Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Psikopatların Doğası: Psikopatların Yaşamlarında veya Zihinlerinde Neler Oluyor?

Psikopat, Duygunun Kelimelerini Anlar; ama Müziğini Duyamaz!

Psikopatların Doğası: Psikopatların Yaşamlarında veya Zihinlerinde Neler Oluyor? buon viso cattivo gioco
10 dakika
40,892
  • Psikoloji
  • Patoloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

1941'de basılan The Mask of Sanity (Aklıselim Maskesi) adlı kitabında Cleckley, psikopatın robot resmini şöyle çiziyor:[5]

Tüm Reklamları Kapat

Psikopat zeki biridir. Ayırt edici özellikleri; duygu yoksunluğu, utanma duygusunun olmaması, benmerkezcilik, yüzeysel cazibe, suçluluk ve kaygı hissetmeme, cezadan etkilenmeme, hareketlerinin önceden kestirilememesi, sorumsuzluk, insanları kullanma ve kimseyle uzun süreli ilişki kuramama.

Şu andaki psikologların çizdiği resmin aynısı; fakat laboratuvar araştırma programları ve EEG ve fMRI gibi tekniklerin gelişmesiyle artık nedenleri daha iyi anlıyoruz. Bu psikopat kişilikler, kişiler arası özellikler, duygusal özellikler, yaşam tarzı ve antisosyal gibi özelliklere sahip. Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişileri tanımlayan davranışları iken psikopatlığı tanımlayan fark ise, duygusal özelliktir.

Psikopatlarda Kelimelerin Anlam Sığlığı

Hare'ın 1990'larda yaptığı araştırmada, hem psikopatların hem de normal insanların "anlamsal karar testi" adı verilen bir test sırasında kaydedilen EEG yanıtları yer alıyordu. EEG kayıtlarını Hare şöyle anlatıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Dört farklı beyin dalgası var. Yüksek dikkat sırasında beta dalgaları, sonra alfa ve teta dalgaları, en sonda da derin uyku sırasında ortaya çıkan delta dalgaları. Bu dalgalar farklı zamanlarda beyinde gerçekleşen elektriksel aktiviteleri gösteriyor. Toplumun normal bireylerinde teta dalgaları, dalgın ve uykulu hale ya da uykuya karşılık gelir. Oysa ki psikopatlarda bu dalgalar, normal ve uyanık oldukları hallerde ortaya çıkar; hatta bazen tahrik olduklarında de aynı aktivite gözlenebilir.

Psikopatlar için dildeki sözcüklerin, sözlük anlamlarının ötesinde bir derinliği olmadığı belirtilmiştir. Psikologlar, psikopatlar için sözcüklerin duygusal çağrışımları olmadıklarını düşünmektedirler:

Bir psikopata örneğin, 'Seni seviyorum,' dediğinde, onun için bu sözün 'Ben kahve alayım,' demekten farkı yoktur.

Bunun ötesinde psikopatlar, dışarıdan gayet sıradan gözükürler. Halbuki dış yüzeyini birazcık eşeleseniz, asıl yüzlerini görebilirsiniz. Ancak psikologlar tarafından yapılan incelemelere göre, yüzeyin altında tam olarak neyle karşılaşılacağınızı önceden bilmeniz pek mümkün değildir.

Psikopatlığın ortak özellikleri arasında riskten kaçınmama ve pişmanlık noksanlığı, diğer bir ifade ile vicdan yokluğunun bir arada aynı kişide bulunması yer alır. Psikopatların, korku ve empati başta olmak üzere bazı duyguları hissedemedikleri belirtilmiştir. Yani psikopatların sosyal algıları hissizleşir ve karşılarına çıkan insanların duygularını anlayamazlar; sadece anlıyormuş gibi davranabilirler.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

James Blair de bu görüşle aynı fikirde idi. Onlara göre sendromun ana nedeni sinirsel bozukluklar-özellikle de beynin "duygu müdürü" konumundaki amigdala ve hipokampüs, süperior temporal sulkus, fusiform korteks, anterior singulat ve orbitofrontal korteks gibi amigdalayla ilişkili diğer yapılarla ilgili bozukluklardır.

Psikopatlar ve Stroop Etkisi Deneyleri

Psikopatların korku duymadıkları, duygusuz ve ruhsuz oldukları iddiası gerçeği yansıtmadığını söyleyen Joe Newman psikopatlar üzerinde Stroop Etkisi testi yapmıştır. Deneyde bulmayı beklediği sonuçlara yönelik hipotezini şu şekilde açıklamıştır:[1]

Psikopatlar strese girmiyor, başkalarının strese girdiğini de hissetmiyorlar. Çünkü anlık ödül vaat eden bir işe odaklandıklarında "ilgisiz" olan her şeyi perdeliyorlar. Duygusal "at gözlüğü" takıyorlar.
Stroop etkisi çalışması örneği
Stroop etkisi çalışması örneği

Deneyin sonuçları, kurduğu hipotez ile paralel çıkmıştır. Newman, deneyi her yapışında aynı sonuçla karşılaştı: Psikopat olmayanların farklı resim-kelime eşleşmelerinde dikkatleri dağılırken ve doğru ismi söyleme süreleri uzarken; psikopatlar, eşleşmelerdeki uyumsuzlukların sanki farkında değilmişçesine, rahatça isimlendirme yapabilirler.

Newman, psikopatlara yönelik çok temel bir yanlış algıyı şu şekilde özetliyor:

İnsanlar, psikopatların duygusuz ve korku duymaz olduğunu düşünüyor. Ama mesele, kesinlikle bu kadar basit değil. Yalnızca duygulara odaklandıklarında, psikopatik bireylerin de normal [duygusal] tepkiler verdiğini görüyoruz. Ama başka bir şeye odaklandıklarında, duyguları hissetmez oluyorlar.

Psikopatların Ahlaki Dürtü Noksanlığı

Karim ve ekibi, Almanya Tübingen Üniversitesi'nde psikopatlara yönelik bir deney yapmışlardır. Deneyde, özetle; gönüllülerin bir ofisten para çalıp, polis dedektifi rolündeki kişi tarafından sorgulandığı bir oyunda, dedektifi kandırmaları istenmiştir. Hırsızları motive etmek için, eğer dedektifi kandırmayı başarırlarsa, çaldıkları paranın kendilerine kalacağı söylendi. Karim, ilginç bir gerçeğe ulaştığını ifade ediyor ve şu şekilde açıklıyor:[2]

Tüm Reklamları Kapat

Beynin ahlaki kararları veren bölgesine (anterior prefrontal korteks), transhaniyel manyetik uyarım (TMS) adı verilen bir teknik uygulandığında, katılımcıların yalan söyleme becerisi artıyordu. Bunun nedenlerini henüz tam olarak bilemiyoruz. Ama bir olasılık, TMS ile anterior prefrontal korteks ketlenince, vicdani kararlar veren bölge devre dışı kaldığı için yalan söyleyen kişinin dikkatinin ahlaki ikilemlerle dağılmaktan kurtuluyor olması. Eğer bu iddia doğruysa, psikopatlarla ilgili bildiklerimize uygun bir sonuç elde ettiğimiz söylenebilir. Örneğin daha önceki çalışmalardan, psikopatların anterior prefrontal kortekslerinde daha az gri madde olduğunu biliyoruz.

Londra Psikiyatri Enstitüsü'nden Michael Craig ve çalışma arkadaşlarının "difüzyon kas görüntüleme" (DTI) tekniği kullanarak gerçekleştirdiği bir analizde, prefrontal korteks ve amigdala arasında uzanan akson tutamının (unsinat fasikülüs) zayıf olduğu gözlemlemledi. Bir başka deyişle psikopatlar, hilebazlıkta doğal bir yeteneğe sahip olmakla kalmıyor, aynı zamanda ahlaki dürtüleri diğer insanlara göre çok daha az hissediyorlar.[1]

Limbik sistemde bulunan Amigdala'nın yerini gösteren görsel
Limbik sistemde bulunan Amigdala'nın yerini gösteren görsel

Psikopatların İnanılmaz Odaklanma Becerileri

Vanderbilt Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, biraz daha derine inip, çoğunlukla psikopatlarda karşılaşılan o şaşmaz, agresif odaklanma yetisinin beyinlerine nasıl yansıdığını bulmaya çalıştılar. Çalışmanın birinci kısmında gönüllüler iki gruba ayrıldı: Psikopatik özellikleri yüksek düzeyde olanlar ve düşük düzeyde olanlar. Ardından araştırmacılar her iki gruba da bir doz "speed" (bilinen adıyla amfetamin) verip pozitron ışıma tomografisi (PET) ile beyinlerinde neler olduğunu incelediler. Çalışmanın yaratıcısı Joshua Buckholtz şöyle anlatıyor:

Dürtüsellik, kendini ödülün cazibesine haddinden fazla kaptırmak, risk almak gibi bazı psikopatik özelliklerin, dopamin ödül sistemindeki bozukluktan kaynaklandığı hipoteziyle yola çıktık. Bu abartılı dopamin tepkilerinden dolayı, bir ödül kazanmaya bir kez odaklandılar mı, onu elde etmeden dikkatlerini başka bir şeye yönlendiremiyorlar.

Yanılmamıştı. Bu hipotezle tutarlı bir şekilde, yüksek psikopatik özelliklere sahip olan gönüllüler, uyarıcı verildiğinde diğerlerine göre dört kat daha fazla dopamin salgıladılar.[1]

Deneyin ikinci kısmında, deneylere speed vermek yerine, bir görevi tamamladıklarında para alacakları söylendiğinde, yine benzer beyin etkinliği gözlemlendi. Beklendiği üzere, yüksek düzeyde psikopatik özelliklere sahip olanların beyinlerinin dopamin ödül bölgesinde çok daha yüksek etkinlik gözlemlendi. David Zald, şöyle anlatıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Ama bu özellikler şiddeti ve kriminal davranışları öngörmede pek başarılı değil. Bu insanlar ödüle -havuca- karşı o kadar güçlü bir istek duyuyorlar ki risk veya sopa korkusu bunun yanında önemsiz kalıyor. Tek mesele olası tehlikeleri anlamamaları değil; ödül beklentisi bu gibi kaygıların önüne geçiyor.

Psikopatlarda Korku ve Empati

Araştırmacılar, psikopatların korku hissetmediği gibi, empati de kuramadıklarını düşünürlerdi. Ama 2008'de Bostan'daki Beth Israel Deaconess Tıp Merkezi'nden Shirley Fecteau ve çalışma arkadaşlarının yaptığı bir çalışma, psikopatların, duyguları fark edememesi şöyle dursun, bunu bizden daha iyi bile yaptıklarını araştırmaları sonucu ortaya koydu.

Fecteau ve ekibi, TMS ile beynin fiziksel duyuları düzenleyen bölümü somatosensoriyel korteksi uyararak Psikopatlık kişilik envanteri (PKE)'den yüksek puan alan gönüllüler üzerinde bir deney yaptılar.[1] Önceki araştırmalar, acı çeken birini gözlemlediğimizde, somatosensoriyel korteksin acıdan sorumlu bölgesinin TMS'ye tepki olarak nöral aktiviteleri geçici süreyle yavaşlattığını göstermişti. Hayli özelleşmiş bu bölgede, görevine uygun bir isim verilmiş olan "ayna nöronları" bulunur. Fecteau, şöyle düşündü: Eğer psikopatlar empatiden yoksunsa, psikopatlarda bu fonksiyonda sorun olmalıydı.

Ama araştırmanın sonuçları bunu göstermiyordu. Psikopatlar, diğerlerinin duygularını anlamada sorun yaşamak şöyle dursun, bu işte ortalama bir insandan daha başarılılardı. Sorun, duyguların algılanmasında değil, duyusal ve duygusal bileşenlerinin arasındaki kopukluktaydı; yani duygunun ne olduğunu bilmekle, nasıl olduğunu hissetmek arasındaki farktaydı.

Psikolog Abigail Baird de benzer bulgulara ulaştı. fMRI ile yapılan duygu algılama görevinde, deneklerden aynı duygusal ifadeye sahip yüzleri eşleştirmelerini istedi. PKE'den yüksek puan alanların diğerlerine göre amigdala etkinliklerinin daha çok azaldığını gözlemledi. Bu durum, psikopatların duygusal işlemlerinde eksiklik olduğu gerçeğini bir kez daha onaylıyordu. Ama aynı zamanda görsel ve dorsolateral prefrontal korteksteki etkinlik daha da artmıştı. Psikopatların duygu algılama görevini yerine getirmek için beyinlerinin algısal ve bilişsel bölümlerini kullandığı anlamına geliyordu.

Psikopatlar, Uzmanların Yeteneklerine Sahip Olabiliyor!

Tayvan'daki Ulusal Yang-Ming Üniversitesi'nden Yawei Cheng ve çalışma arkadaşları, akapunkturda en az iki yıl deneyimi olan tıp doktorlarından ve tıp dışında işlerle uğraşanlardan iki grup oluşturdu.[3] Deneklere; ağızlara, ellere ve ayaklara iğnelerin batırılışını izlettiler ve fMRI kullanarak beyinlerinde neler olup bittiğine baktılar. Buldukları sonuç oldukça ilgi çekiciydi.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Senin Seçimin Senin Masalın

DÜNYADA BİR MİLYONDAN FAZLA SATAN SENİN SEÇİMİN SERİSİ

Kendi masalına, kendi “bir varmış bir yokmuş” macerana hoş geldin.
Bu kitapta her şey SENİN SEÇİMİN…

Gözde masal kahramanlarından hangisi olmayı seçeceksin? Peki kendi kurduğun bu dünyada, huysuz kralın sarayına mı, yedi denizlere mi yoksa karanlık ormana mı gideceksin?

Haydi o zaman! Bu büyülü kitapla, kaldır hayal gücünü dansa!

Pippa Goodhart’ın (kendisi Laura Owen mahlasıyla Sakar Cadı Vini serisinin de yazarı) dünyada 1 milyondan fazla satan Senin Seçimin serisi, 3-7 yaş arası çocuklara kendi öykülerini uydurmalarını sağlayacak bir alet çantası sunuyor. İçindeki yüzlerce görsel ve yönlendiren ama kısıtlamayan basit sorular sayesinde çocuklar her açtığında yepyeni masallar, maceralar, hikâyeler hayal ediyorlar.

“Konuşmayı ve dinlemeyi geliştirmek için harika.”
Times Eğitim Eki

“Çocukları hayal etmeye, düşünmeye ve kendi hikâyelerini yaratmaya itiyor.”
BookTrust

Devamını Göster
₺67.00
Senin Seçimin Senin Masalın

Tıp dünyasından olmayan grup, iğnelerin sokulduğu videoları izlediğinde somatosensör kortekslerinin vücudun ilgili bölümlerine karşılık gelen alanları yangın alarmı gibi yanmaya başladı. Ayrıca panik tepkisini düzenleyen periakuaduktal gri maddeyle birlikte hata, anormallik ve acıyı işlemleyen anterior singulat kortekste hareketlilik gözlemlendi.

Halbuki uzmanların beyinlerinin acı ile ilgili aktivitelerinde neredeyse hiçbir kıpırdama olmamıştı. Onların medial ve süperior prefrontal kortekslerinde ve temporoparietal kavşaklarındaki aktivitede artış gözlemlendi, yani beynin duygu düzenleyici ve zihin kuramıyla ilgili bölümlerinde. Dahası, uzmanlar diğer gruba göre akapunktur görüntülerini çok daha az rahatsız edici buldular.

Bu bize, psikopatların korkunç, iğrenç veya erotik görüntüler gösterildiğinde veya Trier Testi gibi zorlu sosyal gerilim testlerine verdiği (kalp hızı, galvanik deri tepkisi, kortizol seviyeleri gibi) fizyolojik tepkilerin normal insanlara göre daha düşük çıktığı sayısız laboratuvar bulgusunu hatırlatıyor. Uzmanın deneyimle kazandığı şeye psikopat, daha en başından beri sahip olmuş oluyor.

Psikopatlar ve Yardımseverlik

Mahmut, gerçek hayatta karşılaşılan durumlara benzer senaryolara sahip bir dizi çalışma yaptı.[4] Mahmut'un psikopatlıkla yardımseverlik arasında nasıl bir ilişki olduğunu ortaya çıkarmak için tasarladığı kendine özgü deneydeki çalışma arkadaşları ile birlikte başlattı.

Deney aynen şu şekilde tasarlanmıştı: Üç bölümden oluşuyordu. Birinci bölümde, Mahmut'un yardımcıları kaybolmuş numarası yaparak yoldan geçenlerden doğrudan yardım rica ettiler ve yolu tarif etmelerini istediler. İkinci bölümde, yardım "rica"sı çok daha dolaylı ve üstü kapalıydı: Talihsiz bir kadın elindeki kağıtları yere düşürmüştü. Üçüncü bölümde, rica daha da üstü kapalıydı: güya kolunu kırmış bir kadın laboratuvar araştırmacısı, çeşitli basit işleri yapmaya çalışırken örneğin: su şişesini açarken veya katılımcının adını uydurma kayıt defterine yazarken zorlanıyor, ama göze çarpan sakatlığına rağmen yakınmadan işini yapmaya çalışıyordu.

Mahmut, bu üç farklı senaryoyla kimin yardım etmeye daha eğilimli olduğunu görmek istiyordu: Vicdansız, soğuk kalpli psikopatlar mı, yoksa daha sıcakkanlı, empatik zıtları mı?

Çalışma arkadaşının yol tarifi istediği deneyin birinci bölümünde, psikopatlar beklendiği üzere diğerlerine göre daha az yardımsever davrandılar. Bunda bir gariplik yoktu. Ne var ki kağıtların yere düştüğü ikinci bölümde, yardımseverlik arasındaki fark gizemli bir şekilde kapanıverdi. Psikopatlar ve psikopat olmayanlar eşit derecede yardım teklif ettiler. Ama asıl büyük sürpriz çalışmanın 3. kısmındaydı. Mahmut psikopatların daha az yardımsever olmasını beklerken tam tersi oldu.

Çalışmanın sonucu Mahmut’un aklını başından almıştı; çünkü psikopatların az yardım sever olmasını beklenen deneyin 3. aşamasında, tam tersine psikopatların daha çok yardım ettiğini gördü. Karşılarındaki kişinin yardıma en çok ihtiyacı olduğu, ama aynı zamanda yardım talep etmediği durumlarda psikopatlar öne çıkıyor ve çözüm üretiyorlardı.

Sonuç

Tüm bunlardan görebileceğiniz gibi, sadece sağlıklı insanların zihinlerine yönelik değil, psikopatlar gibi sıra dışı zihinlere sahip bireylerin beyinlerine ve bu beyinlerin fonksiyonuna yönelik öğrenmemiz gereken daha çok fazla şey var. Ancak bu alanda yapılan tüm çalışmalar, bizi kendimizi anlamaya bir adım daha yaklaştırıyor.

Düzeltmeler: Kaynakça düzenlenmiştir. Metini tekrar gözden geçirdim ve hatalı yerleri düzeltmeye çalıştım

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
86
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 33
  • Tebrikler! 30
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 19
  • Merak Uyandırıcı! 14
  • Bilim Budur! 9
  • Muhteşem! 7
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 2
  • Korkutucu! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b c d D. Kevın. (2012). Olağan Psikopatlar. Yayınevi: Domingo.
  • ^ L. Merabet, et al. (2008). Prefrontal Cortex Modulation Using Transcranial Dc Stimulation Reduces Alcohol Craving: A Double-Blind, Sham-Controlld Studye. Drug and alcohol dependence,, sf: 92(1-3), 55-60.. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Y. Cheng, et al. (2007). Expertise Modulates The Perception Of Pain In Others. Current Biology, sf: 17(19), 1708-1713. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. M. Cleckley. (1964). The Mask Of Sanity: An Attempt To Clarify Some Issues About The So-Called Psychopathic Personality.. Yayınevi: Ravenio Books.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/01/2023 12:44:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8710

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Böcekler
Antibiyotik
Ergen
Maske Takmak
Canlı
Grip
Ekonomi
Yiyecek
Evrim Teorisi
Koruma
Yeme
Yapay Zeka
İspat Yükü
Yok Oluş
Avrupa
Atom
Kütle
Hekim
Nöron
Sahtebilim
Bakteri
Böcek
Klinik Mikrobiyoloji
Antik
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Koç, et al. Psikopatların Doğası: Psikopatların Yaşamlarında veya Zihinlerinde Neler Oluyor?. (2 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 28 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8710
Koç, A., Erdem, B. (2020, August 02). Psikopatların Doğası: Psikopatların Yaşamlarında veya Zihinlerinde Neler Oluyor?. Evrim Ağacı. Retrieved January 28, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8710
A. Koç, et al. “Psikopatların Doğası: Psikopatların Yaşamlarında veya Zihinlerinde Neler Oluyor?.” Edited by Babür Erdem. Evrim Ağacı, 02 Aug. 2020, https://evrimagaci.org/s/8710.
Koç, Aziz. Erdem, Babür. “Psikopatların Doğası: Psikopatların Yaşamlarında veya Zihinlerinde Neler Oluyor?.” Edited by Babür Erdem. Evrim Ağacı, August 02, 2020. https://evrimagaci.org/s/8710.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.