Matematik Becerisi İle Satranç Yeteneği Arasında Doğrudan Bir Bağlantı Keşfedildi!

Matematik Becerisi İle Satranç Yeteneği Arasında Doğrudan Bir Bağlantı Keşfedildi!
Yazar Giovanni Sala Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
4,082 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 5 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Birçok çalışma, genel zeka ve satranç yeteneği arasındaki ilişkiyi analiz etmiştir. Özellikle bazı çalışmalar vardır ki, bu iki değişken arasındaki ilişkiyi daha da ileri götürerek; satranç oynayan nüfusun, satranç oynamayanlara göre daha zeki olduğu kanısına varılmıştır.[1] Ancak bu çalışmalar bizleri, satrancın zekayı geliştirdiği sonucuna götürmez. Çünkü nedenselliğin yönü belirsizdir. Aslında bunun birkaç alternatif açıklaması vardır: Örneğin yüksek bir IQ, yüksek bir satranç yeteneğinin nedeni olabilir. Bir başka deyişle; zeki bir birey, satranç ileri derecede analitik düşünme becerisi gerektirdiği için, satranca daha çok ilgi duyabilir ve daha ileri düzey satranç yeteneği kazanabilir.[1] Tıpkı basketbolun boyu uzatmaması (veya halterin boyu kısaltmaması); ancak daha uzun boyluların basketbolda (ve daha kısa boyluların halterde) daha başarılı olması nedeniyle sanki oyunun boyun uzamasıyla ilgisi varmış gibi sanılması gibi...

Ancak yapılan bazı çalışmalar, satrancın en azından zekanın belli bileşenlerini geliştirdiğine dair ipuçları da sunuyor. Örneğin Michelene Chi'nin 1978 tarihli ve artık klasikleşmiş bir çalışmasında, satranç oyuncularının satranç pozisyonları için özel bir hafıza becerilerisinin geliştirdiği ortaya konmuştur.[2] 1933 yılında Chi'nin bu çalışmasını tekrarlayan Gruber ve ekibi, sonuçları yeniden doğrulamayı başarmışlardır.[3] Bu önemlidir; çünkü genel olarak bir beceri ne kadar spesifik olursa, o beceri, o kadar az farklı alanlara aktarılabilir. Ancak satranç becerisi her ne kadar ilk etapta spesifik görünse de, satranç ile geliştirilen dikkat odağının farklı alanlara da yöneltilebileceği, yapılan çalışmalarda gösterilmiştir.[4] Bu nedenle satranç ile zeka arasındaki nedensellik ilişkisinin gösterilmesi, insan zekasının gelişimini anlamak açısından da önemlidir.

İsterseniz gelin şimdi, Satranç-Matematik ilişkisinin baştan başa irdelendiği, yazımızın da ana temasını oluşturan ve çok yakın tarihte yayınlanmış bu çalışmaya yakından bakalım.

Matematiksel Problem Çözme Yetenekleri Ve Satranç Üzerine Deneysel Bir Çalışma

Bu çalışma, İtalya'nın kuzeyindeki 8 farklı okuldan, toplam 31 sınıfta gerçekleştirildi. Üçüncü, dördüncü ve beşinci sınıfları kapsayan bu çalışma; deney ve kontrol grubu olmak üzere iki farklı kategoride değerlendirildi. Çalışma grupları rastgele belirlendi. Deney grubunda toplam 17 sınıf olmak üzere 140 kız , 169 erkek varken; kontrol grubunda toplam 14 sınıf olmak üzere 135 kız ve 116 erkek hazır bulundu. Katılımcılara, daha önce satranç oynayıp oynamama deneyimi gibi çeşitli spesifik sorular yöneltildi ve not edildi.

Reklamı Kapat

Çalışma Tasarımı

3 ay boyunca süren bu çalışmada, kontrol ve deney gruplarına farklı aktiviteler yaptırıldı. Öncelikli olarak deney grubuna zorunlu olarak Satranç ve Matematik Öğrenimi'ne (İta: "Scacchi e Apprendimento della Matematica" veya kısaca "SAM") dayalı bir satranç kursu verildi. Ayrıca deney grubuna CAT isimli bir yazılım sağlandı. Bu yazılım, oyunu öğrenmek için öğrencilere bir fırsat sağlıyordu. Bu yazılım zorunlu tutulmadı; ancak önemle tavsiye edildi. CAT tarafından deney grubundaki öğrencilerin yazılımı kullanım süreleri ve ulaşılan deneyim seviyeleri kaydedildi.

Deney grubunun tam aksi bir şekilde, kontrol grubuna normal gündelik aktivitelerine devam etmeleri ve haftada sadece 1-2 saat verilen satranç kurslarına katılmaları söylendi.

Her iki çalışma grubunda bulunan öğrencilere, OECD-PISA gibi akademik standartlarda kabul görmüş olan, matematiksel temelli eğitimi de kapsayan kuruluşlar tarafından çeşitli testler yapıldı. Bu testler, zaman zaman maddeler hâlindeki bir anket olduğu gibi, kimi zaman matematik problemlerini de kapsıyordu. Ayrıca testlerde satranç bulmacaları ve satrançta pozisyonel durumlarda en iyi stratejiyi bulmak gibi bilişsel yetileri zorlayıcı sorular da yöneltildi.

Sonuçlar

Aşağıdaki grafikte de görüldüğü gibi, deney grubundaki (solda) öğrencilerde eskiye nazaran matematiksel problem çözme kategorisinde belirgin bir artış gözlendi. Kontrol grubunda (sağda) ise pek bir değişim olmadı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Müdahaleden önce ve sonra ölçülen iki öğrenci grubundaki matematik puanları
Müdahaleden önce ve sonra ölçülen iki öğrenci grubundaki matematik puanları
journals.sagepub.com

İkinci grafikte ise, sadece 3 ayda genç öğrencilerin satranç yeteneklerini ne denli ileri verimlilikle geliştirdiği görülüyor. Yine burada, sadece deney grubunda (solda) anlamlı bir belirgin artışın görülmesi de, çalışmanın verimine dikkat çekiyor:

Satranç becerisi kategorisinde iki grubun aldığı sonuçlar
Satranç becerisi kategorisinde iki grubun aldığı sonuçlar
journals.sagepub.com

Sonuçları kısaca özetleyecek olursak:

  • Deneysel süreçte, matematiksel problem çözme puanlarının kazanıldığı araştırmanın hipotez grubu, kontrol grubundakinden önemli ölçüde daha yüksek puan aldığı doğrulandı.
  • Her iki grubun CAT seviyeleri, aldıkları satranç ve matematik gruplarındaki puanlarla, bulundukları gruplar arasında doğrudan bir korelasyon vardı.

Satranç Neden Matematiksel Becerileri Arttırıyor?

Satranç matematiksel problem çözme becerilerini artırır çünkü:

  1. Matematik ve satranç izomorfik alanlardır; satranç oynayarak, matematik kavramları daha az soyuta indirgenebilir ve dolayısıyla daha geniş perspektifte çözüm odaklı çalışılabilir.
  2. Bir satranç oyuncusunun soyut düşünmesi, varyantları hesaplaması; matematikte gerekli olan strateji ve becerilerden ileri gelir.
  3. Bir satranç oyuncusu tahtadaki seçimlerinin bir sonucu olarak, galibiyetleri ve yenilgileri algılar, bu, uygulama ve çabalarıyla orantılıdır.
  4. Satranç eğlenceli ve ödüllendiricidir, dolayısıyla bireyleri daha fazla oynamaya teşvik eder.

Tartışmalar ve Deneye Yöneltilmiş Sorular

Bu sonuçları göz önünde bulundurduğumuzda, eğitim ve pratik nasıl genç öğrencilerin hem satranç hem de matematik becerilerini etkileyebildi? Soruya yanıt getiren Giovanni ve arkadaşları çalışmalarını şöyle açıklıyorlar:

Reklamı Kapat

Bu soruyu yanıtlandırmak için bazı varsayımlarda bulunabiliriz. Onlar da satranç oyunun kendine özgü özellikleridir. Satranç tahtası, kendine has geometrik şekillere ve taşların geometrik davranışlarına ev sahipliği yapar. Ayrıca tahtadaki stratejiler sadece geometrik şekillerle sınırlı değildir; aynı zamanda stratejiye bağlı olarak matematiksel prensipler de vardır.

Satrancın Doğası ve Deneyin Sonuçları Üzerine

Satranç, doğası gereği bilişsel olarak zorlayıcı bir oyundur. Kişi oyunda geliştikçe, basit hesaplamaların ötesine geçmek zorundadır. Tahta üzerinde insan aklının kolayca hesaplayabileceğiniz çok ötesinde sayıda varyasyonlar ve yine irrasyonel olarak, kendini tekrar etmeyen sayılar gibi çok sayıda kombinasyonlar mevcuttur. Tüm bunlara ek olarak; tesadüfi unsurların olmayışı, bireyin kazanıp-kaybettiği oyunun niceliği ve kalitesi, yine bireyin kendisine kazandırdığı farkındalıkla doğru orantılı olarak değişir.

Yani bu açıdan bakacak olursak, matematiksel problem çözme yeteneği ile satranç pratiğinin birbirlerine yabancı olmayan iki kavram olduğunu söyleyebiliriz. Hatta bu çalışma perspektifinde değerlendirecek olursak, bu ikilinin birbirini açıklayabildiği bile söylenebilir! Konuyla ilgili görüş belirten Trinchero'nun da dediği gibi:[5]

Bireylerin okuma düzeyleri ve düşünce kapasiteleri; matematiksel problem çözme ve stratejik düşünme biçimleri, satranç eğitiminden sonraki süreçte farklılık gösterebilir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 11
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • İnanılmaz 7
  • Muhteşem! 6
  • Bilim Budur! 6
  • Umut Verici! 6
  • Güldürdü 3
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: SAGE Open | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/07/2021 19:53:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10039

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Çağ
Saç
Kelebek
Tarih
Böcekler
Kimya
Element
Sinek
Deniz
Kemik
Örümcek
Sinir Sistemi
Ara Tür
Kadın
Hematoloji
Hasta
Adaptasyon
Hastalık
Hominid
Ekoloji
Epigenetik
Klinik Mikrobiyoloji
Moleküler Biyoloji
Yıldız
Doğru
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın