Nietzsche, Üstinsan (Übermensch) ve Evrim: Darwin, Nietzsche'nin Felsefesini Nasıl Etkiledi?

Nietzsche, Üstinsan (Übermensch) ve Evrim: Darwin, Nietzsche'nin Felsefesini Nasıl Etkiledi?
Friedrich Nietzsche ve Charles Darwin kolajı.
Wikipedia
Damla Şahin Editör Damla Şahin  OkanYeşil 2. Yazar Okan Yeşil
10 dakika
12,869 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Tarih boyunca bilim insanları filozofların düşüncelerinden, filozoflar ise bilim insanlarının düşüncelerinden ve keşiflerinden etkilenmiştir. Bu filozoflardan biri de Friedrich Wilhelm Nietzsche’dir (15 Ekim 1844 – 25 Ağustos 1900). Friedrich Wilhelm Nietzsche; Alman filozof, şair ve aynı zamanda bestecidir. Yazılarında genellikle din, ahlak, felsefe ve bilim üzerine eleştirel yazılar yazmış ve sıklıkla metafor, ironi ve aforizma dolu bir üslup kullanmıştır. Nietzsche, Batı felsefesi ve entelektüel tarihi üzerinde muazzam bir etki yaratmıştır.

Nietzsche'nin etkilendiği düşünürlerin başında Schopenhauer, Plato ve Descartes gelir. Aynı zamanda, belki direkt olmasa bile, biyolog Charles Darwin'den (12 Şubat 1809 - 19 Nisan 1882) ve Darwin'in Evrim Teorisi fikirlerinden bir hayli etkilenmiştir. Nietzsche; doğadaki evrim yasasını, felsefesini oluşturan yapı taşları haline getirmiştir. Bazı kaynaklar Nietzsche’nin geleneksel anlamda "Darwinci" olduğunu, bazıları ise öyle olmadığını savunsa da, Nietzsche'nin canlılığın oluşumuna dair fikirleri Darwin’in Evrim Teorisi sayesinde oluşmuştur. 19. yüzyılda evrim tartışmaları, diğer filozofların olduğu gibi Nietzsche'nin de kafasını yorduğu konulardan biriydi; Nietzsche tanrı, din ve yaratılışçılık üzerine sorgulamalarında bu tartışmalardan yararlanmıştır.

Nietzsche'nin Tanrı, Din ve Üstinsan (Übermensch) Üzerine Görüşleri

Nietzsche, insanların bağlı oldukları ahlak ve değer yargılarının ussal bir dayanağı olmadığını savunur. İnanılan bu mitlerin Yahudi-Hristiyan ve eski Yunan gelenekleriyle temellenmiş, yıkılmaya mahkum mitler olduğunu söyler. Bu mitleri yıkmaya halihazırda var olan değerlere saldırarak başlar. İsa ve Sokrates gibi ahlak görüşleri benimsenen kişileri, güçsüzleri güçlülere karşı korudukları için eleştirir. Zamanının değerlerini eleştirip Tanrı'nın ölümünü ilan eder.

Nietzsche'nin en çarpıcı fikirlerinden biri Tanrı üzerinedir. Nietzsche birçok eserinde "Tanrı öldü." diye yazar. Nietzsche geleneksel din ve metafiziğin yok olması gerektiğini öngörüyordu. Nietzsche'nin yorumcularından bazıları, onun yaşamı yeniden canlandırmak için pozitif olduğunu ve bu nedenle insanın varlığının, bilgisinin ve doğasının doğal bir şekilde yeniden düşünülmesini istediğini düşünüyorlardı. Nietzsche, örnek insanın kendini gerçekleştirme yoluyla kendi kimliğini yaratması gerektiğini ve bunu, Tanrı veya bir ruh gibi hayatı aşan hiçbir şeye güvenmeden yapması gerektiğini iddia ediyordu.

Reklamı Kapat

Nietzsche'ye göre Tanrı aslında hiç var olmamıştır ve Tanrı olmadığına göre, değerler, ahlak ve etik aşkın türden olamaz. Din temelli ahlak yok edilmelidir ve yeni ahlaki insanlar yaratmalıdır. Ancak Nietzsche'ye göre, mevcut değer sisteminin çöküşü, modern insanın tolere edebileceği bir durum değildir; dolayısıyla ahlaki çöküş ile insan, hiçliğin derinliklerine batmaktan kendini kurtaramayacaktır. Pek tabii burada insanın gelişmesi, kendini tamamlaması, daha üst bir versiyona, yani "üstinsana" ulaşması gerekecektir. Üstinsan, yeryüzünün anlamıdır ve Tanrı öldüğüne göre, artık üstinsan yaşamalıdır.

Bir zamanlar insanlar uzak denizlere baktıklarında, Tanrı derlerdi; ben size şunu demeyi öğretiyorum: üstinsan. Tanrı bir varsayımdır; fakat ben isterim ki varsayımlarınız yaratıcı istencinizin önüne geçmesin. Bir Tanrı yaratabilir misiniz? O halde bana hiçbir Tanrı hakkında bir şey demeyin. Oysa üstinsanı, yaratabilirsiniz.

Üstinsana Genel Bakış

Nietzsche'ye göre üstinsan, kabacak şu özelliklere sahip olmalıdır:

  • Toplumda hüküm süren değerleri yok etmeli, iyiyi ve kötüyü kendi düşünce ekseninde şekillendirmelidir.
  • Geleneksel ahlak anlayışına başkaldırmalı, ahlak ve değer gibi kavramların içini kendisi doldurmalıdır.
  • Önceliği kendisi olmalı, kendini gelişmekten alıkoymamalıdır.
  • Kendini geliştirirken yardım almamalı, başarıyı kendi sağlamalıdır.
  • Üstinsan, kendini dünyaya adamalıdır. Yeryüzüne sadık kalmalı, doğaüstü umutlardan söz edenleri reddetmelidir.
  • Acı çekmeyi benimsemeli, acıyı iyinin bir gereği olarak görmelidir.
  • Üstinsanın kutsalı olmamalıdır, ön kabulleri reddetmeli, eleştirel ve sorgulayıcı olmalıdır.
  • Hayal gücü kuvvetli, yaratıcı, cesur ve meraklı olmalı; duygudaşlık, merhamet ve acıma gibi duyguları utanç olarak görmelidir. Alçakgönüllülük, eşitlik ve dürüstlük gibi kavramlar üstinsan tarafından yok sayılmalıdır.

Nietzsche'ye göre duygudaşlık, merhamet, acıma, alçakgönüllülük, eşitlik ve dürüstlük gibi kavramlar, köle ahlakının dayattığı, halkın kendini büyük gösterme, seçkin kişilerle eşit seviyeye erişme çabasıdır. Oysa insanlar eşit değildir, kişiler arasında devasa bir nitelik farkı vardır. Bazı insanlar üstinsana yakınken, bazılarının hayvandan farkı yoktur.

Nietzsche'ye göre üstinsanın davranışlarının ardındaki güdü, yegane ahlak anlayışı, güç istencidir. Üstinsan, acı ve işkenceyi kendi çıkarına çevirmelidir, yaşamın bir gün daha acıyla dolu olması ümidiyle geleceğe bakmalıdır. İnsanlık gerçek refahı arzuluyorsa, zayıfları değil üstinsanı kutsamalıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Üstinsan bir idealdir, yeryüzünün anlamıdır; ancak bu ideal, ebedi değildir. Nietzsche'nin umudu, bir tan kızıllığı değil, hiç bitmeyen yeni tan kızıllıklarıdır. Üstinsan modern insanın ufuğudur, üstinsanın da elbette bir ufuğu olacaktır. En nihayetinde üstinsan da insandır ve onu insan-karşıtı bir figür olarak görmek doğru değildir. Cro-Magnon, Neandertal gibi özel bir tür de değildir; sadece bir insan, eksiklerini tamamlamış, Tanrı'nın yerine geçebilecek bir insan.

İnsanı anlamlı kılan bir erek değil, köprü olması; insanı sevilebilir kılan ise bir karşıya geçiş ve bir batış olmasıdır. Günümüzün aykırı düşünenleri, yalnızları günün birinde bir halk olacaktır, kendi kendini seçenlerden seçilmiş bir halk ve bu halktan da üstinsan doğacaktır. Doğan bu insan, özgür ruhtur, geleceğin taşıyıcısıdır, rastlantısal mutasyondur. Üstinsan, iyilerin ahlakının da üstünde olmalıdır; çünkü o, iyilere oranla üstinsandır.

Gerçekten siz iyiler ve adillerde gülünecek çok şey var. Hele şimdiye kadar şeytan dediğiniz şeyden olan korkunuz yok mu? Ruhunuz büyüklüğe karşı o kadar yabancı ki üstinsan bile iyiliğiyle size korkunç gelecektir.

Üstinsan ve Nietzsche'nin Kadın Düşmanlığı (Misojini)

Nietzsche'nin üstinsanı eril bir karakterdir. Ona göre erkek, biyolojik üstünlüğe sahip olduğundan, üstinsana daha yakındır. Kadının erkeğin gönlünü hoş tutması gerektiğini, başka her şeyin aptallık olacağını söyler.

Nietzsche, kadınlar hakkında tutarsız görüşlere sahiptir: Örneğin metinlerinde bariz olarak görülen kadınlar hakkındaki olumsuz genellemelerine karşın, mükemmel kadının, mükemmel erkekten daha yüksekte olduğunu söylemiştir; ancak bu tutarsızlığın kadın karşıtı bir görüşten temel aldığı açıktır:

Reklamı Kapat

Erkeklere özgü kendini hor görme hastalığının tek çaresi, zeki bir kadın tarafından sevilmektir.

Şüphesiz Nietzsche'nin kadınlar hakkındaki görüşleri, modern sosyolojik bulgularla taban tabana zıttır ve bilimsel olarak anlamlı görüşler değildir.

Kadınlar hakkındaki iddialarının hedefindeki kişi, ablası Elisabeth Förster-Nietzsche ve ona yönelik görüşleridir. Ablası, bir Nazi idi ve Yahudi düşmanıydı; Hitler'in gücü eline geçirmesinden bir süre önce Alman Ulusal Sosyalist Partisi'nin destekçisi haline gelmişti. Hitler 1933 yılında Almanya'nın başına geçtiğinde, Elisabeth Förster-Nietzsche tarafından sürdürülen Nietzsche Arşivi de hükümet desteği görmüştür, ablasının 1935 yılındaki ölümü sonrası düzenlenen cenazeye, Adolf Hitler ve diğer önde gelen Naziler katılmıştır.

Nietzsche’nin Evrim Hakkındaki Görüşleri

Nietzsche’ye göre insan, tamamen doğal bir şekilde maymunumsu atalarından evrimleşmişti. Hatta insanın zihinsel yeteneği de atalarımızdan evrimsel bir süreç sonucunda elde edilmişti. Ona göre evrim, organik tarihin en doğru açıklamasıydı. Tanrı’nın evrenin varlığı ile veya tarih öncesi hayvanlardan türümüzün ortaya çıkması ile ilgisi yoktu. Darwinci evrimin geleneksel değerlerin çöküşüne yol açtığını, manevi amaçların gerçekliğinin ortadan kalktığını savunuyordu.

Nietzsche, Evrim Teorisi’nden haberi olmayan Platon, Aristoteles, Kant ve Hegel gibi düşünürlerin felsefi sistemlerinin evrim konusu ile uğraşmak için yetersiz olduğunu biliyordu. Doğal olarak, dünyaya tamamen yeni bir felsefe gerekiyordu. Böylece Nietzsche; doğa, türler, fikirler, inançlar ve değerler değişkenliğini kabul eden bir gerçeklik yorumu sundu. Evrim sürecinde hiçbir şeyin sabit ya da sonsuz olmamasından kaynaklı, evrim gerçeğinin bir din gibi öğretilemeyeceğini düşünüyordu.

Reklamı Kapat

Nietzsche doğal seleksiyonun açıklayıcı mekanizmasını anlamıştı, biyolojik evrim boyunca yaşam formlarını geliştiren bir güçtü. Nietzsche’ye göre, doğa aslında güç istenciydi. Nietzsche’nin yaratıcı güç fikri, Darwin’in adapte olma uygunluğu ile yer değiştirmişti. Nietzsche’ye göre evrim, geçmişteki maymundan gelecekteki üstinsana yönelmiş bir ok gibiydi. Evrim sürecinde entelektüel anlamda üstinsan oluşmuştu ama bu, tamamen şansa bağlı ve rastlantısal bir süreçti yani insanı diğer hayvanlardan üstün kılan bir durum değildi.

Darwin’e göre canlılığın oluşumu için doğal seçilim ve adaptasyon gibi bazı ilkeler geçerliydi. Nietzsche için ise canlılar için kuvvetlerin mücadelesi ön plana çıkıyordu. İkisinin fikirleri bu konuda örtüşmese de insanın diğer canlılardan üstün olmadığı konusunda yani diğer canlılar gibi evrim sürecinden geçtiği konusunda aynı fikirdelerdi.

