireyler için kullanılabilecek tek dozluk oral Vaxchora adlı aşıyı onaylamıştır. WHO (Dünya Sağlık Örgütü) ise, Birleşmiş Milletler'e tedarik edilmek üzere Dukoral, ShanChol ve Euvichol-Plus/Euvichol adlı oral üç aşıyı onaylamıştır. Fakat CDC'ye (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi) göre hiçbir kolera aşısının %100 koruyucu olmadığı, gıda ve su kaynakları için alınacak kontrol önlemlerinin yerini hiçbir aşının tutamayacağı bildirilmektedir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Genellikle Nisan ayından Ekim ayına kadar, suların sıcak olduğu dönemlerde hem suların yüzeylerinde hem de kabuklu deniz canlılarında artış gösterir. Vibrio kaynaklı enfeksiyonlar en sık deniz ürünleri tüketimi ile ilişkilidir. Yaklaşık %40-60 oranında süpermarketlerdeki balık ve kabuklu deniz ürünleri Vibrio spp. taşımaktadır. 1996'dan 2006'ya kadar yıllık insidansı yaklaşık %78 oranında artış göstermiştir. Özellikle midyenin en riskli kabuklular arasında yer aldığını belirtmek gerekir (gıda güvenliği ve insan sağlığı açısından özellikle yaz aylarında tüketilmemesine dikkat etmekte fayda var).

Reklamı Kapat

Midye
Midye
Vikipedi

Primer olarak ise fekal-oral yolla bulaşmaktadır: Özellikle alt yapı sorunları olan ülkelerde, kanalizasyon suları ile kontamine olmuş içme suları ve bu sular ile yıkanmış ve ısıl işlem görmeden tüketilen salata, meyve, sebze vb. çiğ gıdalar veya az pişirilmiş, çok pişirilse bile pişirildikten sonra kontamine olmuş deniz ürünlerinin tüketimi enfeksiyona yol açar. Bu şekilde enfekte olup akut kolera geçiren bir insan, dışkısı ile 107-108 kob/g düzeyinde etkeni yayar. Dolayısıyla, yeterli hijyen şartlarının olmadığı, su kaynaklarının kısıtlı olduğu bir ortamda, insandan-insana kontaminasyon kaçınılmaz olmaktadır.

Dünyada 2 milyon insan temiz içme suyuna Ulaşamıyor
Dünyada 2 milyon insan temiz içme suyuna Ulaşamıyor
Telegraph

Dünya çapında her yıl yaklaşık 2.9 milyon vakaya ve 95 bin ölüme sebep olan V. cholerae, her ne kadar endüstrileşmiş ülkelerde elimine edilmiş olsa da, ne yazık ki birçok Afrika ülkesi ve Güneydoğu Asya Bölgesinde (Bangladeş ve Hindistan dahil) ciddi salgınlara ve ölümlere neden olmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü'nün 21 Eylül 2020 tarihli Haftalık Epidemiyolojik Kaydına göre, Yemen'de 2261, Kongo Demokratik Cumhuriyetinde 1190, Somali'de 1007 kişinin kolera nedeniyle hayatını kaybettiği bildirilmiştir. Yine aynı kayıtta, 2017 yılında global olarak 34 ülkede toplamda 1.227.391 vaka ve 5654 ölüm rapor edilmiştir. Özellikle bu bölgelerdeki savaş boyutundaki çatışmalar, kuraklık, temiz içme suyuna ulaşmadaki kıtlık ve bölge halklarının zorunlu olarak göçlere zorlanmaları ciddi boyutlarda kolera salgınlarına neden olmuştur. Aynı şekilde, Güneydoğu Asya'da kullanılabilir temiz suya, hijyen ve sanitasyona küresel boyutlarda erişilemediği için koleranın varlığı ve insandan-insana bulaşması devam etmektedir.

Önlem Yöntemleri

  • İnsanlar temiz su kaynaklarına ulaşabilmeli, su kaynakları mutlaka klorlanmalı ve riskli bölgelerde ise kaynatılmalıdır.
  • Gıdalar hijyenik koşullarda üretilmeli, özellikle deniz ürünleri çiğ tüketilmemelidir.
  • Çiğ deniz ürünlerinin pişmiş gıdalar ile kontaminasyonu önlenmelidir.
  • Kişisel hijyene önem verilmeli, yemeklerden önce ve sonra, tuvalet kullanımından önce ve sonra eller mutlaka sabun ve su ile yıkanmalıdır.
  • Bebeklerin altını değiştirmeden önce ve sonra, bebekleri beslemeden önce ve sonra eller yine su ve sabun ile yıkanmalıdır.
  • Kolera olan bölgelere seyahat edecek bireylerin, kaynağından emin olmadıkları hiçbir suyu ve gıdayı tüketmemeleri gerekir.
  • Kolera hastasının özellikle dışkısı ve kusmuğu ile kontamine olan bölgeler mutlaka dezenfekte edilmelidir.
  • Alt yapı sorunlarının olduğu bölgelerde, insan atıklarının temiz su kaynaklarına karışması bertaraf edilmelidir.
Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Tebrikler! 2
  • İnanılmaz 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İğrenç! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • CDC. Vibrio Cholera-General Information. (05 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 10 Ocak 2021. Alındığı Yer: CDC | Arşiv Bağlantısı
  • WHO. Weekly Epidemiological Record. (21 Eylül 2018). Alındığı Tarih: 10 Ocak 2021. Alındığı Yer: WHO | Arşiv Bağlantısı
  • T. J. Montville, et al. (2008). Food Microbiology: An Introduction. ISBN: 978-1-55581-396-3. Yayınevi: ASM Press. sf: 161-165.
  • İ. Erol. (2007). Gıda Hijyeni Ve Mikrobiyolojisi. Yayınevi: Pozitif Matbaacılık. sf: 109-113.
  • D. A. Arslan, et al. (2020). Sağlık-Toplum-Bilim Akademik Araştırmalar. ISBN: 978-605-7691-64-4. Yayınevi: paradigma akademi.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/10/2021 23:50:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9931

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Şempanze
İspat
Tarih
Haber
Ornitoloji
Normal Doğum
Akciğer
Görüş
Ekonomi
Tehdit
Sperm
Uterus
Salgın
Karanlık Enerji
Astrofotoğrafçılık
Kuyruk
Hominidae
Hidrotermal Baca
Savunma
Tüy
Yapay Zeka
Kedi
Kuvvet
Ölçüm
Fotosentez
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın