Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

450 milyon yıl boyunca bir iki tane numara keşfetmeden hayatta kalamazsınız. Söz konusu atnalı yengeçleri ise, bu numaralardan birisi hayret verici antibakteriyel özelliklere sahip bir kana sahip olmaktır. İnsanlar onlarınkine kıyasla önemsenmeyecek kadar kısa bir süredir evrim sahnesinde yer alırlar; ancak bizler de hızlı öğreniyoruz. Öğrendiklerimizden biri, bu kanı onlardan nasıl alabileceğimiz. Tabii bu bizler için iyi olsa da, yengeçler için hiç de iyi değil.

Bu hayvanların kanının en ilginç tarafı, tabii ki mavi rengidir. Bu renk, bakır temelli hemosiyanin içermesinden ötürüdür. Normalde omurgalı hayvanlarda hemoglobin bulunur ve kana kırmızı rengini veren de hemoglobin içerisindeki demirdir. Atnalı yengeçlerindeki bakır ise kana mavi bir renk verir. Ayrıca omurgalılardaki akyuvarların aksine, enfeksiyonlarla mücadele etmek için birçok omurgasız amebositlere sahiptir. Atlantik atnalı yengeçleri (Limulus polyphemus), aşırı yüksek tıbbi değere sahip olacak kadar rafine edilmiş amebositlere sahiptir.

Atnalı yengeci amebositleri 1 trilyon parçacıktan 1 tanesi bakteri olsa bile hemen pıhtılaşabilecek kadar güçlüdür. Dahası, bu tepkime omurgalılardaki 2 günlük süreye kıyasla sadece 45 dakika alır! Bu hızlı pıhtılaşmayı mümkün kılan kimyasal olan koagülan, tıbbi ekipmanların ve aşıların kullanım öncesi testlerinde kullanılırlar. Bunlar olmasaydı bugün olandan kat kat insan enfeksiyonlar nedeniyle ölürdü. Ne yazık ki atnalı yengeçleri bu koagülanı yavruluk dönemlerinde sentezlerler. Bu sebeple her yıl milyonlarca atnalı yengeci yakalanır ve aşağıdaki videoda gösterildiği gibi kanları çıkarılır:

Ne yazık ki Kuzey Amerika'daki atnalı yengeçlerinin aşırı avlanması bu yengeçlerin popülasyonlarında kırılmaya neden olmuştur. Eğer bu şekilde devam ederse, türün soyu tehdit altına girecektir. Türü koruyabilmek için avcılar hayvanların kanının %30'unu alırlar; sonrasında okyanusa geri bırakırlar. Her ne kadar geride bırakılan kan miktarı onların yaşaması için yeterli olsa da, geri bırakılan yengeçlerin %10-30 arasının hayatta kalamadığı hesaplanmaktadır. Dahası, geri salındıktan sonra hayatta kalabilmeyi başaran dişi yengeçler de, hiç yakalanmayanlara kıyasla daha az üreyebilmektedir.

Maalesef ekonomi acımasızdır. Litresi 15.000 dolara satılan bu kanın alınması, türün tehlikeye sokulması için yeterli bir sebep olarak görülmektedir. Bu, korkunçtur.

Konuyla ilgili detaylı bir yazımız evrimagaci.org/fotograf/120/6744">buraya tıklanarak okunabilir.

 

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. IFLS
  2. Horseshoe Crab
  3. Wired
  4. Atlantic
  5. Marine Biological Laboratory
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/08/2019 09:32:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2658

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Anlamadığınız her şey, siz onu anlayana kadar size tehlikeli gelir.”
Larry Niven
Geri Bildirim Gönder