Nietzsche, insanın hayvan ve üstinsan arasında kalmış bir varlık olduğunu savunmuş, insanlığın sonraki adımı olarak üstinsanı görmüştür. İnsan, maymun için neyse, üstinsan için de insanın o olacağını söylemiştir. Darwin'in teorisinde yer alan doğal seçilim, Nietzsche'de benzer bir biçimde güçlü olanın üstinsana ulaşması, zayıfın ise yok olması olarak kendini göstermiştir. Nietzsche, insanın hayvanlık durumundan çıkarak uygarlığı yaratmasını sağlayan asıl şeyin, güçlünün zayıfı, yeterlinin yetersizi, akıllının aptalı yok etmesi olduğunu savunmuştur - ki bu da genel olarak savunduğu öjenik emeller ile uyumludur. Zayıf insanları koruyan yasaların uygarlığı yaratan süreçleri ters düz ettiğini söylemiştir.

Nietzsche'nin insandan önceki basamak olarak maymunu görmesi Darwin'den etkilendiğini kanıtlar niteliktedir. Gerek insanın üstinsana ulaşması gerek güçlünün yaşarken zayıfın elenmesi görüşleri, Darwin'in evrim görüşüyle aynı doğrultuda görüşlerdir.

Maymun insan için nedir? Gülünecek bir canlı mı, yoksa utanç mı? Üstinsan için de insan öyle olacak; gülünecek bir canlı ya da acı bir utanç.

Nietzsche'nin Darwin Hakkındaki Görüşleri

Kaynaklara göre Nietzsche, Darwin’in kitaplarını okumamıştı; ama Basel'deki çeşitli profesörlerle Darwinci fikirleri sıklıkla tartışmıştı. Dolayısıyla Nietzsche, Darwin’in evrim hakkındaki görüşlerini genel olarak biliyordu. Nietzsche aynı zamanda, Darwin’i okuyarak değil de İngiliz filozof ve sosyoloğu Herbert Spencer'ı (27 Nisan 1820 - 8 Aralık 1903) okuyarak evrimi anlamaya çalışmıştı. Spencer, Sosyal Darwinizm kuramını geliştiren sosyologlardan biriydi. Nietzsche, Spencer'ın fikirlerinin Darwin'e ait olduğunu sanıyordu; dolayısıyla Nietzsche'nin Darwin için yaptığı eleştirilerin aslında Spencer'a yönelmesi gerektiği düşünülebilir.

Sosyal Darwinizm, Darwin'in kuramının genişletilmesi ile sosyal alanda uygulanmasıydı. Yani bireyler, gruplar veya uluslar arasındaki rekabetin, insan topluluklarında sosyal evrime neden olduğu kuramıydı. Yalnız bu kuram Darwin’in adını içerse de bu kuramın oluşması ile Darwin’in hiçbir ilgisi olmamıştır. Darwin’in kitaplarını okumayan birçok insanın yaptığı hata, Spencer’ın ortaya attığı "Survival of the fittest" yani güçlü olanın hayatta kalması fikrinin Darwin'e ait olduğu fikridir. Spencer bu terimi Darwin’in Türlerin Kökeni'ni okuduktan sonra ortaya atmıştır. Halbuki Darwin'in fit derken bahsettiği kas gücü veya bedensel üstünlük gibi özellikler değil; evrimsel adaptasyon becerisi idi. Leon C. Megginson, Darwin'in bu sözcüğü kullanırken kastettiğini şöyle düzeltir:

Agora Bilim Pazarı
Campbell Biyoloji

Biyolojinin bir “kutsal kitabı” olsaydı, Campbell’in Biyoloji isimli eseri bu unvana en güçlü aday olurdu. Biyolojiyi bildiğini iddia eden herkesin mutlaka baştan sona okuması gereken bir şaheser!

  • Boyut: 19,5 X 27,5
  • Sayfa Sayısı: 1263
  • Basım: 9
  • ISBN No: 9786053551478

Notlar:

  1. Ürün, kitabın Türkçede bulunan en güncel baskısı olan 9. baskıdan çeviridir.
  2. Bu kampanya, Palme Yayıncılık tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺225.00 ₺315.00
Campbell Biyoloji

Ne en güçlü olan tür hayatta kalır, ne de en zeki olan... Değişime en çok adapte olabilendir, hayatta kalan.

Nietzsche’nin biyografilerinden biri olan, Nietzsche: İnsan ve Felsefesi'nde (Nietzsche: The Man and His Philosophy) R.J. Hollingdale şöyle yazar:

Darwin, daha gelişmiş hayvanların ve insanın, bireylerdeki tesadüfi değişimlerle evrimleşmiş olabileceğini gösterdi. Doğal seçilim Nietzsche için, temel olarak evrimin bütün metafizik imalardan kurtulmasıydı. Darwin’in basit ama temel keşfinden önce, dünyanın bir yönlendirme ajanı tarafından belirlenen bir yörüngeyi takip ettiği gibi göründüğünü inkar etmek zordu. Darwin’in keşfinden sonra, böyle bir yönlendirici ajanın gerekliliği ortadan kalktı ve düzen gibi görünen şey rastgele bir değişim olarak açıklanabildi. Nietzsche, Die frohliche Wissenschaft'ta şöyle yazar ‘Dünyanın doğası, tüm sonsuzluk kaosunun içindedir’ ve bu düşünce doğrudan Darwin'in yorumundan doğmuştur.

Halbuki bu "yönlendiren yoksa sistem rastgeledir" düşüncesi de oldukça hatalıdır. Çünkü sistemler sabit yasaların etkisi altında hiç de rastgele olmayan, yani öngörülebilir şekillerde karmaşık yapılar inşa edebilirler (dalgaların etkisi altında oluşan kum tepelerini, rüzgarların etkisi altında oluşan peri bacalarını, nehirlerin etkisi altında oluşan Büyük Kanyon gibi kanyonları düşünün). Ancak birçok filozof, Darwin'in ortaya koyduğu gerçeğin hoşlarına giden taraflarını felsefelerine dahil etmekten geri durmamıştır. Bu konudaki bir yazımızı buradan okuyabilirsiniz.

Sonuç

Nietzsche’nin canlılığın oluşumuna dair fikirleri ve yapılandırdığı felsefe Darwin'in Evrim Teorisi ile temellenmiştir. Darwin'in fikirlerini ve keşiflerini çok iyi bilmeden fakat dolaylı yollardan onun fikirlerinden etkilenerek evrime ve canlılığın oluşumuna dair düşünceleri şekillenmiştir. Bu düşünceler, onun Tanrı ve din felsefesi konusundaki fikirlerinin sağlam temeller üzerine oturmasını sağlamıştır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 40
  • Muhteşem! 18
  • Merak Uyandırıcı! 17
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 12
  • Bilim Budur! 7
  • Umut Verici! 7
  • İnanılmaz 6
  • Korkutucu! 5
  • Üzücü! 4
  • Grrr... *@$# 4
  • İğrenç! 3
  • Güldürdü 2
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • H. J. Birx. Nietzsche & Evolution. (30 Temmuz 2000). Alındığı Tarih: 07 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Philosophy Now | Arşiv Bağlantısı
  • D. Wilkerson. Friedrich Nietzsche. (07 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 07 Temmuz 2019. Alındığı Yer: IEP | Arşiv Bağlantısı
  • Santi Tafarella. What Did Friedrich Nietzsche Take From Charles Darwin?. (26 Aralık 2009). Alındığı Tarih: 07 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Santi Tafarella's blog | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Survival Of The Fittest. (07 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 07 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Sosyal Darwinizm. (07 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 07 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • C. H. Pence. Nietzsche’s Aesthetic Critique Of Darwin. (30 Temmuz 2011). Alındığı Tarih: 07 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Louisiana State University LSU Digital Commons | Arşiv Bağlantısı
  • F. Nietzsche, et al. (2011). Böyle Buyurdu Zerdüşt. ISBN: 9789754685404. Yayınevi: Say Yayınları.
  • F. Nietzsche. (2021). İşte Böyle Buyurdu Zerdüşt. ISBN: 9789759971144. Yayınevi: Kabalcı Yayınları.
  • F. Nietzsche, et al. (2009). Ecce Homo: Kişi Nasıl Kendisi Olur. ISBN: 9789944887335. Yayınevi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  • G. Deleuze. (2021). Nietzsche Ve Felsefe. Yayınevi: Norgunk.
  • B. Magee, et al. (1999). Felsefenin Öyküsü. ISBN: 9789758457045. Yayınevi: Dost Kitabevi.
  • J. Young. (2021). Nietzsche. Yayınevi: İş Bankası Kültür Yayınları.
  • B. Russell. (2016). Batı Felsefesi Tarihi 3: Modern Felsefe. Yayınevi: Alfa Felsefe.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/07/2021 16:40:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7856

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Sağlık Personeli
Tüyler
Küresel Salgın
Biyokimya
Toplumsal Cinsiyet
Bebek
Zeka
Bilim İnsanı
Etoloji
Ecza
Böcek
Çin
Anne
Deprem
Doğa Yasası
Kalp
Büyük
Güneş Sistemi
Yok Oluş
Doğal
Hamile
Obstetrik
Şehir Hastanesi
Kanat
Klinik Mikrobiyoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın