Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Meteorit Ayırt Etme Rehberi: Bir Taşın Göktaşı Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?

Meteorit Ayırt Etme Rehberi: Bir Taşın Göktaşı Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır? UCLA
Kinsella IIIAB demir meteoriti
10 dakika
5,244
  • Astrojeoloji

Bir insanın jeolojik olarak keşfedebileceği en sıra dışı ve değerli parçalardan biri, kuşkusuz, meteoritlerdir. Meteoritler, daha önceden de detaylarını anlattığımız üzere, uzay boşluğundan Dünya'ya düşen ve atmosfer boyunca tamamen yanmamayı başaran (dolayısıyla bir kısmı yeryüzüne ulaşabilen) kaya veya metal parçalarıdır.

Meteoritler aşırı nadirdirler; ancak eğer yeterince şanslıysanız birini keşfetme ihtimaliniz vardır, çünkü tahminlere göre Dünya'ya her gün 10-50 arası meteorit düşmektedir.[1] Elbette, bu meteoritlerin önemli bir bölümü okyanuslara, geri kalanlarıysa insanlar tarafından yaşanmayan yerlere düşmektedir. Fakat yeterince dikkatli bir gezginseniz, bunlardan birine denk gelme ihtimaliniz bulunmaktadır. Hatta teknik olarak (pek mümkün olmasa da) arka bahçenizde bile bu göktaşlarından bulabilirsiniz!

Bu Reklamı Kapat

Ne var ki bulunan bir taşın gerçekten bir meteorit mi yoksa tamamen alakasız bir kayaç mı olduğunu tespit etmek her zaman kolay olmayabilir. Dahası, doğrulama önyargısı da birçok kaşifi yanıltmaktadır: İnsanlar, meteorit bulmak istedikleri için, keşfettikleri her ilginç görünümlü taşın meteorit olduğunu varsaymaya meyillidirler. Bu nedenle, eğer ki gerçeğe ulaşmak istiyorsanız, keşfettiğiniz her taşın dikkatli bir jeolojik analizi elzemdir.

Meteoritleri Ayırt Etmenin Kolay Yolları

Bir Taşın Meteorit Olma İhtimalini Artıran Özellikler

Elinizdeki örneğin bir meteorit olma ihtimali bulunup bulunmadığını anlamak için şu özelliklerine bakabilirsiniz:[2]

Bu Reklamı Kapat

Yoğunluk

Meteoritler, hacimlerine göre çok ağırdırlar (yani yoğunlukları çok yüksektir); çünkü genellikle metalik demir ve diğer yoğun mineralleri içerirler. Ancak bulduğunuz taşın "çok ağır" olması, meteorit olması için yeterli değildir. Önemli olan, civardaki diğer taşlara göre kütlesinin ne olduğunu tespit etmektir.

Bu nedenle, civardaki diğer taşların benzer büyüklükteki örnekleriyle kıyaslayarak, şüphelendiğiniz örneğin dikkate değer miktarda yoğun olup olmadığını inceleyebilirsiniz. Bir kıstas olması bakımından, demir meteoritleri Dünya'daki sıradan taşlardan 3.5 kat civarında daha yoğundur; dolayısıyla civardan toplayacağınız aynı büyüklükteki taşlardan 3.5 kat ağır olacaktır. Taşsı meteoritlerse Dünya'daki sıradan kayaçlardan 1.5 kat kadar yoğundur. Eğer civardaki taşlarla aynı yoğunluktaysa, muhtemelen elinizdeki meteorit değildir.

Yoğunluk testi yapmak için, elinizdeki örneğin kütlesini ve hacmini ölçmeniz gerekecektir. Kütleyi ölçmek kolaydır: Kayayı bir terazide tartın ve gram cinsinden kütlesini belirleyin. Hacmi ölçmek biraz daha zordur: Kayanızın sığacağı büyük bir ölçüm kabı alıp, herhangi bir seviyeye kadar su koyun. Taşı içine bırakıp, suyun yükseldiği seviyeyi ölçün. Bu yüksek seviyeden, başlangıçtaki seviyeyi çıkarın. Aradaki farkı hesaplayıp, ölçü kabınızın kullandığı birime bağlı olarak sayıyı mililitre değerine çevirin; bu, hacme karşılık gelecektir. Eğer bu şekilde ölçüm yapmanız mümkün değilse, yaklaşık bir hacim değeri hesaplamak için taşı düzgün bir yüzeye koyup, 3 boyutta (en, boy, derinlik) ölçüp, bu sayıların santimetre değerlerini birbiriyle çarpmanız gerekmektedir. Çarpım sonucu, hacmin mililitre cinsinden karşılığı olacaktır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sonrasında, başta ölçtüğünüz kütle değerini, bu hacim değerine böldüğünüzde, gram/mL cinsinden yoğunluğu hesaplamış olacaksınız. Elde ettiğiniz değeri, aşağıdaki sayılarla kıyaslayabilirsiniz:

  • Granit: 2.8 gr/mL
  • Kumtaşı (Kefeki Taşı): 2.6 gr/mL
  • Bazalt (Lav Taşı): 3.1 gr/mL
  • Hematit: 5.1 gr/mL
  • Taşsı Meteorit: 3.5 gr/mL
  • Demir Meteorit: 8 gr/mL

Şunu da unutmayın: İnsanlar tarfından yapılan eşyaların sıkıştırılmış kalıntıları, maden kayaları, endüstriyel süreçlerin atığı olarak oluşan cüruf ve manyetit ile hematit gibi Dünya'da bulunan demir oksitler de oldukça yaygındır ve bunlar da oldukça yoğun ve metalik yapılıdır. Dolayısıyal yoğunluk testi nihai bir test olarak görülemez.

Manyetizma

Dünya'ya düşen meteoritlerin çok büyük bir kısmı metalik demir (daha doğrusu bir demir-nikel alaşımı) içermektedir; dolayısıyla çoğu meteorit, bir mıknatısa doğru güçlü bir şekilde çekilecektir. Eğer elinizdeki örneğin etrafı bol miktarda taşla sarılıysa, mıknatısınız kolay kolay yüzeye yapışmayabilir. Bunun için, mıknatısı bir ipe bağlayıp, taşa yaklaştırabilirsiniz. Eğer elinizdeki manyetik bir kayaçsa (dolayısıyla meteorit olma ihtimali varsa), ipe asılı mıknatıs örneğinize doğru çekilecektir. Tabii ki her meteoritin ferromanyetik olmadığını da unutmayınız.

Buzdolabına yapıştırdığınız basit bir mıknatısla bile örneğinizin manyetikliğini test edebilirsiniz. Mıknatısınız ne kadar güçlü olursa, sonuç da o kadar net olacaktır.
Buzdolabına yapıştırdığınız basit bir mıknatısla bile örneğinizin manyetikliğini test edebilirsiniz. Mıknatısınız ne kadar güçlü olursa, sonuç da o kadar net olacaktır.
UNM

Burada bir uyarıda bulunmamızda fayda var: Birçok kişi, aradığı şeyin metal olmasından ötürü buldukları taşları metal dedektörüyle teşhis etmeye çalışmaktadır. Bu dedektörlerin bir kısmının, alüminyum gibi manyetik olmayan metaller tarafından da uyarılabileceğini unutmayınız. Dolayısıyla bir dedektör kullansanız bile, mıknatıs testiyle doğrulamanızı öneririz.

Manyetizma konusundaki bir diğer problemse, yeryüzündeki kayaçların da manyetik olabilmesidir. Örneğin yeryüzünde bulunan kayaçlarda bol miktarda magnetit (veya manyetit) ve hematit bulunmaktadır ve bunlar da mıknatısı çekecektir (magnetit fazlasıyla manyetiktir; hematit ise orta derecede manyetiktir). Ayrıca bu minerallerden oluşan kayaçlar da çok büyük kütleli, pürüzsüz yüzeyli, vb. olabilirler. Dolayısıyla bu kayaçları meteoritlerle karıştırmak çok kolay olmaktadır. Bu sorunu çözmek için, yazımızın ilerleyen kısımlarında göreceğiniz İz Testi'ni yapmanız gerekmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Parlak İç Yüzey

Yukarıda da bahsettiğimiz üzere, birçok meteoritin içeriğinde demir-nikel alaşımı bulunur ve bu, kayaca parlak bir iç yüzey kazandırır. Dolayısıyla elinizdeki örnek kırıksa, bu parlak yüzeylerin bulunup bulunmadığını inceleyebilirsiniz - veya kendiniz bir kısmını kırarak bu parlak yüzeyleri açığa çıkarmayı deneyebilirsiniz.

Büyük oranda demirden oluşan bir meteoritin iç yüzeyi.
Büyük oranda demirden oluşan bir meteoritin iç yüzeyi.
UNM

Demir meteoritler oldukça yoğun, gümüşsü bir iç yüzeye sahip olacaktır. Bu yüzeylerde delikler veya kristaller bulunmaz. Taşsı demir meteoritlerin yarısı kadar demirden oluşur, geri kalan yarısı yeşil veya turuncumsu zeytin rengi bir kristalden oluşur. Bu taşsı meteroitlerde, taş boyunca yayılan küçük tanecikler bulunur.

İçinde metal olmayan meteoritler inanılmaz nadir bulunurlar; dolayısıyla bulduğunuzun bu türden bir meteorit olma ihtimali neredeyse yoktur. Fakat şanslıysanız da bu tür bir meteorite denk geldiyseniz, mecburen diğer yöntemlere başvurarak bulgunuzun bir meteorit olduğunu doğrulamanız gerekecektir.

Bir göktaşının meteorit olduğunu anlamanın kesin yöntemi, nikel oranını tespit etmektir: Meteoritlerde, Dünya'daki kayaçlar için oldukça sıra dışı bir miktar olan, %7'ye varan oranlarda nikel bulunmaktadır. Bu test, yüzeyin asitle aşındırılması ve kimyasal olarak tepkimeye sokulmasıyla yapılır.

Bu Reklamı Kapat

Sıra Dışı Şekil ve Regmagliptler

Demir-nikel içerikli meteoritler neredeyse hiçbir zaman yuvarlanmış bir geometriye sahip değillerdir (bunun istisnaları vardır); ancak çoğu zaman meteoritler, düzensiz şekillere sahiptirler ve yüzeylerinde adeta bir parmak izine benzeyen, regmaglipt adı verilen çukurları vardır. Burada kastettiğimiz "parmak izi", kriminolojik amaçlarla kullanılan ve herkesin eşsiz olduğuna inanılan parmak izi değildir. Kastettiğimiz, bir oyun hamuruyla oynadıktan sonra üzerinde oluşan büyük girintili çıkıntılı parmak şeklindeki izlerdir.

Ekstrem bir regmaglipt örneği. Adeta bir oyun hamuru veya ıslak kille oynanmışçasına çıkmış izlere dikkat ediniz. Özellikle de demir meteoritlerinin çoğunda bu belirgin izler olacaktır.
Ekstrem bir regmaglipt örneği. Adeta bir oyun hamuru veya ıslak kille oynanmışçasına çıkmış izlere dikkat ediniz. Özellikle de demir meteoritlerinin çoğunda bu belirgin izler olacaktır.
UNM

Ancak her meteroitte bu tür izlerin olmayacağı hatırlanmalıdır. Örneğin sıradan kondritlerde ve taşsı meteoritlerde bu girinti çıkıntılar bulunmaz ve yüzeyleri çok daha düzenlidir.

Antarktika'da keşfedilen 7 kilogramlık MacAlpine Hills 88108 meteroiti. Taşın sağ tarafının kırıldığı görülüyor. Örneğin bu meteroitin üst kısmında adeta üzerine baskı yapılmış gibi "regmaglipt" girintileri oluştuğu görülüyor; fakat demir meteroitlerdekinden çok daha belirsiz olduğuna dikkat ediniz.
Antarktika'da keşfedilen 7 kilogramlık MacAlpine Hills 88108 meteroiti. Taşın sağ tarafının kırıldığı görülüyor. Örneğin bu meteroitin üst kısmında adeta üzerine baskı yapılmış gibi "regmaglipt" girintileri oluştuğu görülüyor; fakat demir meteroitlerdekinden çok daha belirsiz olduğuna dikkat ediniz.
Randy Korotev

Füzyon Kabuğu

Meteoritler yeryüzüne ulaşana kadar kalın atmosfer tabakamızdan geçmek zorunda kaldıkları için, yüzeyleri inanılmaz yüksek sıcaklıklara erişmektedir. Bu yüksek sıcaklıkta en dış yüzeylerinde ince ve eriyik bir tabaka oluşmaktadır. Taşın yanması sonucu oluşan bu füzyon kabuğu, taş etrafında parlak siyah bir renkte gözükecektir. Bununla birlikte, bu kabuk, Dünya yüzeyinde birkaç yıl açık havaya maruz kaldıktan sonra, giderek daha paslı bir kahverengi renge dönüşür ve sonunda tamamen yok olacaktır.

Eğer bulduğunuz örnek çöl gibi aşırı sıcak bir bölgedeyse, buralardaki kayaçlar da parlak, siyah bir kabukla kaplanabilir. Bu kaplanmanın nedeni atmosferik yanma değil, bu bölgelerdeki kayaların üzerinde yaşayan bakterilerdir. Eğer örneğinizi bu tür sıcak bir coğrafyada bulduysanız ve civardaki kayaların hepsi benzer bir koyu kabukla kaplıysa, muhtemelen bulduğunuz bir meteorit değildir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
A Clergyman'S Daughter (George Orwell)

A Clergyman’s Daughter is a 1935 novel by English author George Orwell. It tells the story of Dorothy Hare, the clergyman’s daughter of the title, whose life is turned upside down when she suffers an attack of amnesia. It is Orwell’s most formally experimental novel, featuring a chapter written entirely in dramatic form, but he was never satisfied with it and he left instructions that after his death it was not to be reprinted. Despite these instructions, Orwell did consent to the printing of cheap editions “of any book which may bring in a few pounds for my heirs” following his death.

Intimidated by her father, the rector of Knype Hill, Dorothy performs her submissive roles of dutiful daughter and bullied housekeeper. Her thoughts are taken up with the costumes she is making for the church school play, by the hopelessness of preaching to the poor and by debts she cannot pay in 1930s Depression England. Suddenly her routine shatters and Dorothy finds herself down and out in London. She is wearing silk stockings, has money in her pocket and cannot remember her name. Orwell leads us through a landscape of unemployment, poverty and hunger, where Dorothy’s faith is challenged by a social reality that changes her life.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺82.00
A Clergyman'S Daughter (George Orwell)

Avustralya'da keşfedilen Camel Donga meteoritlerinden biri. Keşfedeceğiniz bir meteoritin bu kadar parlak bir füzyon kabuğu olma ihtimali düşüktür; çünkü burada gördüğünüz örnek, düşmesinden kısa bir süre sonra tespit edilmiştir. Ancak füzyon kabuğu, genel olarak, meteoritin dışının içinden daha düzgün, parlak, camsı ve koyu renkte olmasına neden olmaktadır.
Avustralya'da keşfedilen Camel Donga meteoritlerinden biri. Keşfedeceğiniz bir meteoritin bu kadar parlak bir füzyon kabuğu olma ihtimali düşüktür; çünkü burada gördüğünüz örnek, düşmesinden kısa bir süre sonra tespit edilmiştir. Ancak füzyon kabuğu, genel olarak, meteoritin dışının içinden daha düzgün, parlak, camsı ve koyu renkte olmasına neden olmaktadır.
Washington University in St. Louis
Daha uzun süre Dünya'da vakit geçirmiş meteroitlerde füzyon kabuğu kısmen veya tamamen dökülmüş olabilir. Bu örnek, Sahra Çölü'nde keşfedilmiş kondritik meteoritlerden biridir.
Daha uzun süre Dünya'da vakit geçirmiş meteroitlerde füzyon kabuğu kısmen veya tamamen dökülmüş olabilir. Bu örnek, Sahra Çölü'nde keşfedilmiş kondritik meteoritlerden biridir.
Randy Korotev
Aşırı ısınma sonucu oluşan camsı tabakanın hızla soğuması ve katılaşması sırasında genelde yüzeyde yarık ve çatlaklar oluşur. Buradaki örnek, Kuzeybatı Afrika'da tespit edilmiş bir meteorittir.
Aşırı ısınma sonucu oluşan camsı tabakanın hızla soğuması ve katılaşması sırasında genelde yüzeyde yarık ve çatlaklar oluşur. Buradaki örnek, Kuzeybatı Afrika'da tespit edilmiş bir meteorittir.
Randy Korotev
Füzyon kabuğuyla kaplı bir meteoritin dışıyla içi arasında çok belirgin bir farklılık olacaktır.
Füzyon kabuğuyla kaplı bir meteoritin dışıyla içi arasında çok belirgin bir farklılık olacaktır.
UNM

Bir Taşın Meteorit Olma İhtimalini Azaltan Özellikler

Tıpkı yukarıdaki özelliklerin, bulduğunuz örneğin meteorit olma ihtimalini artırması gibi, aşağıdaki özellikler de bulduğunuz örneğin meteorit olma ihtimalini azaltmaktadır:

Açık Renkli Kristaller

Eğer örneğinizin bir kısmında açık renkli kristaller varsa, muhtemelen kuartz içerikli bir örnek keşfettiniz demektir. Kuartz, Dünya'nın kabuğunda bulunan açık renkli bir kristaldir; ancak Güneş Sistemi'nin geri kalanında bulunmaz.

Baloncuklar

Birçok insan, meteoritlerin atmosferden geçerken yanmasından ötürü, tıpkı lav kayaçları gibi delikli ve odacıklı bir yapıya sahip olması gerektiğine yönelik bir inanç beslerler. Bu doğru değildir. Meteoritlere en çok benzeyen yapılar olan volkanik kayalar ve metalik cüruf içerisinde genellikle baloncuklar ve odacıklar vardır; çünkü bunlar, magmanın fışkırması sırasında lav içine hapsolan gazdan kaynaklanır. Uzaydan gelen meteroitlerde bu tür baloncuk ve odacıklar bulunmaz.[4] Meteoritlerde sadece yüzeysel parmak izleri (regmagliptler) bulunur.

İz Testi: Kalıntı Bırakma

Eğer bir meteoriti alıp, perdahsız (sırlanmamış) bir seramik yüzeye sürtecek olursanız, arkasında hiçbir iz bırakmayacaktır. Öte yandan elinizdeki yoğun (ama sıradan) bir kayaysa, aynı seramik yüzeye sürdüğünüzde siyah veya kırmızı bir iz bırakır. Bunlar, sırasıyla magnetit ve hematit gibi demir minerallerinin varlığına işaret eder. Bu minerallerin her ikisi de tipik olarak meteoritlerde bulunmaz.

Manyetit ve hematit gibi kayaçlar, seramiğe sürtüldüğünde bu şekilde izler bırakırlar.
Manyetit ve hematit gibi kayaçlar, seramiğe sürtüldüğünde bu şekilde izler bırakırlar.
Scott Brande
Meteoritler, seramiğe sürtüldüğünde hiçbir iz bırakmazlar.
Meteoritler, seramiğe sürtüldüğünde hiçbir iz bırakmazlar.
Scott Brande

Sıcak Olma veya Radyoaktivite

Uzaydan gelen meteoritlerin sıcak ve radyoaktif olması gerektiğine yönelik de yaygın bir inanış vardır. Eğer bir meteoriti düşer düşmez tespit ederseniz, bunlar geçerli olabilir; fakat bunun yaşanma ihtimali yok denecek kadar azdır. Dolayısıyla bulduğunuz meteoritin sıcak olma ihtimali düşüktür. Ayrıca uzay kayaçları, yeryüzündeki kayaçlardan farklı bir radyoaktiviteye sahip değillerdir; dolayısıyla Geiger Sayacı gibi araçlar, meteorit avlamak için kullanılamaz.

Meteorit Tanımlamayla İlgili Sık Sorulan Sorular

Bir taş buldum. Benim için tanımlar mısınız?

Maalesef hayır. Bulduğunuz taşların fotoğraflar aracılığıyla tanımlanması çok zordur.[3] Eğer gerçek bir sonuç istiyorsanız, taşı bulunduğunuz şehirdeki üniversitelerin jeoloji departmanlarına veya jeoloji müzelerine götürmeniz gerekmektedir. Ancak unutmayın: Şehrinizde bunlar bulunmuyor olabilir ve bulunsa bile bu tür bir hizmet sağlamıyor olabilirler. Bu durumda örneğinizi bir kaya dükkanına, yerel bir mineral ve kaya toplama kulübü varsa onlara veya kayaçlarla ilgili düzenlenen şovlardaki satıcılara gösterebilirsiniz.

Bulduğumun meteorit olduğunu düşünüyorum. Kaça satabilirim?

Bilmiyoruz. Bu tür nadir eşyalar genellikle alıcıların biçtiği değer kadardır. İnternetteki satış sitelerinde benzer ürünler bulup ona göre fiyatlandırabilirsiniz. Ne yazık ki Evrim Ağacı olarak bu konuda size yardımcı olamıyoruz.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 23
  • Muhteşem! 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Bilim Budur! 4
  • İnanılmaz 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ E. Kjørstad. How Often Do Asteroids And Comets Hit The Earth?. (6 Mart 2022). Alındığı Tarih: 12 Eylül 2022. Alındığı Yer: Science Norway | Arşiv Bağlantısı
  • ^ USGS. I Think I Found A Meteorite. How Can I Tell For Sure?. (1 Ağustos 1998). Alındığı Tarih: 12 Eylül 2022. Alındığı Yer: USGS | Arşiv Bağlantısı
  • ^ USGS. Can You Identify My Rock Or Mineral?. (1 Ocak 1990). Alındığı Tarih: 12 Eylül 2022. Alındığı Yer: USGS | Arşiv Bağlantısı
  • UNM. Do You Think You May Have Found A Meteorite?. Alındığı Tarih: 12 Eylül 2022. Alındığı Yer: UNM | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2022 05:28:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12432

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Farmakoloji
Tahmin
Avrupa
Burun
Periyodik Tablo
Arı
Kan
Kimyasal Element
Diyet
Mistisizm
Yangın
Mikoloji
Tüy
Dna
Mucize
İspat
Sahte
Periyodik Cetvel
Sıvı
Test
Araştırmacılar
Factchecking
Aşı
Hominid
Yeşil
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.