Metamfetamin (Kristal Meth) ve Etkileri: Aramızdaki "Mavi" Tehlike!

Metamfetamin (Kristal Meth) ve Etkileri: Aramızdaki "Mavi" Tehlike!
Gerçekte metamfetamin mavi renkte değildir, ne kadar saf ise, o kadar şeffaftır. Ancak renklendiricilerle farklı renkler (mavi, yeşil, vs.) verilebilmektedir.
Texas Hill Country
Pedram Türkoğlu Editör Pedram Türkoğlu
5 dakika
79,442 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Amfetamin türü uyarıcılar (ATS) grubuna ait olan metamfetamin, günümüzde en çok kullanılan uyuşturucu kimyasallar arasındadır. Çok küçük miktarlarda ve kısa süreli kullanımlarda bile bağımlılık oluşturabilme özelliğindedir ve tekrarlayan kullanımlarda birey, uyuşturucu kullanımına bağlı olarak gerçekleşen farmakolojik mekanizmalar ile daha yüksek dozlara ihtiyaç duyacaktır.

Metamfetamin ve üyesi olduğu ilaç grubu, neden olduğu güçlü yan etkiler nedeniyle çoğu ülkede kontrollü olarak kullanılmakta ve suistimali durumunda cezalar uygulanmaktadır.

Amfetamin ve metamfetamin, DEA (Amerika Birleşik Devletleri Uyuşturucu Uygulama İdaresi) tarafından denetim altındadır. Konu hakkındaki bu yazımıza da bakabilirsiniz. Hatta Breaking Bad dizisindeki yöntemleri anlattığımız yazımıza da buradan ulaşabilirsiniz.

Kristal Meth Tarihi: Metamfetamin Neden Üretildi?

Amfetamin (veya alfa-metil-fenetilamin) türevi ilaçlar, merkezi sinir sistemi üzerinde uyarıcı etkilere sahip ve farmakolojik amaçlarla kullanılan kimyasallardır. Amfetaminler ilk kez 1887'de Berlin Üniversitesi'nde astım tedavisi için çalışan Romen kimyager Lazăr Edeleanu tarafından, bir memeli nörotransmitteri olan fenetilaminin metil analogu olarak sentezlenmiştir. Özellikle dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunda (DEHB) etkili bir ilaç kategorisidir.

Reklamı Kapat

Adderall, Concerta, Dexedrine, Focalin, Metadate, Methylin, Ritalin olarak reçete edilir. Ayrıca dopamin salıverilmesinde rol oynadığından dolayı Parkinson tedavisinde de kullanılmaktadır. Yoğun tempoda çalışan bireyler de zihinlerini açık tutmak amacıyla amfetaminleri tercih edebilmektedir. Yüksek uyarıcı etkileriyle, uyku problemine ve şizofreni benzeri psikozlara yol açması nedeniyle suistimal edilerek keyif verici madde olarak yasa dışı kullanımları mevcuttur.

Amfetamin
Amfetamin
DEA

Kimyasal Yapısı

Metamfetamin, amfetaminin N-metillenmiş versiyonudur ve ilk olarak dekonjestan (burun tıkanıklığında kanalları açma işlevli) olarak piyasaya sürülmüştür. Japonya'da ilk olarak 1893'te Nagayoshi Nagai tarafından öncü kimyasal efedrinden sentezlenen metamfetamin, savaş sırasında askerler tarafından yorgunluğu önlemek için enerji hapları olarak kullanılmıştır. Ancak savaştan sonra özellikle Avrupa'da kötüye kullanım kısa sürede salgın oranlarına ulaşmıştır. Günümüzde ise tedavi amacıyla metamfetamin etken maddeli yalnızca Desoxyn bulunmaktadır ve bu da DEHB tedavisinde kullanılmaktadır.

Kristal meth
Kristal meth
Chemistry World

Uyuşturucu olarak kullanılan metamfetamin genellikle beyaz, pembe veya kahverengi olarak; kristal meth olarak bilinen diğer formu ise beyaz veya (özellikle de Breaking Bad dizisi sonrasında popülerleşen) açık mavi kristaller olarak yasa dışı laboratuarlarda üretilmektedir. Üretimde etken madde, uyarıcı özellikte olan efedrin veya psödoefedrindir. Burundan çekilerek veya buhar formunda teneffüs edilerek kullanımları vardır ve çeşitli kullanım şekillerinde farklı etkiler oluşmaktadır. Buhar formunda kullanıldığında veya enjekte edildiğinde, kokainin burundan çekilmesine benzer; kalp ritminin hızlanması, beyinde nörotransmitter salınımı ve kan basıncının ani artışı ile karakterize olan bir hal (rush) oluşturur. Enjeksiyon daha güçlü bir öforik etkiye sebep olsa da oluşturduğu etki kısa sürelidir.

Farmakolojik ve Fizyolojik Özellikleri

Amfetamin grubu kimyasalların ana iskeletini oluşturan yapı fenetilamin (veya 2-feniletilamin) grubudur. Fenetilaminler, fizyolojik anlamda, insan beyninde endojen olarak sentezlenerek nöromodülatör veya nörotransmitter olarak işlev görür. Beyindeki kapiller endotelyum hücrelerinde fenilalanin amino asidi, dekarboksilasyonla fenetilamine dönüşür ancak nöronal veziküller içerisinde depolanmayıp monoamin oksidaz (MAO) enzimiyle hızlı bir şekilde yıkılır. Bununla birlikte, fenetilaminin yan zincirindeki α-karbonuna eklenen bir metil grubu, fenetilamini MAO tarafından yıkılmaya karşı korur. Bu esnada oluşan yeni yapı, amfetaminin etkilerini taklit etmektedir. Bir gıda maddesi olarak tüketildiğinde ise, feniletilaminin amfetamin benzeri etkisi çok azdır veya hiç yoktur, çünkü monoamin oksidazlar tarafından hızla bozunur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Fenetilamin, amfetamin, metamfetamin ve MDMA'nın (Ecstasy) kimyasal yapıları.
Fenetilamin, amfetamin, metamfetamin ve MDMA'nın (Ecstasy) kimyasal yapıları.
Cayman Chem

Amfetaminler, hem santral sinir sisteminde hem de periferde norepinefrin, dopamin ve serotonin salınımını uyaran dolaylı monoamin agonistleridir (hücre reseptörlerine bağlanarak hücrede bir tepki oluşturan bileşikler). Monoaminlere kimyasal olarak benzer göründüklerinden, amfetaminler geri alım taşıyıcıları veya pasif difüzyon yoluyla nöronların presinaptik terminallerine girebilmekte ve depolama veziküllerinden salınan monoamin nörotransmitterlerini veziküllere geri alınımını zorlayabilmektedir.

Amfetaminlerin dopamin geri alımına karşı etkisinin şematik gösterimi. Dopaminin sinaptik veziküllerden sinaptik aralığa salıverilmesini uyarır.
Amfetaminlerin dopamin geri alımına karşı etkisinin şematik gösterimi. Dopaminin sinaptik veziküllerden sinaptik aralığa salıverilmesini uyarır.
Cayman Chem

Bağımlılık ve Tolerans

Temel olarak herhangi bir maddeye (ilaç veya diğer kimyasallar) tekrarlayan veya düzenli dozlarda maruz kalınması durumunda o maddeye karşı tolerans gelişmektedir. Yani kullanılan maddeye karşı geliştirilen yanıt, ilk durumdaki etkisini yitirmekte ve birey aynı etkiye ulaşabilmek için daha yüksek dozlara ihtiyaç duymaktadır.

Burada tolerans, farmakokinetik veya farmakodinamik tolerans olmak üzere iki tipte gerçekleşmektedir. Farmakokinetik toleransta, herhangi maddeye uzun süre artan dozlarda maruz kalınması üzerine, vücutta maddenin temizlenme mekanizmalarının daha hızlı çalışması söz konusudur. Bu durumda bireyler tarafından, maddenin maksimum etkisi azalıyor gibi algılanılarak her seferinde daha yüksek dozlar alınır. Farmakodinamik tolerans ise, herhangi bir maddeye artan dozlarda maruz kalınması durumunda, ilaç molekülüne ait reseptörlerin downregüle (sürekli uyarılmaya bağlı reseptör inaktivasyonu) edildiği veya ikincil mesajcı sistemlerin farmakolojik etkinin azaltılacağı şekilde uyarıldığı bir yanıt gelişir. Her iki durumda da maddenin kullanımı üzerine farklı mekanizmalar aracılığıyla bağımlılık oluşur.

Tehlikeler

Uzun süreli yüksek dozlarda metamfetamin kullanımının merkezi sinir sistemi ve kardiyovasküler sistem üzerine ciddi yan etkileri bulunmaktadır. Bu yan etkilerin zamanla vücut direncini düşürme, çeşitli hastalıklara ve enfeksiyonlara yatkınlık sağlama durumu söz konusu olabilmektedir. Kısa dönem yan etkileri, sahte bir iyi ruh hali ve enerjik bir mod olarak örneklenebilir. Birey bu sahteliğin farkına varmadan vücudunu kapasitesinin üzerinde kullanır. Ayrıca kilo kaybı, hiperaktivite, bulantı, saldırganlık ve uyku problemleri de sık görülen yan etkiler arasındadır.

Reklamı Kapat

Metamfetamin uzun dönem kullanımlarda geri dönüşsüz ve ciddi yan etkilere neden olur. Örneğin kan basıncında ve kalp ritminde artış sonucu beyin damarlarında oluşan çatlaklar beyin kanaması, Alzheimer benzeri beyin hasarı ve felçle; düzensiz kalp atımı da kalp krizleri ve sonucunda ölümle sonuçlanmaktadır. Aynı zamanda meydana gelen hasarları kullanım şekline bağlı olmakla birlikte akciğer, karaciğer ve böbrek üzerinde işlev bozukluklarına neden olmaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 35
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 10
  • Bilim Budur! 7
  • Korkutucu! 6
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 3
  • Muhteşem! 2
  • Üzücü! 2
  • Güldürdü 1
  • İğrenç! 1
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/07/2021 21:41:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8965

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Canlı
Sinek
Atmosfer
Normal Doğum
Genom
Kuantum Fiziği
Maskeler
Küresel Isınma
Maske Takmak
İklim Değişimi
Vaka
Bilgisayar
İklim
Teori
Diş Gelişimi
Albert Einstein
Cinsel Seçilim
Konuşma
Sosyal Medya
Türkiye
Öğrenme
İnsan Sağlığı
Gaz
Anksiyete
Genel Halk
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın